৫. কূটদন্তসুত্তৱণ্ণনা
৩২৩. পুৰিমসুত্তদ্ৱযেতি অম্বট্ঠসোণদণ্ডসুত্তদ্ৱযে. ৱুত্তনযমেৱাতি যং তত্থ আগতসদিসং ইধাগতং তং অত্থৱণ্ণনতো ৱুত্তনযমেৱ, তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি অত্থো. ‘‘তৰুণো অম্বৰুক্খো অম্বলট্ঠিকা’’তি (দী. নি. অট্ঠ. ১.২) ব্ৰহ্মজালসুত্তৱণ্ণনাযং ৱুত্তন্তি আহ ‘‘অম্বলট্ঠিকা ব্ৰহ্মজালে ৱুত্তসদিসাৱা’’তি.
যঞ্ঞাৱাটং সম্পাদেত্ৱা মহাযঞ্ঞং উদ্দিস্স সৱিঞ্ঞাণকানি, অৱিঞ্ঞাণকানি চ যঞ্ঞূপকৰণানি উপট্ঠপিতানীতি ৱুত্তং পাড়িযং ‘‘মহাযঞ্ঞো উপক্খটো’’তি, তং উপক্খৰণং তেসং তথাসজ্জনন্তি আহ ‘‘উপক্খটোতি সজ্জিতো’’তি. ৱচ্ছতৰসতানীতি যুৱভাৱপ্পত্তানি বলৱৱচ্ছসতানি, তে পন ৱচ্ছা এৱ হোন্তি, ন দম্মা বলিবদ্দা চাতি আহ ‘‘ৱচ্ছসতানী’’তি. এতেতি উসভাদযো উৰব্ভপৰিযোসানা. অনেকেসন্তি অনেকজাতিকানং. সঙ্খ্যাৱসেন অনেকতা সত্তসতগ্গহণেনেৱ পৰিচ্ছিন্না. মিগপক্খীনন্তি মহিংসৰুৰুপসদকুৰুঙ্গগোকণ্ণমিগানঞ্চেৱ মোৰকপিঞ্জৰতিত্তিৰকপোতাদিপক্খীনঞ্চ.
৩২৮. যঞ্ঞসঙ্খাতস্স পুঞ্ঞস্স যো সংকিলেসো, তস্স নিৱাৰণতো নিসেধনতো ৱিধা ৱুচ্চন্তি ৱিপ্পটিসাৰৱিনোদনা. ততো এৱ তা তং পুঞ্ঞাভিসন্দং অৱিচ্ছিন্দিত্ৱা ঠপেন্তীতি ‘‘ঠপনা’’তি ৱুত্তা. তাসং পন যঞ্ঞস্স আদিমজ্ঝপৰিযোসানৱসেন তীসু কালেসু পৱত্তিযা যঞ্ঞো তিট্ঠপনোতি আহ ‘‘তিট্ঠপনন্তি অত্থো’’তি. পৰিক্খৰোন্তি অভিসঙ্খৰোন্তীতি পৰিক্খাৰা, পৰিৱাৰাতি ৱুত্তং. ‘‘সোড়সপৰিক্খাৰন্তি সোড়সপৰিৱাৰ’’ন্তি.
মহাৱিজিতৰাজযঞ্ঞকথাৱণ্ণনা
৩৩৬. পুব্বচৰিতন্তি অত্তনো পুৰিমজাতিসম্ভূতং বোধিসম্ভাৰভূতং পুঞ্ঞচৰিযং. তথা হিস্স অনুগামিনোৱ নিধিস্স থাৱৰো নিধি নিদস্সিতো. অড্ঢতা নাম ৱিভৱসম্পন্নতা, সা তং তং উপাদাযুপাদায ৱুচ্চতীতি আহ ‘‘যো কোচি অত্তনো সন্তকেন ৱিভৱেন অড্ঢো হোতী’’তি. তথা মহদ্ধনতাপীতি তং উক্কংসগতং দস্সেতুং ‘‘মহতা অপৰিমাণসঙ্খ্যেন ধনেন সমন্নাগতো’’তি ৱুত্তং. ভুঞ্জিতব্বতো পৰিভুঞ্জিতব্বতো ৱিসেসতো কামা ভোগো নামাতি আহ ‘‘পঞ্চকামগুণৱসেনা’’তি. পিণ্ডপিণ্ডৱসেনাতি ভাজনালঙ্কাৰাদিৱিভাগং অহুত্ৱা কেৱলং খণ্ডখণ্ডৱসেন.
মাসকাদীতি আদি-সদ্দেন থালকাদিং সঙ্গণ্হাতি. ভাজনাদীতি আদি-সদ্দেন ৱত্থসেয্যাৱসথাদিং সঙ্গণ্হাতি. সুৱণ্ণৰজতমণিমুত্তাৱেড়ুৰিযৱজিৰপৱাড়ানি ‘‘সত্তৰতনানী’’তি ৱদন্তি. সালিৱীহিআদি পুব্বণ্ণং পুৰক্খতংসস্সফলন্তি কত্ৱা. তব্বিপৰিযাযতো মুগ্গমাসাদি অপৰণ্ণং. দেৱসিকং…পে… ৱসেনাতি দিৱসে দিৱসে পৰিভুঞ্জিতব্বদাতব্বৱড্ঢেতব্বাদিৱিধিনা পৰিৱত্তনকধনধঞ্ঞৱসেন.
কোট্ঠং ৱুচ্চতি ধঞ্ঞস্স আঠপনট্ঠানং, কোট্ঠভূতং অগাৰং কোট্ঠাগাৰং তেনাহ ‘‘ধঞ্ঞেন…পে… গাৰো চা’’তি. এৱং সাৰগব্ভং ‘‘কোসো’’তি, ধঞ্ঞস্স আঠপনট্ঠানঞ্চ ‘‘কোট্ঠাগাৰ’’ন্তি দস্সেত্ৱা ইদানি ততো অঞ্ঞথা তং দস্সেতুং ‘‘অথ ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ যথা অসিনো তিক্খভাৱপৰিহাৰতো পৰিচ্ছদো ‘‘কোসো’’তি ৱুচ্চতি, এৱং ৰঞ্ঞো তিক্খভাৱপৰিহৰণত্তা চতুৰঙ্গিনী সেনা ‘‘কোসো’’তি আহ ‘‘চতুব্বিধো কোসো হত্থী অস্সা ৰথা পত্তী’’তি. ‘‘ৱত্থকোট্ঠাগাৰগ্গহণেনেৱ সব্বস্সাপি ভণ্ডট্ঠপনট্ঠানস্স গহিতত্তা তিৱিধং কোট্ঠাগাৰন্তি ৱুত্তং. ‘‘ইদং এৱং বহু’’ন্তিআদি ৰাজা তমত্থং জানন্তোৱ ভণ্ডাগাৰিকেন কথাপেত্ৱা পৰিসায নিস্সদ্দভাৱাপাদনত্থঞ্চ আহ এৱং মে পকতিক্খোভো ন ভৱিস্সতীতি.
