৩২. নিস্সযনিদ্দেসৱণ্ণনা
২৩০. ব্যত্তস্সাতি ‘‘কাৰিয’’ন্তি কিতকযোগে কত্তৰি ছট্ঠী. ব্যত্তো চ নাম ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং, আপত্তিং জানাতি, অনাপত্তিং জানাতি, লহুকং আপত্তিং জানাতি, গৰুকং আপত্তিং জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৱিত্থাৰেন স্ৱাগতানি হোন্তি সুৱিভত্তানি সুপ্পৱত্তীনি সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৱত্থব্ব’’ন্তি (মহাৱ. ১০৩) এৱং ৱুত্তব্যত্তো চ বহুস্সুতব্যত্তো চ ৱেদিতব্বো.
তত্থ সুৱিভত্তানীতি সুট্ঠু ৱিভত্তানি পদপচ্চাভট্ঠসঙ্কৰদোসৱিৰহিতানি. সুপ্পৱত্তীনীতি পগুণানি ৱাচুগ্গতানি. সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসোতি খন্ধকপৰিৱাৰতো আহৰিতব্বসুত্তৱসেন সুট্ঠু ৱিনিচ্ছিতানি. অনুব্যঞ্জনসোতি অক্খৰপদপাৰিপূৰিযা সুৱিনিচ্ছিতানি অক্খণ্ডানি অৱিপৰীতক্খৰানি. এতেন অট্ঠকথা দীপিতা. অট্ঠকথাতো হি এস ৱিনিচ্ছযো হোতীতি. বহুস্সুতব্যত্তো পন যেন সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন দ্ৱে মাতিকা পগুণা ৱাচুগ্গতা, পক্খদিৱসেসু ধম্মসৱনত্থায সুত্তন্ততো চত্তাৰো ভাণৱাৰা, সম্পত্তানং পৰিসানং পৰিকথনত্থায অন্ধকৱিন্দমহাৰাহুলোৱাদঅম্বট্ঠসদিসো একো কথামগ্গো, সঙ্ঘভত্তমঙ্গলামঙ্গলেসু অনুমোদনত্থায তিস্সো অনুমোদনা, উপোসথপ্পৱাৰণাদিজাননত্থং কম্মাকম্মৱিনিচ্ছযো, সমণধম্মকৰণত্থং সমাধিৱসেন ৱিপস্সনাৱসেন ৱা অৰহত্তমগ্গপৰিযোসানমেকং কম্মট্ঠানং এত্তকং উগ্গহিতং, স্ৱাযং ৱুচ্চতি. নত্থি নিস্সায কাৰিযন্তি আচৰিযাদিং নিস্সায ৱাসেন কত্তব্বং নত্থি. ‘‘নিস্সযকাৰিয’’ন্তি ৱা পাঠো, নিস্সযেন কাৰিযন্তি সমাসো. জীৱস্স যত্তকো পৰিচ্ছেদো যাৱজীৱং.
২৩১. তেন নিস্সায ৱসন্তেন এৱং নিস্সযো গহেতব্বোতি দস্সেতুং ‘‘একংস’’ন্তিআদি ৱুত্তং. একংসন্তি একো অংসো অস্স চীৱৰস্সাতি ৱিগ্গহো. কিৰিযাৱিসেসনং ৱা ভুম্মত্থে ৱা উপযোগৱচনং, একস্মিং অংসেতি অত্থো. অঞ্জলি কৰপুটো. যাৱততিযকং ৱদেতি উপসম্পদায সট্ঠিৱস্সেন সত্ততিৱস্সেন ৱাপি ব্যত্তস্স নৱকস্স সন্তিকে যাৱততিযকং ৱচনং কৰেয্য. যাৱততিযো ৱাৰো অস্সাতি কিৰিযাৱিসেসনসমাসো. আযস্মতোতি আযস্মন্তং. ৱচ্ছামীতি ৱসামি. উপজ্ঝং গণ্হন্তেনাপি ‘‘উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, হোহী’’তি গহেতব্বং. তং পন ‘‘আচৰিযো’’তি এত্থ ‘‘উপজ্ঝাযো’’তি ৱচনং ৱিসেসোতি এত্থ ৱাচাভেদতো ন ৱিসুং ৱুত্তং. ন কেৱলমেত্থ নিস্সযুপজ্ঝাযগহণে, গামপ্পৱেসনাদীসুপি এৱমেৱ কত্ৱা ‘‘অহং আৱুসো’’তি ৱা ‘‘ভন্তে’’তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘গামপ্পৱেসনং আপুচ্ছামী’’তিআদিনা ৱত্তব্বং.
