৪. সোণদণ্ডসুত্তৱণ্ণনা
৩০০. সুন্দৰভাৱেন সাতিসযানি অঙ্গানি এতেসং অত্থীতি অঙ্গা, ৰাজকুমাৰাতি আহ ‘‘অঙ্গা নাম অঙ্গপাসাদিকতাযা’’তিআদি. ইধাপি অধিপ্পেতা, ন অম্বট্ঠসুত্তে এৱ. আগন্তুং ন দস্সন্তীতি আগমনে আদীনৱং দস্সেত্ৱা পটিক্খিপনৱসেন আগন্তুং ন দস্সন্তি, নানুজানিস্সন্তীতি অধিপ্পাযো. নীলাসোককণিকাৰকোৱিড়াৰকুন্দৰাজৰুক্খেহি সম্মিস্সতায তং চম্পকৱনং ‘‘নীলাদিপঞ্চৱণ্ণকুসুমপটিমণ্ডিত’’ন্তি দট্ঠব্বং. ন চম্পকৰুক্খানংযেৱ নীলাদিপঞ্চকুসুমতাযাতি ৱদন্তি. ‘‘ভগৱা কুসুমগন্ধসুগন্ধে চম্পকৱনে ৱিহৰতী’’তি ইমিনা ন মাপনকালে এৱ তস্মিং নগৰে চম্পকৰুক্খা উস্সন্না, অথ খো অপৰভাগে পীতি দস্সেতি. মাপনকালে হি চম্পকানং উস্সন্নতায সা নগৰী ‘‘চম্পা’’তি নামং লভি. ইস্সৰত্তাতি অধিপতিভাৱতো. সেনা এতস্স অত্থীতি সেনিকো, সেনিকো এৱ সেনিযো, অত্থিতা চেত্থ বহুভাৱৱিসিট্ঠাতি ৱুত্তং ‘‘মহতিযা সেনায সমন্নাগতত্তা’’তি.
৩০১-২. সংহতাতি সন্নিপতিতা, ‘‘সঙ্ঘিনো’’তি ৱত্তব্বে ‘‘সঙ্ঘী’’তি পুথুত্থে একৱচনং ব্ৰাহ্মণগহপতিকানং অধিপ্পেতত্তা, তেনাহ ‘‘এতেস’’ন্তি. ৰাজৰাজঞ্ঞাদীনং ভণ্ডধৰা পুৰিসা খতা, নেসং তাযনতো খত্তা. সো হি যেহি যত্থ পেসিতো, তত্থ তেসং দোসং পৰিহৰন্তো যুত্তপত্তৱসেন পুচ্ছিতমত্থং কথেতি, তেনাহ ‘‘পুচ্ছিতপঞ্হে ব্যাকৰণসমত্থো’’তি. কুলাপদেসাদিনা মহতী মত্তা এতস্সাতি মহামত্তো.
সোণদণ্ডগুণকথাৱণ্ণনা
৩০৩. ৱিসিট্ঠং ৰজ্জং ৱিৰজ্জং, ৱিৰজ্জমেৱ ৱেৰজ্জং যথা ‘‘ৱেকতং ৱেসয’’ন্তি, নানাৱিধং ৱেৰজ্জং নানাৱেৰজ্জং, তত্থ জাতাতিআদিনা সব্বং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. উত্তমব্ৰাহ্মণোতি অভিজনসম্পত্তিযা ৱিত্তসম্পত্তিযা ৱিজ্জাসম্পত্তিযা উগ্গততৰো, উড়াৰো ৱা ব্ৰাহ্মণো. অসন্নিপাতোতি লাভমচ্ছৰেন নিপ্পীড়িততায অসন্নিপাতো ৱিয ভৱিস্সতি.
