পাচিত্তিযকণ্ডং

৪. ভোজনৱগ্গো

২. গণভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

দেৱদত্তো কালে ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জতি, তপ্পচ্চযা ভগৱতা ‘‘গণভোজনে পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ২০৯) সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং. পদভাজনে পন ‘‘নিমন্তিতা ভুঞ্জন্তী’’তি (পাচি. ২১৮) নিমন্তনমেৱ গহেত্ৱা ৱিভত্তং. অন্ধকট্ঠকথাযং পন ৱত্থুৱসেন ৱিঞ্ঞত্তিযা যাচনম্পি ৱুত্তন্তি লিখিতং. কস্মা? পৰিৱাৰে এৱ ‘‘গণভোজনং দ্ৱীহাকাৰেহি পসৱতি ৱিঞ্ঞত্তিতো ৱা নিমন্তনতো ৱা’’তি (পৰি. ৩২২) ৱুত্তত্তা. তস্মা অট্ঠুপ্পত্তিযংযেৱ পাকটত্তা পদভাজনে ন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ‘‘‘একতো গণ্হন্তী’তি চ গহিতভত্তাপি অঞ্ঞে যাৱ গণ্হন্তি, তাৱ চে তিট্ঠন্তি, একতো গণ্হন্তি এৱ নামা’’তি চ, ‘‘যো কোচি পব্বজিতোতি সহধম্মিকেসু, তিত্থিযেসু ৱাতি অত্থো’’তি চ, ‘‘সমযাভাৱোতি সত্তন্নং অনাপত্তিসমযানং অভাৱো’’তি চ, ‘‘সমযলদ্ধকেন সহ চত্তাৰো হোন্তী’’তি চ, ‘‘সমযলদ্ধকো সযমেৱ মুচ্চতি, সেসানং গণপূৰকত্তা আপত্তিকৰো হোতী’’তি চ লিখিতং.

এত্থাহ – ‘‘পটিগ্গহণমেৱ হেত্থ পমাণ’’ন্তি ৱুত্তং, অথ কস্মা পাড়িযং ‘‘গণভোজনং নাম যত্থ চত্তাৰো…পে… ভুঞ্জন্তী’’তি (পাচি. ২১৮) ৱুত্তন্তি? ৱুচ্চতে – তত্থ ‘‘ভুঞ্জন্তী’’তি পটিগ্গহণনিযমৱচনং. ন হি অপ্পটিগ্গহিতকং ভিক্খূ ভুঞ্জন্তীতি.

গণভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পৰম্পৰভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

অঞ্ঞত্ৰ সমযাতি পন নিমন্তনতো পসৱনতো ভোজনাপেক্খং পাচিত্তিযন্তি একে. একো ভিক্খু পিণ্ডায চৰন্তো ভত্তং লভতি, তমঞ্ঞো চূপাসকো নিমন্তেত্ৱা ঘৰে নিসীদাপেসি, ন চ তাৱ ভত্তং সম্পজ্জতি. সচে সো ভিক্খু পিণ্ডায চৰিত্ৱা লদ্ধভত্তং ভুঞ্জতি, আপত্তি. কস্মাতি চে? ‘‘পৰম্পৰভোজনং নাম পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰেন ভোজনেন নিমন্তিতো তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰং ভোজনং ভুঞ্জতি, এতং পৰম্পৰভোজনং নামা’’তি (পাচি. ২২৭) ৱুত্তত্তা. পঠমকথিনসদিসানি, ইদং পন কিৰিযাকিৰিয’’ন্তি পাঠো.

পৰম্পৰভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. কাণমাতাসিক্খাপদৱণ্ণনা