৩৩৭-৮. ব্ৰাহ্মণো চিন্তেসি জনপদস্স অনুপদ্দৱত্থঞ্চেৱ যঞ্ঞস্স চ চিৰানুপৱত্তনত্থঞ্চ, তেনাহ ‘‘অযং ৰাজা’’তিআদি.
সত্তানং হিতস্স সুখস্স চ ৱিদূসনতো অহিতস্স দুক্খস্স চ আৱহনতো চোৰা এৱ কণ্টকা, তেহি চোৰকণ্টকেহি. যথা গামৱাসীনং ঘাতা গামঘাতা, এৱং পন্থিকানং দুহনা ৱিবাধনা পন্থদুহনা. অধম্মকাৰীতি ধম্মতো অপেতস্স অযুত্তস্স কৰণসীলো, অত্তনো ৱিজিতে জনপদাদীনং ততো অনত্থতো তাযনেন খত্তিযো যো খত্তধম্মো, তস্স ৱা অকৰণসীলোতি অত্থো. দস্সৱো এৱ খীলসদিসত্তা দস্সুখীলং. যথা হি খেত্তে খীলং কসনাদীনং সুখপ্পৱত্তিং, মূলসন্তানেন সস্সস্স বুদ্ধিঞ্চ ৱিবন্ধতি, এৱং দস্সৱো ৰজ্জে ৰাজাণায সুখপ্পৱত্তিং, মূলৱিৰুড়্হিযা জনপদানং পৰিবুদ্ধিঞ্চ ৱিবন্ধন্তি. তেন ৱুত্তং ‘‘দস্সৱো এৱ খীলসদিসত্তা দস্সুখীল’’ন্তি. ৱধ-সদ্দো হিংসনত্থোপি হোতীতি ৱুত্তং ‘‘মাৰণেন ৱা কোট্টনেন ৱা’’তি. অদ্দুবন্ধনাদিনাতি আদি-সদ্দেন ৰজ্জুবন্ধনসঙ্খলিকবন্ধনাদিং সঙ্গণ্হাতি. জানিযাতি ধনজানিযা, তেনাহ ‘‘সতং গণ্হথা’’তিআদি. পঞ্চসিখমুণ্ডকৰণন্তি কাকপক্খকৰণং. গোমযসিঞ্চনন্তি সীসে ছকণোদকাৱসেচনং. কুদণ্ডকবন্ধনন্তি গদ্দুলবন্ধনং. এৱমাদীনীতি আদি-সদ্দেন খুৰমুণ্ডং কৰিত্ৱা ভস্মপুটপোথনাদিং সঙ্গণ্হাতি. ঊহনিস্সামীতি উদ্ধৰিস্সামি, অপনেস্সামীতি অত্থো. উস্সহন্তীতি পুব্বে তত্থ কতপৰিচযতায উস্সাহং কাতুং সক্কোন্তি. অনুপ্পদেতূতি অনু অনু পদেতু, তেনাহ ‘‘দিন্নে অপ্পহোন্তে’’তিআদি. সক্খিকৰণপণ্ণাৰোপনানি ৱড্ঢিযা সহ ৱা ৱিনা ৱা পুন গহেতুকামস্স, ইধ পন তং নত্থীতি আহ ‘‘সক্খিং অকত্ৱা’’তিআদি, তেনাহ ‘‘মূলচ্ছেজ্জৱসেনা’’তি. পকাৰতো ভণ্ডানি আভৰতি সম্ভৰতি পৰিচযতি এতেনাতি পাভতং, ভণ্ডমূলং.
দিৱসে দিৱসে দাতব্বভত্তং দেৱসিকভত্তং. ‘‘অনুমাসং, অনুপোসথ’’ন্তিআদিনা দাতব্বং ৱেতনং মাসিকাদিপৰিব্বযং. তস্স তস্স কুলানুৰূপেন কম্মানুৰূপেন সূৰভাৱানুৰূপেনাতি পচ্চেকং অনুৰূপ-সদ্দো যোজেতব্বো. সেনাপচ্চাদি ঠানন্তৰং. সককম্মপসুতত্তা, অনুপদ্দৱত্তা চ ধনধঞ্ঞানং ৰাসিকো ৰাসিকাৰভূতো. খেমেন ঠিতাতি অনুপদ্দৱেন পৱত্তা, তেনাহ ‘‘অভযা’’তি, কুতোচিপি ভযৰহিতাতি অত্থো.
চতুপৰিক্খাৰৱণ্ণনা
৩৩৯. তস্মিং তস্মিং কিচ্চে অনুযন্তি অনুৱত্তন্তীতি অনুযন্তা, অনুযন্তা এৱ আনুযন্তা যথা ‘‘অনুভাৱো এৱ আনুভাৱো’’তি. অস্সাতি ৰঞ্ঞো. তেতি আনুযন্তখত্তিযাদযো. অত্তমনা ন ভৱিস্সন্তি ‘‘অম্হে এত্থ বহি কৰোতী’’তি. নিবন্ধৱিপুলাগমো গামো নিগমো, ৱিৱড্ঢিতমহাআযো মহাগামোতি অত্থো. জনপদ-সদ্দো হেট্ঠা ৱুত্তত্থো এৱ. ছন্নং পকতীনং ৱসেন ৰঞ্ঞো হিতসুখাভিবুদ্ধি, তদেকদেসা চ আনুযন্তাদযোতি ৱুত্তং ‘‘যং তুম্হাকং অনুজাননং মম ভৱেয্য দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি.
অমা সহ ভৱন্তি কিচ্চেসূতি অমচ্চা, ৰজ্জকিচ্চৱোসাসনকা. তে পন ৰঞ্ঞো পিযা, সহপৱত্তনকা চ হোন্তীতি আহ ‘‘পিযসহাযকা’’তি. ৰঞ্ঞো পৰিসতি ভৱাতি পাৰিসজ্জা, তে পন কেতি আহ ‘‘সেসা আণত্তিকৰা’’তি, যথাৱুত্তআনুযন্তখত্তিযাদী হি অৱসেসা ৰঞ্ঞো আণাকৰাতি অত্থো. সতিপি দেয্যধম্মে আনুভাৱসম্পত্তিযা, পৰিৱাৰসম্পত্তিযা চ অভাৱে তাদিসং দাতুং ন সক্কা, ৱুড্ঢকালে চ তাদিসানম্পি ৰাজূনং তদুভযং হাযতেৱাতি আহ ‘‘মহল্লককালে…পে… ন সক্কা’’তি. অনুমতিযাতি অনুজাননেন, পক্খাতি সপক্খা যঞ্ঞস্স অঙ্গভূতা. পৰিক্খৰোন্তীতি পৰিক্খাৰা, সম্ভাৰা. ইমে তস্স যঞ্ঞস্স অঙ্গভূতা পৰিৱাৰা ৱিয হোন্তীতি আহ ‘‘পৰিৱাৰা ভৱন্তী’’তি.