২৩২. নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিং দস্সেতি ‘‘পক্কন্তে’’তিআদিনা. পক্কন্তেতি উপজ্ঝাযে আচৰিযে সদ্ধিৱিহাৰিকে অন্তেৱাসিকে চ গামাদীসু যত্থ কত্থচি আপুচ্ছিত্ৱা ৱা অনাপুচ্ছিত্ৱা ৱা গতে. তেসু যেন কেনচি ‘‘অসুকং নাম গামং গচ্ছামী’’তি ৱুত্তে তেসুযেৱ যেন কেনচি ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিতেপি তং তং নিযমং অতিক্কমিত্ৱা পক্কন্তেপি অনাপুচ্ছা পন উপচাৰসীমাতিক্কমেন পক্কন্তেপি নিস্সযো সম্মতি পটিপ্পস্সম্ভতি. পক্খসঙ্কন্তেতি তিত্থিযপক্খসঙ্কন্তে চাপি ৱিব্ভন্তে চাপি মৰণেন চ তঙ্খণঞ্ঞেৱ পটিপ্পস্সম্ভতি. আণত্তি নাম ‘‘পণামেমি ত’’ন্তি ৱা ‘‘মা ইধ পৱিসা’’তিআদিকা নিস্সযপ্পণামনা. তায পণামিতেন আচৰিযুপজ্ঝাযা খমাপেতব্বা. অখমন্তেসু দণ্ডকম্মং কত্ৱা তস্মিং ৱিহাৰে মহাথেৰে গহেত্ৱাপি সামন্তৱিহাৰে ভিক্খূ গহেত্ৱাপি খমাপেতব্বা. ন খমন্তি চে, আচৰিযুপজ্ঝাযানং সভাগানং সন্তিকে ৱসিতব্বং. যেন কেনচি কাৰণেন ন সক্কা হোতি তত্ৰ আচৰিযুপজ্ঝাযানং সভাগানং সন্তিকে ৱসিতুং, তংযেৱ ৱিহাৰং আগন্ত্ৱা অঞ্ঞস্স সন্তিকে নিস্সযং গহেত্ৱা ৱসিতব্বং. তত্থ ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতং সদ্ধিৱিহাৰিকং অপ্পণামেন্তো উপজ্ঝাযো সাতিসাৰো হোতি, পণামেন্তো অনতিসাৰো হোতি. উপজ্ঝাযম্হি নাধিমত্তং পেমং হোতি, নাধিমত্তো পসাদো হোতি, নাধিমত্তা হিৰী হোতি, নাধিমত্তো গাৰৱো হোতি, নাধিমত্তা ভাৱনা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি…পে… হোতি (মহাৱ. ৬৮). পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতং অন্তেৱাসিকং অপ্পণামেন্তো আচৰিযো…পে… হোতী’’তি (মহাৱ. ৮১) ৱুত্তত্তা পন অসম্মাৱত্তন্তে অন্তেৱাসিকসদ্ধিৱিহাৰিকে অপ্পণামেন্তা আচৰিযুপজ্ঝাযা দুক্কটং আপজ্জন্তীতি ৱেদিতব্বং. ভাৱনাতি মেত্তাভাৱনা. উপজ্ঝাযসমোধানং পন তস্স দস্সনসৱনৱসেন ৱেদিতব্বং.
