৬. মহালিসুত্তৱণ্ণনা
ব্ৰাহ্মণদূতৱত্থুৱণ্ণনা
৩৫৯. পুনপ্পুনং ৱিসালীভাৱূপগমনতোতি পুব্বে কিৰ পুত্তধীতুৱসেন দ্ৱে দ্ৱে হুত্ৱা সোড়সক্খত্তুং জাতানং লিচ্ছৱীৰাজকুমাৰানং সপৰিৱাৰানং অনুক্কমেনেৱ ৱড্ঢন্তানং নিৱাসনট্ঠানাৰামুয্যানপোক্খৰণীআদীনং পতিট্ঠানস্স অপ্পহোনকতায নগৰং তিক্খত্তুং গাৱুতন্তৰেন গাৱুতন্তৰেন পৰিক্খিপিংসু, তেনস্স পুনপ্পুনং ৱিসালীভাৱং গতত্তা ‘‘ৱেসালী’’ ত্ৱেৱ নামং জাতং, তেন ৱুত্তং ‘‘পুনপ্পুনং ৱিসালীভাৱূপগমনতো ৱেসালীতি লদ্ধনামকে নগৰে’’তি. সযংজাতন্তি সযমেৱ জাতং অৰোপিমং. মহন্তভাৱেনেৱাতি ৰুক্খগচ্ছানং, ঠিতোকাসস্স চ মহন্তভাৱেন, তেনাহ ‘‘হিমৱন্তেন সদ্ধিং একাবদ্ধং হুত্ৱা’’তি. কূটাগাৰসালাসঙ্খেপেনাতি হংসৱট্টকচ্ছন্নেন কূটাগাৰসালানিযামেন. কোসলেসু জাতা, ভৱা ৱা, তং ৱা ৰট্ঠং নিৱাসো এতেসন্তি কোসলকা. এৱং মাগধকা ৱেদিতব্বা. যস্স অকৰণে পুগ্গলো মহাজানিযো হোতি, তং কৰণং অৰহতীতি কৰণীযং তেন কৰণীযেন, তেনাহ ‘‘অৱস্সং কত্তব্বকম্মেনা’’তি. তং কিচ্চন্তি ৱুচ্চতি সতি সমৱাযে কাতব্বতো.
৩৬০. যা বুদ্ধানং উপ্পজ্জনাৰহা নানত্তসঞ্ঞা, তাসং ৱসেন নানাৰম্মণাচাৰতো. সম্ভৱন্তস্সেৱ পটিসেধো. পটিক্কম্মাতি নিৱত্তিত্ৱা তথা চিত্তং অনুপ্পাদেত্ৱা. সল্লীনোতি ঝানসমাপত্তিযা একত্তাৰম্মণং অল্লীনো.
ওট্ঠদ্ধলিচ্ছৱীৱত্থুৱণ্ণনা
৩৬১. অদ্ধোট্ঠতাযাতি তস্স কিৰ উত্তৰোট্ঠং অপ্পকতায তিৰিযং ফালেত্ৱা অপনীতদ্ধং ৱিয খাযতি চত্তাৰো দন্তে, দ্ৱে চ দাঠা ন ছাদেতি, তেন নং ‘‘ওট্ঠদ্ধো’’তি ৱোহৰন্তি. অযং কিৰ উপাসকো সদ্ধো পসন্নো দাযকো দানপতি বুদ্ধমামকো ধম্মমামকো সঙ্ঘমামকো, তেনাহ পুৰেভত্তন্তিআদি.
৩৬২. সাসনে যুত্তপযুত্তোতি ভাৱনং অনুযুত্তো. সব্বত্থ সীহসমানৱুত্তিনোপি ভগৱতো পৰিসায মহন্তে সতি তদজ্ঝাসযানুৰূপং পৱত্তিযমানায ধম্মদেসনায ৱিসেসো হোতীতি আহ ‘‘মহন্তেন উস্সাহেন ধম্মং দেসেস্সতী’’তি.