দ্ৱত্তিপত্তপূৰা পটিগ্গহেতব্বাতি তথানীতপূৱেহি অত্থিকেন উক্কট্ঠপত্তপ্পমাণৱসেন গহেতব্বা. ‘‘মা খো ত্ৱং এত্থ পটিগ্গণ্হী’’তি অপাথেয্যাদিঅত্থায সজ্জিতসঞ্ঞায অতিৰেকপ্পটিগ্গহণেন আৰোচনে, অসংৱিভাগে চ ন মুচ্চতি অচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স. অথ উগ্গহিতকং গণ্হাতি, ন মুচ্চতি এৱ. অসংৱিভাগে পন অনাপত্তি অকপ্পিযত্তা. অচিত্তকতা পণ্ণত্তিজাননাভাৱেনেৱ, ন ৱত্থুজাননাভাৱেনাতি একে. ‘‘ন পাথেয্যাদিঅত্থায সজ্জিতভাৱজানন’’ন্তি অঙ্গেসু অৱুত্তত্তা সচে সঞ্চিচ্চ ন ৱদতি, পাচিত্তিযন্তি পোৰাণা ৱদন্তি. অতিৰেকপ্পটিগ্গহণন্তি তত্থ পঞ্চমংৱ অঙ্গং ৱুত্তং, তস্মা অপ্পটিগ্গহিতত্তা ন পাচিত্তিযং, কত্তব্বাকৰণতো পন দুক্কটং. অঞ্ঞথা কিৰিযাকিৰিযং ইদং আপজ্জতি. অনিৱাৰণং, অনাৰোচনং ৱা ছট্ঠমঙ্গং ৱত্তব্বং সিযা.

কাণমাতাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. পঠমপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা

ভুত্তাৱী পৱাৰণং নাম পঞ্চঙ্গিকং. তেসু ‘‘অসনং পঞ্ঞাযত্তী’’তি এতেনেৱ ‘‘ভুত্তাৱী’’তি এতস্স সিদ্ধত্তা ৱিসুং অত্থসিদ্ধি ন দিস্সতি. দিস্সতি চে, অঙ্গানং ছক্কত্তদস্সনন্তি (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ২৩৮-২৩৯) লিখিতং. ‘‘ভোজনং পঞ্ঞাযতী’’তি অভিহটং সন্ধায ৱুত্তং.

কোট্টেত্ৱা কতচুণ্ণম্পীতি পি-কাৰেন কুণ্ডকং সম্পিণ্ডেতি. সমপাকভজ্জিতানং পন আতপসুক্খানং ৱা কুণ্ডকং ৱা যে কেচি তণ্ডুলা ৱাতি এত্তকমেৱ ৱুত্তত্তা সমপাকভজ্জিতানং ৱীহীনং, ৱীহিপলাসানং ৱা তণ্ডুলচুণ্ণং পৱাৰেতি. তথা খৰপাকভজ্জিতানং কুণ্ডকম্পি পৱাৰেতি. ভজ্জিতসত্তুযো পিণ্ডেত্ৱা কতো অপক্কসত্তুমোদকোপি পৱাৰেতীতি লিখিতং. সচে অৱসিট্ঠং নত্থি, ন পৱাৰেতি. কস্মা? অসনসঙ্খাতস্স ৱিপ্পকতভোজনস্স অভাৱতো.

অকপ্পিযমংসং পন কিঞ্চাপি পটিক্খিপিতব্বট্ঠানে ঠিতং, খাদিযমানং পন মংসভাৱং ন জহাতি, তস্মা পৱাৰেতি. ভোজনসালায ভুঞ্জন্তো চে অত্তনো অপাপুণনকোট্ঠাসং অভিহটং পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি. কামং পটিক্খিপতি, পত্তে পন আৰামিকা আকিৰন্তি, তং ভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. ইদঞ্হি বুদ্ধপ্পটিকুট্ঠায অনেসনায উপ্পন্নেযেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. যথা হি সঙ্ঘতো লদ্ধং পিণ্ডং দুস্সীলো দেতি, তঞ্চে পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি, এৱংসম্পদমিদন্তি চ, ৱিভাগো লজ্জী চে দেতি, তং সো ন অজ্ঝোহৰিতুকামতায পটিক্খিপতি, পৱাৰেতীতি চ, ‘‘সমংসৰসং সমচ্ছৰস’’ন্তি আপজ্জনতো ‘‘মংসৰস’’ন্তি ৱুত্তে পন পটিক্খিপতো হোতি, ‘‘মংসস্স ৰসং মংসৰস’’ন্তি অযং ৱিগ্গহো নাধিপ্পেতোতি চ ৱুত্তং. ভত্তমিস্সকং যাগুং আহৰিত্ৱা ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তি ৱদতি, ন পৱাৰেতি. ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱুত্তে পৱাৰেতি. কস্মা? যেনাপুচ্ছিতো, তস্স অত্থিতায. এত্থ পন ‘‘যাগুমিস্সকং গণ্হথা’’তি ৱদতি, তত্ৰ চে যাগু বহুতৰা ৱা হোতি, সমসমা ৱা. ভত্তং মন্দং, ন পৱাৰেতি. যাগু চে মন্দা, ভত্তং বহুতৰং, পৱাৰেতি. ইদঞ্চ সব্বঅট্ঠকথাসু ৱুত্তত্তা ন সক্কা পটিক্খিপিতুং. কাৰণং পনেত্থ দুদ্দসং. ‘‘ভত্তমিস্সকং গণ্হথা’’তি ৱদতি. তত্ৰ ভত্তং বহুতৰং ৱা সমকং ৱা অপ্পতৰং ৱা হোতি, পৱাৰেতি এৱ. ভত্তং ৱা যাগুং ৱা অনামসিত্ৱা ‘‘মিস্সকং গণ্হথা’’তি ৱদতি. তত্ৰ চে ভত্তং বহুতৰং, সমকং ৱা হোতি, পৱাৰেতি. অপ্পতৰং ন পৱাৰেতি. তং সব্বং ৱীমংসিতব্বন্তি.