২৩৩. অলজ্জিন্তি –
‘‘সঞ্চিচ্চ আপত্তিং আপজ্জতি;
আপত্তিং পৰিগূহতি;
অগতিগমনঞ্চ গচ্ছতি;
এদিসো ৱুচ্চতি অলজ্জিপুগ্গলো’’তি. (পৰি. ৩৫৯) –
এৱং ৱুত্তলক্খণং অলজ্জিং. নিস্সযং দেন্তেনাপি লজ্জিনোযেৱ দাতব্বং. ‘‘ন ভিক্খৱে অলজ্জীনং নিস্সযো দাতব্বো. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ১২০) হি ৱুত্তং. অদিট্ঠপুব্বস্স কতিপাহং আচাৰং উপপৰিক্খিত্ৱা দাতব্বং. অপুব্বন্তি এত্থ সম্বন্ধিসদ্দত্তা পুব্ব-সদ্দেন পুব্বৱাসো গহিতো, নত্থি পুব্বো অস্সাতি অপুব্বং, নৱন্তি ৱুত্তং হোতি. চত্তাৰি পঞ্চ ৱা পৰিমাণমেতেসন্তি ৱিগ্গহো. এত্থ পন পৰিমাণ-সদ্দসন্নিধানেন সঙ্খ্যেয্যৱাচিনোপিতে সঙ্খ্যামত্তৱাচিনো হোন্তীতি চতুপঞ্চসঙ্খ্যাপৰিমাণমেৱ সঙ্খ্যেয্যমাহ, তস্মা ৱিগ্গহপদত্থেহি ভিন্নো অঞ্ঞপদত্থো সম্ভৱতীতি সমাসো. ৱা-সদ্দস্স যো ৱিকপ্পত্থো, তত্থ চাযং সমাসো, চত্তাৰি ৱা পঞ্চ ৱা, চতুপঞ্চ অহানি, তেসং অহানং সমাহাৰো চতুপঞ্চাহং. ভিক্খুসভাগতন্তি সমানো ভাগো লজ্জিতাসঙ্খাতো কোট্ঠাসো যেসং, ভিক্খূহি সভাগা, তেসং ভাৱো ভিক্খুসভাগতা, তং, পেসলভাৱন্তি অত্থো. ‘‘থেৰো লজ্জী’’তি জানন্তেন পন পকতিযা নিস্সযদানট্ঠানং গতেন চ তদহেৱ গহেতব্বো, একদিৱসম্পি পৰিহাৰো নত্থি. সচে ‘‘ওকাসে অলভন্তে পচ্চূসসমযে গহেস্সামী’’তি সযতি, অৰুণং উগ্গতম্পি ন জানাতি, অনাপত্তি. লদ্ধপৰিহাৰেনাপি ৱসিতুং ৱট্টতীতি.
২৩৪. ‘‘লব্ভতী’’তি কম্মনি নিপ্ফন্নত্তা অৱুত্তকত্তাতি ‘‘অদ্ধিকস্সা’’তিআদীসু কত্তৰি সামিৱচনং, ‘‘অদ্ধিকেনা’’ তিআদি ৱুত্তং হোতি. ‘‘সল্লক্খেন্তেনা’’তি পন সৰূপেনেৱ নিদ্দিট্ঠং. ৱসিতুন্তি ৱুত্তকম্মং. ভাৱে হি তুং-পচ্চযো, ৱাসোতি অত্থো. যাচিতস্সাতি ‘‘গিলানুপট্ঠাকস্স চা’’তি এত্থ ৱিসেসনং. সচে পন ‘‘যাচাহি ম’’ন্তি ৱুচ্চমানোপি গিলানো মানেন ন যাচতি, গন্তব্বং. অৰঞ্ঞে ৱা সল্লক্খেন্তেন ফাসুকন্তি যত্থ ৱসন্তস্স পটিলদ্ধতৰুণসমথৱিপস্সনাৱিসেসভাগিতাৱসেন ফাসু হোতি, তস্মিং অৰঞ্ঞে তাদিসং ফাসুৱিহাৰং সল্লক্খেন্তেন আৰঞ্ঞকেন. দাযকে অসন্তেতি পদচ্ছেদো. তাৱাতি অৱধিম্হি, অদ্ধিকাদীহি যাৱ নিস্সযদাযকো লব্ভতি, তাৱ, আৰঞ্ঞকেন পন ‘‘পটিৰূপে নিস্সযদাযকে সতি নিস্সায ৱসিস্সামী’’তি আভোগং কত্ৱা যাৱ আসাড়্হিপুণ্ণমা, তাৱাতি অত্থো. ‘‘সচে পন আসাড়্হিমাসে আচৰিযো নাগচ্ছতি, যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্বং (মহাৱ. অট্ঠ. ১২১). অন্তোৱস্সে পন নিবদ্ধৱাসং ৱসিতব্বং, নিস্সযো চ গহেতব্বো’’তি (মহাৱ. অট্ঠ. ১২১) হি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং.
