(১৯) ৪. ব্ৰাহ্মণৱগ্গো
১-৩. যোধাজীৱসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৮১-১৮৩. চতুত্থস্স পঠমাদীনি উত্তানত্থানেৱ.
৪. অভযসুত্তৱণ্ণনা
১৮৪. চতুত্থে সোচতীতি চিত্তে উপ্পন্নবলৱসোকেন সোচতি, চিত্তসন্তাপেন অন্তো নিজ্ঝাযতীতি অত্থো. কিলমতীতি তস্সেৱ সোকস্স ৱসেন কাযে চ উপ্পন্নদুক্খেন কিলমতি. পৰিদেৱতীতি সোকুদ্দেহকৱসেন তং তং ৱিপ্পলপন্তো ৱাচায পৰিদেৱতি. উৰত্তাড়িন্তি উৰত্তাড়ং, উৰং তাড়েত্ৱাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘উৰং তাড়েত্ৱা’’তি. কঙ্খাৱিচিকিচ্ছাতি এত্থ ‘‘একমেৱিদং পঞ্চমং নীৱৰণং. কিং নু খো ইদ’’ন্তি আৰম্মণং কঙ্খনতো কঙ্খা, ‘‘ইদমেৱ ৱৰ’’ন্তি নিচ্ছেতুং অসমত্থভাৱতো ‘‘ৱিচিকিচ্ছা’’তি ৱুচ্চতি – ‘‘ধম্মসভাৱং ৱিচিনন্তো কিচ্ছতি, ৱিগতা চিকিচ্ছা’’তি ৱা কত্ৱা.
অভযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. ব্ৰাহ্মণসচ্চসুত্তৱণ্ণনা
১৮৫. পঞ্চমে এত্থাতি এতস্মিং সুঞ্ঞতানুপস্সনাধিকাৰে. ক্ৱচীতি কত্থচি ঠানে, কালে, ধম্মে ৱা. অথ ৱা ক্ৱচীতি অজ্ঝত্তং বহিদ্ধা ৱা. অত্তনো অত্তানন্তি সকত্তানং ‘‘অযং খো, ভো ব্ৰহ্মা, মহাব্ৰহ্মা…পে… ৱসী পিতা ভূতভব্যান’’ন্তিআদিনা (দী. নি. ১.৪২) পৰেহি পৰিকপ্পিতং অত্তানঞ্চ কস্সচি কিঞ্চনভূতং ন পস্সতীতি দস্সেন্তো ‘‘কস্সচী’’তিআদিমাহ. তত্থ পৰস্সাতি পৰজাতি পৰো পুৰিসোতি ৱা এৱং গহিতস্স. ন চ মম ক্ৱচনীতি এত্থ মম-সদ্দো অট্ঠানপ্পযুত্তোতি আহ ‘‘মম-সদ্দং তাৱ ঠপেত্ৱা’’তি. পৰস্স চাতি অত্তনো অঞ্ঞস্স. পৰো পুৰিসো নাম অত্থি মমত্থায ঠিতো. তস্স ৱসেন ময্হং সব্বং ইজ্ঝতীতি একচ্চদিট্ঠিগতিকপৰিকপ্পিতৱসেন পৰং অত্তানং তঞ্চ অত্তনো কিঞ্চনভূতং ন পস্সতীতি দস্সেন্তো ‘‘ন চ ক্ৱচনী’’তিআদিমাহ. এত্থ চ নাহং ক্ৱচনীতি সকঅত্তনো সব্ভাৱং ন পস্সতি. ন কস্সচি কিঞ্চনতস্মিন্তি সকঅত্তনো এৱ কস্সচি অত্তনিযতং ন পস্সতি. ন চ মমাতি এতং দ্ৱযং যথাৰহং সম্বন্ধিতব্বং, অত্থি-পদং পচ্চেকং. ন চ ক্ৱচনি পৰস্স অত্তা অত্থীতি পৰস্স অত্তনো অভাৱং পস্সতি. তস্স পৰস্স অত্তনো মম কিঞ্চনতা নত্থীতি পৰস্স অত্তনো অনত্তনিযতং পস্সতি. এৱং অজ্ঝত্তং বহিদ্ধা খন্ধানং অত্তত্তনিযসুঞ্ঞতা-সুদ্ধসঙ্খাৰপুঞ্জতা-চতুকোটিকসুঞ্ঞতাপৰিগ্গণ্হনেন নিট্ঠা হোতি. সেসমেত্থ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
