৯-১০. তণ্হাসুত্তাদিৱণ্ণনা

১৯৯-২০০. নৱমে তযো ভৱে অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিতং ‘‘অজ্ঝত্তিকস্স উপাদায অট্ঠাৰস তণ্হাৱিচৰিতানী’’তিআদিনা ৱুত্তং তং তং অত্তনো কোট্ঠাসভূতং জালমেতিস্সা অত্থীতি জালিনী. তেনাহ ‘‘তযো ৱা ভৱে’’তিআদি. তত্থ তত্থাতি তস্মিং তস্মিং ভৱে, আৰম্মণে ৱা. অপিচাতিআদিনা নিদ্দেসনযেন ৱিসত্তিকাপদস্স অত্থং দস্সেন্তো নিদ্দেসপাড়িযা একদেসং দস্সেতি ‘‘ৱিসমূলা’’তিআদিনা. অযঞ্হেত্থ নিদ্দেসপাড়ি (মহানি. ৩; চূড়নি. মেত্তগূমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো ২২, খগ্গৱিসাণসুত্তনিদ্দেসো ১২৪) –

‘‘ৱিসত্তিকাতি কেনট্ঠেন ৱিসত্তিকা? ৱিসতাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসটাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসালাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসক্কতীতি ৱিসত্তিকা, ৱিসংহৰতীতি ৱিসত্তিকা, ৱিসংৱাদিকাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসমূলাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসফলাতি ৱিসত্তিকা. ৱিসপৰিভোগাতি ৱিসত্তিকা. ৱিসালা ৱা পন সা তণ্হা ৰূপে সদ্দে গন্ধে ৰসে ফোট্ঠব্বে কুলে গণে আৱাসে লাভে যসে পসংসায সুখে চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰে কামধাতুযা ৰূপধাতুযা অৰূপধাতুযা কামভৱে ৰূপভৱে অৰূপভৱে সঞ্ঞিভৱে অসঞ্ঞিভৱে নেৱসঞ্ঞিনাসঞ্ঞিভৱে একৱোকাৰভৱে চতুৱোকাৰভৱে পঞ্চৱোকাৰভৱে অতীতে অনাগতে পচ্চুপ্পন্নে দিট্ঠসুতমুতৱিঞ্ঞাতব্বেসু ৱিসটা ৱিত্থতাতি ৱিসত্তিকা’’তি.

তত্থ (মহানি. অট্ঠ. ৩; সং. নি. টী. ১.১.১ ওঘতৰণসুত্তৱণ্ণনা) ৱিসতাতি ৱিত্থতা ৰূপাদীসু তেভূমকধম্মব্যাপনৱসেন. ৱিসটাতি পুৰিমৱচনমেৱ ত-কাৰস্স ট-কাৰং কত্ৱা ৱুত্তং. ৱিসালাতি ৱিপুলা. ৱিসক্কতীতি পৰিসহতি. ৰত্তো হি ৰাগৱত্থুনা পৰেন তাড়িযমানোপি সহতি, ৱিপ্ফন্দনং ৱা ‘‘ৱিসক্কন’’ন্তি ৱদন্তি. ৱিসংহৰতীতি তথা তথা কামেসু আনিসংসং দস্সেন্তী ৱিৱিধেহি আকাৰেহি নেক্খম্মাভিমুখপ্পৱত্তিতো চিত্তং সংহৰতি সংখিপতি. ৱিসং ৱা দুক্খং, তং হৰতি উপনেতীতি অত্থো. অনিচ্চাদিং নিচ্চাদিতো গণ্হন্তী ৱিসংৱাদিকা হোতি. দুক্খনিব্বত্তকস্স কম্মস্স হেতুভাৱতো ৱিসমূলা, ৱিসং ৱা দুক্খদুক্খাদিভূতা ৱেদনা মূলং এতিস্সাতি ৱিসমূলা. দুক্খসমুদযত্তা ৱিসং ফলং এতিস্সাতি ৱিসফলা. তণ্হায ৰূপাদিকস্স দুক্খস্স পৰিভোগো হোতি, ন অমতস্সাতি সা ৱিসপৰিভোগা ৱুত্তা. সব্বত্থ নিৰুত্তিৱসেন পদসিদ্ধি ৱেদিতব্বা. যো পনেত্থ পধানো অত্থো, তং দস্সেতুং পুন ‘‘ৱিসটা ৱা পনা’’তিআদি ৱুত্তং.

তন্তং ৱুচ্চতি (দী. নি. টী. ২.৯৫ অপসাদনাৱণ্ণনা; সং. নি. টী. ২.২.৬০) ৱত্থৱিননত্থং তন্তৱাযেহি দণ্ডকে আসঞ্চিত্ৱা পসাৰিতসুত্তৱট্টি ‘‘তনীযতী’’তি কত্ৱা, তং পন সুত্তং সন্তানাকুলতায নিদস্সনভাৱেন আকুলমেৱ গহিতন্তি আহ ‘‘তন্তং ৱিয আকুলজাতো’’তি. সঙ্খেপতো ৱুত্তমত্থং ৱিত্থাৰতো দস্সেতুং ‘‘যথা নামা’’তিআদি ৱুত্তং. সমানেতুন্তি পুব্বেনাপৰং সমং কত্ৱা আনেতুং, অৱিসমং উজুং কাতুন্তি অত্থো. তন্তমেৱ ৱা আকুলং তন্তাকুলং, তন্তাকুলং ৱিয জাতো ভূতোতি তন্তাকুলকজাতো. ৱিননতো গুলাতি ইত্থিলিঙ্গৱসেন লদ্ধনামস্স তন্তৱাযস্স গুণ্ঠিকং নাম আকুলভাৱেন অগ্গতো ৱা মূলতো ৱা দুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ খলিবদ্ধতন্তসুত্তন্তি আহ ‘‘গুলাগুণ্ঠিকং ৱুচ্চতি পেসকাৰকঞ্জিযসুত্ত’’ন্তি.

সকুণিকাতি পটপদসকুণিকা. সা হি ৰুক্খসাখাসু ওলম্বনকুটৱা হোতি. তঞ্হি সা কুটৱং ততো ততো তিণহীৰাদিকে আনেত্ৱা তথা ৱিনতি, যথা তে পেসকাৰকঞ্জিযসুত্তং ৱিয অগ্গেন ৱা অগ্গং, মূলেন ৱা মূলং সমানেতুং ৱিৱেচেতুং ৱা ন সক্কা. তেনাহ ‘‘যথা’’তিআদি. তদুভযম্পি ‘‘গুলাগুণ্ঠিক’’ন্তি ৱুত্তং কঞ্জিযসুত্তং কুলাৱকঞ্চ. পুৰিমনযেনেৱাতি ‘‘এৱমেৱ সত্তা’’তিআদিনা ৱুত্তনযেনেৱ. কামং মুঞ্জপব্বজতিণানি যথাজাতানিপি দীঘভাৱেন পতিত্ৱা অৰঞ্ঞট্ঠানে অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিনন্ধিত্ৱা আকুলব্যাকুলানি হুত্ৱা তিট্ঠন্তি, তানি পন ন তথা দুব্বিৱেচিযানি যথা ৰজ্জুভূতানীতি দস্সেতুং ‘‘যথা তানী’’তিআদি ৱুত্তং. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ.

অপাযাতি অৱড্ঢিকা, সুখেন, সুখহেতুনা ৱা ৱিৰহিতাতি অত্থো. দুক্খস্স গতিভাৱতোতি আপাযিকস্স দুক্খস্স পৱত্তিট্ঠানভাৱতো. সুখসমুস্সযতোতি অব্ভুদযতো. ৱিনিপতিতত্তাতি ৱিৰূপং নিপাতত্তা, যথা তেনত্তভাৱেন সুখসমুস্সযো ন হোতি, এৱং নিপতিতত্তা. ইতৰোতি সংসাৰো. ননু ‘‘অপায’’ন্তিআদিনা ৱুত্তোপি সংসাৰো এৱাতি? সচ্চমেতং, নিৰযাদীনং পন অধিমত্তদুক্খভাৱদস্সনত্থং অপাযাদিগ্গহণং. গোবলীবদ্দঞাযেনাযমত্থো ৱেদিতব্বো.

খন্ধানঞ্চ পটিপাটীতি পঞ্চন্নং খন্ধানং হেতুফলভাৱেন অপৰাপৰপ্পৱত্তি. অব্বোচ্ছিন্নং ৱত্তমানাতি অৱিচ্ছেদেন ৱত্তমানা. তং সব্বম্পীতি তং ‘‘অপায’’ন্তিআদিনা ৱুত্তং সব্বং অপাযদুক্খঞ্চ ৱট্টদুক্খঞ্চ. মহাসমুদ্দে ৱাতক্খিত্তা নাৱা ৱিযাতি ইদং পৰিব্ভমনট্ঠানস্স মহন্তদস্সনত্থঞ্চেৱ পৰিব্ভমনস্স অনৱট্ঠিততাদস্সনত্থঞ্চ উপমা. যন্তে যুত্তগোণো ৱিযাতি ইদং পন অৱসীভাৱদস্সনত্থঞ্চেৱ দুপ্পমোক্খভাৱদস্সনত্থঞ্চাতি ৱেদিতব্বং.

‘‘সমূহগ্গাহোতি তণ্হামানদিট্ঠীনং সাধাৰণগ্গাহো’’তি ৱদন্তি, ‘‘ইত্থং এৱং অঞ্ঞথা’’তি পন ৱিসেসং অকত্ৱা গহণং সমূহগ্গাহোতি দট্ঠব্বো. ৱিসেসং অকত্ৱাতি চ অনুপনিধানং সমতো অসমতো চ উপনিধানন্তি ইমং ৱিভাগং অকত্ৱাতি অত্থো. ইত্থন্তি হি অনুপনিধানং কথিতং. এৱং অঞ্ঞথাতি পন সমতো অসমতো চ উপনিধানং. অঞ্ঞং আকাৰন্তি পৰসন্তানগতং আকাৰং.

অত্থীতি সদা সংৱিজ্জতীতি অত্থো. সীদতীতি নস্সতি. সংসযপৰিৱিতক্কৱসেনাতি ‘‘কিং নু খো অহং সিযং, ন সিয’’ন্তি এৱং পৰিৱিতক্কৱসেন. পত্থনাকপ্পনৱসেনাতি ‘‘অপি নাম সাধু পনাহং সিয’’ন্তি এৱং পত্থনায কপ্পনৱসেন. সুদ্ধসীসাতি তণ্হামানদিট্ঠীনং সাধাৰণা সীসা. ‘‘ইত্থং এৱং অঞ্ঞথা’’তি ৱুত্তস্স ৱিসেসস্স অনিস্সিতত্তা ‘‘সুদ্ধসীসা’’তি ৱুত্তা. তত্থ দিট্ঠিসীসেহি দিট্ঠিযা গহিতায তদৱিনাভাৱিনী তণ্হা দস্সিতা, চতূহি সীসেহি দ্ৱাদসহি চ সীসমূলকেহি মানদিট্ঠীহি অযমেৱ তণ্হা দস্সিতাতি আহ ‘‘এৱমেতে…পে… তণ্হাৱিচৰিতধম্মা ৱেদিতব্বা’’তি. ননু চ মানদিট্ঠিগ্গাহোপি ইধাধিপ্পেতো, যতো ‘‘তণ্হামানদিট্ঠিৱসেন সমূহগ্গাহো’’তি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং, তস্মা কথং তণ্হাৱিচৰিতানীতি ইদং ৱচনং? ৱুচ্চতে – দিট্ঠিমানেসুপি তণ্হাৱিচৰিতানীতি ৱচনং অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিপ্পযোগীনং দিট্ঠিমানানং তণ্হায অৱিপ্পযোগানং তংমূলকত্তা তপ্পধানতায কতন্তি ৱেদিতব্বং. দসমং উত্তানমেৱ.

তণ্হাসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

মহাৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চতুত্থপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.