‘‘অঙ্গেতি গমেতি ঞাপেতীতি অঙ্গং, হেতূতি আহ ‘‘ইমিনাপি কাৰণেনা’’তি. ‘‘উভতো সুজাতো’’তি এত্তকে ৱুত্তে যেহি কেহিচি দ্ৱীহি ভাগেহি সুজাততা ৱিঞ্ঞাযেয্য. সুজাত-সদ্দো চ ‘‘সুজাতো চাৰুদস্সনো’’তিআদীসু (থেৰগা. ৮১৮) আৰোহসম্পত্তিপৰিযাযোতি জাতিৱসেনেৱ সুজাততং ৱিভাৱেতুং ‘‘মাতিতো চ পিতিতো চা’’তি ৱুত্তং. অনোৰসপুত্তৱসেনাপি লোকে মাতুপিতুসমঞ্ঞা দিস্সতি, ইধ পনস্স ওৰসপুত্তৱসেনেৱ ইচ্ছিতাতি দস্সেতুং ‘‘সংসুদ্ধগহণিকো’’তি ৱুত্তং. গব্ভং গণ্হাতি ধাৰেতীতি গহণী, গব্ভাসযসঞ্ঞিতো মাতুকুচ্ছিপ্পদেসো. যথাভুত্তস্স আহাৰস্স ৱিপাচনৱসেন গণ্হনতো অছড্ডনতো গহণী, কম্মজতেজোধাতু.
পিতা চ মাতা চ পিতৰো, পিতূনং পিতৰো পিতামহা, তেসং যুগো দ্ৱন্দো পিতামহযুগো, তস্মা, যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা পিতামহদ্ৱন্দাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. এৱঞ্হি পিতামহগ্গহণেনেৱ মাতামহোপি গহিতোতি. সো অট্ঠকথাযং ৱিসুং ন উদ্ধটো. যুগ-সদ্দো চেত্থ একসেসনযেন দট্ঠব্বো ‘‘যুগো চ যুগো চ যুগা’’তি. এৱঞ্হি তত্থ তত্থ দ্ৱন্দং গহিতমেৱ হোতি, তেনাহ ‘‘ততো উদ্ধং সব্বেপি পুব্বপুৰিসা পিতামহগ্গহণেনেৱ গহিতা’’তি. পুৰিসগ্গহণঞ্চেত্থ উক্কট্ঠনিদ্দেসৱসেন কতন্তি দট্ঠব্বং. এৱঞ্হি ‘‘মাতিতো’’তি পাড়িৱচনং সমত্থিতং হোতি. অক্খিত্তোতি অপ্পত্তখেপো. অনৱক্খিত্তোতি সদ্ধথালিপাকাদীসু ন অৱক্খিত্তো ন ছড্ডিতো. জাতিৱাদেনাতি হেতুম্হি কৰণৱচনন্তি দস্সেতুং ‘‘কেন কাৰণেনা’’তিআদি ৱুত্তং. এত্থ চ ‘‘উভতো…পে… পিতামহযুগা’’তি এতেন ব্ৰাহ্মণস্স যোনিদোসাভাৱো দস্সিতো সংসুদ্ধগহণিকভাৱকিত্তনতো, ‘‘অক্খিত্তো’’তি ইমিনা কিৰিযাপৰাধাভাৱো. কিৰিযাপৰাধেন হি সত্তা খেপং পাপুণন্তি. ‘‘অনুপক্কুট্ঠো’’তি ইমিনা অযুত্তসংসগ্গাভাৱো. অযুত্তসংসগ্গম্পি হি পটিচ্চ সত্তা অক্কোসং লভন্তি.
ইস্সৰোতি আধিপতেয্যসংৱত্তনিযকম্মবলেন ঈসনসীলো, সা পনস্স ইস্সৰতা ৱিভৱসম্পত্তিপচ্চযা পাকটা জাতাতি অড্ঢতাপৰিযাযভাৱেনেৱ ৱদন্তো ‘‘অড্ঢোতি ইস্সৰো’’তি আহ. মহন্তং ধনং অস্স ভূমিগতঞ্চেৱ ৱেহাসট্ঠঞ্চাতি মহদ্ধনো. তস্সাতি তস্স তস্স. ৱদন্তি ‘‘অন্ৱযতো, ব্যতিৰেকতো চ অনুপসঙ্কমনকাৰণং কিত্তেমা’’তি.