ব্ৰাহ্মণসচ্চসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. উম্মগ্গসুত্তৱণ্ণনা
১৮৬. ছট্ঠে আকড্ঢীযতীতি চিত্তৱসিকো লোকো তত্থ তত্থ উপকড্ঢীযতি. তেসংযেৱেত্থ গহণং ৱেদিতব্বন্তি যে অপৰিঞ্ঞাতৱত্থুকা চিত্তস্স ৱসং গচ্ছন্তি, তেসংযেৱ গহণং. ন হি পৰিঞ্ঞাতক্খন্ধা পহীনকিলেসা চিত্তস্স ৱসং গচ্ছন্তি, চিত্তং পন অত্তনো ৱসে ৱত্তেন্তি. সহ সীলেনাতি চাৰিত্তৱাৰিত্তসীলেন সদ্ধিং. পুব্বভাগপটিপদন্তি ধুতঙ্গমাদিং কত্ৱা যাৱ গোত্ৰভুঞাণং, তাৱ পৱত্তেতব্বং সমথৱিপস্সনাসঙ্খাতং সম্মাপটিপদং. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
উম্মগ্গসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. ৱস্সকাৰসুত্তৱণ্ণনা
১৮৭. সত্তমে ৱস্সকাৰো ব্ৰাহ্মণো মগধমহামত্তোতি এত্থ ৱস্সকাৰোতি তস্স ব্ৰাহ্মণস্স নামং. মহতিযা ইস্সৰিযমত্তায সমন্নাগতো মহামত্তো. ইস্সৰিযমত্তাযাতি চ ইস্সৰিযপ্পমাণেনাতি অত্থো, ইস্সৰিযেন চেৱ ৱিত্তূপকৰণেন চাতি এৱং ৱা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো, উপভোগূপকৰণানিপি হি লোকে ‘‘মত্তা’’তি ৱুচ্চন্তি. মগধৰঞ্ঞো, মগধৰট্ঠে ৱা মহামত্তোতি মগধমহামত্তো. তুদিসঞ্ঞিতো গামো নিৱাসো এতস্সাতি তোদেয্যো. তেনেৱাহ ‘‘তুদিগামৱাসিকস্সা’’তি. তুদিগামৱাসিতা চস্স তত্থ অধিপতিভাৱেনাতি দট্ঠব্বা. সো হি তং গামং সোণদণ্ডো ৱিয, চম্পং কূটদন্তো ৱিয, খাণুমতং অধিপতিভাৱেন অজ্ঝাৱসতি. মহদ্ধনো হোতি পঞ্চচত্তালীসকোটিৱিভৱো. পৰিসতীতি পৰিসাযং, জনসমূহেতি অত্থো. তেনাহ ‘‘সন্নিপতিতায পৰিসাযা’’তি. অভিপ্পসন্নোতি এত্থ অভিক্কমনত্থো অভি-সদ্দোতি আহ ‘‘অতিক্কম্ম পসন্নো’’তি, পসাদনীযং ঠানং অতিক্কমিত্ৱা অপ্পসাদনীযট্ঠানে পসন্নোতি অধিপ্পাযো. তং তং কিচ্চং অত্থং পস্সতীতি অত্থদসা, অলং সমত্থা পটিবলা অত্থদসা অলমত্থদসা, অলমত্থদসে অতিসযন্তীতি অলমত্থদসতৰা. তেনাহ ‘‘অত্থে পস্সিতুং সমত্থা’’তিআদি. নেৱ সপ্পুৰিসং ন অসপ্পুৰিসং জানাতি সপ্পুৰিসধম্মানং অসপ্পুৰিসধম্মানঞ্চ যাথাৱতো অজাননতো. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.