অট্ঠপৰিক্খাৰৱণ্ণনা
৩৪০. যসসাতি আনুভাৱেন, তেনাহ ‘‘আণাঠপনসমত্থতাযা’’তি. সদ্দহতীতি ‘‘দাতা দানস্স ফলং পচ্চনুভোতী’’তি পত্তিযাযতি. দানে সূৰোতি দানসূৰো দেয্যধম্মে ঈসকম্পি সঙ্গং অকত্ৱা মুত্তচাগো. স্ৱাযমত্থো কম্মস্সকতঞ্ঞাণস্স তিক্খৱিসদভাৱেন ৱেদিতব্বো, তেনাহ ‘‘ন সদ্ধামত্তকেনেৱা’’তিআদি. যস্স হি কম্মস্সকতা পচ্চক্খতো ৱিয উপট্ঠাতি, সো এৱং ৱুত্তো. যং দানং দেতীতি যং দেয্যধম্মং পৰস্স দেতি. তস্স পতি হুত্ৱাতি তব্বিসযং লোভং সুট্ঠু অভিভৱন্তো তস্স অধিপতি হুত্ৱা দেতি অনধিভৱনীযত্তা. ‘‘ন দাসো, ন সহাযো’’তি ৱত্ৱা তদুভযং অন্ৱযতো, ব্যতিৰেকতো চ দস্সেতুং ‘‘যো হী’’তিআদি ৱুত্তং. দাসো হুত্ৱা দেতি তণ্হায দানস্স দাসব্যতং উপগতত্তা. সহাযো হুত্ৱা দেতি তস্স পিযভাৱানিস্সজ্জনতো. সামী হুত্ৱা দেতি তত্থ তণ্হাদাসব্যতো অত্তানং মোচেত্ৱা অভিভুয্য পৱত্তনতো. সামিপৰিভোগসদিসা হেতস্সাযং পৱত্ততীতি.
সমিতপাপা সমণা, বাহিতপাপা ব্ৰাহ্মণা উক্কট্ঠনিদ্দেসেন, পব্বজ্জামত্তসমণা জাতিমত্তব্ৰাহ্মণা পন কপণাদিগ্গহণেনেৱেত্থ গহিতাতি অধিপ্পাযো. দুগ্গতাতি দুক্কৰজীৱিকং উপগতা কসিৰৱুত্তিকা, তেনাহ ‘‘দলিদ্দমনুস্সা’’তি. অদ্ধিকাতি অদ্ধানমগ্গগামিনো. ৱণিব্বকাতি দাযকানং গুণকিত্তনৱসেন, কম্মফলকিত্তনমুখেন চ যাচনকা সেয্যথাপি নগ্গচৰিযাদযো, তেনাহ ‘‘ইট্ঠং দিন্ন’’ন্তিআদি. ‘‘পসতমত্ত’’ন্তি ৱীহিতণ্ডুলাদিৱসেন ৱুত্তং, ‘‘সৰাৱমত্ত’’ন্তি যাগুভত্তাদিৱসেন. ওপানং ৱুচ্চতি ওগাহেত্ৱা পাতব্বতো নদিতড়াকাদীনং সব্বসাধাৰণতিত্থং ওপানং ৱিয ভূতোতি ওপানভূতো, তেনাহ ‘‘উদপানভূতো’’তিআদি. সুতমেৱ সুতজাতন্তি জাত-সদ্দস্স অনত্থন্তৰৱাচকতমাহ যথা ‘‘কোসজাত’’ন্তি.
অতীতাদিঅত্থচিন্তনসমত্থতা নামস্স ৰঞ্ঞো অনুমানৱসেন, ইতিকত্তব্বতাৱসেন চ ৱেদিতব্বা, ন বুদ্ধানং ৱিয তত্থ পচ্চক্খদস্সিতাযাতি দস্সেতুং ‘‘অতীতে’’তিআদি ৱুত্তং. অড্ঢতাদযো তাৱ যঞ্ঞস্স পৰিক্খাৰা হোন্তু তেহি ৱিনা তস্স অসিজ্ঝনতো, সুজাততা সুৰূপতা পন কথন্তি আহ ‘‘এতেহি কিৰা’’তিআদি. এত্থ চ কেচি ‘‘যথা অড্ঢতাদযো যঞ্ঞস্স একংসতো অঙ্গানি, ন এৱমভিজাততা, অভিৰূপতা চাতি দস্সেতুং কিৰসদ্দগ্গহণ’’ন্তি ৱদন্তি ‘‘অযং দুজ্জাতো’’তিআদি ৱচনস্স অনেকন্তিকতং মঞ্ঞমানা, তযিদং অসাৰং, সব্বসাধাৰণৱসেন হেস যঞ্ঞাৰম্ভো তত্থ সিযা কেসঞ্চি তথাপৰিৱিতক্কোতি তস্সাপি অৱকাসাভাৱাদস্সনত্থং তথা ৱুত্তত্তা. কিৰ-সদ্দো পন তদা ব্ৰাহ্মণেন চিন্তিতাকাৰসূচনত্থো দট্ঠব্বো. এৱমাদীনীতি আদি-সদ্দেন ‘‘অযং ৱিৰূপো দলিদ্দো অপ্পেসক্খো অস্সদ্ধো অপ্পস্সুতো অনত্থঞ্ঞূ ন মেধাৱী’’তি এতেসং সঙ্গহো দট্ঠব্বো.
চতুপৰিক্খাৰাদিৱণ্ণনা
৩৪১. ‘‘সুজং পগ্গণ্হন্তান’’ন্তি পুৰোহিতস্স সযমেৱ কটচ্ছুগ্গহণজোতনেন এৱং সহত্থা, সক্কচ্চঞ্চ দানে যুত্ততা ইচ্ছিতব্বাতি দস্সেতি. এৱং দুজ্জাতস্সাতি এত্থাপি হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো.
৩৪২. তিণ্ণং ঠানানন্তি দানস্স আদিমজ্ঝপৰিযোসানভূতাসু তীসু ভূমীসু, অৱত্থাসূতি অত্থো. চলন্তীতি কম্পন্তি পুৰিমাকাৰেন ন তিট্ঠন্তি. কৰণত্থেতি ততিযাৱিভত্তিঅত্থে. কত্তৰি হেতং সামিৱচনং কৰণীযসদ্দাপেক্খায. ‘‘পচ্চানুতাপো ন কত্তব্বো’’তি ৱত্ৱা তস্স অকৰণূপাযং দস্সেতুং ‘‘পুব্বচেতনা পন অচলা পতিট্ঠপেতব্বা’’তি ৱুত্তং. তত্থ অচলাতি দড়্হা কেনচি অসংহীৰা. পতিট্ঠপেতব্বাতি সুপতিট্ঠিতা কাতব্বা. এৱং কৰণেন হি যথা তং দানং সম্পতি যথাধিপ্পাযং নিপ্পজ্জতি, এৱং আযতিম্পি ৱিপুলফলতাযাতি আহ ‘‘এৱঞ্হি দানং মহপ্ফলং হোতীতি দস্সেতী’’তি, ৱিপ্পটিসাৰেন অনুপক্কিলিট্ঠভাৱতো. মুঞ্চচেতনাতি পৰিচ্চাগচেতনা. তস্সা নিচ্চলভাৱো নাম মুত্তচাগতা পুব্বাভিসঙ্খাৰৱসেন উড়াৰভাৱো, সমনুস্সৰণচেতনায পন নিচ্চলভাৱো ‘‘অহো মযা দানং দিন্নং সাধু সুট্ঠূ’’তি তস্স সক্কচ্চং পচ্চৱেক্খণাৱসেন ৱেদিতব্বো. তথা অকৰোন্তস্সাতি মুঞ্চচেতনং, তত্থ পচ্চাসমনুস্সৰণচেতনঞ্চ ৱুত্তনযেন নিচ্চলং অকৰোন্তস্স ৱিপ্পটিসাৰং উপ্পাদেন্তস্স. খেত্তৱিসেসে পৰিচ্চাগস্স কতত্তা লদ্ধেসুপি উড়াৰেসু ভোগেসু চিত্তং নাপি নমতি. যথা কথন্তি আহ ‘‘মহাৰোৰুৱং উপপন্নস্স সেট্ঠিগহপতিনো ৱিযা’’তি.
