৫. হত্থকসুত্তৱণ্ণনা
১২৮. পঞ্চমে অভিক্কন্তাতি অতিক্কন্তা, ৱিগতাতি অত্থোতি আহ ‘‘খযে দিস্সতী’’তি. তেনেৱ হি ‘‘নিক্খন্তো পঠমো যামো’’তি অনন্তৰং ৱুত্তং. অভিক্কন্ততৰোতি অতিৱিয কন্ততৰো. তাদিসো চ সুন্দৰো ভদ্দকো নাম হোতীতি আহ ‘‘সুন্দৰে দিস্সতী’’তি. কোতি দেৱনাগযক্খগন্ধব্বাদীসু কো কতমো? মেতি মম. পাদানীতি পাদে. ইদ্ধিযাতি ইমায এৱৰূপায দেৱিদ্ধিযা. যসসাতি ইমিনা এদিসেন পৰিৱাৰেন পৰিচ্ছেদেন. জলন্তি ৱিজ্জোতমানো. অভিক্কন্তেনাতি অতিৱিয কন্তেন কমনীযেন অভিৰূপেন. ৱণ্ণেনাতি ছৱিৱণ্ণেন সৰীৰৱণ্ণনিভায. সব্বা ওভাসযং দিসাতি দস দিসা পভাসেন্তো, চন্দো ৱিয সূৰিযো ৱিয চ একোভাসং একালোকং কৰোন্তোতি গাথায অত্থো. অভিৰূপেতি উড়াৰৰূপে সম্পন্নৰূপে. অব্ভনুমোদনেতি সম্পহংসনে. ইধ পনাতি ‘‘অভিক্কন্তায ৰত্তিযা’’তি এতস্মিং পদে. তেনাতি সুন্দৰপৰিযাযত্তা. খযে ৱা ইধ অভিক্কন্তসদ্দো দট্ঠব্বো, তেন ‘‘অভিক্কন্তায পৰিক্খীণায ৰত্তিযা’’তি ৱুত্তং হোতি.
ৰূপাযতনাদীসূতি আদিসদ্দেন অক্খৰাদীনং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. সুৱণ্ণৱণ্ণোতি সুৱণ্ণচ্ছৱীতি অযমেত্থ অত্থোতি আহ ‘‘ছৱিয’’ন্তি. তথা হি ৱুত্তং ‘‘কঞ্চনসন্নিভত্তচো’’তি (ম. নি. ২.৩৯৯; সু. নি. ৫৫৬). সঞ্ঞূড়্হাতি সম্বন্ধিতা, গন্থিতাতি অত্থো. ৱণ্ণাতি গুণৱণ্ণাতি আহ ‘‘থুতিয’’ন্তি, থোমনাযন্তি অত্থো. কুলৱগ্গেতি খত্তিযাদিকুলকোট্ঠাসে. তত্থ ‘‘অচ্ছো ৱিপ্পসন্নো’’তিআদিনা ৱণ্ণিতব্বট্ঠেন ৱণ্ণো, ছৱি. ৱণ্ণনট্ঠেন অভিত্থৱট্ঠেন ৱণ্ণো, থুতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং অসঙ্কৰতো ৱণ্ণেতব্বতো ঠপেতব্বতো ৱণ্ণো, খত্তিযাদিকুলৱগ্গো. ৱণ্ণীযতি ঞাপীযতি এতেনাতি ৱণ্ণো, ঞাপককাৰণং. ৱণ্ণনতো থূলৰস্সাদিভাৱেন উপট্ঠানতো ৱণ্ণো, সণ্ঠানং. মহন্তং খুদ্দকং মজ্ঝিমন্তি ৱণ্ণেতব্বতো পমিতব্বতো ৱণ্ণো, পমাণং. ৱণ্ণীযতি চক্খুনা পস্সীযতীতি ৱণ্ণো, ৰূপাযতনন্তি এৱং তস্মিং তস্মিং অত্থে ৱণ্ণসদ্দস্স পৱত্তি ৱেদিতব্বা. সোতি ৱণ্ণসদ্দো. ছৱিযা দট্ঠব্বো ৰূপাযতনে গয্হমানস্সপি ছৱিমুখেনেৱ গহেতব্বতো. ছৱিগতা পন ৱণ্ণধাতু এৱ ‘‘সুৱণ্ণৱণ্ণো’’তি এত্থ ৱণ্ণগ্গহণেন গহিতাতি অপৰে.