ৱস্সকাৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. উপকসুত্তৱণ্ণনা
১৮৮. অট্ঠমে নিব্বত্তিৱসেন নিৰযং অৰহতি, নিৰযসংৱত্তনিযেন ৱা কম্মুনা নিৰযে নিযুত্তোতি নেৰযিকো. অৱীচিম্হি উপ্পজ্জিত্ৱা তত্থ আযুকপ্পসঞ্ঞিতং অন্তৰকপ্পং তিট্ঠতীতি কপ্পট্ঠো. নিৰযূপপত্তিং পৰিহৰণৱসেন তিকিচ্ছিতুং অসক্কুণেয্যোতি অতেকিচ্ছো. অপৰিযাদিন্নাৱাতি অপৰিক্খীণাযেৱ. সচে হি একো ভিক্খু কাযানুপস্সনং পুচ্ছতি, অঞ্ঞো ৱেদনানুপস্সনং…পে… চিত্তানুপস্সনং. ‘‘ইমিনা পুট্ঠে অহং পুচ্ছামী’’তি একো একং ন ওলোকেতি, এৱং সন্তেপি তেসং ৱাৰো পঞ্ঞাযতি এৱ, বুদ্ধানং পন ৱাৰো ন পঞ্ঞাযতি. ৱিদত্থিচতুৰঙ্গুলং ছাযং অতিক্কমনতো পুৰেতৰংযেৱ ভগৱা চুদ্দসৱিধেন কাযানুপস্সনং, নৱৱিধেন ৱেদনানুপস্সনং, সোড়সৱিধেন চিত্তানুপস্সনং, পঞ্চৱিধেন ধম্মানুপস্সনং কথেতি. তিট্ঠন্তু ৱা এৱং চত্তাৰো. সচে হি অঞ্ঞে চত্তাৰো সম্মপ্পধানেসু, অঞ্ঞে ইদ্ধিপাদেসু, অঞ্ঞে পঞ্চিন্দ্ৰিযেসু, অঞ্ঞে পঞ্চবলেসু, অঞ্ঞে সত্তবোজ্ঝঙ্গেসু, অঞ্ঞে অট্ঠমগ্গঙ্গেসু পঞ্হে পুচ্ছেয্যুং, তম্পি ভগৱা কথেয্য. তিট্ঠন্তু ৱা এতে অট্ঠ. সচে অঞ্ঞে সত্ততিংস জনা বোধিপক্খিযেসু পঞ্হে পুচ্ছেয্যুং, তম্পি ভগৱা তাৱদেৱ কথেয্য. কস্মা? যাৱতা হি লোকিযমহাজনে একং পদং কথেন্তে তাৱ আনন্দত্থেৰো অট্ঠ পদানি কথেতি. আনন্দত্থেৰে পন একং পদং কথেন্তেযেৱ ভগৱা সোড়স পদানি কথেতি. কস্মা? ভগৱতো হি জিৱ্হা মুদু, দন্তাৱৰণং সুফুসিতং, ৱচনং অগড়িতং, ভৱঙ্গপৰিৱাসো লহুকো. তেন ৱুত্তং – ‘‘অপৰিযাদিন্নাৱস্স তথাগতস্স ধম্মদেসনা, অপৰিযাদিন্নং ধম্মপদব্যঞ্জন’’ন্তি.
তত্থ ধম্মদেসনাতি তন্তিট্ঠপনা. ধম্মপদব্যঞ্জনন্তি এত্থ ধম্মোতি পাড়ি. পজ্জতি অত্থো এতেনাতি পদং. ৱাক্যঞ্চ পদেনেৱ সঙ্গহিতং. অত্থং ব্যঞ্জেতীতি ব্যঞ্জনং, অক্খৰং. তঞ্হি পদৱাক্যং পৰিচ্ছিজ্জমানং তং তং অত্থং ব্যঞ্জেতি পকাসেতি. এতেন অপৰাপৰেহি পদব্যঞ্জনেহি সুচিৰম্পি কালং কথেন্তস্স তথাগতস্স ন কদাচি তেসং পৰিযাদানং অত্থীতি দস্সেতি. গুণধংসীতি গুণধংসনসীলো. পগব্বোতি ৱাচাপাগব্বিযেন সমন্নাগতো.
উপকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. সচ্ছিকৰণীযসুত্তৱণ্ণনা
১৮৯. নৱমে নামকাযেনাতি সহজাতনামকাযেন. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.
সচ্ছিকৰণীযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. উপোসথসুত্তৱণ্ণনা
১৯০. দসমে তুণ্হীভূতং তুণ্হীভূতন্তি আমেডিতৱচনং ব্যাপনিচ্ছাৱসেন ৱুত্তন্তি আহ ‘‘যতো যতো অনুৱিলোকেতী’’তি. অনুৱিলোকেত্ৱাতি এত্থ অনু-সদ্দোপি ব্যাপনিচ্ছাৱচনমেৱাতি অনু অনু ৱিলোকেত্ৱাতি অত্থো, পঞ্চপসাদপ্পটিমণ্ডিতানি অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা ততো ততো ৱিলোকেত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. অলন্তি যুত্তং, ওপাযিকন্তি অত্থো ‘‘অলমেৱ নিব্বিন্দিতু’’ন্তিআদীসু (দী. নি. ২.২৭২; সং. নি. ২.১২৪-১২৬) ৱিয. পুটবন্ধনেন পৰিহৰিত্ৱা অসিতব্বং পুটোসং সম্বলং অ-কাৰস্স ও-কাৰং কত্ৱা. তেনাহ ‘‘পাথেয্য’’ন্তি. সেসমেত্থ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
উপোসথসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ব্ৰাহ্মণৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.