২. ৱস্সকাৰসুত্তৱণ্ণনা

২২. দুতিযে অভিযাতুকামোতি এত্থ অভি-সদ্দো অভিভৱনত্থো ‘‘অনভিৱিদিতু’’ন্তিআদীসু ৱিযাতি আহ ‘‘অভিভৱনত্থায যাতুকামো’’তি. ৱজ্জিৰাজানোতি ‘‘ৱজ্জেতব্বা ইমে’’তি আদিতো পৱত্তং ৱচনং উপাদায ৱজ্জীতি লদ্ধনামা ৰাজানো, ৱজ্জিৰট্ঠস্স ৱা ৰাজানো ৱজ্জিৰাজানো. ৰট্ঠস্স পন ৱজ্জিসমঞ্ঞা তন্নিৱাসিৰাজকুমাৰৱসেন ৱেদিতব্বা. ৰাজিদ্ধিযাতি ৰাজভাৱানুগতেন পভাৱেন. সো পন পভাৱো নেসং গণৰাজানং মিথো সামগ্গিযা লোকে পাকটো. চিৰট্ঠাযী চ অহোসীতি ‘‘সমগ্গভাৱং কথেতী’’তি ৱুত্তং. অনু অনু তংসমঙ্গিনো ভাৱেতি ৱড্ঢেতীতি অনুভাৱো, অনুভাৱো এৱ আনুভাৱো, পতাপো. সো পন নেসং পতাপো হত্থিঅস্সাদিৱাহনসম্পত্তিযা তত্থ চ সুভিক্খিতভাৱেন লোকে পাকটো জাতোতি ‘‘এতেন…পে… কথেতী’’তি ৱুত্তং. তাড়চ্ছিগ্গড়েনাতি কুঞ্চিকাছিদ্দেন. অসনন্তি সৰং. অতিপাতযিস্সন্তীতি অতিক্কামেন্তি. পোঙ্খানুপোঙ্খন্তি পোঙ্খস্স অনুপোঙ্খং, পুৰিমসৰস্স পোঙ্খপদানুগতপোঙ্খং ইতৰং সৰং কত্ৱাতি অত্থো. অৱিৰাধিতন্তি অৱিৰজ্ঝিতং. উচ্ছিন্দিস্সামীতি উম্মূলনৱসেন কুলসন্ততিং ছিন্দিস্সামি. অযনং ৱড্ঢনং অযো, তপ্পটিপক্খেন অনযোতি আহ ‘‘অৱড্ঢি’’ন্তি. ঞাতীনং ব্যসনং ৱিনাসো ঞাতিব্যসনং.

গঙ্গাযাতি গঙ্গাসমীপে. পট্টনগামন্তি সকটপট্টনগামং. তত্ৰাতি তস্মিং পট্টনে. বলৱাঘাতজাতোতি উপ্পন্নবলৱকোধো. মেতি ময্হং. গতেনাতি গমনেন. সীতং ৱা উণ্হং ৱা নত্থি তায ৱেলায. অভিমুখং যুদ্ধেনাতি অভিমুখং উজুকমেৱ সঙ্গামকৰণেন. উপলাপনং সামং দানঞ্চাতি দস্সেতুং ‘‘অল’’ন্তিআদি ৱুত্তং. ভেদোপি ইধ উপাযো এৱাতি ৱুত্তং ‘‘অঞ্ঞত্ৰ মিথুভেদা’’তি. যুদ্ধস্স পন অনুপাযতা পগেৱ পকাসিতা. ইদন্তি ‘‘অঞ্ঞত্ৰ উপলাপনায অঞ্ঞত্ৰ মিথুভেদা’’তি ইদং ৱচনং. কথায নযং লভিত্ৱাতি ‘‘যাৱকীৱঞ্চ …পে… পৰিহানী’’তি ইমায ভগৱতো কথায উপাযং লভিত্ৱা. অনুকম্পাযাতি ৱজ্জিৰাজেসু অনুগ্গহেন.

ৰাজাপি তমেৱ পেসেত্ৱা সব্বে…পে… পাপেসীতি ৰাজা তং অত্তনো সন্তিকং আগতং ‘‘কিং, আচৰিয, ভগৱা অৱচা’’তি পুচ্ছি. সো ‘‘যথা ভো সমণস্স গোতমস্স ৱচনং ন সক্কা ৱজ্জী কেনচি গহেতুং, অপিচ উপলাপনায ৱা মিথুভেদেন ৱা সক্কা’’তি আহ. ততো নং ৰাজা ‘‘উপলাপনায অম্হাকং হত্থিঅস্সাদযো নস্সিস্সন্তি, ভেদেনেৱ তে গহেস্সামি, কিং কৰোমা’’তি পুচ্ছি. তেন হি, মহাৰাজ, তুম্হে ৱজ্জী আৰব্ভ পৰিসতি কথং সমুট্ঠাপেথ, ততো অহং ‘‘কিং তে, মহাৰাজ, তেহি, অত্তনো সন্তকেন কসিৱণিজ্জাদীনি কত্ৱা জীৱন্তু এতে ৰাজানো’’তি ৱত্ৱা পক্কমিস্সামি. ততো তুম্হে ‘‘কিং নু, ভো, এস ব্ৰাহ্মণো ৱজ্জী আৰব্ভ পৱত্তং কথং পটিবাহতী’’তি ৱদেয্যাথ. দিৱসভাগে চাহং তেসং পণ্ণাকাৰং পেসেস্সামি, তম্পি গাহাপেত্ৱা তুম্হেপি মম দোসং আৰোপেত্ৱা বন্ধনতাড়নাদীনি অকত্ৱাৱ কেৱলং খুৰমুণ্ডং মং কত্ৱা নগৰা নীহৰাপেথ, অথাহং ‘‘মযা তে নগৰে পাকাৰো পৰিখা চ কাৰিতা, অহং থিৰদুব্বলট্ঠানঞ্চ উত্তানগম্ভীৰট্ঠানঞ্চ জানামি, ন চিৰস্সং দানি তং উজুং কৰিস্সামী’’তি ৱক্খামি. তং সুত্ৱা তুম্হে ‘‘গচ্ছতূ’’তি ৱদেয্যাথাতি. ৰাজা সব্বং অকাসি.

লিচ্ছৱী তস্স নিক্খমনং সুত্ৱা ‘‘সঠো ব্ৰাহ্মণো, মা তস্স গঙ্গং উত্তাৰেতুং অদত্থা’’তি আহংসু. তত্ৰ একচ্চেহি ‘‘অম্হে আৰব্ভ কথিতত্তা কিৰ সো এৱং কৰোতী’’তি ৱুত্তে ‘‘তেন হি ভণে এতূ’’তি ৱদিংসু. সো গন্ত্ৱা লিচ্ছৱী দিস্ৱা ‘‘কিমাগতত্থা’’তি পুচ্ছিতো তং পৱত্তিং আৰোচেসি. লিচ্ছৱিনো ‘‘অপ্পমত্তকেন নাম এৱং গৰুং দণ্ডং কাতুং ন যুত্ত’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘কিং তে তত্ৰ ঠানন্তৰ’’ন্তি পুচ্ছিংসু. ৱিনিচ্ছযমহামচ্চোহমস্মীতি. তদেৱ তে ঠানন্তৰং হোতূতি. সো সুট্ঠুতৰং ৱিনিচ্ছযং কৰোতি. ৰাজকুমাৰা তস্স সন্তিকে সিপ্পং উগ্গণ্হন্তি. সো পতিট্ঠিতগুণো হুত্ৱা একদিৱসং একং লিচ্ছৱিং গহেত্ৱা একমন্তং গন্ত্ৱা ‘‘দাৰকা কসন্তী’’তি পুচ্ছি. আম, কসন্তি. দ্ৱে গোণে যোজেত্ৱাতি. আম, দ্ৱে গোণে যোজেত্ৱাতি. এত্তকং ৱত্ৱা নিৱত্তো. ততো তমঞ্ঞো ‘‘কিং আচৰিযো আহা’’তি পুচ্ছিত্ৱা তেন ৱুত্তং – অসদ্দহন্তো ‘‘ন মেসো যথাভূতং কথেতী’’তি তেন সদ্ধিং ভিজ্জি.

ব্ৰাহ্মণো অপৰম্পি একদিৱসং একং লিচ্ছৱিং একমন্তং নেত্ৱা ‘‘কেন ব্যঞ্জনেন ভুত্তোসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা নিৱত্তো. তম্পি অঞ্ঞো পুচ্ছিত্ৱা অসদ্দহন্তো তথেৱ ভিজ্জি. ব্ৰাহ্মণো অপৰম্পি দিৱসং একং লিচ্ছৱিং একমন্তং নেত্ৱা ‘‘অতিদুগ্গতোসি কিৰা’’তি পুচ্ছি. কো এৱমাহাতি. অসুকো নাম লিচ্ছৱীতি. অপৰম্পি একমন্তং নেত্ৱা ‘‘ত্ৱং কিৰ ভীৰুজাতিকো’’তি পুচ্ছি. কো এৱমাহাতি? অসুকো নাম লিচ্ছৱীতি. এৱং অঞ্ঞেন অকথিতমেৱ অঞ্ঞস্স কথেন্তো তীহি সংৱচ্ছৰেহি তে ৰাজানো অঞ্ঞমঞ্ঞং ভিন্দিত্ৱা যথা দ্ৱে একমগ্গেন ন গচ্ছন্তি, তথা কত্ৱা সন্নিপাতভেৰিং চৰাপেসি. লিচ্ছৱিনো ‘‘ইস্সৰা সন্নিপতন্তু, সূৰা সন্নিপতন্তূ’’তি ৱত্ৱা ন সন্নিপতিংসু. ব্ৰাহ্মণো ‘‘অযং দানি কালো, সীঘং আগচ্ছতূ’’তি ৰঞ্ঞো সাসনং পেসেতি. ৰাজা সুত্ৱাৱ বলভেৰিং চৰাপেত্ৱা নিক্খমি. ৱেসালিকা সুত্ৱা ‘‘ৰঞ্ঞো গঙ্গং উত্তৰিতুং ন দস্সামা’’তি ভেৰিং চৰাপেসুং. তে সুত্ৱা ‘‘গচ্ছন্তু সূৰৰাজানো’’তিআদীনি ৱত্ৱা ন সন্নিপতিংসু. ‘‘নগৰপ্পৱেসনং ন দস্সাম, দ্ৱাৰানি পিদহিস্সামা’’তি ভেৰিং চৰাপেসুং. একোপি ন সন্নিপতি. যথাৱিৱটেহি দ্ৱাৰেহি পৱিসিত্ৱা সব্বে অনযব্যসনং পাপেত্ৱা গতো. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং – ‘‘ৰাজাপি তমেৱ পেসেত্ৱা সব্বেপি ভিন্দিত্ৱা গন্ত্ৱা অনযব্যসনং পাপেসী’’তি.

ৱস্সকাৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.