সো কিৰ তগৰসিখিং পচ্চেকবুদ্ধং অত্তনো গেহদ্ৱাৰে পিণ্ডায ঠিতং দিস্ৱা ‘‘ইমস্স সমণস্স পিণ্ডপাতং দেহী’’তি ভৰিযং আণাপেত্ৱা ৰাজুপট্ঠানত্থং পক্কামি. সেট্ঠিভৰিযা সপ্পঞ্ঞজাতিকা, সা চিন্তেসি ‘‘মযা এত্তকেন কালেন ‘ইমস্স দেথা’তি ৱচনমত্তং পিস্স ন সুতপুব্বং, অযঞ্চ মঞ্ঞে অহোসি পচ্চেকসম্বুদ্ধো, যথা তথা অদত্ৱা পণীতং পিণ্ডপাতং দস্সামী’’তি উপগন্ত্ৱা পচ্চেকসম্বুদ্ধং পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা পত্তং আদায অন্তোনিৱেসনে পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদাপেত্ৱা পৰিসুদ্ধেহি সালিতণ্ডুলেহি ভত্তং সম্পাদেত্ৱা তদনুৰূপং খাদনীযং, ব্যঞ্জনং, সূপেয্যঞ্চ অভিসঙ্খৰিত্ৱা বহি গন্ধেহি অলঙ্কৰিত্ৱা পচ্চেকসম্বুদ্ধস্স হত্থেসু পতিট্ঠপেত্ৱা ৱন্দি. পচ্চেকবুদ্ধো ‘‘অঞ্ঞেসম্পি পচ্চেকবুদ্ধানং সঙ্গহং কৰিস্সামী’’তি অপৰিভুঞ্জিত্ৱাৱ অনুমোদনং কত্ৱা পক্কামি. সোপি খো সেট্ঠি ৰাজুপট্ঠানং কত্ৱা আগচ্ছন্তো পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৱা অহং ‘‘তুম্হাকং পিণ্ডপাতং দেথা’’তি ৱত্ৱা পক্কন্তো, অপি ৱো লদ্ধো পিণ্ডপাতোতি. আম সেট্ঠি লদ্ধোতি. ‘‘পস্সামা’’তি গীৱং উক্খিপিত্ৱা ওলোকেসি. অথস্স পিণ্ডপাতগন্ধো উট্ঠহিত্ৱা নাসপুটং পূৰেসি. সো ‘‘মহা ৱত মে ধনব্যযো জাতো’’তি চিত্তং সন্ধাৰেতুং অসক্কোন্তো পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰী অহোসি. ৱিপ্পটিসাৰস্স পন উপ্পন্নাকাৰো ‘‘ৱৰমেত’’ন্তিআদিনা (সং. নি. ১.১৩১) পাড়িযং আগতোযেৱ. ভাতু পনাযং একং পুত্তকং সাপতেয্যকাৰণা জীৱিতা ৱোৰোপেসি, তেন মহাৰোৰুৱং উপপন্নো. পিণ্ডপাতদানেন পনেস সত্তক্খত্তুং সুগ্গতিং সগ্গং লোকং উপপন্নো, সত্তক্খত্তুমেৱ চ সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তো, ন চাস্স উড়াৰেসু ভোগেসু চিত্তং নমি, তেন ৱুত্তং ‘‘নাপি উড়াৰেসু ভোগেসু চিত্তং নমতী’’তি.
৩৪৩. আকৰোতি অত্তনো অনুৰূপতায সমৰিযাদং সপৰিচ্ছেদং ফলং নিব্বত্তেতীতি আকাৰো, কাৰণন্তি আহ ‘‘দসহি আকাৰেহীতি দসহি কাৰণেহী’’তি. পটিগ্গাহকতো ৱাতি বলৱতৰো হুত্ৱা উপ্পজ্জমানো পটিগ্গাহকতোৱ উপ্পজ্জতি, ইতৰো পন দেয্যধম্মতো, পৰিৱাৰজনতোপি উপ্পজ্জেয্যেৱ. উপ্পজ্জিতুং যুত্তন্তি উপ্পজ্জনাৰহং. তেসংযেৱ পাণাতিপাতীনং. যজনং নামেত্থ দানং অধিপ্পেতং, ন অগ্গিজুহনন্তি আহ ‘‘যজতং ভৱন্তি দেতু ভৱ’’ন্তি. ৱিস্সজ্জতূতি মুত্তচাগৱসেন ৱিস্সজ্জতু. অব্ভন্তৰন্তি অজ্ঝত্তং, সকসন্তানেতি অত্থো.
৩৪৪. হেট্ঠা সোড়স পৰিক্খাৰা ৱুত্তা যঞ্ঞস্স তে ৱত্থুং কত্ৱা, ইধ পন সন্দস্সনাদিৱসেন অনুমোদনায আৰদ্ধত্তা ৱুত্তং ‘‘সোড়সহি আকাৰেহী’’তি. দস্সেত্ৱা অত্তনো দেসনানুভাৱেন পচ্চক্খতো ৱিয ফলং দস্সেত্ৱা, অনেকৱাৰং পন কথনতো চ আমেডিতৱচনং. তমত্থন্তি যথাৱুত্তং দানফলৱসেন কম্মফলসম্বন্ধং. সমাদপেত্ৱাতি সুতমত্তমেৱ অকত্ৱা যথা ৰাজা তমত্থং সম্মদেৱ আদিযতি চিত্তে কৰোন্তো সুগ্গহিতং কত্ৱা গণ্হাতি, তথা সক্কচ্চং আদাপেত্ৱা. আমেডিতকাৰণং হেট্ঠা ৱুত্তমেৱ.