‘‘ৱিস্সাসিকো’’তি ৱত্ৱা তমস্স ৱিস্সাসিকভাৱং ৱিভাৱেতুং ‘‘অযঞ্হী’’তিআদি ৱুত্তং. থেৰস্স খীণা সৱস্সসতো আলসিযভাৱো ‘‘অপ্পহীনো’’তি ন ৱত্তব্বো, ৱাসনালেসং পন উপাদাযাহ ‘‘ঈসকং অপ্পহীনো ৱিয হোতী’’তি. ন হি সাৱকানং সৱাসনা কিলেসা পহীযন্তি.
৩৬৩. ৱিনেয্যজনানুৰোধেন বুদ্ধানং পাটিহাৰিযৱিজম্ভনং হোতীতি ৱুত্তং ‘‘অথ খো ভগৱা’’তিআদি, তেনেৱাহ ‘‘সংসূচিতনিক্খমনো’’তি. গন্ধকুটিতো নিক্খমনৱেলাযঞ্হি ছব্বণ্ণা বুদ্ধৰস্মিযো আৱেড়াৱেড়াযমলাযমলা হুত্ৱা সৱিসেসা পভস্সৰা ৱিনিচ্ছৰিংসু.
৩৬৪. ততো পৰন্তি ‘‘হিয্যো’’তি ৱুত্তদিৱসতো অনন্তৰং পৰং পুৰিমতৰং অতিসযেন পুৰিমত্তা. ইতি ইমেসু দ্ৱীসু ৱৱত্থিতো যথাক্কমং পুৰিমপুৰিমতৰভাৱো. এৱং সন্তেপি যদেত্থ ‘‘পুৰিমতৰ’’ন্তি ৱুত্তং, ততো পভুতি যং যং ওৰং, তং তং পুৰিমং, যং যং পৰং, তং তং পুৰিমতৰং, ওৰপাৰভাৱস্স ৱিয পুৰিমপুৰিমতৰভাৱস্স চ অপেক্খাসিদ্ধিতো, তেনাহ ‘‘ততো পট্ঠাযা’’তিআদি. মূলদিৱসতো পট্ঠাযাতিআদিদিৱসতো পট্ঠায. অগ্গন্তি পঠমং. তং পনেত্থ পৰা অতীতা কোটি হোতীতি আহ ‘‘পৰকোটিং কত্ৱা’’তি. যং-সদ্দযোগেন চাযং ‘‘ৱিহৰামী’’তি ৱত্তমানপ্পযোগো, অত্থো পন অতীতকালৱসেনেৱ ৱেদিতব্বো, তেনাহ ‘‘ৱিহাসিন্তি ৱুত্তং হোতী’’তি. পঠমৱিকপ্পে ‘‘ৱিহৰামী’’তি পদস্স ‘‘যদগ্গে’’তি ইমিনা উজুকং সম্বন্ধো দস্সিতো, দুতিযৱিকপ্পে পন ‘‘তীণি ৱস্সানী’’তি ইমিনাপি.