ফলং ৱা কন্দমূলাদি ৱা পঞ্চহি সমণকপ্পেহি কপ্পিযং অকতন্তি এত্থ কপ্পিযং অকাৰাপিতেহি কদলিফলাদীহি সদ্ধিং অতিৰিত্তং কাৰাপেত্ৱাপি তং কদলিফলাদিং ঠপেত্ৱা অৱসেসং ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. অমিস্সকৰসত্তা পুন তানি কপ্পিযং কাৰাপেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং ভাজনে ঠপেত্ৱা কাৰেত্ৱা ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. কস্মা? পুব্বে তেসু ৱিনযকম্মস্স অনাৰুড়্হত্তাতি ৱদন্তি.

পত্তে ৰজং পতিতং অপ্পটিগ্গহিতমেৱ হোতি. তস্মা পটিগ্গহেত্ৱাৱ ভিক্খা গণ্হিতব্বা. ‘‘অপটিগ্গহেত্ৱা গণ্হতো ৱিনযদুক্কট’’ন্তি (পাচি. অট্ঠ. ২৬৫) ৱুত্তত্তা এতমঞ্ঞেসম্পি ন ৱট্টতীতি ৱদন্তি. ‘‘তং পন পুন পটিগ্গহেত্ৱা ভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তী’’তি এত্থাপি এৱমেৱ. ইমস্মিং পন ‘‘অতিৰিত্তং কতং অনতিৰিত্তকতং হোতী’’তি এত্থাপি এৱমেৱ. ইমস্মিং পন ‘‘অতিৰিত্তং কতং, অনতিৰিত্তং কতং হোতী’’তিআদীহি উপপৰিক্খিত্ৱা ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি দীপিতং. অলমেতং সব্বন্তি ইদম্পি তে অধিকং, ইতো অঞ্ঞং ন লচ্ছসীতি অত্থো.

আহাৰত্থাযাতি ৱিকালে এৱাতি একে. ‘‘পঠমকথিনসদিসানি. ইদং পন কিৰিযাকিৰিয’’ন্তি পাঠো. কাযকম্মং অজ্ঝোহৰণতো. ৱচীকম্মং ৱাচায ‘‘অতিৰিত্তং কৰোথ, ভন্তে’’তি অকাৰাপনতোতি ৱেদিতব্বং.

পঠমপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. দুতিযপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘ভুত্তস্মিং পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ২৪৩) মাতিকাযং ৱুত্তত্তা ‘‘ভোজনপৰিযোসানে পাচিত্তিয’’ন্তি ৱুত্তং, ন অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰে.

দুতিযপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. ৱিকালভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

জম্বুদীপস্স কালেন পৰিচ্ছেদোতি এৱং কিৰ.

ৱিকালভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. সন্নিধিকাৰকসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘দুদ্ধোতো হোতী’’তিআদিনা নযেন ইধ ৱুত্তত্তা, ‘‘দুদ্ধোতং পত্তং ধোৱিত্ৱা পুন

তত্থ অচ্ছোদকং ৱা আসিঞ্চিত্ৱা, অঙ্গুলিযা ৱা ঘংসিত্ৱা নিস্নেহভাৱো জানিতব্বো’’তি (পাচি. অট্ঠ. ২৫৩) সমন্তপাসাদিকাযং ৱুত্তত্তা চ মত্তিকাপত্তস্স কপালেন পীতো স্নেহো সন্নিধিং কৰোতীতি সিদ্ধন্তি লিখিতং. সযং পটিগ্গহেত্ৱা অপৰিচ্চত্তমেৱাতি এত্থ অপৰিচ্চত্তং নাম অনুপসম্পন্নানং নিৰপেক্খঅপৰিচ্চত্তং অৱিজহিতং. ‘‘পটিগ্গহণন্তি এত্থ পটিগ্গহিতভাৱমৱিজহিতমেৱ সন্নিধিং জনেতী’’তি ধম্মসিৰিত্থেৰো, তং ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাচি. ২৫৫) পাড়িযা ৱিৰুজ্ঝতি. তস্স পন পুন পটিগ্গণ্হনকিচ্চাভাৱতো ৱীমংসিতব্বং.

সন্নিধিকাৰকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. পণীতভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘তেসং মংসঞ্চ খীৰদধীনি চ ইধ অধিপ্পেতানী’’তি ইদং পাচিত্তিযৱত্থুপৰিচ্ছেদো, ন পন কপ্পিযখীৰাদিপৰিচ্ছেদো, তস্মা যস্স কস্সচি খীৰাদীনি ৱট্টন্তীতি চ, ‘‘মহানামসিক্খাপদেন কাৰেতব্বো’’তি সঙ্ঘৱসেন পৱাৰিতে ভেসজ্জত্থায সপ্পিআদিভেসজ্জপঞ্চকং ৱিঞ্ঞাপেতি চে, তত্থ ‘‘ন ভেসজ্জকৰণীযেন ভেসজ্জং ৱিঞ্ঞাপেতী’’তি এত্থ সঙ্গহং গচ্ছতি, তস্মা ‘‘তেন পাচিত্তিয’’ন্তি (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ২৬১) চ লিখিতং.

পণীতভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. দন্তপোনসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘সৰীৰাৱযৱেনা’’তি ৱুত্তত্তা মুখেন পটিগ্গহণং অনুঞ্ঞাতং. ‘‘চিঞ্চাদিপত্তেসু ভূমিযং অত্থতেসু ন ৱট্টতি, কল্লখেত্তে তত্থ ৱট্টতী’’তি চ, ‘‘সামং গহেত্ৱা’’তি ইমিনা ন কেৱলং সপ্পদট্ঠংযেৱ, অঞ্ঞম্পি দট্ঠং ৱিসেসেতি. সামং গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি চ লিখিতং.

দন্তপোনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ভোজনৱগ্গো চতুত্থো.

৫. অচেলকৱগ্গো

১. অচেলকসিক্খাপদৱণ্ণনা

অচেলকাদযো যস্মা, তিত্থিযাৱ মতা ইধ;

তস্মা তিত্থিযনামেন, তিকচ্ছেদো কতো ততো.

অতিত্থিযস্স নগ্গস্স, তথা তিত্থিযলিঙ্গিনো;

গহট্ঠস্সাপি ভিক্খুস্স, কপ্পতীতি ৱিনিচ্ছযো.

অতিত্থিযস্স চিত্তেন, তিত্থিযস্স চ লিঙ্গিনো;

সোতাপন্নাদিনো দাতুং, কপ্পতীতীধ নো মতি.

অচেলকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. সভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

অনুপৱিসিত্ৱা নিসীদনচিত্তেন সচিত্তকতাতি ৱেদিতব্বা.

সভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪-৫. ৰহোপটিচ্ছন্নৰহোনিসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা

চতুত্থং পঠমানিযতে, পঞ্চমং দুতিযানিযতে ৱুত্তনযমেৱ. ইধ পঞ্চমং উপনন্দস্স চতুত্থং হোতি.

