১. পাৰাজিকনিদ্দেসৱণ্ণনা

১. ইদানি সব্বসিক্খানং পন মূলভূতত্তা অধিসীলসিক্খাৱ পঠমং ৱুত্তা, তত্ৰাপি মহাসাৱজ্জত্তা, মূলচ্ছেজ্জৱসেন পৱত্তনতো চ সব্বপঠমং পাৰাজিকং জানিতব্বন্তি দস্সেন্তো ‘‘সং নিমিত্ত’’ন্ত্যাদিমাহ. তত্থ মগ্গত্তযে সং নিমিত্তং পৱেসন্তো ভিক্খু চুতোতি অত্থো. সং নিমিত্তন্তি অত্তনো অঙ্গজাতং, সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন একতিলবীজমত্তম্পি অত্তনো অঙ্গজাতন্তি ৱুত্তং হোতি. ভিক্খূতি অনিক্খিত্তসিক্খো. মগ্গত্তযেতি এত্থ মনুস্সামনুস্সতিৰচ্ছানগতানং ৱসেন তিস্সো ইত্থিযো, তযো উভতোব্যঞ্জনকা, তযো পণ্ডকা, তযো পুৰিসাতি পাৰাজিকৱত্থুভূতানং নিমিত্তানং নিস্সযা দ্ৱাদস সত্তা হোন্তি. তেসং ৱচ্চপস্সাৱমুখমগ্গৱসেন তযো মগ্গা. তত্থ মনুস্সিত্থিযা তযো, অমনুস্সিত্থিযা তযো, তিৰচ্ছানগতিত্থিযা তযোতি নৱ, তথা মনুস্সুভতোব্যঞ্জনকাদীনং. মনুস্সপণ্ডকাদীনং পন ৱচ্চমুখমগ্গৱসেন দ্ৱে দ্ৱেতি ছ, তথা মনুস্সপুৰিসাদীনন্তি সব্বেসং ৱসেন তিংস মগ্গা হোন্তি. তে সব্বে পৰিগ্গহেত্ৱা ইধ ‘‘মগ্গত্তযে’’তি ৱুত্তং, তস্মিং মগ্গত্তযে, দ্ৱাদসন্নং সত্তানং তীসু মগ্গেসু যত্থ কত্থচি মগ্গেতি অত্থো. চুতোতি সক্কত্তা ৱা ব্ৰহ্মত্তা ৱা চুতসত্তো ৱিয সাসনতো চুতো হোতি, পাৰাজিকো হোতীতি অত্থো.

ইদানি পৱেসনং নাম ন কেৱলং অত্তুপক্কমেনেৱ হোতি, পৰূপক্কমেনাপি হোতি, তত্থাপি সেৱনচিত্তে সতি পাৰাজিকো হোতীতি দস্সনত্থং ‘‘পৱেসনা’’ত্যাদি ৱুত্তং. তস্সত্থো – যো ভিক্খু পৱেসনট্ঠিতউদ্ধৰণপৱিট্ঠক্খণেসু অঞ্ঞতৰং খণং চেপি সাদিযং সাদিযন্তো সচেপি তস্মিং খণে সেৱনচিত্তং উপট্ঠাপেন্তো, চুতো পাৰাজিকো হোতি. যো পন সব্বসো অসাদিযন্তো আসীৱিসমুখং অঙ্গাৰকাসুং পৱিট্ঠং ৱিয চ মঞ্ঞতি, সো নিপ্পৰাধো হোতি. এত্থ পন ঠিতং নাম সুক্কৱিস্সট্ঠিসমযপ্পত্তং. পঠমপাৰাজিকং.