পিযজাতিকানীতি ইট্ঠসভাৱানি. সাতজাতিকানীতি মধুৰসভাৱানি. মধুৰং ৱিযাতি হি ‘‘মধুৰ’’ন্তি ৱুচ্চতি মনোৰমং যং কিঞ্চি. কামূপসঞ্হিতানীতি আৰম্মণং কৰোন্তেন কামেন উপসংহিতানি, কামনীযানীতি অত্থো, তেনাহ ‘‘কামস্সাদযুত্তানী’’তি, কামস্সাদস্স যুত্তানি যোগ্যানীতি অত্থো. সৰীৰসণ্ঠানেতি সৰীৰবিম্বে, আধাৰে চেতং ভুম্মং. তস্মা সদ্দেনাতি তং নিস্সায ততো উপ্পন্নেন সদ্দেনাতি অত্থো. মধুৰেনাতি ইট্ঠেন. এত্তাৱতাতি দিব্বসোতঞাণস্স পৰিকম্মাকথনমত্তেন. ‘‘অত্তনা ঞাতম্পি ন কথেতি, কিমস্স সাসনে অধিট্ঠানেনা’’তি কুজ্ঝন্তো আঘাতং বন্ধিত্ৱা সহ কুজ্ঝনেনেৱ ঝানাভিঞ্ঞাহি পৰিহাযি. চিন্তেসীতি ‘‘কস্মা নু খো ময্হং তং পৰিকম্মং ন কথেসী’’তি পৰিৱিতক্কেন্তো অযোনিসো উম্মুজ্জনৱসেন চিন্তেসি. অনুক্কমেনাতি পাথিকসুত্তে আগতনযেন তং তং অযুত্তমেৱ চিন্তেন্তো, ভাসন্তো, কৰোন্তো চ অনুক্কমেন. ভগৱতি বদ্ধাঘাততায সাসনে পতিট্ঠং অলভন্তো গিহিভাৱং পত্ৱা.
একংসভাৱিতসমাধিৱণ্ণনা
৩৬৬-৩৭১. একংসাযাতি তদত্থেযেৱ চতুত্থী, তস্মা একংসত্থন্তি অত্থো. অংস-সদ্দো চেত্থ কোট্ঠাসপৰিযাযো, সো চ অধিকাৰতো দিব্বৰূপদস্সনদিব্বসদ্দস্সৱনৱসেন ৱেদিতব্বোতি আহ ‘‘এককোট্ঠাসাযা’’তিআদি. অনুদিসাযাতি পুৰত্থিমদক্খিণাদিভেদায চতুব্বিধায অনুদিসায. উভযকোট্ঠাসাযাতি দিব্বৰূপদস্সনত্থায, দিব্বসদ্দস্সৱনত্থায চ. ভাৱিতোতি যথা দিব্বচক্খুঞাণং, দিব্বসোতঞাণঞ্চ সমধিগতং হোতি, এৱং ভাৱিতো. তযিদং ৱিসুং ৱিসুং পৰিকম্মকৰণেন ইজ্ঝন্তীসু ৱত্তব্বং নত্থি, একজ্ঝং ইজ্ঝন্তীসুপি কমেনেৱ কিচ্চসিদ্ধি একজ্ঝং কিচ্চসিদ্ধিযা অসম্ভৱতো. পাড়িযম্পি একস্স উভযসমত্থতাসন্দস্সনত্থমেৱ ‘‘দিব্বানঞ্চ ৰূপানং দস্সনায, দিব্বানঞ্চ সদ্দানং সৱনাযা’’তি ৱুত্তং, ন একজ্ঝং কিচ্চসিদ্ধিসম্ভৱতো. ‘‘একংসভাৱিতো সমাধিহেতূ’’তি ইমিনা সুনক্খত্তো দিব্বচক্খুঞাণায এৱ পৰিকম্মস্স কতত্তা ৱিজ্জমানম্পি দিব্বসদ্দং নাস্সোস্সীতি দস্সেতি. অপণ্ণকন্তি অৱিৰজ্ঝনকং, অনৱজ্জন্তি ৱা অত্থো.
৩৭২. ‘‘সমাধি এৱ’’ ভাৱেতব্বট্ঠেন সমাধিভাৱনা. ‘‘দিব্বসোতঞাণং সেট্ঠ’’ন্তি মঞ্ঞমানেনাপি মহালিনা দিব্বচক্খুঞাণম্পি তেন সহ গহেত্ৱা ‘‘এতাসং নূন ভন্তে’’তিআদিনা পুচ্ছিতন্তি ‘‘উভযংসভাৱিতানং সমাধীনন্তি অত্থো’’তি ৱুত্তং. বাহিৰা এতা সমাধিভাৱনা অনিয্যানিকত্তা. তা হি ইতো বাহিৰকানম্পি ইজ্ঝন্তি. ন অজ্ঝত্তিকা ভগৱতো সামুক্কংসিকভাৱেন অপ্পৱেদিতত্তা. যদত্থন্তি যেসং অত্থায. তেতি তে অৰিযফলধম্মে. তে হি সচ্ছিকাতব্বাতি.