অম্হাকং পন কেচি অন্তেৱাসিকত্থেৰা ‘‘ন ভিক্খৱে ৱস্সং ন উপগন্তব্বং. যো ন উপগচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’তি (মহাৱ. ১৮৬) চ ‘ন ভিক্খৱে তদহু ৱস্সূপনাযিকায ৱস্সং অনুপগন্তুকামেন সঞ্চিচ্চ আৱাসো অতিক্কমিতব্বো. যো অতিক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’তি (মহাৱ. ১৮৬) পাড়িৱচনতো কেনচি কাৰণেন নিস্সযং অলভমানেনপি ন সক্কা অন্তোৱস্সে ৱস্সং অনুপগন্তুং. ‘অন্তোৱস্সে পনা’তিআদীসু পন চ-সদ্দো অন্ৱাচযত্থো, তস্মা তেনাপি ৱস্সং উপগন্তব্বমেৱা’’তি ৱদিংসু.
মযং পনেত্থ এৱমৱোচুম্হ ‘‘ভগৱতা অনুপগমনে দুক্কটং অনন্তৰাযিকস্সেৱ ৱুত্তং, তেনেৱ ‘কেনচি অন্তৰাযেন পুৰিমিকং অনুপগতেন পচ্ছিমিকা উপগন্তব্বা’তি অট্ঠকথাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ১৮৫) ৱুত্তং. অন্তৰাযো চ নাম অন্তৰা ৱেমজ্ঝে এতীতি অন্তৰাযো, যো কোচি বাধকপ্পচ্চযতায অধিপ্পেতো ৱুচ্চতি ‘ন লভন্তি পতিৰূপং উপট্ঠাকং, এসেৱ অন্তৰাযোতি পক্কমিতব্ব’ন্তিআদীসু (মহাৱ. ২০১) ৱিয, তস্মা বাধকপ্পচ্চযতা অধিপ্পেতা. নিস্সযালাভোপি অন্তৰাযোত্ৱেৱ ৱিঞ্ঞাযতি. সক্কা হি ৱত্তুং ‘অন্তৰাযো ৱস্সূপগমো সন্নিস্সযত্তা তৰুণসমথৱিপস্সনালাভীনং কতোকাসো ৱিযা’তি. তৰুণসমথৱিপস্সনালাভীনম্পি হি কতোকাসেপি ‘সচে পন আসাড়্হিমাসে আচৰিযো নাগচ্ছতি, যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্ব’ন্তি দড়্হং কত্ৱা অট্ঠকথাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ১২১) ৱুত্তং. অম্হাকং গৰূহি চ সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. মহাৱগ্গ ৩.১২১) ‘আচৰিযং আগমেন্তস্সেৱ চে ৱস্সূপনাযিকদিৱসো হোতি, হোতু, গন্তব্বং তত্থ, যত্থ নিস্সযদাযকং লভতী’তি ৱস্সূপনাযিকদিৱসেপি নিস্সযত্থায গমনমেৱ ৱুত্তং. অথ চ পন মহাকাৰুণিকোপি ভগৱা ‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানুপট্ঠাকেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন যাচিযমানেন অনিস্সিতকেন ৱত্থু’ন্তি (মহাৱ. ১২১) গিলানৱিসযেপি নিস্সযং গৰুকং কত্ৱা পট্ঠপেসি. যং পন অনিস্সযং, তং অনন্তৰাযং নিস্সযমুত্তকস্স ৱস্সূপগমনং ৱিয. অপিচ নাৱায গচ্ছন্তস্স পন ৱস্সানে আগতেপি নিস্সযং অলভন্তস্স অনাপত্তীতি নাৱায গচ্ছতোযেৱ আৱেণিকা অনাপত্তিকতা ৱুত্তা. তস্মা নিস্সযালাভো বাধকপ্পচ্চযো ৱস্সূপগমনস্স, ন ৱস্সূপগমনং নিস্সযস্সাতি অন্তৰাযোযেৱ নিস্সযালাভো. ততোযেৱ টীকাযং ‘অন্তোৱস্সে পন অনিস্সিতেন ৱত্থুং ন ৱট্টতী’তি ৱুত্তং. তস্মাযেৱ চ ‘অন্তোৱস্সে পনা’তিআদীসু নিস্সযদাযকে সতি নিবদ্ধৱাসং ৱসিতব্বঞ্চ নিস্সযো গহেতব্বো চ হোতীতি গমনকিৰিযায খীযমানতাৱসেন চ-সদ্দো সমুচ্চযো গহেতব্বো’’তি.
নিস্সযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.