‘‘ৱিপ্পটিসাৰৱিনোদনেনা’’তি ইদং নিদস্সনমত্তং লোভদোসমোহইস্সামচ্ছৰিযমানাদযোপি হি দানচিত্তস্স উপক্কিলেসা, তেসং ৱিনোদনেনপি তং সমুত্তেজিতং নাম হোতি তিক্খৱিসদভাৱপ্পত্তিতো. আসন্নতৰভাৱতো ৱা ৱিপ্পটিসাৰস্স তব্বিনোদনমেৱ গহিতং, পৱত্তিতেপি হি দানে তস্স সম্ভৱতো. যাথাৱতো ৱিজ্জমানেহি গুণেহি তুট্ঠপহট্ঠভাৱাপাদনং সম্পহংসনন্তি আহ ‘‘সুন্দৰং তে…পে… থুতিং কত্ৱা কথেসী’’তি. ধম্মতোতি সচ্চতো. সচ্চঞ্হি ধম্মতো অনপেতত্তা ধম্মং, উপসমচৰিযাভাৱতো সমং, যুত্তভাৱেন কাৰণন্তি চ ৱুচ্চতীতি.
৩৪৫. তস্মিং যঞ্ঞে ৰুক্খতিণচ্ছেদোপি নাম নাহোসি, কুতো পাণৱধোতি পাণৱধাভাৱস্সেৱ দড়্হীকৰণত্থং সব্বসো ৱিপৰীতগাহাৱিদূসিতঞ্চস্স দস্সেতুং পাড়িযং ‘‘নেৱ গাৱো হঞ্ঞিংসূ’’তি আদিং ৱত্ৱাপি ‘‘ন ৰুক্খা ছিজ্জিংসূ’’তিআদি ৱুত্তং, তেনাহ ‘‘কিং পন গাৱো’’তিআদি. বৰিহিসত্থাযাতি পৰিচ্ছেদনত্থায. ৱনমালাসঙ্খেপেনাতি ৱনপুপ্ফেহি গন্থিতমালানিযামেন. ভূমিযং ৱা পত্থৰন্তীতি ৱেদিভূমিং পৰিক্খিপন্তা তত্থ পন্থৰন্তি. অন্তোগেহদাসাদযোতি অন্তোজাতধনক্কীতকৰমৰানীতসযংদাসা. পুব্বমেৱাতি ভতিকৰণতো পগেৱ. গহেত্ৱা কৰোন্তীতি দিৱসে দিৱসে গহেত্ৱা কৰোন্তি. তজ্জিতাতি গজ্জিতা. পিযসমুদাচাৰেনেৱাতি ইট্ঠৱচনেনেৱ. ফাণিতেন চেৱাতি এত্থ চ-সদ্দো অৱুত্তসমুচ্চযত্থো, তেন পণীতপণীতানং নানপ্পকাৰানং খাদনীযভোজনীযাদীনঞ্চেৱ ৱত্থমালাগন্ধৱিলেপনযানসেয্যাদীনঞ্চ সঙ্গহো দট্ঠব্বো, তেনাহ ‘‘পণীতেহি সপ্পিতেলাদিসম্মিস্সেহেৱা’’তিআদি.
৩৪৬. সং নাম ধনং, তস্স পতীতি সপতি, ধনৱা. দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকহিতাৱহত্তা তস্স হিতন্তি সাপতেয্যং, তদেৱ ধনং. তেনাহ ‘‘পহূতং সাপতেয্যং আদাযাতি বহুং ধনং গহেত্ৱা’’তি. গামভাগেনাতি সঙ্কিত্তনৱসেন গামে ৱা গহেতব্বভাগেন.
৩৪৭. ‘‘যাগুং পিৱিত্ৱা’’তি যাগুসীসেন পাতৰাসভোজনমাহ. পুৰত্থিমেন যঞ্ঞৱাটস্সাতি ৰঞ্ঞো দানসালায নাতিদূৰে পুৰত্থিমদিসাভাগেতি অত্থো, যতো তত্থ পাতৰাসং ভুঞ্জিত্ৱা অকিলন্তৰূপাযেৱ সাযন্হে সালং পাপুণন্তি ‘‘দক্খিণেন যঞ্ঞৱাটস্সা’’তি আদীসুপি এসেৱ নযো.
৩৪৮. পৰিহাৰেনাতি ভগৱন্তং গৰুং কত্ৱা অগাৰৱপৰিহাৰেন.
নিচ্চদানঅনুকুলযঞ্ঞৱণ্ণনা
৩৪৯. উট্ঠায সমুট্ঠাযাতি দানে উট্ঠানৱীৰিযং সক্কচ্চং কত্ৱা. অপ্পসম্ভাৰতৰোতি অতিৱিয পৰিত্তসম্ভাৰো. সমাৰভীযতি যঞ্ঞো এতেহীতি সমাৰম্ভা, সম্ভাৰসম্ভৰণৱসেন পৱত্তসত্তপীড়া. অপ্পট্ঠতৰোতি পন অতিৱিয অপ্পকিচ্চোতি অত্থো. ৱিপাকসঞ্ঞিতং অতিসযেন মহন্তং সদিসফলং এতস্সাতি মহপ্ফলতৰো. উদযসঞ্ঞিতং অতিসযেন মহন্তং নিস্সন্দাদিফলং এতস্সাতি মহানিসংসতৰো. ধুৱদানানীতি ধুৱানি থিৰানি অচ্ছিন্নানি কত্ৱা দাতব্বদানানি. অনুকুলযঞ্ঞানীতি অনুকুলং কুলানুক্কমং উপাদায দাতব্বদানানি, তেনাহ ‘‘অম্হাক’’ন্তিআদি. নিবদ্ধদানানীতি নিবন্ধেত্ৱা নিযমেত্ৱা পৱেণীৱসেন পৱত্তিতদানানি.
হত্থিদন্তেন পৱত্তিতা দন্তমযসলাকা, যত্থ দাযকানং নামং অঙ্কন্তি. ৰঞ্ঞোতি সেতৱাহনৰঞ্ঞো.
আদীনীতি আদি-সদ্দেন ‘‘সেনো ৱিয মংসপেসিং কস্মা ওক্খন্দিত্ৱা গণ্হাসী’’তি এৱমাদীনং সঙ্গহো. পুব্বচেতনামুঞ্চচেতনাঅপৰচেতনাসম্পত্তিযা দাযকস্স ৱসেন তীণি অঙ্গানি, ৱীতৰাগতাৱীতদোসতাৱীতমোহতাপটিপত্তিযা দক্খিণেয্যস্স ৱসেন তীণীতি এৱং ছড়ঙ্গসমন্নাগতায দক্খিণায. অপৰাপৰং উপ্পজ্জনকচেতনাৱসেন মহানদী ৱিয, মহোঘো ৱিয চ ইতো চিতো চ অভিসন্দিত্ৱা ওক্খন্দিত্ৱা পৱত্তিযা পুঞ্ঞমেৱ পুঞ্ঞাভিসন্দো.
৩৫০. কিচ্চপৰিযোসানং নত্থি দিৱসে দিৱসে দাযকস্স ব্যাপাৰাপজ্জনতো, তেনাহ ‘‘একেনা’’তিআদি. কিচ্চপৰিযোসানং অত্থি যথাৰদ্ধস্স আৱাসস্স কতিপযেনাপি কালেন পৰিসমাপেতব্বতো, তেনাহ ‘‘পণ্ণসাল’’ন্তিআদি. সুত্তন্তপৰিযাযেনাতি সুত্তন্তপাড়িনযেন. (ম. নি. ১.১২, ১৩; অ. নি. ২.৫৮) নৱ আনিসংসাতি সীতপটিঘাতাদযো পটিসল্লানাৰামপৰিযোসানা নৱ উদযা. অপ্পমত্ততায চেতে ৱুত্তা.