চতুঅৰিযফলৱণ্ণনা
৩৭৩. তস্মাতি ৱট্টদুক্খে সংযোজনতো. ‘‘মগ্গসোতং আপন্নো’’তি ফলট্ঠস্স ৱসেন ৱুত্তং. মগ্গট্ঠো হি মগ্গসোতং আপজ্জতি. তেনেৱাহ ‘‘সোতাপন্নে’’তি, ‘‘সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নে’’তি (ম. নি. ৩.৩৭৯) চ. অপতনধম্মোতি অনুপ্পজ্জন- (ম. নি. ৩.৩৭৯) সভাৱো. ধম্মনিযামেনাতি মগ্গধম্মনিযামেন. হেট্ঠিমন্ততো সত্তমভৱতো উপৰি অনুপ্পজ্জনধম্মতায ৱা নিযতো. পৰং অযনং পৰাগতি.
তনুত্তং নাম পৱত্তিযা মন্দতা, ৱিৰড়তা চাতি আহ ‘‘তনুত্তা’’তিআদি. হেট্ঠাভাগিযানন্তি হেট্ঠাভাগস্স কামভৱস্সপচ্চযভাৱেন হিতানং. ওপপাতিকোতি উপপাতিকো উপপতনে সাধুকাৰীতি কত্ৱা. ৱিমুচ্চতীতি ৱিমুত্তি, চিত্তমেৱ ৱিমুত্তি চেতোৱিমুত্তীতি আহ ‘‘সব্বকিলেস…পে… অধিৱচন’’ন্তি. চিত্তসীসেন চেত্থ সমাধি গহিতো ‘‘চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৱয’’ন্তি. আদীসু (সং. নি. ১.২৩; পেটকো. ২২; মি. প. ২.৯) ৱিয. পঞ্ঞাৱিমুত্তীতি এত্থাপি এসেৱ নযো, তেনাহ ‘‘পঞ্ঞাৱ পঞ্ঞাৱিমুত্তী’’তি. সামন্তি অত্তনাৱ, অপৰপ্পচ্চযেনাতি অত্থো. অভিঞ্ঞাতি য-কাৰলোপেন নিদ্দেসোতি আহ ‘‘অভিজানিত্ৱা’’তি.
অৰিযঅট্ঠঙ্গিকমগ্গৱণ্ণনা
৩৭৪-৫. অৰিযসাৱকো নিব্বানং, অৰিযফলঞ্চ পটিপজ্জতি এতাযাতি পটিপদা, সা চ তস্স পুব্বভাগো এৱাতি ইধ ‘‘পুব্বভাগপটিপদাযা’’তি অৰিযমগ্গমাহ. ‘‘অট্ঠ অঙ্গানি অস্সা’’তি অঞ্ঞপদত্থসমাসং অকত্ৱা অট্ঠঙ্গানি অস্স সন্তীতি অট্ঠঙ্গিকোতি পদসিদ্ধি দট্ঠব্বা.
