৫. বাহিৰমাতিকাৱণ্ণনা
৫. এৱং ধাতুকথায মাতিকতো বহি ঠপিতত্তাতি ‘‘সব্বাপি…পে… মাতিকা’’তি এতেন ঠপনাকাৰেন বহি পিট্ঠিতো ঠপিতত্তাতি অত্থো. এতেন ৱা ঠপনাকাৰেন কুসলাদীনং অৰণন্তানং ইধ অট্ঠপেত্ৱা ধাতুকথায মাতিকতো বহি পকৰণন্তৰমাতিকায ইমস্স পকৰণস্স মাতিকাভাৱেন ঠপিতত্তা তথা পকাসিতত্তাতি অত্থো.
সঙ্গহো অসঙ্গহোতিআদীসু সঙ্গহো একৱিধোৱ, সো কস্মা ‘‘চতুব্বিধো’’তি ৱুত্তোতি? সঙ্গহোতি অত্থং অৱত্ৱা অনিদ্ধাৰিতত্থস্স সদ্দস্সেৱ ৱুত্তত্তা. সঙ্গহো অসঙ্গহোতিআদীসু সদ্দেসু সঙ্গহসদ্দো তাৱ অত্তনো অত্থৱসেন চতুব্বিধোতি অযঞ্হেত্থত্থো. অত্থোপি ৱা অনিদ্ধাৰিতৱিসেসো সামঞ্ঞেন গহেতব্বতং পত্তো ‘‘সঙ্গহো অসঙ্গহো’’তিআদীসু ‘‘সঙ্গহো’’তি ৱুত্তোতি ন কোচি দোসো. নিদ্ধাৰিতে হি ৱিসেসে তস্স একৱিধতা সিযা, ন ততো পুব্বেতি. জাতিসদ্দস্স সাপেক্খসদ্দত্তা ‘‘জাতিযা সঙ্গহো’’তি ৱুত্তে ‘‘অত্তনো জাতিযা’’তি ৱিঞ্ঞাযতি সম্বন্ধাৰহস্স অঞ্ঞস্স অৱুত্তত্তাতি জাতিসঙ্গহোতি ৰূপকণ্ডে ৱুত্তো সজাতিসঙ্গহো ৱুত্তো হোতি.
এত্থ নযমাতিকায ‘‘সঙ্গহো অসঙ্গহো, সম্পযোগো ৱিপ্পযোগো’’তি ইমে দ্ৱে পুচ্ছিতব্বৱিস্সজ্জিতব্বধম্মৱিসেসং অনিদ্ধাৰেত্ৱা সামঞ্ঞেন ধম্মানং পুচ্ছনৱিস্সজ্জননযউদ্দেসা, অৱসেসা নিদ্ধাৰেত্ৱা. ‘‘সঙ্গহিতেন অসঙ্গহিত’’ন্তি হি ‘‘সঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতং অসঙ্গহিত’’ন্তি ৱত্তব্বে একস্স অসঙ্গহিতসদ্দস্স লোপো দট্ঠব্বো. তেন সঙ্গহিতৱিসেসৱিসিট্ঠো যো অসঙ্গহিতো ধম্মৱিসেসো, তন্নিস্সিতো অসঙ্গহিততাসঙ্খাতো পুচ্ছাৱিস্সজ্জননযো উদ্দিট্ঠো হোতি, ‘‘সঙ্গহিতেনা’’তি চ ৱিসেসনে কৰণৱচনং দট্ঠব্বং. এস নযো ততিযাদীসু দসমাৱসানেসু নযুদ্দেসেসু ছট্ঠৱজ্জেসু. তেসুপি হি ৱুত্তনযেন দ্ৱীহি দ্ৱীহি পদেহি পুচ্ছিতব্বৱিস্সজ্জিতব্বধম্মৱিসেসনিদ্ধাৰণং কত্ৱা তত্থ তত্থ অন্তিমপদসদিসেন ততিযপদেন পুচ্ছনৱিস্সজ্জননযা উদ্দিট্ঠাতি. তত্থ চতুত্থপঞ্চমেসু কত্তুঅত্থে কৰণনিদ্দেসো, সত্তমাদীসু চ চতূসু সহযোগে দট্ঠব্বো, ন দুতিযততিযেসু ৱিয সমানাধিকৰণে ৱিসেসনে. তত্থ হি সভাৱন্তৰেন সভাৱন্তৰস্স ৱিসেসনং কতং, এতেসু ধম্মন্তৰেন ধম্মন্তৰস্সাতি. একাদসমাদীসু পন চতূসু আদিপদেনেৱ ধম্মৱিসেসনিদ্ধাৰণং কত্ৱা ইতৰেহি পুচ্ছনৱিস্সজ্জননযা উদ্দিট্ঠা. ৱিসেসনে এৱ চেত্থ কৰণৱচনং দট্ঠব্বং. পুচ্ছাৱিস্সজ্জনানঞ্হি নিস্সযভূতা ধম্মা সঙ্গহিততাদিৱিসেসেন কৰণভূতেন সম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তাদিভাৱং অত্তনো ৱিসেসেন্তীতি.
