১. পঠমানিযতসিক্খাপদৱণ্ণনা
অনিযতে আদিতোৱ ইদং পকিণ্ণকং. সেয্যথিদং – ইদং অনিযতকণ্ডং নিপ্পযোজনং তত্থ অপুব্বাভাৱতোতি চে? ন, গৰুকলহুকভেদভিন্নাপত্তিৰোপনাৰোপনক্কমলক্খণদীপনপ্পযোজনতো. এত্থ হি ‘‘সা চে এৱং ৱদেয্য ‘অয্যো মযা…পে… সো চ তং পটিজানাতি, আপত্তিযা কাৰেতব্বো’’’তিআদিনা (পাৰা. ৪৪৬) আপত্তিযা গৰুকায, লহুকায চ আৰোপনক্কমলক্খণং, ‘‘ন কাৰেতব্বো’’তি ইমিনা অনাৰোপনক্কমলক্খণঞ্চ দস্সিতং. লক্খণদীপনতো আদিম্হি, অন্তে ৱা উদ্দিসিতব্বন্তি চে? ন, অসম্ভৱতো. কথং ন তাৱ আদিম্হি সম্ভৱতি, যেসমিদং লক্খণং, তেসং সিক্খাপদানং অদস্সিতত্তা. ন অন্তে গৰুকমিস্সকত্তা. তস্মা গৰুকলহুকানং মজ্ঝে এৱ উদ্দিসিতব্বতং অৰহতি উভযমিস্সকত্তা. যা তত্থ পাচিত্তিযসঙ্খাতা লহুকাপত্তি দস্সিতা, সাপি গৰুকাতি কথিতা. তেনেৱাহ ‘‘মেথুনধম্মসন্নিস্সিতকিলেসসঙ্খাতেন ৰহস্সাদেনা’’তিআদি. তস্মা গৰুকানং এৱ অনন্তৰং উদ্দিট্ঠন্তিপি একে. এৱং সতি পঠমানিযতমেৱালং তাৱতা লক্খণদীপনসিদ্ধিতো, কিং দুতিযেনাতি চে? ন, ওকাসনিযমপচ্চযমিচ্ছাগাহনিৱাৰণপ্পযোজনতো. ‘‘পটিচ্ছন্নে আসনে অলংকম্মনিযে’’তি ওকাসনিযমতো হি তব্বিপৰীতে ওকাসে ইদং লক্খণং ন ৱিকপ্পিতন্তি মিচ্ছাগাহো হোতি. তংনিৱাৰণতো দুতিযানিযতম্পি সাত্থকমেৱাতি অধিপ্পাযো. কস্মা? ওকাসভেদতো, ৰহোভেদদীপনতো, ৰহোনিসজ্জস্সাদভেদদীপনতো. ওকাসনিযমভাৱে চ ৰহোনিসজ্জস্সাদভেদো জাতো. দ্ৱিন্নং ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদানং নানাত্তজাননঞ্চ সিযা তথা কাযসংসগ্গভেদদীপনতো. নালং কম্মনিযেপি হি ওকাসে অপ্পটিচ্ছন্নে, পটিচ্ছন্নেপি ৱা নিসিন্নায ৱাতপানকৱাটচ্ছিদ্দাদীহি নিক্খন্তকেসাদিগ্গহণেন কাযসংসগ্গো লব্ভতীতি এৱমাদযোপি নযা ৱিত্থাৰতো ৱেদিতব্বা.
তত্ৰিদং মুখমত্তনিদস্সনং – ওকাসভেদতোতি অলংকম্মনিযনালংকম্মনিযভেদতো. পটিচ্ছন্নম্পি হি একচ্চং নালংকম্মনিযং ৱাতপানাদিনা অন্তৰিতত্তা, উভযপ্পটিচ্ছন্নম্পি একচ্চং নালংকম্মনিযং ৱিজানতং অজ্ঝোকাসত্তা. ৰহোভেদদীপনতোতি এত্থ ৰহভাৱসামঞ্ঞেপি ৰহো দ্ৱিধা পটিচ্ছন্নাপটিচ্ছন্নভেদতোতি অধিপ্পাযো. ৰহোনিসজ্জস্সাদভেদদীপনতোতি মেথুনস্সাদৱসেন নিসজ্জা, দুট্ঠুল্লস্সাদৱসেন নিসজ্জাতি তাদিসস্স ভেদস্স দীপনতোতি অত্থো. ‘‘ইধ আগতনযত্তা ভিক্খুনিপাতিমোক্খে ইদং কণ্ডং পৰিহীনন্তি ৱেদিতব্ব’’ন্তি ৱদন্তি. ‘‘অট্ঠুপ্পত্তিযা তত্থ অনুপ্পন্নত্তা’’তি একে, তং অনেকন্তভাৱদীপনতো অযুত্তং. সব্ববুদ্ধকালে হি ভিক্খূনং পঞ্চ, ভিক্খুনীনং চত্তাৰো চ উদ্দেসা সন্তি. পাতিমোক্খুদ্দেসপঞ্ঞত্তিযা অসাধাৰণত্তা তত্থ নিদ্দিট্ঠসঙ্ঘাদিসেসপাচিত্তিযানন্তি একে. তাসঞ্হি ভিক্খুনীনং উব্ভজাণুমণ্ডলিক (পাচি. ৬৫৮) -অট্ঠৱত্থুক (পাচি. ৬৭৫) -ৱসেন কাযসংসগ্গৱিসেসো পাৰাজিকৱত্থু, ‘‘হত্থগ্গহণং ৱা সাদিযেয্য, কাযং ৱা তদত্থায উপসংহৰেয্যা’’তি (পাচি. ৬৭৫) ৱচনতো সাদিযনম্পি, ‘‘সন্তিট্ঠেয্য ৱা’’তি (পাচি. ৬৭৫) ৱচনতো ঠানম্পি, ‘‘সঙ্কেতং ৱা গচ্ছেয্যা’’তি (পাচি. ৬৭৫) ৱচনতো গমনম্পি, ‘‘ছন্নং ৱা অনুপৱিসেয্যা’’তি (পাচি. ৬৭৫) ৱচনতো পটিচ্ছন্নট্ঠানপ্পৱেসোপি হোতি, তথা ‘‘ৰত্তন্ধকাৰে অপ্পদীপে, পটিচ্ছন্নে ওকাসে অজ্ঝোকাসে একেনেকা সন্তিট্ঠেয্য ৱা সল্লপেয্য ৱা’’তি (পাচি. ৮৩৯) ৱচনতো দুট্ঠুল্লৱাচাপি পাচিত্তিযৱত্থুকন্তি কত্ৱা তাসং অঞ্ঞথা অনিযতকণ্ডস্স অৱত্তব্বতাপত্তিতো ন ৱুত্তন্তি তেসং অধিপ্পাযো. পকিণ্ণকং.
‘‘দেসনাৱুট্ঠানগামিনীনং আপত্তীনং ৱসেন অলজ্জিআদযো লজ্জীনং চোদেস্সন্তী’’তি আগতত্তা লজ্জিপগ্গহত্থায পতিৰূপাযপি উপাসিকায ৱচনেন অকত্ৱা ভিক্খুস্সেৱ পটিঞ্ঞায কাতব্বন্তি আপত্তিযো পন লক্খণদস্সনত্থং পঞ্ঞত্তং ৱিত্থাৰনযমেৱ গহেত্ৱা ৱত্তুং যুত্তং ‘‘ইমে খো পনাযস্মন্তো দ্ৱে অনিযতা ধম্মা’’তি (পাৰা. ৪৪৩) উদ্দেসদস্সনত্তাতি লিখিতং. সোতস্স ৰহোতি এত্থ ৰহোতি ৱচনসামঞ্ঞতো ৱুত্তং. দুট্ঠুল্লসামঞ্ঞতো দুট্ঠুল্লাৰোচনপ্পটিচ্ছাদনসিক্খাপদেসু পাৰাজিকৱচনং ৱিয. তস্মা ‘‘চক্খুস্সেৱ পন ৰহো ‘ৰহো’তি ইধ অধিপ্পেতো’’তি ৱুত্তং. কথং পঞ্ঞাযতীতি চে? ‘‘মাতুগামো নাম…পে… অন্তমসো তদহুজাতাপি দাৰিকা’’তি (পাৰা. ৪৪৫) ৱুত্তত্তা দুট্ঠুল্লোভাসনং ইধ নাধিপ্পেতন্তি দীপিতমেৱাতি. অন্তোদ্ৱাদসহত্থেপীতি পি-সদ্দেন অপিহিতকৱাটস্স গব্ভস্স দ্ৱাৰে নিসিন্নোপীতি অত্থো. অচেলকৱগ্গে ৰহোপটিচ্ছন্নাসনসিক্খাপদে (পাচি. ২৮৮) ‘‘যো কোচি ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো দুতিযো হোতী’’তি ইমস্স অনুৰূপতো ‘‘ইত্থীনং পন সতম্পি অনাপত্তিং ন কৰোতিযেৱা’’তি ৱুত্তং. ‘‘অলংকম্মনিযেতি সক্কা হোতি মেথুনং ধম্মং পটিসেৱিতু’’ন্তি (পাৰা. ৪৪৫) ৱিভঙ্গে ৱচনতো ৰহোনিসজ্জস্সাদো চেত্থ মেথুনধম্মসন্নিস্সিতকিলেসো, ন দুতিযে ৱিয দুট্ঠুল্লৱাচস্সাদকিলেসো. তস্মা চ পঞ্ঞাযতি সোতস্স ৰহো নাধিপ্পেতোতি.
তিণ্ণং ধম্মানং অঞ্ঞতৰেন ৱদেয্যাতি ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদৱসেন নিসিন্নস্স তস্সানুসাৰেন পাচিত্তিযমেৱ অৱত্ৱা পাৰাজিকসঙ্ঘাদিসেসাযপি আপত্তিযা ভেদদস্সনত্থং ৱুত্তং. পুন আপত্তিপ্পটিজাননং অৱত্ৱা কস্মা ‘‘নিসজ্জং ভিক্খু পটিজানমানো’’তি ৱত্থুপ্পটিজাননং ৱুত্তন্তি? ৱুচ্চতে – আপত্তিযা চোদিতে ৱিনযধৰেন ‘‘কিস্মিং ৱত্থুস্মি’’ন্তি পুচ্ছিতে চুদিতকেন ‘‘ইমস্মিং ৱত্থুস্মি’’ন্তি ৱুত্তে ৱিনযধৰেন ‘‘ঈদিসং নাম অকাসী’’তি পুচ্ছিতে সো ৱত্থুং পটিজানমানোৱ কাৰেতব্বোতি দস্সনত্থং ‘‘নিসজ্জং ভিক্খু পটিজানমানো’’তি ৱুত্তং. যদি এৱং নিসজ্জং পটিজানমানোপি আপত্তিযাৱ কাৰেতব্বোতি? অনুৰূপমেৱ. এৱং পন গহেতব্বং – তিণ্ণম্পি আপত্তীনং ৱত্থূনি অগ্গহেত্ৱা ইধ সিক্খাপদৱসেন নিসজ্জমেৱ ৱুত্তং. তস্মিং গহিতেপি হি আপত্তি গহিতাৱ হোতীতি. যেন ৱা সাতি এত্থ ৱা-সদ্দো ‘‘তেন সো ভিক্খু কাৰেতব্বো ৱা’’তি যোজেতব্বো. সো চ ৱিকপ্পত্থো. তস্মা ‘‘কাৰেতব্বো ৱা পটিজানমানো, ন ৱা কাৰেতব্বো অপ্পটিজানমানো’’তি অত্থো. তেন ৱুত্তং ‘‘পটিজানমানো ৱা’’তিআদি. ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদৱসেন নিসজ্জপচ্চযা আপত্তিযা ৱুত্তত্তা সেসেসুপি সেসসিক্খাপদৱসেন আপত্তি গহেতব্বা. ‘‘সমুট্ঠানাদীনি পঠমপাৰাজিকসদিসানেৱা’’তি ৱুত্তত্তা ইধ দুট্ঠুল্লোভাসনস্স অনধিপ্পেতভাৱো ৱেদিতব্বো.
পঠমানিযতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.