সম্মা অৱিপৰীতং যাথাৱতো চতুন্নং অৰিযসচ্চানং পচ্চক্খতো দস্সনসভাৱা সম্মা দস্সনলক্খণা. সম্মদেৱ নিব্বানাৰম্মণে চিত্তস্স অভিনিৰোপনসভাৱো সম্মা অভিনিৰোপনলক্খণো. চতুৰঙ্গসমন্নাগতা ৱাচা জনং সঙ্গণ্হাতীতি তব্বিপক্খৱিৰতিসভাৱা সম্মাৱাচা ভেদকৰমিচ্ছাৱাচাপহানেন জনে সম্পযুত্তে চ পৰিগ্গণ্হনকিচ্চৱতী হোতীতি সম্মা পৰিগ্গহণলক্খণা. যথা চীৱৰকম্মাদিকো কম্মন্তো একং কাতব্বং সমুট্ঠাপেতি, তং তং কিৰিযানিপ্ফাদকো ৱা চেতনাসঙ্খাতো কম্মন্তো হত্থপাদচলনাদিকং কিৰিযং সমুট্ঠাপেতি, এৱং সাৱজ্জকত্তব্বকিৰিযাসমুট্ঠাপকমিচ্ছাকম্মন্তপ্পহানেন সম্মাকম্মন্তো নিৰৱজ্জসমুট্ঠাপনকিচ্চৱা হোতি, সম্পযুত্তে চ সমুট্ঠাপেন্তো এৱ পৱত্ততীতি সম্মা সমুট্ঠাপনলক্খণো সম্মাকম্মন্তো. কাযৱাচানং, খন্ধসন্তানস্স চ সংকিলেসভূতমিচ্ছাজীৱপ্পহানেন সম্মা ৱোদাপনলক্খণো সম্মাআজীৱো. কোসজ্জপক্খতো পতিতুং অদত্ৱা সম্পযুত্তধম্মানং পগ্গণ্হনসভাৱোতি সম্মা পগ্গাহলক্খণো সম্মাৱাযামো. সম্মদেৱ উপট্ঠানসভাৱাতি সম্মা উপট্ঠানলক্খণা সম্মাসতি. ৱিক্খেপৱিদ্ধংসনেন সম্মদেৱ চিত্তস্স সমাদহনসভাৱোতি সম্মা সমাধানলক্খণো সম্মাসমাধি.
অত্তনো পচ্চনীককিলেসা দিট্ঠেকট্ঠা অৱিজ্জাদযো. পস্সতীতি পকাসেতি কিচ্চপটিৱেধেন পটিৱিজ্ঝতি, তেনাহ ‘‘তপ্পটিচ্ছাদক…পে… অসম্মোহতো’’তি. তেনেৱ হি সম্মাদিট্ঠিসঙ্খাতেন অঙ্গেন তত্থ পচ্চৱেক্খণা পৱত্ততীতি তথেৱাতি অত্তনো পচ্চনীককিলেসেহি সদ্ধিন্তি অত্থো.
কিচ্চতোতি পুব্বভাগেহি দুক্খাদিঞাণেহি কাতব্বস্স কিচ্চস্স ইধ সাতিসযং নিপ্ফত্তিতো ইমস্সেৱ ৱা ঞাণস্স দুক্খাদিপ্পকাসনকিচ্চতো. চত্তাৰি নামানি লভতি চতূসু সচ্চেসু কাতব্বকিচ্চনিপ্ফত্তিতো. তীণি নামানি লভতি কামসঙ্কপ্পাদিপ্পহানকিচ্চনিপ্ফত্তিতো. সিক্খাপদৱিভঙ্গে (ৱিভ. ৭০৩) ‘‘ৱিৰতিচেতনা, সব্বে সম্পযুত্তধম্মা চ সিক্খাপদানী’’তি ৱুচ্চন্তীতি তত্থ পধানানং ৱিৰতিচেতনানং ৱসেন ‘‘ৱিৰতিযোপি হোন্তি চেতনাযোপী’’তি আহ. মুসাৱাদাদীহি ৱিৰমণকালে ৱা ৱিৰতিযো, সুভাসিতাদিৱাচাভাসনাদিকালে চ চেতনাযো যোজেতব্বা. মগ্গক্খণে ৱিৰতিযোৱ চেতনানং অমগ্গঙ্গত্তা একস্স ঞাণস্স দুক্খাদিঞাণতা ৱিয, একায ৱিৰতিযা মুসাৱাদাদিৱিৰতিভাৱো ৱিয চ একায চেতনায সম্মাৱাচাদিকিচ্চত্তযসাধনসভাৱাভাৱা সম্মাৱাচাদিভাৱাসিদ্ধিতো, তংসিদ্ধিযঞ্চ অঙ্গত্তযত্তাসিদ্ধিতো চ. সম্মপ্পধানসতিপট্ঠানৱসেনাতি চতুসম্মপ্পধানচতুসতিপট্ঠানভাৱৱসেন.