২-৭. ইদানি দুতিযং দস্সেতুং ‘‘অদিন্নং মানুসং ভণ্ড’’ন্ত্যাদিমাহ. তত্থ যো ভিক্খু অদিন্নং মানুসং গৰুকং ভণ্ডং পঞ্চৱীসাৱহাৰেসু যেন কেনচি অৱহাৰেন আদিযন্তো চুতো ভৱেতি সম্বন্ধো. অদিন্নন্তি যং কিঞ্চি পৰপৰিগ্গহিতং সস্সামিকং ভণ্ডং, তং তেহি সামিকেহি কাযেন ৱা ৱাচায ৱা ন দিন্নন্তি অদিন্নং, অনিস্সট্ঠং অপৰিচ্চত্তং ৰক্খিতং গোপিতং মমাযিতং পৰপৰিগ্গহিতং. মনুস্সস্স ইদন্তি মানুসং, মনুস্সসন্তকং, ‘‘ভণ্ড’’ন্তিমিনা তুল্যাধিকৰণং. থেয্যাযেকেনাতি থেয্যায একেন, একেন অৱহাৰেনাতি অত্থো. লিঙ্গভেদং কত্ৱা ৱুত্তং. ‘‘থেয্যা কেনচী’’তি ৱা পাঠো. তত্থ থেনোতি চোৰো, থেনস্স ভাৱো থেয্যা, কৰণত্থে চেতং পচ্চত্তৱচনং, তস্মা কেনচি থেয্যেন অৱহাৰেনাতি অত্থো. আদিযন্তি আদিযন্তো গণ্হন্তো. পঞ্চৱীসাৱহাৰেসূতি পঞ্চপঞ্চকে সমোধানেত্ৱা পঞ্চৱীসতি অৱহাৰা. তত্থ পঞ্চপঞ্চকানি নাম নানাভণ্ডপঞ্চকং একভণ্ডপঞ্চকং সাহত্থিকপঞ্চকং পুব্বপ্পযোগপঞ্চকং থেয্যাৱহাৰপঞ্চকন্তি.

তত্থ সৱিঞ্ঞাণকাৱিঞ্ঞাণকমিস্সকভণ্ডৱসেন নানাভণ্ডপঞ্চকং, সৱিঞ্ঞাণকভণ্ডৱসেন একভণ্ডপঞ্চকং. তত্থ নানাভণ্ডৱসেন তাৱ এৱং ৱেদিতব্বো – যো আৰামং অভিযুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সামিকস্স ৱিমতিং উপ্পাদেতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. সামিকো ‘‘ন ময্হং ভৱিস্সতী’’তি ধুৰং নিক্খিপতি, আপত্তি পাৰাজিকস্স. অঞ্ঞস্স ভণ্ডং হৰন্তো সীসে ভাৰং থেয্যচিত্তো আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ফন্দাপেতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. খন্ধং ওৰোপেতি, আপত্তি পাৰাজিকস্স. উপনিক্খিত্তং ভণ্ডং ‘‘দেহি মে ভণ্ড’’ন্তি ৱুচ্চমানো ‘‘নাহং গণ্হামী’’তি ভণতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সামিকস্স ৱিমতিং উপ্পাদেতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. সামিকো ‘‘ন ময্হং দস্সতী’’তি ধুৰং নিক্খিপতি, আপত্তি পাৰাজিকস্স. ‘‘সহভণ্ডহাৰকং নেস্সামী’’তি পঠমং পাদং সঙ্কামেতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. দুতিযং পাদং সঙ্কামেতি, আপত্তি পাৰাজিকস্স. থলট্ঠং ভণ্ডং থেয্যচিত্তো আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ফন্দাপেতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. ঠানা চাৱেতি, আপত্তি পাৰাজিকস্স. অযমেত্থ নানাভণ্ডৱসেন যোজনা. একভণ্ডৱসেন পন সস্সামিকং দাসং ৱা তিৰচ্ছানং ৱা যথাৱুত্তেন অভিযোগাদিনা নযেন আদিযতি ৱা হৰতি ৱা অৱহৰতি ৱা ইৰিযাপথং কোপেতি ৱা ঠানা চাৱেতি ৱাতি. অযমেত্থ একভণ্ডৱসেন যোজনা.