অধিকৰূপোতি ৱিসিট্ঠৰূপো উত্তমসৰীৰো. দস্সনং অৰহতীতি দস্সনীযো, তেনাহ ‘‘দস্সনযোগ্গো’’তি. পসাদং আৱহতীতি পাসাদিকো, তেনাহ ‘‘চিত্তপ্পসাদজননতো’’তি. ৱণ্ণস্সাতি ৱণ্ণধাতুযা. সৰীৰন্তি সন্নিৱেসৱিসিট্ঠং কৰচৰণগীৱাসীসাদিঅৱযৱসমুদাযং, সো চ সণ্ঠানমুখেন গয্হতীতি ‘‘পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতাযাতি…পে… সম্পত্তিযা চা’’তি ৱুত্তং. সব্বৱণ্ণেসু সুৱণ্ণৱণ্ণোৱ উত্তমোতি ৱুত্তং ‘‘সেট্ঠেন সুৱণ্ণৱণ্ণেন সমন্নাগতো’’তি. তথা হি বুদ্ধা, চক্কৱত্তিনো চ সুৱণ্ণৱণ্ণাৱ হোন্তি. ব্ৰহ্মৱচ্ছসীতি উত্তমসৰীৰাভো, সুৱণ্ণাভো ইচ্চেৱ অত্থো. ইমমেৱ হি অত্থং সন্ধায ‘‘মহাব্ৰহ্মুনো সৰীৰসদিসেনেৱ সৰীৰেন সমন্নাগতো’’তি ৱুত্তং, ন ব্ৰহ্মুজুগত্ততং. অখুদ্দাৱকাসো দস্সনাযাতি আৰোহপৰিণাহসম্পত্তিযা, অৱযৱপাৰিপূৰিযা চ দস্সনায ওকাসো ন খুদ্দকো, তেনাহ ‘‘সব্বানেৱা’’তিআদি.
যমনিযমলক্খণং সীলমস্স অত্থীতি সীলৱা. তং পনস্স ৰত্তঞ্ঞুতায ৱুদ্ধং ৱড্ঢিতং অত্থীতি ৱুদ্ধসীলী. তেন চ সব্বদা সম্মাযোগতো ৱুদ্ধসীলেন সমন্নাগতো. সব্বমেতং পঞ্চসীলমত্তমেৱ সন্ধায ৱদন্তি ততো পৰং সীলস্স তত্থ অভাৱতো, তেসঞ্চ অজাননতো.
ঠানকৰণসম্পত্তিযা, সিক্খাসম্পত্তিযা চ কত্থচিপি অনূনতায পৰিমণ্ডলপদানি ব্যঞ্জনানি অক্খৰানি এতিস্সাতি পৰিমণ্ডলপদব্যঞ্জনা. অথ ৱা পজ্জতি অত্থো এতেনাতি পদং, নামাদি. যথাধিপ্পেতমত্থং ব্যঞ্জেতীতি ব্যঞ্জনং, ৱাক্যং. তেসং পৰিপুণ্ণতায পৰিমণ্ডলপদব্যঞ্জনা. অত্থঞাপনে সাধনতায ৱাচাৱ কৰণন্তি ৱাক্কৰণং, উদাহাৰঘোসো. গুণপৰিপুণ্ণভাৱেন তস্স ব্ৰাহ্মণস্স, তেন ৱা ভাসিতব্বঅত্থস্স. পূৰে পুণ্ণভাৱে. পূৰেতি চ পুৰিমস্মিং অত্থে আধাৰে ভুম্মং, দুতিযস্মিং ৱিসযে. ‘‘সুখুমালত্তনেনা’’তি ইমিনা তস্সা ৱাচায মুদুসণ্হভাৱমাহ. অপলিবুদ্ধায পিত্তসেম্হাদীহি. সন্দিট্ঠং সব্বং দস্সেত্ৱা ৱিয একদেসং কথনং. ৱিলম্বিতং সণিকং চিৰাযিত্ৱা কথনং. ‘‘সন্দিদ্ধৱিলম্বিতাদী’’তি ৱা পাঠো. তত্থ সন্দিদ্ধং সন্দেহজনকং. আদি-সদ্দেন দুক্খলিতানুকড্ঢিতাদিং সঙ্গণ্হাতি. ‘‘আদিমজ্ঝপৰিযোসানং পাকটং কত্ৱা’’তি ইমিনা তস্সা ৱাচায অত্থপাৰিপূৰিং ৱদন্তি.