কেৱলপৰিপুণ্ণন্তি একদেসম্পি অসেসেত্ৱা নিৰৱসেসতোৱ পৰিপুণ্ণন্তি অযমেত্থ অত্থোতি আহ ‘‘অনৱসেসতা অত্থো’’তি. কেৱলকপ্পাতি কপ্প-সদ্দো নিপাতো পদপূৰণমত্তং, ‘‘কেৱলং’’ইচ্চেৱ অত্থো. কেৱলসদ্দো চ বহুলৱাচীতি আহ ‘‘যেভুয্যতা অত্থো’’তি. কেচি পন ‘‘ঈসকং অসমত্তং কেৱলং কেৱলকপ্প’’ন্তি ৱদন্তি. অনৱসেসত্থো এত্থ কেৱলসদ্দো সিযা, অনত্থন্তৰেন পন কপ্পসদ্দেন পদৱড্ঢনং কতং ‘‘কেৱলা এৱ কেৱলকপ্পা’’তি. তথা ৱা কপ্পনীযত্তা পঞ্ঞপেতব্বত্তা কেৱলকপ্পা. অব্যামিস্সতা ৱিজাতিযেন অসঙ্কৰো সুদ্ধতা. অনতিৰেকতা তংপৰমতা ৱিসেসাভাৱো. কেৱলকপ্পন্তি কেৱলং দড়্হং কত্ৱাতি অত্থো. কেৱলং ৱুচ্চতি নিব্বানং সব্বসঙ্খতৱিৱিত্তত্তা, তং এতস্স অধিগতং অত্থীতি কেৱলী, সচ্ছিকতনিৰোধো খীণাসৱো.
কপ্প-সদ্দো পনাযং সউপসগ্গো অনুপসগ্গো চাতি অধিপ্পাযেন ওকপ্পনিযপদে লব্ভমানং ওকপ্পসদ্দমত্তং নিদস্সেতি, অঞ্ঞথা কপ্পসদ্দস্স অত্থুদ্ধাৰে ওকপ্পনিযপদং অনিদস্সনমেৱ সিযা. সমণকপ্পেহীতি ৱিনযসিদ্ধেহি সমণৱোহাৰেহি. নিচ্চকপ্পন্তি নিচ্চকালং. পঞ্ঞত্তীতি নামং. নামঞ্হেতং তস্স আযস্মতো, যদিদং কপ্পোতি. কপ্পিতকেসমস্সূতি কত্তৰিযা ছেদিতকেসমস্সু. দ্ৱঙ্গুলকপ্পোতি মজ্ঝন্হিকৱেলায ৱীতিক্কন্তায দ্ৱঙ্গুলতাৱিকপ্পো. লেসোতি অপদেসো. অনৱসেসং ফৰিতুং সমত্থস্স ওভাসস্স কেনচি কাৰণেন একদেসফৰণম্পি সিযা, অযং পন সব্বস্সেৱ ফৰতীতি দস্সেতুং সমন্তত্থো কপ্পসদ্দো গহিতোতি আহ ‘‘অনৱসেসং সমন্ততো’’তি.
আভায ফৰিত্ৱাতি ৱত্থমালালঙ্কাৰসৰীৰসমুট্ঠিতায আভায ফৰিত্ৱা. দেৱতানঞ্হি সৰীৰোভাসং দ্ৱাদসযোজনমত্তং ঠানং. ততো ভিয্যোপি ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি, তথা ৱত্থাভৰণাদিসমুট্ঠিতা পভা.
হত্থকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.