পঞ্চ অৱহাৰা সাহত্থিকো আণত্তিকো নিস্সগ্গিযো অত্থসাধকো ধুৰনিক্খেপোতি. তত্থ সাহত্থিকো নাম পৰস্স ভণ্ডং সহত্থা অৱহৰতি. আণত্তিকো নাম ‘‘অসুকস্স ভণ্ডং অৱহৰা’’তি অঞ্ঞং আণাপেতি. নিস্সগ্গিযো নাম অন্তোসুঙ্কঘাতে ঠিতো বহিসুঙ্কঘাতং পাতেতি, আপত্তি পাৰাজিকস্স. অত্থসাধকো নাম ‘‘অসুকং ভণ্ডং যদা সক্কোসি, তদা অৱহৰা’’তি আণাপেতি. তত্থ সচে পৰো অনন্তৰাযিকো হুত্ৱা তং অৱহৰতি, আণাপকো আণত্তিক্খণেযেৱ পাৰাজিকো হোতি, অৱহাৰকো পন অৱহটকালে, অযং অত্থসাধকো. ধুৰনিক্খেপো পন উপনিক্খিত্তভণ্ডৱসেন ৱেদিতব্বোতি ইদং সাহত্থিকপঞ্চকং.

অপৰেপি পঞ্চ অৱহাৰা পুব্বপ্পযোগো সহপ্পযোগো সংৱিধাৱহাৰো সঙ্কেতকম্মং নিমিত্তকম্মন্তি. তত্থ আণত্তিৱসেন পুব্বপ্পযোগো ৱেদিতব্বো, ঠানাচাৱনৱসেন সহপ্পযোগো. সংৱিধাৱহাৰো নাম সম্বহুলা ভিক্খূ ‘‘অমুকং নাম গেহং গন্ত্ৱা, ছদনং ৱা ভিন্দিত্ৱা, সন্ধিং ৱা ছিন্দিত্ৱা ভণ্ডং হৰিস্সামা’’তি সংৱিদহিত্ৱা গচ্ছন্তি, তেসু একো ভণ্ডং অৱহৰতি, তস্সুদ্ধাৰে সব্বেসং পাৰাজিকং. সঙ্কেতকম্মং নাম সঞ্জাননকম্মং কালপৰিচ্ছেদৱসেন সঞ্ঞাকৰণং. এত্থ চ ‘‘পুৰেভত্তং অৱহৰা’’তি ৱুত্তে অজ্জ ৱা পুৰেভত্তং অৱহৰতু, স্ৱে ৱা অনাগতে সংৱচ্ছৰে ৱা, নত্থি ৱিসঙ্কেতো, সঙ্কেতকাৰকস্স আণত্তিক্খণে, ইতৰস্স ঠানা চাৱনেতি এৱং আপত্তি উভিন্নং পাৰাজিকস্স. নিমিত্তকম্মং নাম সঞ্ঞুপ্পাদনত্থং কস্সচি নিমিত্তস্স কৰণং অক্খিনিখণনহত্থালঙ্ঘনপাণিপ্পহাৰঅঙ্গুলিফোটনগীৱুন্নামনউক্কাসনাদিনা অনেকপ্পকাৰং. অৱহাৰকো আণাপকেন যং নিমিত্তসঞ্ঞং কত্ৱা ৱুত্তং, তং ‘‘এত’’ন্তি মঞ্ঞমানো তমেৱ অৱহৰতি, উভিন্নং পাৰাজিকং. যং ‘‘অৱহৰা’’তি ৱুত্তং, তং ‘‘এত’’ন্তি মঞ্ঞমানো অঞ্ঞং তস্মিংযেৱ ঠানে ঠপিতং অৱহৰতি, মূলট্ঠস্স অনাপত্তি. ইদং পুব্বপ্পযোগপঞ্চকং.