‘‘জিণ্ণো’’তিআদীনি পদানি সুৱিঞ্ঞেয্যানি, হেট্ঠা ৱুত্তত্থানি চ. দুতিযনযে পন জিণ্ণোতি নাযং জিণ্ণতা ৱযোমত্তেন, অথ খো কুলপৰিৱট্টেন পুৰাণতাতি আহ ‘‘জিণ্ণোতি পোৰাণো’’তিআদি, তেন তস্স ব্ৰাহ্মণস্স কুলৱসেন উদিতোদিতভাৱমাহ. জাতিৱুদ্ধিযা ‘‘ৱযোঅনুপ্পত্তো’’তি ৱক্খমানত্তা, গুণৱুদ্ধিযা ততো সাতিসযত্তা চ ‘‘ৱুদ্ধোতি সীলাচাৰাদিগুণৱুদ্ধিযা যুত্তো’’তি আহ. তথা জাতিমহল্লকতায ৱক্খমানত্তা ‘‘মহল্লকো’’তি পদেন ৱিভৱমহত্ততা যোজিতা. মগ্গপটিপন্নোতি ব্ৰাহ্মণানং পটিপত্তিৱীথিং উপগতো তং অৱোক্কম্ম চৰণতো. অন্তিমৱযন্তি পচ্ছিমৱযং.
বুদ্ধগুণকথাৱণ্ণনা
৩০৪. তাদিসেহি মহানুভাৱেহি সদ্ধিং যুগগ্গাহৱসেনপি দহনং ন মাদিসানং অনুচ্ছৱিকং, কুতো পন উক্কংসনন্তি ইদং ব্ৰাহ্মণস্স ন যুত্তৰূপন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘ন খো পন মেতং যুত্ত’’ন্তিআদি. সদিসাতি একদেসেন সদিসা. ন হি বুদ্ধানং গুণেহি সব্বথা সদিসা কেচিপি গুণা অঞ্ঞেসু লব্ভন্তি. ইতৰেতি অত্তনো গুণেহি অসদিসগুণে. ইদন্তি ইদং অত্থজাতং. গোপদকন্তি গাৱিযা পদে ঠিতউদকং.
সট্ঠিকুলসতসহস্সন্তি সট্ঠিসহস্সাধিকং কুলসতসহস্সং কুলপৰিযাযেনাতি সুদ্ধোদনমহাৰাজস্স কুলানুক্কমেন আগতং. তেসুপীতি তেসুপি চতূসু নিধীসু. গহিতগহিতন্তি গহিতং গহিতং ঠানং পূৰতিযেৱ ধনেন পটিপাকতিকমেৱ হোতি. অপৰিমাণোযেৱাতি ‘‘এত্তকো এসো’’তি কেনচি পৰিচ্ছিন্দিতুং অসক্কুণেয্যতায অপৰিচ্ছিন্নো এৱ.
তত্থাতি মঞ্চকে. সীহসেয্যং কপ্পেসীতি যথা ৰাহু অসুৰিন্দো আযামতো, ৱিত্থাৰতো উব্বেধতো চ ভগৱতো ৰূপকাযস্স পৰিচ্ছেদং গহেতুং ন সক্কোতি, তথা ৰূপং ইদ্ধাভিসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোন্তো সীহসেয্যং কপ্পেসি.
কিলেসেহি আৰকত্তা পৰিসুদ্ধট্ঠেন অৰিযন্তি আহ ‘‘অৰিযং উত্তমং পৰিসুদ্ধ’’ন্তি. অনৱজ্জট্ঠেন কুসলং, ন সুখৱিপাকট্ঠেন. কত্থচি চতুৰাসীতিপাণসহস্সানি, কত্থচি অপৰিমাণাপি দেৱমনুস্সা যস্মা চতুৱীসতিযা ঠানেসু অসঙ্খ্যেয্যা অপৰিমেয্যা দেৱমনুস্সা মগ্গফলামতং পিৱিংসু, কোটিসতসহস্সাদিপৰিমাণেনপি বহূ এৱ, তস্মা অনুত্তৰাচাৰসিক্খাপনৱসেন ভগৱা বহূনং আচৰিযো. তেতি কামৰাগতো অঞ্ঞে ভগৱতো পহীনকিলেসে. কেড়নাতি কেড়াযনা ধনাযনা.
