৬. ৱত্তাদিকণ্ডনিদ্দেসৱণ্ণনা

৯৬. ইদানি ৱত্তং দস্সেতুং ‘‘উপজ্ঝাচৰিযৱত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. তত্থ উপজ্ঝাযৱত্তঞ্চ আচৰিযৱত্তঞ্চ গমিকৱত্তঞ্চ আগন্তুকৱত্তঞ্চ সেনাসনাদিৱত্তঞ্চ পিযসীলেন ভিক্খুনা কাতব্বন্তি সম্বন্ধো. গমিকাগন্তুকন্তি গমিকং আগন্তুকন্তি ছেদো, গমিকৱত্তং আগন্তুকৱত্তঞ্চাতি অত্থো.

৯৭. দাতুকামো হত্থপাসে ঠিতো কিঞ্চি গহিতব্বং একেন পুৰিসেন গহিতব্বং উক্খিপনক্খমং ৱত্থুং তিধা তীসু পকাৰেসু একেনাকাৰেন দদেয্য, গহেতুকামো ভিক্খু দ্ৱিধা দ্ৱীসু একেন গণ্হেয্য, অযং পঞ্চঙ্গো পটিগ্গহোতি অত্থো.

৯৮-১০০. দূৰে ঠিতং চীৱৰং ঠপিতোকাসং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘এত’’ন্তি ৱত্তব্বং. হত্থপাসে ঠিতং হত্থেন আমসিত্ৱা ‘‘ইম’’ন্তি ৱত্তব্বং. ‘‘এতং অধিট্ঠামি, ইমং অধিট্ঠামী’’তি ইমেসং পদানং মজ্ঝে সঙ্ঘাটিআদীসু পচ্চেকং যোজেত্ৱা তিচীৱৰং অধিট্ঠেয্য. কথং? ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামি, ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি অধিট্ঠেয্য. এৱং সেসেসু চ চীৱৰেসু. যথা চীৱৰাদিং ৱিধানং এৱং পত্তেপি অধিট্ঠেয্য পচ্চুদ্ধৰেয্যাতি অত্থো.

১০১. সঞ্চৰিত্তং ঠপেত্ৱা সেসা গৰুকা চ পাৰাজিকা চ সচিত্তকাতি সম্বন্ধো. অন্তিমাতি পাৰাজিকা. অচ্ছিন্নসিক্খাপদং, পৰিণতসিক্খাপদঞ্চাতি ইমং দ্ৱযং ঠপেত্ৱা সেসং নিস্সগ্গিযং অচিত্তকন্তি অত্থো.

১০২-৩. গামপ্পৱেসনন্তেতেতি গামপ্পৱেসনং ইতি এতে. পাচিত্তীসু এতে পদসোধম্মাদযো গামপ্পৱেসনন্তা সত্তৰস সিক্খাপদা অচিত্তকা.

১০৪-৫. পকিণ্ণকেসু উদ্দিস্সকতং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞমংসকং সেসমংসং অচিত্তকন্তি অত্থো. এত্থ পকিণ্ণকেসু অঞ্ঞমংসাদিকং পত্তহত্থো কৱাটকন্তং তেৰসৱিধং ইদং সিক্খাপদং অচিত্তকং, সেসং সব্বং সচিত্তকন্তি অত্থো.

১০৬. আচৰিযা ৱীতিক্কমনচিত্তেন সচিত্তকং অচিত্তকন্তি ৱদন্তি, পঞ্ঞত্তিজাননেন চিত্তেন তথা সচিত্তকং অচিত্তকন্তি আচৰিযা ৱদন্তীতি অত্থো. তথা-সদ্দেন ‘‘সচিত্তকং অচিত্তক’’ন্তি ইদং গহিতং.

১০৭-৯. পুব্বকৰণাদিকন্তি এত্থ আদি-সদ্দো পুব্বকিচ্চং সঙ্গণ্হাতি. তত্থ –

‘‘সম্মজ্জনী পদীপো চ, উদকং আসনেন চ;

উপোসথস্স এতানি, পুব্বকৰণন্তি ৱুচ্চতি.

‘‘ছন্দপাৰিসুদ্ধিউতুক্খানং, ভিক্খুগণনা চ ওৱাদো;

উপোসথস্স এতানি, পুব্বকিচ্চন্তি ৱুচ্চতী’’তি. –

এৱং পুব্বকৰণাদিকং নৱধা দীপিতং সব্বং উপোসথপ্পৱাৰণং পিযসীলিনা কাতব্বন্তি অত্থো.

১১২. যথাক্কমন্তি এত্থাযমধিপ্পাযো – গণো পাৰিসুদ্ধিউপোসথং কৰেয্য, পুগ্গলো অধিট্ঠানউপোসথং কৰেয্য, সঙ্ঘো সুত্তুদ্দেসউপোসথং কৰেয্যাতি.

১১৩. চাতুদ্দসো পন্নৰসো, সামগ্গী দিনতো তিধাতি চাতুদ্দসো উপোসথো, পন্নৰসো উপোসথো, সামগ্গীউপোসথোতি দিনতো তিধা হোন্তি. দিনতো পুগ্গলতো কত্তব্বাকাৰতো তে উপোসথা নৱ ইতি ঈৰিতাতি অত্থো.

১১৪. তেৱাচী দ্ৱেকৱাচীতি তেৱাচিকা পৱাৰণা, দ্ৱেৱাচিকা পৱাৰণা, একৱাচিকা পৱাৰণা ইতি নৱ পৱাৰণা ৱুত্তা.

১১৫. তস্সাতি ফগ্গুনমাসস্স. ততো সেসন্তি আসাড়্হিঅন্তিমপক্খম্হা যাৱ কত্তিকপুণ্ণমা ৱস্সকালন্তি অত্থো. এত্থ হি একস্মিং সংৱচ্ছৰে চতুৱীসতিউপোসথা হোন্তি.

১১৬. এতেসূতি এতেসু তীসু চতূসু একেকস্মিং উতুম্হি ততিযপক্খা সত্তমপক্খা. চাতুদ্দসাতি ছ চাতুদ্দসাতি অত্থো. সেসানি উত্তানত্থানেৱাতি.

ৱত্তাদিকণ্ডনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিগমনকথা

এত্তাৱতা সমাৰদ্ধা, মূলসিক্খত্থৱণ্ণনা;

নিট্ঠিতা যা সমাসেন, অড্ঢমাসস্স অচ্চযে.

অধুনূপসম্পন্নানং, হিতত্থায সমাসতো;

ইমং অত্থং ৱণ্ণযতা, যং পুঞ্ঞংধিগতং মযা.

তেন পুঞ্ঞেনযং লোকো, সুখায পটিপত্তিযা;

পাপুণাতু ৱিসুদ্ধায, নিব্বানং অজৰং পদং.

নানাতৰুগণাকিণ্ণে, নানাকুসলকামিনো;

ৰম্মে যুদ্ধানপতিনো, ৱিহাৰে ৱসতা সতা.

সাসনে সিদ্ধিপত্তস্স, সিদ্ধিনা ঞাণসিদ্ধিনা;

পণ্ডিতেন কতা এসা, মূলসিক্খত্থৱণ্ণনা.

মূলসিক্খা-টীকা সমত্তা.