অপৰেপি পঞ্চ অৱহাৰা থেয্যাৱহাৰো পসয্হাৱহাৰো পৰিকপ্পাৱহাৰো পটিচ্ছন্নাৱহাৰো কুসাৱহাৰোতি. তত্থ যো কূটমানকূটকহাপণাদীহি ৱঞ্চেত্ৱা গণ্হাতি, তস্সেৱং গণ্হতো অৱহাৰো থেয্যাৱহাৰো. যো সন্তজ্জেত্ৱা সযং দস্সেত্ৱা তেসং সন্তকং গণ্হাতি, যো ৱা অত্তনো পত্তবলিতো চ অধিকং বলক্কাৰেন গণ্হাতি ৰাজৰাজমহামত্তাদযো ৱিয, তস্সেৱং গণ্হতো অৱহাৰো পসয্হাৱহাৰো. পৰিকপ্পেত্ৱা গণ্হতো পনাৱহাৰো পৰিকপ্পাৱহাৰো. সো দুৱিধো ভণ্ডোকাসপৰিকপ্পৱসেন. তত্ৰ যো ‘‘সাটকো চে, গণ্হিস্সামি, সুত্তং চে, ন গণ্হিস্সামী’’তি পৰিকপ্পেত্ৱা অন্ধকাৰে পসিব্বকং গণ্হাতি, তত্ৰ সাটকো চে, উদ্ধাৰেযেৱ পাৰাজিকং, সুত্তং চে হোতি, ৰক্খতি. অযং ভণ্ডপৰিকপ্পো নাম. যো ঠানং পৰিকপ্পেত্ৱা ভণ্ডং গণ্হাতি, তস্স তং পৰিকপ্পিতপৰিচ্ছেদং অতিক্কন্তমত্তে পাৰাজিকং. অযং ওকাসপৰিকপ্পো নাম. এৱমিমেসং দ্ৱিন্নং পৰিকপ্পানং ৱসেন পৰিকপ্পেত্ৱা গণ্হতো অৱহাৰো পৰিকপ্পাৱহাৰো. পটিচ্ছাদেত্ৱা পৰস্স ভণ্ডং গণ্হতো অৱহাৰো পটিচ্ছন্নাৱহাৰো নাম. কুসং সঙ্কামেত্ৱা অৱহৰণং কুসাৱহাৰো. যো কুসং পাতেত্ৱা চীৱৰে ভাজিযমানে অত্তনো কোট্ঠাসস্স সমীপে ঠিতং অপ্পগ্ঘতৰং ৱা মহগ্ঘতৰং ৱা সমসমং ৱা পৰস্স কোট্ঠাসং দিস্ৱা সচে পঠমতৰং পৰকোট্ঠাসতো কুসদণ্ডকং উদ্ধৰতি, অত্তনো কোট্ঠাসে পাতেতুকামতায উদ্ধাৰে ৰক্খতি, পাতনেপি ৰক্খতি, অত্তনো কোট্ঠাসতো পন কুসদণ্ডং উদ্ধৰতি, উদ্ধাৰে ৰক্খতি, তং উদ্ধৰিত্ৱা পৰকোট্ঠাসে পাতেন্তস্স হত্থতো মুত্তমত্তে পাৰাজিকং. অযং কুসাৱহাৰো নামাতি ইমেসু পঞ্চৱীসাৱহাৰেসু যেন কেনচি অৱহাৰেন গণ্হন্তো পাৰাজিকো ভৱেতি অত্থো.

গৰুকন্তি পঞ্চমাসকং. ৱীসতিমাসকো হি কহাপণো, কহাপণস্স চতুত্থো ভাগো পাদো নাম, তস্মা পঞ্চমাসকং ৱা পাদং ৱা গৰুকন্তি ৱেদিতব্বং. তত্থ ‘‘চত্তাৰো ৱীহযো গুঞ্জা, দ্ৱে গুঞ্জা মাসকো ভৱে’’তি ৱচনতো ৱীহিৱসেন চত্তালীস ৱীহযো দস গুঞ্জা পঞ্চমাসকোতি ৱেদিতব্বো. যং পন সামণেৰসিক্খাযং ‘‘ৱীসতিৱীহী’’তি ৱুত্তং, তং নেৱ পাড়িযং, ন অট্ঠকথাযং অত্থি, ৱীমংসিতব্বমেতং. দুতিযপাৰাজিকং.

৮. ইদানি ততিযং দস্সেতুং ‘‘মনুস্সপাণং পাণো’’ত্যাদি ৱুত্তং. তত্থ যো ভিক্খু ‘‘মনুস্সপাণো’’ ইতি জানন্তো ৱধকচিত্তেন মনুস্সপাণং জীৱিতা ৱিযোজেতি, সো ভিক্খু সাসনা পাৰাজিকো হোতীতি সমুদাযত্থো.