অপাপপুৰেক্খাৰোতি অপাপে পুৰে কৰোতি, ন ৱা পাপং পুৰতো কৰোতীতিপি অপাপপুৰেক্খাৰোতি ইমমত্থং দস্সেতুং ‘‘অপাপে নৱলোকুত্তৰধম্মে’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ অপাপেতি পাপপটিপক্খে, পাপৰহিতে চ. ব্ৰহ্মনি সেট্ঠে বুদ্ধে ভগৱতি ভৱা তস্স ধম্মদেসনাৱসেন অৰিযায জাতিযা জাতত্তা, ব্ৰহ্মুনো ৱা ভগৱতো হিতা গৰুকৰণাদিনা, যথানুসিট্ঠপটিপত্তিযা চ, ব্ৰহ্মং ৱা সেট্ঠং অৰিযমগ্গং জানাতীতি ব্ৰহ্মঞ্ঞা, অৰিযসাৱকসঙ্খাতা পজা, তেনাহ ‘‘সাৰিপুত্তা’’তিআদি. পকতিব্ৰাহ্মণজাতিৱসেনাপি ‘‘ব্ৰহ্মঞ্ঞায পজাযা’’তি পদস্স অত্থো ৱেদিতব্বোতি দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৱুত্তং.
তিৰোৰট্ঠা তিৰোজনপদাতি এত্থ ৰজ্জং ৰট্ঠং, ৰাজন্তি ৰাজানো এতেনাতি, তদেকদেসভূতা পদেসা পন জনপদো,জনা পজ্জন্তি এত্থ সুখজীৱিকং পাপুণন্তীতি. পুচ্ছায ৱা দোসং সল্লক্খেত্ৱাতি সম্বন্ধো. অসমত্থতন্তি অত্তনো অসমত্থতং. ভগৱা ৱিস্সজ্জেতি তেসং উপনিস্সযসম্পত্তিং, ঞাণপৰিপাকং, চিত্তাচাৰঞ্চ ঞত্ৱাতি অধিপ্পাযো.
‘‘এহি স্ৱাগতৱাদী’’তি ইমিনা সুখসম্ভাসপুব্বকং পিযৱাদিতং দস্সেতি, ‘‘সখিলো’’তি ইমিনা সণ্হৱাচতং, ‘‘সম্মোদকো’’তি ইমিনা পটিসন্ধাৰকুসলতং, ‘‘অভাকুটিকো’’তি ইমিনা সব্বত্থেৱ ৱিপ্পসন্নমুখতং, ‘‘উত্তানমুখো’’তি ইমিনা সুখালাপতং, ‘‘পুব্বভাসী’’তি ইমিনা ধম্মানুগ্গহস্স ওকাসকৰণতো হিতজ্ঝাসযতং ভগৱতো ৱিভাৱেতি.
যত্থ কিৰাতি কিৰ-সদ্দো অৰুচিসূচনত্থো, তেন ভগৱতা অধিৱুত্থপদেসে ন দেৱতানুভাৱেন মনুস্সানং অনুপদ্দৱতা, অথ খো বুদ্ধানুভাৱেনাতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘অপিচা’’তিআদি.