ৰহোপটিচ্ছন্নৰহোনিসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. চাৰিত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা

সভত্তো সমানোতি নিমন্তনভত্তোতি পোৰাণা. সন্তং ভিক্খুং, অনাপুচ্ছা, পুৰেভত্তং পচ্ছাভত্তং, অঞ্ঞত্ৰ সমযাতি অযমেত্থ চতুব্বিধা অনুপঞ্ঞত্তি. তত্থ সমযা দ্ৱে সমযা. ভত্তিযঘৰন্তি নিমন্তিতস্স ঘৰং ৱা সলাকাভত্তাদিদাযকানং ৱা ঘৰং. ‘‘সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানি, ইদং পন কিৰিযাকিৰিয’’ন্তি পাঠো, ‘‘ইধ নিমন্তনা অকপ্পিযনিমন্তনা’’তি একে.

পুৰেভত্তঞ্চ পিণ্ডায, চৰিত্ৱা যদি ভুঞ্জতি;

সিযা পৰম্পৰাপত্তি, পচ্ছাভত্তং ন সা সিযা.

পচ্ছাভত্তঞ্চ গমিকো, পুব্বগেহং যদি গচ্ছে;

একে আপত্তিযেৱাতি, অনাপত্তীতি একচ্চে.

কুলন্তৰস্সোক্কমনে, আপত্তিমতযো হি তে;

সমানভত্তপচ্চাসা, ইতি আহু ইধাপৰে.

মতা গণিকভত্তেন, সমেন্তি নং নিমন্তনে;

ৱিস্সজ্জনং সমানন্তি, একে সম্মুখতাপৰে.

সন্নিট্ঠানত্থিকেহেৱ, ৱিচাৰেতব্বভেদতো;

ৱিঞ্ঞূ চাৰিত্তমিচ্চেৱ, সিক্খাপদমিদং ৱিদূ. (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ২৯৪);

চাৰিত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. মহানামসিক্খাপদৱণ্ণনা

পণীতভোজনসিক্খাপদে ‘‘মহানামসিক্খাপদেন কাৰেতব্বো’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. পণীতভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা) যং ৱুত্তং, তস্সত্থো সঙ্ঘৱসেন পৱাৰিতে ভেসজ্জত্থায সপ্পিআদিভেসজ্জপঞ্চকং ৱিঞ্ঞাপেতি চে, ‘‘নভেসজ্জেন কৰণীযেন ভেসজ্জং ৱিঞ্ঞাপেতী’’তি (পাচি. ৩০৯) ৱচনেন পাচিত্তিযন্তি (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ৩১০) লিখিতং. ‘‘তযা ইমিনাৱ পৱাৰিতম্হা, অম্হাকঞ্চ ইমিনা চ ইমিনা চ অত্থো’’তি যথাভূতং আচিক্খিত্ৱা ৱিঞ্ঞাপেতুং গিলানোৱ লভতি, ন ইতৰোতি চ, ‘‘অঞ্ঞস্স অত্থাযা’’তি অস্স ঞাতকপ্পৱাৰিতে, অত্তনো ৱা ঞাতকপ্পৱাৰিতেতি অত্থোতি চ, ‘‘অপৰিযন্তপ্পৱাৰণায পৱাৰিতে’’তি সঙ্ঘৱসেন, পুগ্গলৱসেন চ পৱাৰেত্ৱা দাযকা. তস্মা ‘‘সঙ্ঘপ্পৱাৰণতা’’তি ৱত্ৱা ‘‘পুগ্গলপ্পৱাৰণতা’’তি ন ৱুত্তন্তি চ, ‘‘পৰিযন্তাতিক্কমো’’তি ৱচনেন গিলানো গহিতো, তস্মা ‘‘গিলানাগিলানতা’’তি ন ৱুত্তং. এৱং সন্তেপি ‘‘সঙ্ঘপ্পৱাৰণায পৱাৰণতা’’তি পাঠোতি চ লিখিতং, ৱীমংসিতব্বং.

মহানামসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. উয্যুত্তসেনাসিক্খাপদৱণ্ণনা

হত্থিআদীসু একমেকন্তি অন্তমসো একপুৰিসাৰুড়্হহত্থিম্পি, একং সৰহত্থং পুৰিসম্পি. সমুট্ঠানাদীনি এড়কলোমসদিসানি, ইদং পন লোকৱজ্জং, অকুসলচিত্তং তিৱেদন’’ন্তি পাঠো.