ৱিকপ্পতোতি ৱিৱিধকপ্পনতো, ৱিভাগতোতি অত্থো. সন্নিট্ঠানৱসেনাতি অধিমোক্খসম্পযোগৱসেন. সন্নিট্ঠানৱসেন ৱুত্তা চ সব্বে চ চিত্তুপ্পাদা সন্নিট্ঠানৱসেন ৱুত্তসব্বচিত্তুপ্পাদা, তেসং সাধাৰণৱসেনাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. অধিমোক্খো হি সন্নিট্ঠানৱসেন ৱুত্তানং চিত্তুপ্পাদানং সাধাৰণৱসেন ৱুত্তো, ইতৰে সব্বেসন্তি. তত্থ সাধাৰণা পসটা পাকটা চাতি আদিতো পৰিগ্গহেতব্বা, তস্মা তেসং সঙ্গহাদিপৰিগ্গহত্থং উদ্দেসো কতো, অসাধাৰণাপি পন পৰিগ্গহেতব্বাৱাতি তেসু মহাৱিসযেন অঞ্ঞেসম্পি সঙ্গহাদিপৰিগ্গহং দস্সেতুং অধিমোক্খো উদ্দিট্ঠো. ‘‘সন্নিট্ঠানৱসেন ৱুত্তা’’তি চ ধম্মসঙ্গহৱণ্ণনাযং পটিচ্চসমুপ্পাদৱিভঙ্গে চ ৱচনং সন্ধায ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. সন্নিট্ঠানৱসেন যে ৱুত্তা, তেসং সব্বেসং সাধাৰণতোতি পন অত্থে সতি সাধাৰণাসাধাৰণেসু ৱত্তব্বেসু যো অসাধাৰণেসু মহাৱিসযো অধিমোক্খো, তস্স ৱসেন ৱুত্তসব্বচিত্তুপ্পাদসাধাৰণতো ফস্সাদযো সব্বসাধাৰণাতি অধিমোক্খো চ অসাধাৰণেসু মহাৱিসযোতি কত্ৱা ৱুত্তো অঞ্ঞস্স তাদিসস্স অভাৱাতি অযমধিপ্পাযো দট্ঠব্বো.
জীৱিতিন্দ্ৰিযং পনেত্থ ৰূপমিস্সকত্তা ন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং, চিত্তেকগ্গতা পন অসমাধিসভাৱা সামঞ্ঞসদ্দেনেৱ সামঞ্ঞৱিসেসসদ্দেহি চ সমাধিসভাৱা ৱিসেসসদ্দৱচনীযং অঞ্ঞং ব্যাপেতব্বং নিৱত্তেতব্বঞ্চ নত্থীতি অনঞ্ঞব্যাপকনিৱত্তকসামঞ্ঞৱিসেসদীপনতো তস্সেৱ ধম্মস্স ভেদদীপকেহি ৱত্তব্বা, ন সুখাদিসভাৱা ৱেদনা ৱিয ৱুত্তলক্খণৱিপৰীতেহি সামঞ্ঞৱিসেসসদ্দেহেৱ, তস্মা ‘‘চিত্তেকগ্গতা’’তি অযং সামঞ্ঞসদ্দো সমাধিসভাৱে ৱিসেসসদ্দনিৰপেক্খো পৱত্তমানো সযমেৱ ৱিসেসসদ্দমাপজ্জিত্ৱা অসমাধিসভাৱমেৱ পকাসেয্য, ইতৰো চ সমাধিসভাৱমেৱাতি দ্ৱিধা ভিন্না চিত্তেকগ্গতা অসাধাৰণা চেৱ অপ্পৱিসযা চাতি ইধ উদ্দেসং ন অৰহতি. অভিন্নাপি ৱা ফস্সাদীনং ৱিয পাকটত্তাভাৱতো অঞ্ঞধম্মনিস্সযেন ৱত্তব্বতো চ সা জীৱিতঞ্চ ন অৰহতীতি ন উদ্দিট্ঠাতি.
মাতিকাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.