যস্মা আৱাসং দেন্তেন নাম সব্বম্পি পচ্চযজাতং দিন্নমেৱ হোতি. দ্ৱে তযো গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা কিঞ্চি অলদ্ধা আগতস্সপি ছাযূদকসম্পন্নং আৰামং পৱিসিত্ৱা ন্হাযিত্ৱা পতিস্সযে মুহুত্তং নিপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায নিসিন্নস্স কাযে বলং আহৰিত্ৱা পক্খিত্তং ৱিয হোতি. বহি ৱিচৰন্তস্স চ কাযে ৱণ্ণধাতু ৱাতাতপেহি কিলমতি, পতিস্সযং পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায মুহুত্তং নিপন্নস্স ৱিসভাগসন্ততি ৱূপসম্মতি, সভাগসন্ততি পতিট্ঠাতি, ৱণ্ণধাতু আহৰিত্ৱা পক্খিত্তা ৱিয হোতি. বহি ৱিচৰন্তস্স চ পাদে কণ্টকো ৱিজ্ঝতি, খাণু পহৰতি, সৰীসপাদিপৰিস্সযা চেৱ চোৰভযঞ্চ উপ্পজ্জতি, পতিস্সযং পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায নিপন্নস্স সব্বে তে পৰিস্সযা ন হোন্তি, সজ্ঝাযন্তস্স ধম্মপীতিসুখং, কম্মট্ঠানং মনসি কৰোন্তস্স উপসমসুখঞ্চ উপ্পজ্জতি বহিদ্ধা ৱিক্খেপাভাৱতো. বহি ৱিচৰন্তস্স চ কাযে সেদা মুচ্চন্তি, অক্খীনি ফন্দন্তি, সেনাসনং পৱিসনক্খণে মঞ্চপীঠাদীনি ন পঞ্ঞাযন্তি, মুহুত্তং নিসিন্নস্স পন অক্খীনং পসাদো আহৰিত্ৱা পক্খিত্তো ৱিয হোতি, দ্ৱাৰৱাতপানমঞ্চপীঠাদীনি পঞ্ঞাযন্তি. এতস্মিঞ্চ আৱাসে ৱসন্তং দিস্ৱা মনুস্সা চতূহি পচ্চযেহি সক্কচ্চং উপট্ঠহন্তি. তেন ৱুত্তং ‘‘আৱাসং দেন্তেন নাম সব্বম্পি পচ্চযজাতং দিন্নমেৱ হোতী’’তি, তস্মা এতে যথাৱুত্তা সব্বেপি আনিসংসা ৱেদিতব্বা. তেন ৱুত্তং ‘‘অপ্পমত্ততায চেতে ৱুত্তা’’তি.
সীতন্তি অজ্ঝত্তং ধাতুক্খোভৱসেন ৱা বহিদ্ধা উতুৱিপৰিণামৱসেন ৱা উপ্পজ্জনকসীতং. উণ্হন্তি অগ্গিসন্তাপং, তস্স ৱনডাহাদীসু (ৱনদাহাদীসু ৱা সাৰত্থ. টী. চূড়ৱগ্গ ৩.২৯৫) সম্ভৱো ৱেদিতব্বো. পটিহন্তীতি পটিবাহতি, যথা তদুভযৱসেন কাযচিত্তানং বাধনং ন হোতি, এৱং কৰোতি. সীতুণ্হব্ভাহতে হি সৰীৰে ৱিক্খিত্তচিত্তো ভিক্খু যোনিসো পদহিতুং ন সক্কোতি. ৱাড়মিগানীতি সীহব্যগ্ঘাদিচণ্ডমিগে. গুত্তসেনাসনঞ্হি আৰঞ্ঞকম্পি পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায নিসিন্নস্স তে পৰিস্সযা ন হোন্তীতি. সৰীসপেতি যে কেচি সৰন্তে গচ্ছন্তে দীঘজাতিকে সপ্পাদিকে. মকসেতি নিদস্সনমত্তমেতং, ডংসাদীনম্পি এতেস্ৱেৱ (এতনেৱ সাৰত্থ. টী. চূড়ৱগ্গ ৩.২৯৫) সঙ্গহো দট্ঠব্বো. সিসিৰেতি সিসিৰকালৱসেন, সত্তাহৱদ্দলিকাদিৱসেন চ উপ্পন্নে সিসিৰসম্ফস্সে. ৱুট্ঠিযোতি যদা তদা উপ্পন্না ৱস্সৱুট্ঠিযো পটিহনতীতি যোজনা.
ৱাতাতপো ঘোৰোতি ৰুক্খগচ্ছাদীনং উম্মূলভঞ্জনাদিৱসেন পৱত্তিযা ঘোৰো সৰজঅৰজাদিভেদো ৱাতো চেৱ গিম্হপৰিড়াহসমযেসু উপ্পত্তিযা ঘোৰো সূৰিযাতপো চ. পটিহঞ্ঞতীতি পটিবাহীযতি. লেণত্থন্তি নানাৰম্মণতো চিত্তং নিৱত্তেত্ৱা পটিসল্লানাৰামত্থং. সুখত্থন্তি ৱুত্তপৰিস্সযাভাৱেন ফাসুৱিহাৰত্থং. ঝাযিতুন্তি অট্ঠতিংসায আৰম্মণেসু যত্থ কত্থচি চিত্তং উপনিবন্ধিত্ৱা উপনিজ্ঝাযিতুং. ৱিপস্সিতুন্তি অনিচ্চাদিতো সঙ্খাৰে সম্মসিতুং.
ৱিহাৰেতি পতিস্সযে. কাৰযেতি কাৰাপেয্য. ৰম্মেতি মনোৰমে নিৱাসসুখে. ৱাসযেত্থ বহুস্সুতেতি কাৰেত্ৱা পন এত্থ ৱিহাৰেসু বহুস্সুতে সীলৱন্তে কল্যাণধম্মে নিৱাসেয্য, তে নিৱাসেন্তো পন তেসং বহুস্সুতানং যথা পচ্চযেহি কিলমথো ন হোতি, এৱং অন্নঞ্চ পানঞ্চ ৱত্থসেনাসনানি চ দদেয্য উজুভূতেসু অজ্ঝাসযসম্পন্নেসু কম্মকম্মফলানং, ৰতনত্তযগুণানঞ্চ সদ্দহনেন ৱিপ্পসন্নেন চেতসা.