পুব্বভাগেপি মগ্গক্খণেপি সম্মাসমাধিযেৱাতি. যদিপি সমাধিউপকাৰকানং অভিনিৰোপনানুমজ্জনসম্পিযাযনব্ৰূহনসন্তসুখানং ৱিতক্কাদীনং ৱসেন চতূহি ঝানেহি সম্মাসমাধি ৱিভত্তো, তথাপি ৱাযামো ৱিয অনুপ্পন্নাকুসলানুপ্পাদনাদিচতুৱাযামকিচ্চং, সতি ৱিয চ অসুভাসুখানিচ্চানত্তেসু কাযাদীসু সুভাদিসঞ্ঞাপহানচতুসতিকিচ্চং একো সমাধি চতুক্কজ্ঝানসমাধিকিচ্চং ন সাধেতীতি পুব্বভাগেপি পঠমজ্ঝানসমাধি পঠমজ্ঝানসমাধি এৱ মগ্গক্খণেপি, তথা পুব্বভাগেপি চতুত্থজ্ঝানসমাধি চতুত্থজ্ঝানসমাধি এৱ মগ্গক্খণেপীতি অত্থো.
তস্মাতি পঞ্ঞাপজ্জোতত্তা অৱিজ্জন্ধকাৰং ৱিধমিত্ৱা পঞ্ঞাসত্থত্তা কিলেসচোৰে ঘাতেন্তো. বহুকাৰত্তাতি য্ৱাযং অনাদিমতি সংসাৰে ইমিনা কদাচিপি অসমুগ্ঘাটিতপুব্বো কিলেসগণো তস্স সমুগ্ঘাটকো অৰিযমগ্গো. তত্থ চাযং সম্মাদিট্ঠি পৰিঞ্ঞাভিসমযাদিৱসেন পৱত্তিযা পুব্বঙ্গমা হোতীতি বহুকাৰা, তস্মা বহুকাৰত্তা.
তস্সাতি সম্মাদিট্ঠিযা. ‘‘বহুকাৰো’’তি ৱত্ৱা তং বহুকাৰতং উপমায ৱিভাৱেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৱুত্তং. ‘‘অযং’’ তম্বকংসাদিমযত্তা কূটো. অযং সমসাৰতায মহাসাৰতায ছেকো. এৱন্তি যথা হেৰঞ্ঞিকস্স চক্খুনা দিস্ৱা কহাপণৱিভাগজাননে কৰণন্তৰং বহুকাৰং যদিদং হত্থো, এৱং যোগাৱচৰস্স পঞ্ঞায ওলোকেত্ৱা ধম্মৱিভাগজাননে ধম্মন্তৰং বহুকাৰং যদিদং ৱিতক্কো ৱিতক্কেত্ৱা তদৱবোধতো, তস্মা সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাদিট্ঠিযা বহুকাৰোতি অধিপ্পাযো. দুতিযউপমাযং এৱন্তি যথা তচ্ছকো পৰেন পৰিৱত্তেত্ৱা পৰিৱত্তেত্ৱা দিন্নং দব্বসম্ভাৰং ৱাসিযা তচ্ছেত্ৱা গেহকৰণকম্মে উপনেতি, এৱং যোগাৱচৰো ৱিতক্কেন লক্খণাদিতো ৱিতক্কেত্ৱা দিন্নধম্মে যাথাৱতো পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা পৰিঞ্ঞাভিসমযাদিকম্মে উপনেতীতি যোজনা. ৱচীভেদস্স উপকাৰকো ৱিতক্কো সাৱজ্জানৱজ্জৱচীভেদনিৱত্তনপৱত্তনকৰায সম্মাৱাচাযপি উপকাৰকো এৱাতি ‘‘স্ৱায’’ন্তিআদি ৱুত্তং.
