১. খন্ধপদৱণ্ণনা
৬. খন্ধাযতনধাতুযোমহন্তৰে অভিঞ্ঞেয্যধম্মভাৱেন ৱুত্তা, তেসং পন সভাৱতো অভিঞ্ঞাতানং ধম্মানং পৰিঞ্ঞেয্যতাদিৱিসেসদস্সনত্থং সচ্চানি, অধিপতিযাদিকিচ্চৱিসেসদস্সনত্থং ইন্দ্ৰিযাদীনি চ ৱুত্তানীতি সচ্চাদিৱিসেসো ৱিয সঙ্গহাসঙ্গহৱিসেসো চ অভিঞ্ঞেয্যনিস্সিতো ৱুচ্চমানো সুৱিঞ্ঞেয্যো হোতীতি ‘‘তীহি সঙ্গহো. তীহি অসঙ্গহো’’তি নযমুখমাতিকা ঠপিতাতি ৱেদিতব্বা. এৱঞ্চ কত্ৱা ‘‘চতূহী’’তি ৱুত্তা সম্পযোগৱিপ্পযোগা চ অভিঞ্ঞেয্যনিস্সযেন খন্ধাদীহেৱ পুচ্ছিত্ৱা ৱিস্সজ্জিতাতি. ৰূপক্খন্ধো একেন খন্ধেনাতি যে ধম্মা ‘‘ৰূপক্খন্ধো’’তি ৱুচ্চন্তি, তেসং পঞ্চসু খন্ধেসু ৰূপক্খন্ধভাৱেন সভাগতা হোতীতি ৰূপক্খন্ধভাৱসঙ্খাতেন, ৰূপক্খন্ধৱচনসঙ্খাতেন ৱা গণনেন সঙ্গহং গণনং দস্সেতি. তেনাহ ‘‘যঞ্হি কিঞ্চী’’তিআদি. ৰূপক্খন্ধোতি হি সঙ্গহিতব্বধম্মো দস্সিতো. যেন সঙ্গহেন সঙ্গয্হতি, তস্স সঙ্গহস্স দস্সনং ‘‘একেন খন্ধেনা’’তি ৱচনং. পঞ্চসু খন্ধগণনেসু একেন খন্ধগণনেন গণিতোতি অযঞ্হেত্থ অত্থো. যস্মা চ খন্ধাদিৱচনেহি সঙ্গহো ৱুচ্চতি, তস্মা উপৰি ‘‘খন্ধসঙ্গহেন সঙ্গহিতা’’তিআদিং ৱক্খতীতি.
অসঙ্গহনযনিদ্দেসেতি ইদং ‘‘সঙ্গহো অসঙ্গহো’’তি এতস্সেৱ নযস্স একদেসনযভাৱেন ৱুত্তং, ন নযন্তৰতাযাতি দট্ঠব্বং. ৰূপক্খন্ধমূলকাযেৱ চেত্থ দুকতিকচতুক্কা দস্সিতাতি এতেন ৱেদনাক্খন্ধমূলকা পুৰিমেন যোজিযমানে ৱিসেসো নত্থীতি পচ্ছিমেহেৱ যোজেত্ৱা তযো দুকা দ্ৱে তিকা একো চতুক্কো, সঞ্ঞাক্খন্ধমূলকা দ্ৱে দুকা একো তিকো, সঙ্খাৰক্খন্ধমূলকো একো দুকোতি এতে লব্ভন্তীতি দস্সেতি. তেসং পন ভেদতো পঞ্চকপুচ্ছাৱিস্সজ্জনানন্তৰং পুচ্ছাৱিস্সজ্জনং কাতব্বং সংখিত্তন্তি দট্ঠব্বং, ৱুত্তনযেন ৱা সক্কা ঞাতুন্তি পাড়িং ন আৰোপিতন্তি.
আযতনপদাদিৱণ্ণনা
৪০. যস্মা চ দুকতিকেসূতি যদিপি এককেপি সদিসং ৱিস্সজ্জনং, এককে পন সদিসৱিস্সজ্জনানং চক্খুন্দ্ৰিযসোতিন্দ্ৰিযসুখিন্দ্ৰিযাদীনং দুকাদীসু অসদিসৱিস্সজ্জনং দিট্ঠং. ন হেত্থ চক্খুসোতচক্খুসুখিন্দ্ৰিযদুকানং অঞ্ঞমঞ্ঞসদিসৱিস্সজ্জনং, নাপি দুকেহি তিকস্স, ইধ পন দুক্খসমুদযদুক্খমগ্গদুকানং অঞ্ঞমঞ্ঞং তিকেন চ সদিসং ৱিস্সজ্জনন্তি দুকতিকেস্ৱেৱ সদিসৱিস্সজ্জনতং সমুদযানন্তৰং মগ্গসচ্চস্স ৱচনে কাৰণং ৱদতি.