ইদানি গহট্ঠপব্বজিতানং অঞ্ঞমঞ্ঞূপকাৰিতং দস্সেতুং ‘‘তে তস্সা’’তি গাথমাহ. তত্থ তেতি বহুস্সুতা. তস্সাতি উপাসকস্স. ধম্মং দেসেন্তীতি সকলৱট্টদুক্খপনূদনং সদ্ধম্মং দেসেন্তি. যং সো ধম্মং ইধঞ্ঞাযাতি সো উপাসকো যং সদ্ধম্মং ইমস্মিং সাসনে সম্মাপটিপজ্জনেন জানিত্ৱা অগ্গমগ্গাধিগমেন অনাসৱো হুত্ৱা পৰিনিব্বাতি একাদসগ্গিৱূপসমেন সীতি ভৱতি.
সীতপটিঘাতাদযো ৱিপস্সনাৱসানা তেৰস, অন্নাদিলাভো, ধম্মস্সৱনং, ধম্মাৱবোধো, পৰিনিব্বানন্তি এৱং সত্তৰস.
৩৫১. অত্তনো সন্তকাতি অত্তনিযা. দুপ্পৰিচ্চজনং লোভং নিগ্গণ্হিতুং অসক্কোন্তস্স. সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা সন্তিকেতি যোজনা. তত্থাতি যথাগহিতে সৰণে. নত্থি পুনপ্পুনং কত্তব্বতা ৱিঞ্ঞূজাতিকস্সাতি অধিপ্পাযো. ‘‘জীৱিতপৰিচ্চাগমযং পুঞ্ঞ’’ন্তি ‘‘সচে ত্ৱং ন যথাগহিতং সৰণং ভিন্দিস্সতি, এৱাহং তং মাৰেমী’’তি যদিপি কোচি তিণ্হেন সত্থেন জীৱিতা ৱোৰোপেয্য, তথাপি ‘‘নেৱাহং বুদ্ধং ন বুদ্ধোতি, ধম্মং ন ধম্মোতি, সঙ্ঘং ন সঙ্ঘোতি ৱদামী’’তি দড়্হতৰং কত্ৱা গহিতসৰণস্স ৱসেন ৱুত্তং.
৩৫২. সৰণং উপগতেন কাযৱাচাচিত্তেহি সক্কচ্চং ৱত্থুত্তযপূজা কাতব্বা, তত্থ চ সংকিলেসো পৰিহনিতব্বো, সিক্খাপদানি পন সমাদানমত্তং, সম্পত্তৱত্থুতো ৱিৰমণমত্তঞ্চাতি সৰণগমনতো সীলস্স অপ্পট্ঠতৰতা, অপ্পসমাৰম্ভতৰতা চ ৱেদিতব্বা. সব্বেসং সত্তানং জীৱিতদানাদিনা দণ্ডনিধানতো, সকললোকিযলোকুত্তৰগুণাধিট্ঠানতো চস্স মহপ্ফলমহানিসংসতৰতা দট্ঠব্বা.
ৱক্খমাননযেন চ ৱেৰহেতুতায ৱেৰং ৱুচ্চতি পাণাতিপাতাদিপাপধম্মো, তং মণতি ‘‘মযি ইধ ঠিতায কথং আগচ্ছসী’’তি তজ্জেন্তী ৱিয নীহৰতীতি ৱেৰমণী, ততো ৱা পাপধম্মতো ৱিৰমতি এতাযাতি ‘‘ৱিৰমণী’’তি ৱত্তব্বে নিৰুত্তিনযেন ইকাৰস্স একাৰং কত্ৱা ‘‘ৱেৰমণী’’তি ৱুত্তা. অসমাদিন্নসীলস্স সম্পত্ততো যথাউপট্ঠিতৱীতিক্কমিতব্বৱত্থুতো ৱিৰতি সম্পত্তৱিৰতি. সমাদানৱসেন উপ্পন্না ৱিৰতি সমাদানৱিৰতি. সেতু ৱুচ্চতি অৰিযমগ্গো, তপ্পৰিযাপন্না হুত্ৱা পাপধম্মানং সমুচ্ছেদৱসেন ঘাতনৱিৰতি সেতুঘাতৱিৰতি. ইদানি তিস্সো ৱিৰতিযো সৰূপতো দস্সেতুং ‘‘তত্থা’’তিআদি ৱুত্তং. পৰিহৰতীতি অৱীতিক্কমৱসেন পৰিৱজ্জেতি. ন হনামীতি এত্থ ইতি-সদ্দো আদিঅত্থো, তেন ‘‘অদিন্নং নাদিযামী’’তি এৱং আদীনং সঙ্গহো, ৱা-সদ্দেন ৱা, তেনাহ ‘‘সিক্খাপদানি গণ্হন্তস্সা’’তি.
মগ্গসম্পযুত্তাতি সম্মাদিট্ঠিযাদিমগ্গসম্পযুত্তা. ইদানি তাসং ৱিৰতীনং আৰম্মণতো ৱিভাগং দস্সেতুং ‘‘তত্থা’’তিআদি ৱুত্তং. পুৰিমা দ্ৱেতি সম্পত্তসমাদানৱিৰতিযো. পচ্ছিমাতি সেতুঘাতৱিৰতি. সব্বানিপি ভিন্নানি হোন্তি একজ্ঝং সমাদিন্নত্তা. তদেৱ ভিজ্জতি ৱিসুং ৱিসুং সমাদিন্নত্তা. গহট্ঠৱসেন চেতং ৱুত্তং. ভেদো নাম নত্থি পটিপক্খসমুচ্ছিন্দনেন অকুপ্পসভাৱত্তা, তেনাহ ‘‘ভৱন্তৰেপী’’তি. যোনিসিদ্ধন্তি মনুস্সতিৰচ্ছানানং উদ্ধং তিৰিযমেৱ দীঘতা ৱিয জাতিসিদ্ধন্তি অত্থো. বোধিসত্তে কুচ্ছিগতে বোধিসত্তমাতুসীলং ৱিয ধম্মতায সভাৱেনেৱ সিদ্ধং ধম্মতাসিদ্ধং, মগ্গধম্মতায ৱা অৰিযমগ্গানুভাৱেন সিদ্ধং ধম্মতাসিদ্ধং. দিট্ঠিউজুকৰণং নাম ভাৰিযং দুক্খং, তস্মা সৰণগমনং সিক্খাপদসমাদানতো মহট্ঠতৰমেৱ, ন অপ্পট্ঠতৰন্তি অধিপ্পাযো. যথা তথা ৱা গণ্হন্তস্সাপীতি আদৰগাৰৱং অকত্ৱা সমাদিযন্তস্সাপি. সাধুকং গণ্হন্তস্সাপীতি সক্কচ্চং সীলানি সমাদিযন্তস্সাপি, ন দিগুণং, তিগুণং ৱা উস্সাহো কৰণীযো.