উয্যুত্তসেনাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. সেনাৱাসসিক্খাপদৱণ্ণনা

কেনচি পলিবুদ্ধস্সাতি ৱেৰিকেন ৱা ইস্সৰেন ৱা কেনচি ৰুদ্ধস্স. সেনাপৰিক্খেপেন ৱা পৰিক্খেপাৰহট্ঠানেন ৱা সঞ্চৰণট্ঠানপৰিযন্তেন ৱা পৰিচ্ছিন্দিতব্বা.

সেনাৱাসসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অচেলকৱগ্গো পঞ্চমো.

৬. সুৰাপানৱগ্গো

১. সুৰাপানসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘সুৰা’’তি ৱা ‘‘ন ৱট্টতী’’তি ৱা জানিত্ৱা পিৱনে অকুসলমেৱাতি লিখিতং. অকুসলচিত্তন্তি যেভুয্যেন তং সন্ধায কিৰ ৱুত্তং. অথ কস্মা ৱিনযট্ঠকথাযং ‘‘অকুসলেনেৱ পাতব্বতাযা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৩২৯) ৱুত্তন্তি চে? সচিত্তকপক্খে অকুসলেনেৱ পাতব্বতাযাতি.

সুৰাপানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদৱণ্ণনা

কাযসংসগ্গসঙ্ঘাদিসেসাপত্তিভাৱে সমানেপি ভিক্খুনিযাপি অনুপসম্পন্নেপি দুক্কটং, উপসম্পন্নে এৱ পাচিত্তিযন্তি এৱং পুগ্গলাপেক্খং দস্সেতুং ‘‘অঙ্গুলিপতোদকে পাচিত্তিয’’ন্তি ৱুত্তং. সতি কৰণীযেতি এত্থ পুৰিসং সতি কৰণীযে আমসতোতি অধিপ্পাযো, ন ইত্থিং.

অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. হসধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘চিক্খল্লং ৱা’’তি ৱচনতো সক্খৰম্পি খিপনকীড়ায কীড়তো দুক্কটমেৱ. উপৰিগোপ্ফকে পাচিত্তিযং, অঞ্ঞত্থ দুক্কটন্তি পাচিত্তিযৱত্থুঅত্থৱসেন ‘‘উদকে হসধম্মে পাচিত্তিয’’ন্তি ৱুত্তং.

ইদং সঞ্ঞাৱিমোক্খং চে, তিকপাচিত্তিযং কথং;

কীড়িতংৱ অকীড়াতি, মিচ্ছাগাহেন তং সিযা.

এত্তাৱতা কথং কীড়া, ইতি কীড়াযং এৱাযং;

অকীড়াসঞ্ঞী হোতেত্থ, ৱিনযত্থং সমাদযে.

একন্তাকুসলো যস্মা, কীড়াযাভিৰতমনো;

তস্মা অকুসলং চিত্তং, একমেৱেত্থ লব্ভতীতি. (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ৩৩৬);

হসধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. অনাদৰিযসিক্খাপদৱণ্ণনা

তস্স ৱচনন্তি ‘‘অযং উক্খিত্তকো ৱা ৱম্ভিতো ৱা গৰহিতো ৱা ইমস্স ৱচনং অকতং ভৱিস্সতী’’তি অনাদৰিযং কৰোতি. ধম্মন্তি কথাযং ধম্মো নস্সেয্য ৱা ৱিনস্সেয্য ৱা অন্তৰধাযেয্য ৱা, তং ৱা অসিক্খিতুকামো অনাদৰিযং কৰোতি. ‘‘লোকৱজ্জং অতিক্কমিত্ৱা ‘ইদং অম্হাকং আচৰিযুগ্গহো’তি ৱদন্তস্স ন ৱট্টতী’’তি (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ৩৪৪) লিখিতং.

অনাদৰিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. জোতিসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘ৱিসিব্বনাপেক্খো’’তি ৱুত্তত্তা অঞ্ঞস্স ৱট্টতি, অঞ্ঞেসঞ্চ.

জোতিনেকমনেকে ৱা, জালেন্তি মুনযো সহ;

একো সোপেতি নানেকো, অধিপ্পাযৱিসেসতো.

জোতিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. দুব্বণ্ণকৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা

মোৰক্খিমণ্ডলমঙ্গুলপিট্ঠীনন্তি ন একন্ততো, অধিকং, ওৰঞ্চাতি ৱদন্তি. এককোণেপি ৱট্টতি, এৱং যত্থ কত্থচি একবিন্দুপি ৱট্টতীতি.

দুব্বণ্ণকৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. ৱিকপ্পনসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানি, ইদং পন কিৰিযাকিৰিয’’ন্তি পাঠো. এত্থ পৰিভোগেন কাযকম্মং. অপচ্চুদ্ধৰণেন ৱচীকম্মং.

ৱিকপ্পনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. অপনিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা

সসূচিকে সূচিঘৰে সূচিগণনায আপত্তিযোতি পোৰাণা.

অপনিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সুৰাপানৱগ্গো ছট্ঠো.

৭. সপ্পাণকৱগ্গো

১. সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা

ৱত্থুগণনায কম্মবন্ধগণনাচেতনামাৰণানং, ন কম্মবন্ধগণনায চেতনামাৰণা. এত্থ একচেতনায বহুপাণকা মৰন্তীতি অযং ৱিভাগো ৱেদিতব্বো.

সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা

সপ্পাণকন্তি পাণকানং মৰণৱসেন পাচিত্তিযং, ন সপ্পাণকউদকপৰিভোগৱসেন পাচিত্তিযং, তস্মা এৱ ‘‘পণ্ণত্তিৱজ্জ’’ন্তি ৱুত্তং. অসুদ্ধচিত্তত্তা পাচিত্তিযং, সুদ্ধচিত্তে অনাপত্তি. পদীপুজ্জলনে ৱিয পণ্ণত্তিৱজ্জতা ৱুত্তাতি লিখিতং.

জলে পক্খিপনং পুব্বং, জলপ্পৱেসনং ইদং;

এৱং উভিন্নং নানাত্তং, ঞেয্যং ঞাণৱতা সদাতি. (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ৩৮৭)

সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. ঊনৱীসতিৱস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা

অঞ্ঞং উপসম্পাদেতীতি –

উপজ্ঝাযো সচে সামং, কম্মৱাচঞ্চ সাৱেতি;

কম্মং ৰুহতি ইচ্চেকে, নেতি ৱিনযকোৱিদো.

দুক্কটং ৱিহিতং যস্মা, আচৰিযস্স গণস্স চ;

তস্মা ভিন্নাৱ আচৰিয-উপজ্ঝাযা ৱিসুং ইধাতি.

ঊনৱীসতিৱস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সংৱিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা

ইধ একতোউপসম্পন্না, সিক্খমানা, সামণেৰীতি ইমা তিস্সোপি সঙ্গহং গচ্ছন্তি, ইমাসং পন তিস্সন্নং সমযো ৰক্খতি, অযমিমাসং, মাতুগামস্স চ ৱিসেসোতি ৱেদিতব্বং.

সংৱিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সট্ঠেনাতি লদ্ধিনানাসংৱাসকং সন্ধাযা’’তি লিখিতং. তিচিত্তন্তি এত্থ ৱিপাকাব্যাকতচিত্তেন সহসেয্যং কপ্পেয্যাতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. অঞ্ঞথা সচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স কিৰিযাব্যাকতং সন্ধায ন যুজ্জতি.

উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. কণ্টকসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘অযং সমণুদ্দেসো পাৰাজিকো হোতি. সচে তং দিট্ঠিং পটিনিস্সজ্জতি, সঙ্ঘস্স আৰোচেত্ৱা সঙ্ঘানুমতিযা পব্বাজেতব্বো’’তি পোৰাণগণ্ঠিপদে ৱুত্তং, তং ন যুত্তং. দণ্ডকম্মনাসনা হি ইধাধিপ্পেতা. যদি সো পাৰাজিকো হোতি, লিঙ্গনাসনা নাম সিযা. ‘‘তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি চ দিট্ঠি সত্থৰি অসত্থাদিদিট্ঠি ন হোতি. সচে সা যস্স উপ্পজ্জতি, সো পাৰাজিকো হোতি, তস্মিম্পি এৱমেৱ পটিপজ্জিতব্বং, সংৱৰে অতিট্ঠন্তো লিঙ্গনাসনায নাসেতব্বোতি (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ৪২৮) আচৰিযস্স তক্কো.

কণ্টকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সপ্পাণকৱগ্গো সত্তমো.

৮. সহধম্মিকৱগ্গো

৪. পহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

অঙ্গেসু ন মোক্খাধিপ্পাযতা ৱিয অমৰণাধিপ্পাযতা ৱত্তব্বাতি চে? ন ৱত্তব্বা. কস্মা? যো ভিক্খু সযং পহাৰং দাতুকামো, সো অধিপ্পাযেন তস্স মৰণে পযোগৱিৰহোৱাতি কত্ৱা অমৰণাধিকাৰত্তা কেৱলং অমৰণাধিপ্পাযো এৱ সোতি তা ৱিয তা ন ৱুত্তা. মোক্খাধিপ্পাযস্স পন কোপো নত্থি, তস্মা অনাপত্তীতি ৱুত্তং.

পহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. তলসত্তিকসিক্খাপদৱণ্ণনা

তলমেৱ তলসত্তিকং. ‘‘পোথনসমত্থট্ঠেন সত্তিক’’ন্তি একে. যস্মা পহৰিতুকামতায পহৰতো পুৰিমেন পাচিত্তিযং, কেৱলং উচ্চাৰেতুকামতায উগ্গিৰণমত্তে কতে ইমিনা পাচিত্তিযং. ইমিনা পন ৱিৰজ্ঝিত্ৱা পহাৰো দিন্নো, তস্মা নপহৰিতুকামতায দিন্নত্তা দুক্কটং. কিমিদং দুক্কটং পহাৰপচ্চযা, উদাহু উগ্গিৰণপচ্চযাতি? পহাৰপচ্চযা এৱ দুক্কটং, পুৰিমং উগ্গিৰণপচ্চযা পাচিত্তিযন্তি সদুক্কটং পাচিত্তিযং যুজ্জতি. পুৰিমঞ্হি উগ্গিৰণং, পচ্ছা পহাৰো. ন চ পচ্ছিমং পহাৰং নিস্সায পুৰিমং উগ্গিৰণং অনাপত্তিৱত্থুকং ভৱিতুমৰহতীতি নো তক্কোতি (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ৪৫৬) আচৰিযো.

তলসত্তিকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা

পৰো কুক্কুচ্চং উপ্পাদেতু ৱা, মা ৱা, তং অপ্পমাণং. ‘‘কুক্কুচ্চুপাদন’’ন্তি ততিযমঙ্গং তস্স অধিপ্পাযৱসেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং.

সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. উপস্সুতিসিক্খাপদৱণ্ণনা

উপস্সুতিন্তি যথা উপকুজ্ঝং ‘‘সমীপকুজ্ঝ’’ন্তি ৱুচ্চতি, তথা উপস্সুতি ‘‘সমীপস্সুতী’’তি ৱেদিতব্বা. যত্থ ঠিতো সুণাতি, তং ঠানন্তি অত্থো. সুতীতি পনেত্থ পৰেসং ৱচনসদ্দো চ. সো হি সুয্যতীতি সুতি নাম. উপসুয্যতি ৱা এত্থাতি উপস্সুতি. ওকাসো হি সুতি নাম. ইমেসং সুত্ৱাতি এত্থ ‘‘ৱচন’’ন্তি পাঠসেসো.

সমুট্ঠানাদীনি অতীতদ্ৱযসদিসানীতি ন গহেতব্বানি. থেয্যসত্থসমুট্ঠানং. সিযা কিৰিযং গন্ত্ৱা সৱনে. সিযা অকিৰিযং ঠিতট্ঠানং আগন্ত্ৱা ৱদন্তানং অজানাপনৱসেন সমুট্ঠানতো. ‘‘সঞ্ঞাৱিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দুক্খৱেদন’’ন্তি লিখিতং.

উপস্সুতিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. কম্মপ্পটিবাহনসিক্খাপদৱণ্ণনা