(৯) ৪. থেৰৱগ্গো
১-২. ৰজনীযসুত্তাদিৱণ্ণনা
৮১-৮২. চতুত্থস্স পঠমং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. দুতিযে গুণমক্খনায পৱত্তোপি অত্তনো কাৰকং গূথেন পহৰন্তং গূথো ৱিয পঠমতৰং মক্খেতীতি মক্খো, সো এতস্স অত্থীতি মক্খী. পড়াসতীতি পড়াসো, পৰস্স গুণে ডংসিত্ৱা ৱিয অপনেতীতি অত্থো. সো এতস্স অত্থীতি পড়াসী. পড়াসী পুগ্গলো হি দুতিযস্স ধুৰং ন দেতি, সম্পসাৰেত্ৱা তিট্ঠতি. তেনাহ ‘‘যুগগ্গাহলক্খণেন পড়াসেন সমন্নাগতো’’তি.
ৰজনীযসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. কুহকসুত্তৱণ্ণনা
৮৩. ততিযে তীহি কুহনৱত্থূহীতি সামন্তজপ্পনইৰিযাপথসন্নিস্সিতপচ্চযপ্পটিসেৱনভেদতো তিপ্পভেদেহি কুহনৱত্থূহি. তিৱিধেন কুহনৱত্থুনা লোকং কুহযতি ৱিম্হাপযতি ‘‘অহো অচ্ছৰিযপুৰিসো’’তি অত্তনি পৰেসং ৱিম্হযং উপ্পাদেতীতি কুহকো. লাভসক্কাৰত্থিকো হুত্ৱা লপতি অত্তানং দাযকং ৱা উক্খিপিত্ৱা যথা সো কিঞ্চি দদাতি, এৱং উক্কাচেত্ৱা কথেতীতি লপকো. নিমিত্তং সীলং তস্সাতি নেমিত্তিকো, নিমিত্তেন ৱা চৰতি, নিমিত্তং ৱা কৰোতীতি নেমিত্তিকো. নিমিত্তন্তি চ পৰেসং পচ্চযদানসঞ্ঞুপ্পাদকং কাযৱচীকম্মং ৱুচ্চতি. নিপ্পেসো সীলমস্সাতি নিপ্পেসিকো. নিপ্পিসতীতি ৱা নিপ্পেসো, নিপ্পেসোযেৱ নিপ্পেসিকো. নিপ্পেসোতি চ সঠপুৰিসো ৱিয লাভসক্কাৰত্থং অক্কোসনুপ্পণ্ডনপৰপিট্ঠিমংসিকতাদি.
কুহকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬-৭. পটিসম্ভিদাপ্পত্তসুত্তাদিৱণ্ণনা
৮৬-৮৭. ছট্ঠে পটিসম্ভিদাসু যং ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৱুত্তমেৱ. উচ্চাৱচানীতি উচ্চনীচানি. তেনাহ ‘‘মহন্তখুদ্দকানী’’তি. কিংকৰণীযানীতি ‘‘কিং কৰোমী’’তি এৱং ৱত্ৱা কত্তব্বকম্মানি. তত্থ উচ্চকম্মানি নাম চীৱৰস্স কৰণং, ৰজনং, চেতিযে সুধাকম্মং, উপোসথাগাৰচেতিযঘৰবোধিঘৰেসু কত্তব্বকম্মন্তি এৱমাদি. অৱচকম্মং নাম পাদধোৱনমক্খনাদি খুদ্দককম্মং. তত্ৰুপাযাসাতি তত্ৰুপগমনিযা, তত্ৰ তত্ৰ মহন্তে খুদ্দকে চ কম্মে সাধনৱসেন উপগচ্ছন্তিযাতি অত্থো. তস্স তস্স কম্মস্স নিপ্ফাদনে সমত্থাযাতি ৱুত্তং হোতি. তত্ৰুপাযাযাতি ৱা তত্ৰ তত্ৰ কম্মে সাধেতব্বে উপাযভূতায. অলং কাতুন্তি কাতুং সমত্থো হোতি. অলং সংৱিধাতুন্তি ৱিচাৰেতুং সমত্থো. সত্তমং উত্তানমেৱ.
পটিসম্ভিদাপ্পত্তসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. থেৰসুত্তৱণ্ণনা
৮৮. অট্ঠমে থিৰভাৱপ্পত্তোতি সাসনে থিৰভাৱং অনিৱত্তিভাৱং পত্থো. পব্বজিতো হুত্ৱা বহূ ৰত্তিযো জানাতীতি ৰত্তঞ্ঞূ. তেনাহ ‘‘পব্বজিতদিৱসতো পট্ঠাযা’’তিআদি. পাকটোতি অযথাভূতগুণেহি চেৱ যথাভূতগুণেহি চ সমুগ্গতো. যসো এতস্স অত্থীতি যসস্সী, যসং সিতো নিস্সিতো ৱা যসস্সী. তেনাহ ‘‘যসনিস্সিতো’’তি. অসতং অসাধূনং ধম্মা অসদ্ধম্মা, অসন্তা ৱা অসুন্দৰা গাৰয্হা লামকা ধম্মাতি অসদ্ধম্মা. ৱিপৰিযাযেন সদ্ধম্মা ৱেদিতব্বা.
থেৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. পঠমসেখসুত্তৱণ্ণনা
৮৯. নৱমে আৰমিতব্বট্ঠেন কম্মং আৰামো এতস্সাতি কম্মাৰামো, তস্স ভাৱো কম্মাৰামতা. তত্থ কম্মন্তি ইতিকত্তব্বং কম্মং ৱুচ্চতি. সেয্যথিদং – চীৱৰৱিচাৰণং চীৱৰকম্মকৰণং উপত্থম্ভনং পত্তত্থৱিকঅংসবদ্ধককাযবন্ধনধম্মকৰণআধাৰকপাদকথলিকসম্মজ্জনিআদীনং কৰণন্তি. একচ্চো হি এতানি কৰোন্তো সকলদিৱসং এতানেৱ কৰোতি, তং সন্ধাযেস পটিক্খেপো. যো পন এতেসং কৰণৱেলাযমেৱ তানি কৰোতি, উদ্দেসৱেলায উদ্দেসং গণ্হাতি, সজ্ঝাযৱেলায সজ্ঝাযতি, চেতিযঙ্গণৱত্তৱেলায চেতিযঙ্গণৱত্তং কৰোতি, মনসিকাৰৱেলায মনসিকাৰং কৰোতি, ন সো কম্মাৰামো নাম. ভস্সাৰামতাতি এত্থ যো ইত্থিৱণ্ণপুৰিসৱণ্ণাদিৱসেন আলাপসল্লাপং কৰোন্তোযেৱ দিৱসঞ্চ ৰত্তিঞ্চ ৱীতিনামেতি, এৱৰূপো ভস্সে পৰিযন্তকাৰী ন হোতি, অযং ভস্সাৰামো নাম. যো পন ৰত্তিম্পি দিৱসম্পি ধম্মং কথেতি, পঞ্হং ৱিস্সজ্জেতি, অযং অপ্পভস্সো ভস্সে পৰিযন্তকাৰীযেৱ. কস্মা? ‘‘সন্নিপতিতানং ৱো, ভিক্খৱে, দ্ৱযং কৰণীযং ধম্মী ৱা কথা, অৰিযো ৱা তুণ্হীভাৱো’’তি (ম. নি. ১.২৭৩; উদা. ১২, ২৮, ২৯) ৱুত্তত্তা.
নিদ্দাৰামতাতি এত্থ যো গচ্ছন্তোপি নিসিন্নোপি নিপন্নোপি থিনমিদ্ধাভিভূতো নিদ্দাযতিযেৱ, অযং নিদ্দাৰামো নাম. যস্স পন কৰজকাযে গেলঞ্ঞেন চিত্তং ভৱঙ্গে ওতৰতি, নাযং নিদ্দাৰামো. তেনেৱাহ – ‘‘অভিজানামি খো পনাহং, অগ্গিৱেস্সন, গিম্হানং পচ্ছিমে মাসে পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেত্ৱা দক্খিণেন পস্সেন সতো সম্পজানো নিদ্দং ওক্কমিতা’’তি (ম. নি. ১.৩৮৭). সঙ্গণিকাৰামতাতি এত্থ যো একস্স দুতিযো, দ্ৱিন্নং ততিযো, তিণ্ণং চতুত্থোতি এৱং সংসট্ঠোৱ ৱিহৰতি, এককো অস্সাদং ন লভতি, অযং সঙ্গণিকাৰামো. যো পন চতূসু ইৰিযাপথেসু এককোৱ অস্সাদং লভতি, নাযং সঙ্গণিকাৰামো ৱেদিতব্বো. সেখানং পটিলদ্ধগুণস্স পৰিহানাসম্ভৱতো ‘‘উপৰিগুণেহী’’তিআদি ৱুত্তং.
পঠমসেখসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. দুতিযসেখসুত্তৱণ্ণনা
৯০. দসমে অতিপাতোৱাতি সব্বৰত্তিং নিদ্দাযিত্ৱা বলৱপচ্চূসে কোটিসম্মুঞ্জনিযা থোকং সম্মজ্জিত্ৱা মুখং ধোৱিত্ৱা যাগুভিক্খত্থায পাতোৱ পৱিসতি. তং অতিক্কমিত্ৱাতি গিহিসংসগ্গৱসেন কালং ৱীতিনামেন্তো মজ্ঝন্হিকসমযং অতিক্কমিত্ৱা পক্কমতি. পাতোযেৱ হি গামং পৱিসিত্ৱা যাগুং আদায আসনসালং গন্ত্ৱা পিৱিত্ৱা একস্মিং ঠানে নিপন্নো নিদ্দাযিত্ৱা মনুস্সানং ভোজনৱেলায ‘‘পণীতভিক্খং লভিস্সামী’’তি উপকট্ঠে মজ্ঝন্হিকে উট্ঠায ধম্মকৰণেন উদকং গহেত্ৱা অক্খীনি পুঞ্ছিত্ৱা পিণ্ডায চৰিত্ৱা যাৱদত্থং ভুঞ্জিত্ৱা গিহিসংসট্ঠো কালং ৱীতিনামেত্ৱা মজ্ঝন্হে ৱীতিৱত্তে পটিক্কমতি.
অপ্পিচ্ছকথাতি, ‘‘আৱুসো, অত্ৰিচ্ছতা পাপিচ্ছতাতি ইমে ধম্মা পহাতব্বা’’তি তেসু আদীনৱং দস্সেত্ৱা ‘‘এৱৰূপং অপ্পিচ্ছতং সমাদায ৱত্তিতব্ব’’ন্তিআদিনযপ্পৱত্তা কথা. তীহি ৱিৱেকেহীতি কাযৱিৱেকো, চিত্তৱিৱেকো, উপধিৱিৱেকোতি ইমেহি তীহি ৱিৱেকেহি. তত্থ একো গচ্ছতি, একো তিট্ঠতি, একো নিসীদতি, একো সেয্যং কপ্পেতি, একো গামং পিণ্ডায পৱিসতি, একো পটিক্কমতি, একো চঙ্কমং অধিট্ঠাতি, একো চৰতি, একো ৱিহৰতীতি অযং কাযৱিৱেকো নাম. অট্ঠ সমাপত্তিযো পন চিত্তৱিৱেকো নাম. নিব্বানং উপধিৱিৱেকো নাম. ৱুত্তম্পি হেতং – ‘‘কাযৱিৱেকো চ ৱিৱেকট্ঠকাযানং নেক্খম্মাভিৰতানং, চিত্তৱিৱেকো চ পৰিসুদ্ধচিত্তানং পৰমৱোদানপ্পত্তানং, উপধিৱিৱেকো চ নিৰুপধীনং পুগ্গলানং ৱিসঙ্খাৰগতান’’ন্তি (মহানি. ৫৭). দুৱিধং ৱীৰিযন্তি কাযিকং, চেতসিকঞ্চ ৱীৰিযং. সীলন্তি চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং. সমাধিন্তি ৱিপস্সনাপাদকা অট্ঠ সমাপত্তিযো. ৱিমুত্তিকথাতি ৱা অৰিযফলং আৰব্ভ পৱত্তা কথা. সেসং উত্তানমেৱ.
দুতিযসেখসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
থেৰৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.