অভযদানতায সীলস্স দানভাৱো, অনৱসেসং ৱা সত্তনিকাযং দযতি তেন ৰক্খতীতি দানং, সীলং. ‘‘অগ্গানী’’তি ঞাতত্তা অগ্গঞ্ঞানি. চিৰৰত্ততায ঞাতত্তা ৰত্তঞ্ঞানি. ‘‘অৰিযানং সাধূনং ৱংসানী’’তি ঞাতত্তা ৱংসঞ্ঞানি.‘‘পোৰাণানী’’তিআদীসু পুৰিমানং এতানি পোৰাণানি. সব্বসো কেনচিপি পকাৰেন সাধূহি ন কিণ্ণানি ন খিত্তানি ন ছড্ডিতানীতি অসঙ্কিণ্ণানি. অযঞ্চ নযো নেসং যথা অতীতে, এৱং এতৰহি, অনাগতে চাতি আহ ‘‘অসঙ্কিণ্ণপুব্বানি ন সঙ্কিযন্তি ন সঙ্কিযিস্সন্তী’’তি. ততো এৱ অপ্পপিকুট্ঠানি ন পটিক্খিত্তানি. ন হি কদাচিপি ৱিঞ্ঞূ সমণব্ৰাহ্মণা হিংসাদিপাপধম্মং অনুজানন্তি. অপৰিমাণানং সত্তানং অভযং দেতীতি সব্বেসু ভূতেসু নিহিতদণ্ডত্তা সকলস্সপি সত্তনিকাযস্স ভযাভাৱং দেতি. ন হি অৰিযসাৱকতো কস্সচি ভযং হোতি. অৱেৰন্তি ৱেৰাভাৱং. অব্যাপজ্ঝন্তি নিদ্দুক্খতং.
ননু চ পঞ্চসীলং সব্বকালিকং, ন চ একন্ততো ৱিমুত্তাযতনং, সৰণগমনং পন বুদ্ধুপ্পাদহেতুকং, একন্তৱিমুত্তাযতনঞ্চ, তত্থ কথং সৰণাগমনতো পঞ্চসীলস্স মহপ্ফলতাতি আহ ‘‘কিঞ্চাপী’’তিআদি. জেট্ঠকন্তি উত্তমং. ‘‘সৰণগমনেযেৱ পতিট্ঠাযা’’তি ইমিনা তস্স সীলস্স সৰণগমনেন অভিসঙ্খততমাহ.
৩৫৩. ঈদিসমেৱাতি এৱং সংকিলেসং পটিপক্খমেৱ হুত্ৱা. হেট্ঠা ৱুত্তেহি গুণেহীতি এত্থ হেট্ঠা ৱুত্তগুণা নাম সৰণগমনং, সীলসম্পদা, ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰতাতি এৱং আদযো. পঠমজ্ঝানং নিব্বত্তেন্তো ন কিলমতীতি যোজনা. তানীতি পঠমজ্ঝানাদীনি. ‘‘পঠমজ্ঝান’’ন্তি উক্কট্ঠনিদ্দেসো অযন্তি আহ ‘‘একং কপ্প’’ন্তি, একং মহাকপ্পন্তি অত্থো. হীনং পন পঠমজ্ঝানং, মজ্ঝিমঞ্চ অসঙ্খ্যেয্যকপ্পস্স ততিযং ভাগং, উপড্ঢকপ্পঞ্চ আযুং দেতি. ‘‘দুতিযং অট্ঠকপ্পে’’তি আদীসুপি ইমিনা নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো, মহাকপ্পৱসেনেৱ চ গহেতব্বং. যস্মা ৱা পণীতানিযেৱেত্থ ঝানানি অধিপ্পেতানি মহপ্ফলতৰভাৱদস্সনপৰত্তা দেসনায, তস্মা ‘‘পঠমজ্ঝানং একং কপ্প’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তদেৱাতি চতুত্থজ্ঝানমেৱ. যদি এৱং কথং আৰুপ্পতাতি আহ ‘‘আকাসানঞ্চাযতনাদী’’তিআদি.
সম্মদেৱ নিচ্চসঞ্ঞাদিপটিপক্খৱিধমনৱসেন পৱত্তমানা পুব্বভাগিযে এৱ বোধিপক্খিযধম্মে সম্মানেন্তী ৱিপস্সনা ৱিপস্সকস্স অনপ্পকং পীতিসোমনস্সং সমাৱহতীতি আহ ‘‘ৱিপস্সনা…পে… অভাৱা’’তি. তেনাহ ভগৱা –
‘‘যতো যতো সম্মসতি, খন্ধানং উদযব্বযং;
লভতী পীতিপামোজ্জং, অমতং তং ৱিজানত’’ন্তি. (ধ. প. ৩৭৪);
যস্মা অযং দেসনা ইমিনা অনুক্কমেন ইমানি ঞাণানি নিব্বত্তেন্তস্স ৱসেন পৱত্তিতা, তস্মা ‘‘ৱিপস্সনাঞাণে পতিট্ঠায নিব্বত্তেন্তো’’তি হেট্ঠিমং হেট্ঠিমং উপৰিমস্স উপৰিমস্স পতিট্ঠাভূতং কত্ৱা ৱুত্তং. সমানৰূপনিম্মানং নাম মনোমযিদ্ধিযা অঞ্ঞেহি অসাধাৰণকিচ্চন্তি আহ ‘‘অত্তনো…পে… মহপ্ফলা’’তি. ৱিকুব্বনদস্সনসমত্থতাযাতি হত্থিঅস্সাদিৱিৱিধৰূপকৰণং ৱিকুব্বনং, তস্স দস্সনসমত্থভাৱেন. ইচ্ছিতিচ্ছিতট্ঠানং নাম পুৰিমজাতীসু ইচ্ছিতিচ্ছিতো খন্ধপ্পদেসো. সমাপেন্তোতি পৰিযোসাপেন্তো.
কূটদন্তউপাসকত্তপটিৱেদনাকথাৱণ্ণনা
৩৫৪-৮. সব্বে তে পাণযোতি ‘‘সত্ত চ উসভসতানী’’তিআদিনা ৱুত্তে সব্বে পাণিনো. আকুলভাৱোতি ভগৱতো সন্তিকে ধম্মস্স সুতত্তা পাণীসু অনুদ্দযং উপট্ঠপেত্ৱা ঠিতস্স ‘‘কথঞ্হি নাম মযা তাৱ বহূ পাণিনো মাৰণত্থায বন্ধাপিতা’’তি চিত্তে পৰিব্যাকুলভাৱো উদপাদি. সুত্ৱাতি ‘‘বন্ধনতো মোচিতা’’তি সুত্ৱা. কামচ্ছন্দৱিগমেন কল্লচিত্ততা অৰোগচিত্ততা, ব্যাপাদৱিগমেন মেত্তাৱসেন মুদুচিত্ততা অকথিনচিত্ততা, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চপ্পহানেন ৱিক্খেপৱিগমনতো ৱিনীৱৰণচিত্ততা তেহি ন পিহিতচিত্ততা, থিনমিদ্ধৱিগমেন উদগ্গচিত্ততা সংপগ্গণ্হনৱসেন অলীনচিত্ততা, ৱিচিকিচ্ছাৱিগমেন সম্মাপটিপত্তিযা অধিমুত্ততায পসন্নচিত্ততা চ হোতীতি আহ ‘‘কল্লচিত্তন্তিআদি অনুপুব্বিকথানুভাৱেন ৱিক্খম্ভিতনীৱৰণতং সন্ধায ৱুত্ত’’ন্তি. যং পনেত্থ অত্থতো অৱিভত্তং, তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
কূটদন্তসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা.