(১৫) ৫. তিকণ্ডকীৱগ্গো

১. অৱজানাতিসুত্তৱণ্ণনা

১৪১. পঞ্চমস্স পঠমে দত্ৱা অৱজানাতীতি এত্থ একো ভিক্খু মহাপুঞ্ঞো চতুপচ্চযলাভী হোতি, সো চীৱৰাদীনি লভিত্ৱা অঞ্ঞং অপ্পপুঞ্ঞং আপুচ্ছতি. সোপি তস্মিং পুনপ্পুনং আপুচ্ছন্তেপি গণ্হাতিযেৱ. অথস্স ইতৰো থোকং কুপিতো হুত্ৱা মঙ্কুভাৱং উপ্পাদেতুকামো ৱদতি ‘‘অযং অত্তনো ধম্মতায চীৱৰাদীনি ন লভতি, অম্হে নিস্সায লভতী’’তি. এৱম্পি দত্ৱা অৱজানাতি নাম. একো পন একেন সদ্ধিং দ্ৱে তীণি ৱস্সানি ৱসন্তো পুব্বে তং পুগ্গলং গৰুং কত্ৱা গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে চিত্তীকাৰং ন কৰোতি, আসননিসিন্নট্ঠানম্পি ন গচ্ছতি. অযম্পি পুগ্গলো সংৱাসেন অৱজানাতি নাম. আধেয্যমুখোতি আদিতো ধেয্যমুখো, পঠমৱচনস্মিংযেৱ ঠপিতমুখোতি অত্থো. তত্থাযং নযো – একো পুগ্গলো সাৰুপ্পংযেৱ ভিক্খুং ‘‘অসাৰুপ্পো এসো’’তি কথেতি. তং সুত্ৱা এস নিট্ঠং গচ্ছতি, পুন অঞ্ঞেন সভাগেন ভিক্খুনা ‘‘সাৰুপ্পো অয’’ন্তি ৱুত্তেপি তস্স ৱচনং ন গণ্হাতি. অসুকেন নাম ‘‘অসাৰুপ্পো অয’’ন্তি অম্হাকং কথিতন্তি পুৰিমভিক্খুনোৱ কথং গণ্হাতি. অপৰোপিস্স দুস্সীলং ‘‘সীলৱা’’তি কথেতি. তস্স ৱচনং সদ্দহিত্ৱা পুন অঞ্ঞেন ‘‘অসাৰুপ্পো এসো ভিক্খু, নাযং তুম্হাকং সন্তিকং উপসঙ্কমিতুং যুত্তো’’তি ৱুত্তেপি তস্স ৱচনং অগ্গহেত্ৱা পুৰিমংযেৱ কথং গণ্হাতি. অপৰো ৱণ্ণম্পি কথিতং গণ্হাতি, অৱণ্ণম্পি কথিতং গণ্হাতিযেৱ. অযম্পি আধেয্যমুখোযেৱ নাম আধাতব্বমুখো, যং যং সুণাতি, তত্থ তত্থ ঠপিতমুখোতি অত্থো.

লোলোতি সদ্ধাদীনং ইত্তৰকালপ্পতিতত্তা অস্সদ্ধিযাদীহি লুলিতভাৱেন লোলো. ইত্তৰভত্তীতিআদীসু পুনপ্পুনং ভজনেন সদ্ধাৱ ভত্তিপেমং. সদ্ধাপেমম্পি গেহস্সিতপেমম্পি ৱট্টতি, পসাদো সদ্ধাপসাদো. এৱং পুগ্গলো লোলো হোতীতি এৱং ইত্তৰসদ্ধাদিতায পুগ্গলো লোলো নাম হোতি. হলিদ্দিৰাগো ৱিয, থুসৰাসিম্হি কোট্টিতখানুকো ৱিয, অস্সপিট্ঠিযং ঠপিতকুম্ভণ্ডং ৱিয চ অনিবদ্ধট্ঠানে মুহুত্তেন কুপ্পতি. মন্দো মোমূহোতি অঞ্ঞাণভাৱেন মন্দো, অৱিসযতায মোমূহো, মহামূড়্হোতি অত্থো.

অৱজানাতিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২-৩. আৰভতিসুত্তাদিৱণ্ণনা

১৪২-৩. দুতিযে আৰভতীতি এত্থ আৰম্ভ-সদ্দো কম্মকিৰিযহিংসনৱীৰিযকোপনাপত্তিৱীতিক্কমেসু ৱত্ততি. তথা হেস ‘‘যং কিঞ্চি দুক্খং সম্ভোতি, সব্বং আৰম্ভপচ্চযা’’তি (সু. নি. ৭৪৯) কম্মে আগতো. ‘‘মহাৰম্ভা মহাযঞ্ঞা, ন তে হোন্তি মহপ্ফলা’’তি (সং. নি. ১.১২০; অ. নি. ৪.৩৯) কিৰিযায. ‘‘সমণং গোতমং উদ্দিস্স পাণং আৰভন্তী’’তি (ম. নি. ২.৫১) হিংসনে. ‘‘আৰম্ভথ নিক্খমথ, যুঞ্জথ বুদ্ধসাসনে’’তি (সং. নি. ১.১৮৫; নেত্তি. ২৯; পেটকো. ৩৮; মি. প. ৫.১.৪) ৱীৰিযে. ‘‘বীজগামভূতগামসমাৰম্ভা পটিৱিৰতো হোতী’’তি (দী. নি. ১.১০, ১৯৫; ম. নি. ১.২৯৩) কোপনে. ‘‘আৰভতি চ ৱিপ্পটিসাৰী চ হোতী’’তি (অ. নি. ৫.১৪২; পু. প. ১৯১) অযং পন আপত্তিৱীতিক্কমে আগতো, তস্মা আপত্তিৱীতিক্কমৱসেন আৰভতি চেৱ, তপ্পচ্চযা চ ৱিপ্পটিসাৰী হোতীতি অযমেত্থ অত্থো. যথাভূতং নপ্পজানাতীতি অনধিগতত্তা যথাসভাৱতো ন জানাতি. যত্থস্সাতি যস্মিং অস্স, যং ঠানং পত্ৱা এতস্স পুগ্গলস্স উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তীতি অত্থো. কিং পন পত্ৱা তে নিৰুজ্ঝন্তীতি? অৰহত্তমগ্গং, ফলপ্পত্তস্স পন নিৰুদ্ধা নাম হোন্তি. এৱং সন্তেপি ইধ মগ্গকিচ্চৱসেন পন ফলমেৱ ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং.

আৰভতী ন ৱিপ্পটিসাৰী হোতীতি আপত্তিং আপজ্জতি, তং পনেস দেসেতুং সভাগপুগ্গলং পৰিযেসতি, তস্মা ন ৱিপ্পটিসাৰী হোতি. ন আৰভতি ৱিপ্পটিসাৰী হোতীতি আপত্তিং ন আপজ্জতি, ৱিনযপঞ্ঞত্তিযং পন অকোৱিদত্তা অনাপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞী হুত্ৱা ৱিপ্পটিসাৰী হোতীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. ‘‘ন আৰভতি ন ৱিপ্পটিসাৰী হোতী’’তি যো ৱুত্তো, কতৰো সো পুগ্গলো? ওস্সট্ঠৱীৰিযপুগ্গলো. সো হি ‘‘কিং মে ইমস্মিং কালে পৰিনিব্বানেন, অনাগতে মেত্তেয্যসম্মাসম্বুদ্ধকালে পৰিনিব্বাযিস্সামী’’তি ৱিসুদ্ধসীলোপি পটিপত্তিং ন পূৰেতি. সো হি ‘‘কিমত্থং আযস্মা পমত্তো ৱিহৰতি, পুথুজ্জনস্স নাম গতি অনিবদ্ধা, তস্মা হি মেত্তেয্যসম্মাসম্বুদ্ধস্স সম্মুখীভাৱং লভেয্যাসি, অৰহত্তত্থায ৱিপস্সনং ভাৱেহী’’তি ওৱদিতব্বোৱ.

সাধূতি আযাচনত্থে নিপাতো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যাৱ অপৰদ্ধং ৱত আযস্মতা, এৱং সন্তেপি মযং আযস্মন্তং যাচাম, দেসেতব্বযুত্তকস্স দেসনায, ৱুট্ঠাতব্বযুত্তকস্স ৱুট্ঠানেন, আৱিকাতব্বযুত্তকস্স আৱিকিৰিযায আৰম্ভজে আসৱে পহায সুদ্ধন্তে ঠিতভাৱপচ্চৱেক্খণেন ৱিপ্পটিসাৰজে আসৱে পটিৱিনোদেত্ৱা নীহৰিত্ৱা ৱিপস্সনাচিত্তঞ্চেৱ ৱিপস্সনাপঞ্ঞঞ্চ ৱড্ঢেতূতি. অমুনা পঞ্চমেন পুগ্গলেনাতি এতেন পঞ্চমেন খীণাসৱপুগ্গলেন. সমসমো ভৱিস্সতীতি লোকুত্তৰগুণেহি সমভাৱেনেৱ সমো ভৱিস্সতীতি এৱং খীণাসৱেন ওৱদিতব্বোতি অত্থো. ততিযং উত্তানমেৱ.

আৰভতিসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪-৬. তিকণ্ডকীসুত্তাদিৱণ্ণনা

১৪৪-৬. চতুত্থে পটিকূলেতি অমনুঞ্ঞে অনিট্ঠে. অপ্পটিকূলসঞ্ঞীতি ইট্ঠাকাৰেনেৱ পৱত্তচিত্তো. ইট্ঠস্মিং ৱত্থুস্মিং অসুভায ৱা ফৰতি, অনিচ্চতো ৱা উপসংহৰতি উপনেতি পৱত্তেতি. অনিট্ঠস্মিং ৱত্থুস্মিন্তি অনিট্ঠে সত্তসঞ্ঞিতে আৰম্মণে. মেত্তায ৱা ফৰতীতি মেত্তং হিতেসিতং উপসংহৰন্তো সব্বত্থকমেৱ ৱা তত্থ ফৰতি. ধাতুতো ৱা উপসংহৰতীতি ধম্মসভাৱচিন্তনেন ধাতুতো পচ্চৱেক্খণায ধাতুমনসিকাৰং ৱা তত্থ পৱত্তেতি. তদুভযং অভিনিৱজ্জেত্ৱাতি সভাৱতো আনুভাৱতো চ উপতিট্ঠন্তং আৰম্মণে পটিকূলভাৱং অপ্পটিকূলভাৱঞ্চাতি তং উভযং পহায অগ্গহেত্ৱা, সব্বস্মিং পন তস্মিং মজ্ঝত্তো হুত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. মজ্ঝত্তো হুত্ৱা ৱিহৰিতুকামো পন কিং কৰোতীতি? ইট্ঠানিট্ঠেসু আপাথং গতেসু নেৱ সোমনস্সিতো হোতি, ন দোমনস্সিতো হোতি. উপেক্খকো ৱিহৰেয্যাতি ইট্ঠে অৰজ্জন্তো অনিট্ঠে অদুস্সন্তো যথা অঞ্ঞে অসমপেক্খনেন মোহং উপ্পাদেন্তি, এৱং অনুপ্পাদেন্তো ছসু আৰম্মণেসু ছড়ঙ্গুপেক্খায উপেক্খকো ৱিহৰেয্য. তেনেৱাহ ‘‘ছড়ঙ্গুপেক্খাৱসেন পঞ্চমো’’তি. ইট্ঠানিট্ঠছড়াৰম্মণাপাথে পৰিসুদ্ধপকতিভাৱাৱিজহনলক্খণায ছসু দ্ৱাৰেসু পৱত্তনতো ‘‘ছড়ঙ্গুপেক্খা’’তি লদ্ধনামায তত্ৰমজ্ঝত্তুপেক্খায ৱসেন পঞ্চমো ৱাৰো ৱুত্তোতি অত্থো. পঞ্চমং ছট্ঠঞ্চ উত্তানমেৱ.

তিকণ্ডকীসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭-১০. অসপ্পুৰিসদানসুত্তাদিৱণ্ণনা

১৪৭-১৫০. সত্তমে অসক্কচ্চন্তি অনাদৰং কত্ৱা. দেয্যধম্মস্স অসক্কচ্চকৰণং নাম অসম্পন্নং কৰোতীতি আহ ‘‘ন সক্কৰিত্ৱা সুচিং কত্ৱা দেতী’’তি, উত্তণ্ডুলাদিদোসৱিৰহিতং সুচিসম্পন্নং কত্ৱা ন দেতীতি অত্থো. অচিত্তীকত্ৱাতি ন চিত্তে কত্ৱা, ন পূজেত্ৱাতি অত্থো. পূজেন্তো হি পূজেতব্বৱত্থুং চিত্তে ঠপেতি, ন ততো বহি কৰোতি. চিত্তং ৱা অচ্ছৰিযং কত্ৱা পটিপত্তিৱিকৰণং সম্ভাৱনকিৰিযা, তপ্পটিক্খেপতো অচিত্তীকৰণং অসম্ভাৱনকিৰিযা. অগাৰৱেন দেতীতি পুগ্গলে অগৰুং কৰোন্তো নিসীদনট্ঠানে অসম্মজ্জিত্ৱা যত্থ ৱা তত্থ ৱা নিসীদাপেত্ৱা যং ৱা তং ৱা আধাৰকং ঠপেত্ৱা দানং দেতি. অসহত্থাতি ন অত্তনো হত্থেন দেতি, দাসকম্মকৰোদীহি দাপেতি. অপৱিদ্ধং দেতীতি অন্তৰা অপৱিদ্ধং ৱিচ্ছেদং কত্ৱা দেতি. তেনাহ ‘‘ন নিৰন্তৰং দেতী’’তি. অথ ৱা অপৱিদ্ধং দেতীতি উচ্ছিট্ঠাদিছড্ডনীযধম্মং ৱিয অৱক্খিত্তকং কত্ৱা দেতি. তেনাহ ‘‘ছড্ডেতুকামো ৱিয দেতী’’তি. ‘‘অদ্ধা ইমস্স দানস্স ফলমেৱ আগচ্ছতী’’তি এৱং যস্স কম্মস্সকতাদিট্ঠি অত্থি, সো আগমনদিট্ঠিকো, অযং পন ন তাদিসোতি অনাগমনদিট্ঠিকো. তেনাহ ‘‘কতস্স নাম ফলং আগমিস্সতী’’তিআদি. অট্ঠমাদীসু নত্থি ৱত্তব্বং.

অসপ্পুৰিসদানসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

তিকণ্ডকীৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ততিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.

৪. চতুত্থপণ্ণাসকং