অনুসাসিতব্বোতি ৱিনেয্যজনসমূহো গয্হতীতি নিব্বত্তিতং অৰিযসঙ্ঘমেৱ দস্সেতুং ‘‘সযং ৱা’’তিআদি ৱুত্তং, অনন্তৰস্স ৱিধি পটিসেধো ৱাতি কত্ৱা. ‘‘তাদিসোৱা’’তি ইমিনা ‘‘সযং ৱা’’তিআদিনা ৱুত্তৱিকপ্পো এৱ পচ্চামট্ঠোতি. ‘‘পুৰিমপদস্সেৱ ৱা’’তি ৱিকপ্পন্তৰগ্গহণং. বহূনং তিত্থকৰানন্তি পূৰণাদীনং অনেকেসং তিত্থকৰানং, নিদ্ধাৰণে চেতং সামিৱচনং. কাৰণেনাতি অপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠতাদিসমাৰোপনলক্খণেন কাৰণেন. আগন্তুকা নৱকাতি অভিনৱা আগন্তুকা অব্ভাগতা. পৰিযাপুণামীতি পৰিচ্ছিন্দিতুং জানামি সক্কোমি, তেনাহ ‘‘জানামী’’তি. ‘‘কপ্পম্পি চে অঞ্ঞমভাসমানো’’তি অভূতপৰিকপ্পনৱচনমেতং তথা ভাসমানস্স অভাৱতো.
৩০৫. অলং-সদ্দো অৰহত্তোপি হোতি ‘‘অলমেৱ নিব্বিন্দিতু’’ন্তিআদীসু (সং. নি. ১.১২৪) ৱিযাতি আহ ‘‘অলমেৱাতি যুত্তমেৱা’’তি. পুটেন নেত্ৱা অসিতব্বতো পৰিভুঞ্জিতব্বতো পুটোসং ৱুচ্চতি পাথেয্যং. পুটংসেন পুৰিসেন.
সোণদণ্ডপৰিৱিতক্কৱণ্ণনা
৩০৭. উভতোপক্খিকাতি মিচ্ছাদিট্ঠিসম্মাদিট্ঠীনং ৱসেন উভযপক্খিকা. কেৰাটিকাতি সঠা.
ব্ৰাহ্মণপঞ্ঞত্তিৱণ্ণনা
৩০৯. ৱিঘাতন্তি চিত্তদুক্খং.
৩১১-৩. সুজন্তি হোমদব্বিং পগ্গণ্হন্তেসূতি জুহনত্থং গণ্হনকেসু, ইৰুব্বিজ্জেসূতি অত্থো. পঠমো ৱাতি তত্থ সন্নিপতিতেসু যজনকিৰিযাযং সব্বপধানো ৱা. দুতিযো ৱাতি তদনন্তৰো ৱা. ‘‘সুজ’’ন্তি কৰণে এতং উপযোগৱচনন্তি আহ ‘‘সুজাযা’’তি. অগ্গিহুত্তপমুখতায যঞ্ঞস্স যঞ্ঞে দিয্যমানং সুজামুখেন দীযতীতি আহ ‘‘সুজায দিয্যমান’’ন্তি. পোৰাণাতি অট্ঠকথাচৰিযা. ৱিসেসতোতি ৱিজ্জাচৰণৱিসেসতো, ন ব্ৰাহ্মণেহি ইচ্ছিতৱিজ্জাচৰণমত্ততো. উত্তমব্ৰাহ্মণস্সাতি অনুত্তৰদক্খিণেয্যতায উক্কট্ঠব্ৰাহ্মণস্স. ব্ৰাহ্মণসমযন্তি ব্ৰাহ্মণসিদ্ধন্তং. মা ভিন্দি মা ৱিনাসেসি.
৩১৬. সমসমোতি সমোযেৱ হুত্ৱা সমো. হীনোপমৱসেনপি সমতা ৱুচ্চতীতি তং নিৱত্তেন্তো ‘‘ঠপেত্ৱা একদেসসমত্ত’’ন্তিআদিমাহ. কুলকোটিপৰিদীপনন্তি কুলআদিপৰিদীপনং অথাপি সিযাতি অথাপি তুম্হাকং এৱং পৰিৱিতক্কো সিযা. ব্ৰাহ্মণভাৱং সাধেতি ৱণ্ণো. মন্তজাতীসুপি এসেৱ নযো. সীলমেৱ সাধেস্সতি ব্ৰাহ্মণভাৱং. কস্মাতি চে? আহ ‘‘তস্মিঞ্হিস্সা’’তিআদি. সম্মোহমত্তং ৱণ্ণাদযোতি ৱণ্ণমন্তজাতিযো হি ব্ৰাহ্মণভাৱস্স অঙ্গন্তি সম্মোহমত্তমেতং অসমৱেক্খিতাভিমানভাৱতো.
সীলপঞ্ঞাকথাৱণ্ণনা
৩১৭. কথিতো ব্ৰাহ্মণেন পঞ্হোতি ‘‘সীলৱা চ হোতী’’তিআদিনা দ্ৱিন্নমেৱ অঙ্গানং ৱসেন যথাপুচ্ছিতো পঞ্হো যাথাৱতো ৱিস্সজ্জিতো এত্থাতি এতস্মিং যথাৱিস্সজ্জিতে অত্থে. তস্সাতি সোণদণ্ডস্স. সীলপৰিসুদ্ধাতি সীলসম্পত্তিযা সব্বসো সুদ্ধা অনুপক্কিলিট্ঠা. কুতো দুস্সীলে পঞ্ঞা অসমাহিতত্তা তস্স. জড়ে এড়মূগে কুতো সীলন্তি জড়ে এড়মূগে দুপ্পঞ্ঞে কুতো সীলং সীলৱিভাগস্স, সীলপৰিসোধনূপাযস্স চ অজাননতো. পকট্ঠং উক্কট্ঠং ঞাণং পঞ্ঞাণন্তি, পাকতিকং ঞাণং নিৱত্তেতুং ‘‘পঞ্ঞাণ’’ন্তি ৱুত্তন্তি তযিদং পকাৰেহি জাননতো পঞ্ঞাৱাতি আহ ‘‘পঞ্ঞাণন্তি পঞ্ঞা যেৱা’’তি.
সীলেনধোতাতি সমাধিপদট্ঠানেন সীলেন সকলসংকিলেসমলৱিসুদ্ধিযা ধোতা ৱিসুদ্ধা, তেনাহ ‘‘কথং পনা’’তিআদি. তত্থ ধোৱতীতি সুজ্ঝতি. মহাসট্ঠিৱস্সত্থেৰো ৱিযাতি সট্ঠিৱস্সমহাথেৰো ৱিয. ৱেদনাপৰিগ্গহমত্তম্পীতি এত্থ ৱেদনাপৰিগ্গহো নাম যথাউপ্পন্নং ৱেদনং সভাৱৰসতো উপধাৰেত্ৱা ‘‘অযং ৱেদনা ফস্সং পটিচ্চ, সো ফস্সো অনিচ্চো দুক্খো ৱিপৰিণামধম্মো’’তি লক্খণত্তযং আৰোপেত্ৱা পৱত্তিতৱিপস্সনা. এৱং ৱিপস্সন্তেন ‘‘সুখেন সক্কা সা ৱেদনা অধিৱাসেতুং ‘‘ৱেদনা এৱ ৱেদিযতী’’তি. ৱেদনং ৱিক্খম্ভেত্ৱাতি যথাউপ্পন্নং দুক্খং ৱেদনং অননুৱত্তিত্ৱা ৱিপস্সনং আৰভিত্ৱা ৱীথিং পটিপন্নায ৱিপস্সনায তং ৱিনোদেত্ৱা. সংসুমাৰপতিতেনাতি কুম্ভীলেন ৱিয ভূমিযং উৰেন নিপজ্জনেন. পঞ্ঞায সীলং ধোৱিত্ৱাতি অখণ্ডাদিভাৱাপাদনেন সীলং আদিমজ্ঝপৰিযোসানেসু পঞ্ঞায সুৱিসোধিতং কত্ৱা.
৩১৮. ‘‘কস্মা আহা’’তি উপৰিদেসনায কাৰণং পুচ্ছতি. লজ্জা নাম ‘‘সীলস্স জাতিযা চ গুণদোসপকাসনেন সমণেন গোতমেন পুচ্ছিতপঞ্হং ৱিস্সজ্জেসী’’তি পৰিসায পঞ্ঞাততা. এত্তকপৰমাতি এত্তকউক্কংসকোটিকা পঞ্চ সীলানি, ৱেদত্তযৱিভাৱনং পঞ্ঞঞ্চ লক্খণাদিতো নিদ্ধাৰেত্ৱা জাননং নত্থি, কেৱলং তত্থ ৱচীপৰমা মযন্তি দস্সেতীতি আহ ‘‘সীলপঞ্ঞাণন্তি ৱচনমেৱ পৰমং অম্হাক’’ন্তি. ‘‘অযং পন ৱিসেসো’’তি ইদং নিয্যাতনাপেক্খং সীলনিদ্দেসে, তেনাহ ‘‘সীলমিচ্চেৱ নিয্যাতিত’’ন্তি. সামঞ্ঞফলে পন ‘‘সামঞ্ঞফল’’ মিচ্চেৱ নিয্যাতিতং, পঞ্ঞানিদ্দেসে পন ঝানপঞ্ঞং অধিট্ঠানং কত্ৱা ৱিপস্সনাপঞ্ঞাৱসেনেৱ পঞ্ঞানিয্যাতনং কতং, তেনাহ ‘‘পঠমজ্ঝানাদীনী’’তি.
সোণদণ্ডউপাসকত্তপটিৱেদনাকথাৱণ্ণনা
৩২১-২. নত্তাতি পুত্তপুত্তো. অগাৰৱং নাম নত্থি, ন চাযং ভগৱতি অগাৰৱেন ‘‘অহঞ্চেৱ খো পনা’’তিআদিমাহ, অথ খো অত্তলাভপৰিহানিভযেন. অযঞ্হি যথা তথা অত্তনো মহাজনস্স সম্ভাৱনং উপ্পাদেত্ৱা কোহঞ্ঞেন পৰে ৱিম্হাপেত্ৱা লাভুপ্পাদং নিজিগিসন্তো ৱিচৰতি, তস্মা তথা অৱোচ, তেনাহ ‘‘ইমিনা কিৰা’’তিআদি.
তঙ্খণানুৰূপাযাতি যাদিসী তদা তস্স অজ্ঝাসযপ্পৱত্তি, তদনুৰূপাযাতি অত্থো. তস্স তদা তাদিসস্স ৱিৱট্টসন্নিস্সিতস্স ঞাণস্স পৰিপাকস্স অভাৱতো কেৱলং অব্ভুদযনিস্সিতো এৱ অত্থো দস্সিতোতি আহ ‘‘দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকমত্থং সন্দস্সেত্ৱা’’তি, পচ্চক্খতো ৱিভাৱেত্ৱাতি অত্থো. কুসলে ধম্মেতি তেভূমকে কুসলে ধম্মে, ‘‘চতুভূমকে’’তিপি ৱত্তুং ৱট্টতিযেৱ, তেনেৱাহ ‘‘আযতিং নিব্বানত্থায ৱাসনাভাগিযা ৱা’’তি. তত্থাতি কুসলধম্মে যথা সমাদপিতে. নন্তি ব্ৰাহ্মণং সমুত্তেজেত্ৱাতি সম্মদেৱ উপৰূপৰি নিসানেত্ৱা পুঞ্ঞকিৰিযায তিক্খৱিসদভাৱং আপাদেত্ৱা. তং পন অত্থতো তত্থ উস্সাহজননং হোতীতি আহ ‘‘সউস্সাহং কত্ৱা’’তি. এৱং পুঞ্ঞকিৰিযায সউস্সাহতা, এৱৰূপং গুণসমঙ্গিতা চ নিযমতো দিট্ঠধম্মিকা অত্থসম্পাদনীতি এৱং সউস্সাহতায, অঞ্ঞেহি চ তস্মিং ৱিজ্জমানগুণেহি সম্পহংসেত্ৱা সম্মদেৱ হট্ঠতুট্ঠভাৱং আপাদেত্ৱা.
যদি ভগৱা ধম্মৰতনৱস্সং ৱস্সি, অথ কস্মা সো ৱিসেসং নাধিগচ্ছতীতি আহ ‘‘ব্ৰাহ্মণো পনা’’তিআদি. যদি এৱং কস্মা ভগৱা তস্স তথা ধম্মৰতনৱস্সং ৱস্সীতি আহ ‘‘কেৱলমস্সা’’তিআদি. ন হি ভগৱতো নিৰত্থকা দেসনা হোতীতি.
সোণদণ্ডসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা.