(১৪) ৪. পুগ্গলৱগ্গো
১. সংযোজনসুত্তৱণ্ণনা
১৩১. চতুত্থস্স পঠমে উপপত্তিপ্পটিলাভং সংৱত্তনিকানীতি উপপত্তিপটিলাভিযানি. ভৱপটিলাভিযানীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. যেহীতি যেহি সংযোজনেহি হেতুভূতেহি, কৰণভূতেহি ৱা. ননু চ সোতাপন্নস্সপি ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি, কস্মা পন সকদাগামীযেৱ ইধ গহিতোতি আহ ‘‘সকদাগামিস্সাতি ইদং অপ্পহীনসংযোজনেসু অৰিযেসু উত্তমকোটিযা গহিত’’ন্তি. তত্থ অপ্পহীনসংযোজনেসূতি অপ্পহীনওৰম্ভাগিযসংযোজনেসু. উত্তমকোটিযা গহিতন্তি উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন গহিতং. সকদাগামিতো পৰঞ্হি অপ্পহীনওৰম্ভাগিযসংযোজনো অৰিযো নাম নত্থি. ননু চ সকদাগামিস্স পহীনানিপি ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি অত্থি দিট্ঠিৱিচিকিচ্ছাসীলব্বতপৰামাসসংযোজনানং পহীনত্তা, তস্মা ‘‘ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানী’’তি কস্মা ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ওৰম্ভাগিযেসু চ অপ্পহীনং উপাদাযা’’তিআদি. যস্মা কামৰাগব্যাপাদসংযোজনানি সকদাগামিস্স অপ্পহীনানি, তস্মা তানি অপ্পহীনানি উপাদায ‘‘ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানী’’তি ৱুত্তং, ন সব্বেসং অপ্পহীনত্তাতি অধিপ্পাযো.
সংযোজনসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. পটিভানসুত্তৱণ্ণনা
১৩২. দুতিযে পটিভানং ৱুচ্চতি ঞাণম্পি ঞাণস্স উপট্ঠিতৱচনম্পি, তং ইধ অধিপ্পেতং, অত্থযুত্তং কাৰণযুত্তঞ্চ পটিভানমস্সাতি যুত্তপ্পটিভানো. পুচ্ছানন্তৰমেৱ সীঘং ব্যাকাতুং অসমত্থতায নোমুত্তপ্পটিভানমস্সাতি নোমুত্তপ্পটিভানো. ইমিনা নযেন সেসা ৱেদিতব্বা. এত্থ পন পঠমো কঞ্চি কালং ৱীমংসিত্ৱা যুত্তমেৱ পেক্খতি তিপিটকচূড়নাগত্থেৰো ৱিয. সো পন পঞ্হং পুট্ঠো পৰিগ্গহেত্ৱা যুত্তপ্পত্তকাৰণমেৱ কথেতি. দুতিযো পুচ্ছানন্তৰমেৱ যেন ৱা তেন ৱা ৱচনেন পটিবাহতি, ৱীমংসিত্ৱাপি চ যুত্তং ন পক্খেতি চতুনিকাযিকপিণ্ডতিস্সত্থেৰো ৱিয. সো পন পঞ্হং পুট্ঠো পঞ্হপৰিযোসানম্পি নাগমেতি, যং ৱা তং ৱা কথেতিযেৱ, ৱচনত্থং পনস্স ৱীমংসিযমানং কত্থচি ন লগতি. ততিযো পুচ্ছাসমকালমেৱ যুত্তং পেক্খতি, তংখণংযেৱ চ নং ব্যাকৰোতি তিপিটকচূড়াভযত্থেৰো ৱিয. সো পন পঞ্হং পুট্ঠো সীঘমেৱ কথেতি, যুত্তপ্পত্তকাৰণো চ হোতি. চতুত্থো পুট্ঠো সমানো নেৱ যুত্তং পেক্খতি, ন যেন ৱা তেন ৱা পটিবাহিতুং সক্কোতি, তিব্বন্ধকাৰনিমুগ্গো ৱিয হোতি লাড়ুদাযিত্থেৰো ৱিয.
পটিভানসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩-৪. উগ্ঘটিতঞ্ঞূসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৩৩-৪. ততিযে উগ্ঘটিতঞ্ঞূতি এত্থ উগ্ঘটনং নাম ঞাণুগ্ঘটনং, ঞাণেন উগ্ঘটিতমত্তেযেৱ জানাতীতি অত্থো. সহ উদাহটৱেলাযাতি উদাহাৰে উদাহটমত্তেযেৱ. ধম্মাভিসমযো হোতীতি চতুসচ্চধম্মস্স ঞাণেন সদ্ধিং অভিসমযো. অযং ৱুচ্চতীতি অযং ‘‘চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তিআদিনা (ৱিভ. ৩৫৫) নযেন সংখিত্তেন মাতিকায ঠপিযমানায দেসনানুসাৰেন ঞাণং পেসেত্ৱা অৰহত্তং গণ্হিতুং সমত্থো পুগ্গলো ‘‘উগ্ঘটিতঞ্ঞূ’’তি ৱুচ্চতি. ৱিপঞ্চিতং ৱিত্থাৰিতমেৱ অত্থং জানাতীতি ৱিপঞ্চিতঞ্ঞূ. অযং ৱুচ্চতীতি অযং সংখিত্তেন মাতিকং ঠপেত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থে ভাজিযমানে অৰহত্তং পাপুণিতুং সমত্থো পুগ্গলো ‘‘ৱিপঞ্চিতঞ্ঞূ’’তি ৱুচ্চতি. উদ্দেসাদীহি নেতব্বোতি নেয্যো. অনুপুব্বেন ধম্মাভিসমযোতি অনুক্কমেন অৰহত্তপ্পত্তি. ব্যঞ্জনপদমেৱ পৰমং অস্সাতি পদপৰমো. ন তায জাতিযা ধম্মাভিসমযো হোতীতি তেন অত্তভাৱেন ঝানং ৱা ৱিপস্সনং ৱা মগ্গং ৱা ফলং ৱা নিব্বত্তেতুং ন সক্কোতীতি অত্থো. চতুত্থং উত্তানমেৱ.
উগ্ঘটিতঞ্ঞূসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫-৮. সাৱজ্জসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৩৫-৮. পঞ্চমে সাৱজ্জোতি সদোসো. সাৱজ্জেন কাযকম্মেনাতি সদোসেন পাণাতিপাতাদিনা কাযকম্মেন. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো. অযং ৱুচ্চতীতি অযং পুগ্গলো তীহি দ্ৱাৰেহি আযূহনকম্মস্স সদোসত্তা গূথকুণপাদিভৰিতো পদেসো ৱিয ‘‘সাৱজ্জো’’তি ৱুচ্চতি. সাৱজ্জেন বহুলন্তি যস্স সাৱজ্জমেৱ কাযকম্মং বহুলং হোতি, অপ্পং অনৱজ্জং. সো ‘‘সাৱজ্জেন বহুলং কাযকম্মেন সমন্নাগতো অপ্পং অনৱজ্জেনা’’তি ৱুচ্চতি. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো. কো পন এৱৰূপো হোতীতি? যো গামধম্মতায ৱা নিগমধম্মতায ৱা কদাচি কৰহচি উপোসথং সমাদিযতি, সীলানি পূৰেতি. অযং ৱুচ্চতীতি অযং পুগ্গলো তীহি দ্ৱাৰেহি আযূহনকম্মেসু সাৱজ্জস্সেৱ বহুলতায অনৱজ্জস্স অপ্পতায ‘‘ৱজ্জবহুলো’’তি ৱুচ্চতি. যথা হি একস্মিং পদেসে দুব্বণ্ণানি দুগ্গন্ধানি পুপ্ফানি ৰাসিকতানস্সু, তেসং উপৰি তহং তহং অধিমুত্তকৱস্সিকপাটলানি পতিতানি ভৱেয্যুং, এৱৰূপো অযং পুগ্গলো ৱেদিতব্বো. যথা পন একস্মিং পদেসে অধিমুত্তকৱস্সিকপাটলানি ৰাসিকতানস্সু, তেসং উপৰি তহং তহং দুগ্গন্ধানি বদৰপুপ্ফাদীনি পতিতানি ভৱেয্যুং. এৱৰূপো ততিযো পুগ্গলো ৱেদিতব্বো. চতুত্থো পন তীহি দ্ৱাৰেহি আযূহনকম্মস্স নিদ্দোসত্তা চ চতুমধুৰভৰিতসুৱণ্ণৱাতি ৱিয দট্ঠব্বো. ছট্ঠাদীনি উত্তানত্থানেৱ.
সাৱজ্জসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯-১০. ধম্মকথিকসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৩৯-১৪০. নৱমে অপ্পঞ্চ ভাসতীতি সম্পত্তপৰিসায থোকমেৱ কথেতি. অসহিতঞ্চাতি কথেন্তো চ পন ন অত্থযুত্তং কালযুত্তং কথেতি. পৰিসা চস্স ন কুসলা হোতীতি সোতুং নিসিন্নপৰিসা চস্স যুত্তাযুত্তং কাৰণাকাৰণং সিলিট্ঠাসিলিট্ঠং ন জানাতীতি অত্থো. এৱৰূপোতি অযং এৱংজাতিকো বালধম্মকথিকো এৱংজাতিকায বালপৰিসায ধম্মকথিকোত্ৱেৱ নামং লভতি. ইমিনা নযেন সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. এত্থ চ দ্ৱেযেৱ জনা সভাৱধম্মকথিকা, ন ইতৰে. ইতৰে পন ধম্মকথিকানং অন্তো পৱিট্ঠত্তা এৱং ৱুত্তা. দসমং উত্তানমেৱ.
ধম্মকথিকসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পুগ্গলৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.