মনুস্সপাণন্তি মাতুকুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিচিত্তেন সহুপ্পন্নং অতিপৰিত্তং কললৰূপং আদিং কত্ৱা পকতিযা ৱীসৱস্সসতাযুকস্স সত্তস্স যাৱ মৰণকালা এত্থন্তৰে অনুপুব্বেন ৱুদ্ধিপ্পত্তো অত্তভাৱো, এসো মনুস্সপাণো নাম, এৱৰূপং মনুস্সপাণন্তি অত্থো. পাণোতি জানন্তি ‘‘পাণো’’ ইতি জানন্তো ‘‘তং জীৱিতা ৱোৰোপেমী’’তি জানন্তো. ৱধকচেতসাতি ৱধকচিত্তেন, ইত্থম্ভূতে কৰণৱচনং, ৱধকচিত্তো হুত্ৱা মৰণাধিপ্পাযো হুত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. জীৱিতাতি জীৱিতিন্দ্ৰিযতো. যোতি অনিযমৱচনং. সোতি এতেন নিযমনং ৱেদিতব্বং. ৱিযোজেতীতি ৱুত্তপ্পকাৰং মনুস্সৱিগ্গহং কললকালেপি তাপনমদ্দনেহি ৱা ভেসজ্জসম্পদানেন ৱা ততো ৱা উদ্ধম্পি তদনুৰূপেন উপক্কমেন জীৱিতা ৱিযোজেতীতি অত্থো. সাসনাতি পৰাপুব্বজিধাতুপ্পযোগে নিস্সক্কৱচনং, তেন সত্থুসাসনতোতি অত্থো. পৰাজিতোতি পৰাজযমাপন্নো. হোতীতি পাঠসেসো. ততিযপাৰাজিকং.

৯. ইদানি চতুত্থং দস্সেতুং ‘‘ঝানাদিভেদ’’ন্ত্যাদি ৱুত্তং. তত্থ যো ভিক্খু অঞ্ঞাপদেসঞ্চ অধিমানঞ্চ ৱজ্জেত্ৱা হদযে অসন্তং ঝানাদিভেদং ধম্মং মনুস্সজাতিকস্স সত্তস্স ৱদেয্য, তস্মিং খণে ঞাতে সো ততো সাসনা পাৰাজিকো এৱ হোতীতি অত্থো.

ঝানাদিভেদন্তি ‘‘ঝানং ৱিমোক্খো সমাধি সমাপত্তি ঞাণদস্সনং মগ্গভাৱনা ফলসচ্ছিকিৰিযা কিলেসপ্পহানং ৱিনীৱৰণতা চিত্তস্স সুঞ্ঞাগাৰে অভিৰতী’’তি (পাৰা. ১৯৮) এৱং ৱুত্তং ঝানাদিভেদং উত্তৰিমনুস্সধম্মং. হদযেতি চিত্তে. অসন্তন্তি অসংৱিজ্জমানং. অঞ্ঞাপদেসন্তি ‘‘যো তে ৱিহাৰে ৱসি, সো ভিক্খু পঠমস্স ঝানস্স লাভী’’তিআদিনা নযেন অঞ্ঞাপদেসং ৱজ্জেত্ৱাতি অত্থো. ৱিনাতি ৱজ্জনত্থে নিপাতো, তস্স ৱজ্জেত্ৱাতি অত্থো. অধিমানন্তি ‘‘অধিগতা মযা’’তি এৱং উপ্পন্নং মানন্তি অত্থো. অধিগতো মানোতি ৱিগ্গহো, তং অধিমানং ৱজ্জেত্ৱাতি অত্থো. মনুস্সজাতিস্সাতি মনুস্সজাতিকস্স, ন দেৱব্ৰহ্মাদীসু অঞ্ঞতৰস্সাতি অত্থো. ৱদেয্যাতি আৰোচেয্য. ঞাতক্খণেতি ঞাতে খণেতি ছেদো, তস্মিং তেনাৰোচিতক্খণে মনুস্সজাতিকেন ঞাতেতি অত্থো. তেনাতি নিস্সক্কে কৰণৱচনং, ততো সাসনতো পাৰাজিকোতি অত্থো. চতুত্থপাৰাজিকং.

পাৰাজিকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.