ৱচীভেদস্স নিযামিকা ৱাচা কাযিককিৰিযানিযামকস্স কম্মন্তস্স উপকাৰিকা. তদুভযানন্তৰন্তি দুচ্চৰিতদ্ৱযপহাযকস্স সুচৰিতদ্ৱযপাৰিপূৰিহেতুভূতস্স সম্মাৱাচাসম্মাকম্মন্তদ্ৱযস্স অনন্তৰং. ইদং ৱীৰিযন্তি চতুব্বিধং সম্মপ্পধানৱীৰিযং. ইন্দ্ৰিযসমতাদযো সমাধিস্স উপকাৰধম্মা. তব্বিপৰিযাযতো অপকাৰধম্মা ৱেদিতব্বা. গতিযোতি নিপ্ফত্তিযো, কিচ্চাদিসভাৱে ৱা. সমন্নেসিত্ৱাতি উপধাৰেত্ৱা.
দ্ৱেপব্বজিতৱত্থুৱণ্ণনা
৩৭৬-৭. ‘‘কস্মা আৰদ্ধ’’ন্তি অনুসন্ধিকাৰণং পুচ্ছিত্ৱা তং ৱিভাৱেতুং ‘‘অযং কিৰা’’তিআদি ৱুত্তং, তেন অজ্ঝাসযানুসন্ধিৱসেন উপৰি দেসনা পৱত্তাতি দস্সেতি. তেনাতি তথালদ্ধিকত্তা. অস্সাতি লিচ্ছৱীৰঞ্ঞো. দেসনাযাতি সণ্হসুখুমাযং সুঞ্ঞতপটিসংযুত্তাযং যথাদেসিতদেসনাযং. নাধিমুচ্চতীতি ন সদ্দহতি ন পসীদতি. তন্তিধম্মং নাম কথেন্তোতি যেসং অত্থায ধম্মো কথীযতি, তস্মিং তেসং অসতিপি মগ্গপটিৱেধে কেৱলং সাসনে তন্তিধম্মং কত্ৱা কথেন্তো. এৱৰূপস্সাতি সম্মাসম্বুদ্ধত্তা অৱিপৰীতধম্মদেসনতায এৱংপাকটধম্মকাযস্স সত্থু. যুত্তং নু খো এতং অস্সাতি অস্স পঠমজ্ঝানাদিসমধিগমেন সমাহিতচিত্তস্স কুলপুত্তস্স এতং ‘‘তং জীৱ’’ন্তিআদিনা উচ্ছেদাদিগাহগহণং অপি নু যুত্তন্তি পুচ্ছতি. লদ্ধিযা পন ঝানাধিগমমত্তেন ন তাৱ ৱিৱেচিতত্তা ‘‘তেহি যুত্ত’’ন্তি ৱুত্তং তং ৱাদং পটিক্খিপিত্ৱাতি ঝানলাভিনোপি তং গহণং ‘‘অযুত্তমেৱা’’তি তং উচ্ছেদৱাদং সস্সতৱাদং ৱা পটিক্খিপিত্ৱা. অত্তমনা অহেসুন্তি যস্মা খীণাসৱো ৱিগতসম্মোহো তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো, ‘‘তস্মা তস্স তথা ৱত্তুং ন যুত্ত’’ন্তি উপ্পন্ননিচ্ছযতায তং মম ৱচনং সুত্ৱা অত্তমনা অহেসুন্তি অত্থো. সোপি লিচ্ছৱী ৰাজা তে ৱিয সঞ্জাতনিচ্ছযত্তা অত্তমনো অহোসি. যং পনেত্থ অত্থতো অৱিভত্তং, তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
মহালিসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা.