(১০) ৫. লোণকপল্লৱগ্গো

১. অচ্চাযিকসুত্তৱণ্ণনা

৯৩. পঞ্চমস্স পঠমে অতিপাতিকানীতি সীঘং পৱত্তেতব্বানি. কৰণীযানীতি এত্থ অৱস্সকে অনীযসদ্দো দট্ঠব্বোতি আহ ‘‘অৱস্সকিচ্চানী’’তি. নিক্খন্তসেতঙ্কুৰানীতি বীজতো নিক্খন্তসেতঙ্কুৰানি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.

অচ্চাযিকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. পৱিৱেকসুত্তৱণ্ণনা

৯৪. দুতিযে সাণেহি ৱাকেহি নিব্বত্তিতানি সাণানি. মিস্সসাণানি মসাণানি ন ভঙ্গানি. এৰকতিণাদীনীতি আদি-সদ্দেন অক্কমকচিকদলিৱাকাদীনং সঙ্গহো. এৰকাদীহি কতানি হি ছৱানি লামকানি দুস্সানীতি ‘‘ছৱদুস্সানী’’তি ৱত্তব্বতং লভন্তি. কুণ্ডকন্তি তনুতৰং তণ্ডুলপ্পকৰণং. পঞ্চ দুস্সীল্যানীতি পাণাতিপাতাদীনি পঞ্চ. চত্তাৰো আসৱাতি কামাসৱাদযো চত্তাৰো আসৱা. সীলগ্গপ্পত্তোতি সীলেন, সীলস্স ৱা অগ্গপ্পত্তো.

পৱিৱেকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. সৰদসুত্তৱণ্ণনা

৯৫. ততিযে ৱিদ্ধেতি দূৰীভূতে. দূৰভাৱো চ আকাসস্স ৱলাহকৱিগমেন হোতীতি আহ ‘‘ৱলাহকৱিগমেন দূৰীভূতে’’তি. তেনেৱ হি ‘‘ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে’’তি ৱুত্তং. নভং অব্ভুস্সক্কমানোতি আকাসং অভিলঙ্ঘন্তো. ইমিনা তৰুণসূৰিযভাৱো দস্সিতো. নাতিদূৰোদিতে হি আদিচ্চে তৰুণসূৰিযসমঞ্ঞা. দুৱিধমেৱস্স সংযোজনং নত্থীতি ওৰম্ভাগিযউদ্ধম্ভাগিযৱসেন দুৱিধম্পি সংযোজনং অস্স পঠমজ্ঝানলাভিনো অৰিযসাৱকস্স নত্থি. কস্মা পনস্স উদ্ধম্ভাগিযসংযোজনম্পি নত্থীতি ৱুত্তং. ওৰম্ভাগিযসংযোজনানমেৱ হেত্থ পহানং ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ইতৰম্পী’’তিআদি, ইতৰং উদ্ধম্ভাগিযসংযোজনং পুন ইমং লোকং পটিসন্ধিৱসেন আনেতুং অসমত্থতায নত্থীতি ৱুত্তন্তি অত্থো. ঝানলাভিনো হি সব্বেপি অৰিযা ব্ৰহ্মলোকূপপন্না হেট্ঠা ন উপ্পজ্জন্তি, উদ্ধং উদ্ধং উপ্পজ্জন্তাপি ৱেহপ্ফলং অকনিট্ঠং ভৱগ্গঞ্চ পত্ৱা ন পুনঞ্ঞত্থ জাযন্তি, তত্থ তত্থেৱ অৰহত্তং পত্ৱা পৰিনিব্বাযন্তি. তেনেৱাহ ‘‘ইমস্মিং সুত্তে ঝানানাগামী নাম কথিতো’’তি. ঝানৱসেন হি হেট্ঠা ন আগচ্ছতীতি ঝানানাগামী.

সৰদসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. পৰিসাসুত্তৱণ্ণনা

৯৬. চতুত্থে পচ্চযবাহুল্লিকাতি চীৱৰাদিবাহুল্লায পটিপন্না. অৱীততণ্হতায হি তং তং পৰিক্খাৰজাতং বহুং লন্তি আদিযন্তীতি বহুলা, তে এৱ বাহুলিকা যথা ‘‘ৱেনযিকো’’তি (ম. নি. ১.২৪৬; অ. নি. ৮.১১; পাৰা. ৮). তে পচ্চযবাহুল্লায যুত্তপ্পযুত্তা হোন্তীতি চীৱৰাদিবাহুল্লায পটিপন্না নাম হোন্তি. সিক্খায অগাৰৱভাৱতো সিথিলং অগাড়্হং গণ্হন্তীতি সাথলিকা. সিথিলন্তি চ ভাৱনপুংসকনিদ্দেসো. সিথিলসদ্দেন সমানত্থস্স সথলসদ্দস্স ৱসেন সাথলিকাতি পদসিদ্ধি ৱেদিতব্বা. অৱগমনট্ঠেনাতি অধোগমনট্ঠেন, ওৰম্ভাগিযভাৱেনাতি অত্থো. নিক্খিত্তধুৰাতি ওৰোপিতধুৰা উজ্জিতুস্সাহা. উপধিৱিৱেকো নিব্বানং. দুৱিধম্পি ৱীৰিযন্তি কাযিকং চেতসিকঞ্চ ৱীৰিযং.

ভণ্ডনং জাতং এতেসন্তি ভণ্ডনজাতা. ৱিসেসনস্স পৰনিপাতৱসেন চেতং ৱুত্তং. অট্ঠকথাযং পন ৱিসেসনস্স পুব্বনিপাতৱসেনেৱ অত্থং দস্সেন্তো ‘‘জাতভণ্ডনা’’তি আহ. কলহো জাতো এতেসন্তি কলহজাতাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. কলহস্স পুব্বভাগোতি কলহস্স হেতুভূতা পটিভাগা তংসদিসী চ অনিট্ঠকিৰিযা. হত্থপৰামাসাদিৱসেনাতি কুজ্ঝিত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স হত্থে গহেত্ৱা পলপনঅচ্ছিন্দনাদিৱসেন. ‘‘অযং ধম্মো, নাযং ধম্মো’’তিআদিনা ৱিৰুদ্ধৱাদভূতং ৱিৱাদং আপন্নাতি ৱিৱাদপন্না. তেনাহ ‘‘ৱিৰুদ্ধৱাদং আপন্না’’তি. মুখসন্নিস্সিততায ৱাচা ইধ ‘‘মুখ’’ন্তি অধিপ্পেতাতি আহ ‘‘ফৰুসা ৱাচা মুখসত্তিযো’’তি.

সতিপি উভযেসং কলাপানং পৰমত্থতো ভেদে পচুৰজনেহি পন দুৱিঞ্ঞেয্যনানত্তং খীৰোদকসম্মোদিতং অচ্চন্তমেতং সংসট্ঠং ৱিয হুত্ৱা তিট্ঠতীতি আহ ‘‘খীৰোদকং ৱিয ভূতা’’তি. যথা খীৰঞ্চ উদকঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং সংসন্দতি, ৱিসুং ন হোতি, একত্তং ৱিয উপেতি, এৱং সামগ্গিৱসেন একত্তূপগতচিত্তুপ্পাদাতি অত্থো. মেত্তচিত্তং পচ্চুপট্ঠাপেত্ৱা ওলোকনং চক্খূনি ৱিয চক্খূনি নামাতি আহ ‘‘উপসন্তেহি মেত্তচক্খূহী’’তি. পিযভাৱদীপকানি হি চক্খূনি পিযচক্খূনি. পমুদিতস্স পীতি জাযতীতি পমোদপচ্চযবলৱপীতিমাহ. পঞ্চৱণ্ণা পীতি উপ্পজ্জতীতি খুদ্দিকাদিভেদেন পঞ্চপ্পকাৰা পীতি উপ্পজ্জতি. পীতিমনস্সাতি তায পীতিযা পীণিতমনস্স, পস্সদ্ধিআৱহেহি উড়াৰেহি পীতিৱেগেহি তিন্তচিত্তস্সাতি অত্থো. ৱিগতদৰথোতি কিলেসপৰিড়াহানং দূৰীভাৱেন ৱূপসন্তদৰথো.

কেন উদকেন দাৰিতো পব্বতপ্পদেসোতি কত্ৱা আহ ‘‘কন্দৰো নামা’’তিআদি. উদকস্স যথানিন্নং পৱত্তিযা নদিনিব্বত্তনভাৱেন ‘‘নদিকুঞ্জো’’তিপি ৱুচ্চতি. সাৱট্টা নদিযো পদৰা. অট্ঠ মাসেতি হেমন্তগিম্হউতুৱসেন অট্ঠ মাসে. খুদ্দকা উদকৱাহিনিযো সাখা ৱিযাতি সাখা. খুদ্দকসোব্ভা কুসুব্ভা ওকাৰস্স উকাৰং কত্ৱা. যত্থ উপৰি উন্নতপ্পদেসতো উদকং আগন্ত্ৱা তিট্ঠতি চেৱ সন্দতি চ, তে কুসুব্ভা খুদ্দকআৱাটা. খুদ্দকনদিযোতি পব্বতপাদাদিতো নিক্খন্তা খুদ্দকা নদিযো.

পৰিসাসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-৭. পঠমআজানীযসুত্তাদিৱণ্ণনা

৯৭-৯৯. পঞ্চমে অনুচ্ছৱিকোতি ৰঞ্ঞো পৰিভুঞ্জনযোগ্গো. হত্থপাদাদিঅঙ্গসমতাযাতি হত্থপাদাদিঅৱযৱসমতায, ৰঞ্ঞো ৱা সেনায অঙ্গভূতত্তা ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তি ৱুচ্চতি. আনেত্ৱা হুনিতব্বন্তি আহুনং, আহুতীতি অত্থতো একন্তি আহ ‘‘আহুতিসঙ্খাতং পিণ্ডপাত’’ন্তি. দূৰতোপি আনেত্ৱা সীলৱন্তেসু দাতব্বস্সেতং অধিৱচনং. পিণ্ডপাতন্তি চ নিদস্সনমত্তং. আনেত্ৱা হুনিতব্বানঞ্হি চীৱৰাদীনং চতুন্নং পচ্চযানমেতং অধিৱচনং আহুনন্তি. তং অৰহতীতি আহুনেয্যো. পটিগ্গহেতুং যুত্তোতি তস্স মহপ্ফলভাৱকৰণতো পটিগ্গণ্হিতুং অনুচ্ছৱিকো.

পাহুনকভত্তস্সাতি দিসৱিদিসতো আগতানং পিযমনাপানং ঞাতিমিত্তানং অত্থায সক্কাৰে পটিযত্তস্স আগন্তুকভত্তস্স. তঞ্হি ঠপেত্ৱা তে তথাৰূপে পাহুনকে সঙ্ঘস্সেৱ দাতুং যুত্তং, সঙ্ঘোৱ তং পটিগ্গহেতুং যুত্তো. সঙ্ঘসদিসো হি পাহুনকো নত্থি. তথা হেস একস্মিং বুদ্ধন্তৰে ৱীতিৱত্তে দিস্সতি, কদাচি অসঙ্খ্যেয্যেপি কপ্পে ৱীতিৱত্তে. অব্বোকিণ্ণঞ্চ পিযমনাপতাদিকৰেহি ধম্মেহি সমন্নাগতো. এৱং পাহুনমস্স দাতুং যুত্তং, পাহুনঞ্চ পটিগ্গহেতুং যুত্তোতি পাহুনেয্যো. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো ‘‘ঞাতিমিত্তা ৱিপ্পৱুট্ঠা ন চিৰস্সেৱ সমাগচ্ছন্তি, অনৱট্ঠিতা চ তেসু পিযমনাপতা, ন এৱমৰিযসঙ্ঘো, তস্মা সঙ্ঘোৱ পাহুনেয্যো’’তি.

দক্খন্তি এতায সত্তা যথাধিপ্পেতাহি সম্পত্তীহি ৱড্ঢন্তীতি দক্খিণা, পৰলোকং সদ্দহিত্ৱা দানং. তং দক্খিণং অৰহতি, দক্খিণায ৱা হিতো যস্মা মহপ্ফলকৰণতায ৱিসোধেতীতি দক্খিণেয্যো.

পুঞ্ঞত্থিকেহি অঞ্জলি কৰণীযো এত্থাতি অঞ্জলিকৰণীযো. উভো হেত্থ সিৰসি পতিট্ঠাপেত্ৱা সব্বলোকেন কযিৰমানং অঞ্জলিকম্মং অৰহতীতি ৱা অঞ্জলিকৰণীযো. তেনাহ ‘‘অঞ্জলিপগ্গহণস্স অনুচ্ছৱিকো’’তি.

যদিপি পাড়িযং ‘‘অনুত্তৰ’’ন্তি ৱুত্তং, নত্থি ইতো উত্তৰং ৱিসিট্ঠন্তি হি অনুত্তৰং, সমম্পিস্স পন নত্থীতি দস্সেন্তো ‘‘অসদিস’’ন্তি আহ. খিত্তং ৱুত্তং বীজং মহপ্ফলভাৱকৰণেন তাযতি ৰক্খতি, খিপন্তি ৱপন্তি এত্থ বীজানীতি ৱা খেত্তং, কেদাৰাদি, খেত্তং ৱিয খেত্তং, পুঞ্ঞানং খেত্তং পুঞ্ঞক্খেত্তং. যথা হি ৰঞ্ঞো ৱা অমচ্চস্স ৱা সালীনং ৱা যৱানং ৱা ৱিৰুহনট্ঠানং ‘‘ৰঞ্ঞো সালিক্খেতং যৱক্খেত’’ন্তি ৱুচ্চতি, এৱং সঙ্ঘো সব্বলোকস্স পুঞ্ঞানং ৱিৰুহনট্ঠানং. সঙ্ঘং নিস্সায হি লোকস্স নানপ্পকাৰহিতসুখসংৱত্তনিকানি পুঞ্ঞানি ৱিৰুহন্তি, তস্মা সঙ্ঘো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. ছট্ঠসত্তমানি উত্তানত্থানেৱ.

পঠমআজানীযসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. পোত্থকসুত্তৱণ্ণনা

১০০. অট্ঠমে নৱোতি নৱৱাযিমো. তেনাহ ‘‘কৰণং উপাদায ৱুচ্চতী’’তি. ৱাকমযৱত্থন্তি সাণাদিৱাকসাটকং. দুব্বণ্ণোতি ৱিৱণ্ণো. দুক্খসম্ফস্সোতি খৰসম্ফস্সো. অপ্পং অগ্ঘতীতি অপ্পগ্ঘো. অতিবহুং অগ্ঘন্তো কহাপণগ্ঘনকো হোতি. পৰিভোগমজ্ঝিমোতি পৰিভোগকালৱসেন মজ্ঝিমো. সো হি নৱভাৱং অতিক্কমিত্ৱা জিণ্ণভাৱং অপ্পত্তো মজ্ঝে পৰিভোগকালেপি দুব্বণ্ণো চ দুক্খসম্ফস্সো চ অপ্পগ্ঘোযেৱ হোতি. অতিবহুং অগ্ঘন্তো অড্ঢং অগ্ঘতি, জিণ্ণকালে পন অড্ঢমাসকং ৱা কাকণিকং ৱা অগ্ঘতি. উক্খলিপৰিপুঞ্ছনন্তি কাড়ুক্খলিপৰিপুঞ্ছনং. নৱোতিপি উপসম্পদায পঞ্চৱস্সকালতো হেট্ঠা জাতিযা সট্ঠিৱস্সোপি নৱোযেৱ. দুব্বণ্ণতাযাতি সৰীৰৱণ্ণেনপি গুণৱণ্ণেনপি দুব্বণ্ণতায. দুস্সীলস্স হি পৰিসমজ্ঝে নিত্তেজতায সৰীৰৱণ্ণোপি ন সম্পজ্জতি, গুণৱণ্ণেন ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. অট্ঠকথাযং পন সৰীৰৱণ্ণেন দুব্বণ্ণতাপি গুণৱণ্ণস্স অভাৱেন দুব্বণ্ণতাযাতি ৱুত্তং.

যে খো পনস্সাতি যে খো পন তস্স উপট্ঠাকা ৱা ঞাতিমিত্তাদযো ৱা এতং পুগ্গলং সেৱন্তি. তেসন্তি তেসং পুগ্গলানং ছ সত্থাৰে সেৱন্তানং মিচ্ছাদিট্ঠিকানং ৱিয. দেৱদত্তে সেৱন্তানং কোকালিকাদীনং ৱিয চ তং সেৱনং দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায হোতি. মজ্ঝিমোতি পঞ্চৱস্সকালতো পট্ঠায যাৱ নৱৱস্সকালা মজ্ঝিমো নাম. থেৰোতি দসৱস্সতো পট্ঠায থেৰো নাম. এৱমাহংসূতি এৱং ৱদন্তি. কিং নু খো তুয্হন্তি তুয্হং বালস্স ভণিতেন কো অত্থোতি ৱুত্তং হোতি. তথাৰূপন্তি তথাজাতিকং তথাসভাৱং উক্খেপনীযকম্মস্স কাৰণভূতং.

তীহি কপ্পাসঅংসূহি সুত্তং কন্তিত্ৱা কতৱত্থন্তি তযো কপ্পাসঅংসূ গহেত্ৱা কন্তিতসুত্তেন ৱাযিতং সুখুমৱত্থং, তং নৱৱাযিমং অনগ্ঘং হোতি, পৰিভোগমজ্ঝিমং ৱীসম্পি তিংসম্পি সহস্সানি অগ্ঘতি, জিণ্ণকালে, অট্ঠপি দসপি সহস্সানি অগ্ঘতি.

তেসং তং হোতীতি তেসং সম্মাসম্বুদ্ধাদযো সেৱন্তা ৱিয তং সেৱনং দীঘৰত্তং হিতায সুখায হোতি. সম্মাসম্বুদ্ধঞ্হি একং নিস্সায যাৱজ্জকালা মুচ্চনকসত্তানং পমাণং নত্থি, তথা সাৰিপুত্তত্থেৰমহামোগ্গল্লানত্থেৰে অৱসেসে চ অসীতি মহাসাৱকে নিস্সায সগ্গগতসত্তানং পমাণং নত্থি, যাৱজ্জকালা তেসং দিট্ঠানুগতিং পটিপন্নসত্তানম্পি পমাণং নত্থিযেৱ. আধেয্যং গচ্ছতীতি তস্স মহাথেৰস্স তং অত্থনিস্সিতং ৱচনং যথা গন্ধকৰণ্ডকে কাসিকৱত্থং আধাতব্বতং ঠপেতব্বতং গচ্ছতি, এৱং উত্তমঙ্গে সিৰস্মিং হদযে চ আধাতব্বতং ঠপেতব্বতং গচ্ছতি.

পোত্থকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. লোণকপল্লসুত্তৱণ্ণনা

১০১. নৱমে যথা যথা কম্মং কৰোতীতি যেন যেন পকাৰেন পাণঘাতাদিপাপকম্মং কৰোতি. ৱিপাকং পটিসংৱেদিযতেৱাতি অৱধাৰণেন কম্মসিদ্ধিযং তব্বিপাকস্স অপ্পৱত্তি নাম নত্থীতি দীপেতি. তেনেৱাহ ‘‘ন হি সক্কা’’তিআদি. এৱং সন্তন্তি ভুম্মত্থে উপযোগৱচনন্তি আহ ‘‘এৱং সন্তে’’তি. অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণনিৰোধেনাতি কম্মৱিঞ্ঞাণস্স আযতিং অনুপ্পত্তিধম্মতাপজ্জনেন.

‘‘অযম্পি খো কাযো এৱংধম্মো এৱংভাৱী এৱংঅনতীতো’’তিআদিনা কাযস্স অসুভানিচ্চাদিআকাৰঅনুপস্সনা কাযভাৱনাতি আহ ‘‘কাযানুপস্সনাসঙ্খাতায তায ভাৱনাযা’’তি. ৰাগাদীনন্তি আদি-সদ্দেন দোসমোহানং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. ‘‘ৰাগো খো, আৱুসো, পমাণকৰণো, দোসো পমাণকৰণো, মোহো পমাণকৰণো, তে খীণাসৱস্স ভিক্খুনো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা’’তি (ম. নি. ১.৪৫৯) হি ৱুত্তং.

যথা হি পব্বতপাদে পূতিপণ্ণস্স উদকং নাম হোতি, কাড়ৱণ্ণং ওলোকেন্তানং ব্যামসতং গম্ভীৰং ৱিয খাযতি, যট্ঠিং ৱা ৰজ্জুং ৱা গহেত্ৱা মিনন্তস্স পিট্ঠিপাদোদ্ধৰণমত্তম্পি ন হোতি, এৱমেৱ একচ্চস্স যাৱ ৰাগাদযো নুপ্পজ্জন্তি, তাৱ তং পুগ্গলং সঞ্জানিতুং ন সক্কা হোতি, সোতাপন্নো ৱিয সকদাগামী ৱিয অনাগামী ৱিয চ খাযতি. যদা পনস্স ৰাগাদযো উপ্পজ্জন্তি, তদা ৰত্তো দুট্ঠো মূড়্হোতি পঞ্ঞাযতি. ইতি তে ৰাগাদযো ‘‘এত্তকো অয’’ন্তি পুগ্গলস্স পমাণং দস্সেন্তাৱ উপ্পজ্জন্তীতি পমাণকৰণা নাম ৱুত্তা.

জাপেতুন্তি জিনধনং কাতুং. সোতি ৰাজা, মহামত্তো ৱা. অস্সাতি অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা যাচন্তস্স. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.

লোণকপল্লসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. পংসুধোৱকসুত্তৱণ্ণনা

১০২. দসমে অনীহতদোসন্তি অনপনীতথূলকাড়কং. অনপনীতকসাৱন্তি অনপগতসুখুমকাড়কং. পহটমত্তন্তি আহটমত্তং.

দসকুসলকম্মপথৱসেন উপ্পন্নং চিত্তং চিত্তমেৱ, ৱিপস্সনাপাদকঅট্ঠসমাপত্তিচিত্তং ৱিপস্সনাচিত্তঞ্চ ততো চিত্ততো অধিকং চিত্তন্তি অধিচিত্তন্তি আহ ‘‘অধিচিত্তন্তি সমথৱিপস্সনাচিত্ত’’ন্তি. অনুযুত্তস্সাতি অনুপ্পন্নস্স উপ্পাদনৱসেন উপ্পন্নস্স পটিব্ৰূহনৱসেন অনু অনু যুত্তস্স, তত্থ যুত্তপ্পযুত্তস্সাতি অত্থো. এত্থ চ পুৰেভত্তং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো নিসীদনং আদায ‘‘অসুকস্মিং ৰুক্খমূলে ৱা ৱনসণ্ডে ৱা পব্ভাৰে ৱা সমণধম্মং কৰিস্সামী’’তি নিক্খমন্তোপি তত্থ গন্ত্ৱা হত্থেহি ৱা পাদেহি ৱা নিসজ্জট্ঠানতো তিণপণ্ণানি অপনেন্তোপি অধিচিত্তং অনুযুত্তোযেৱ. নিসীদিত্ৱা পন হত্থপাদে ধোৱিত্ৱা মূলকম্মট্ঠানং গহেত্ৱা ভাৱনং অনুযুঞ্জন্তো ভাৱনায অপ্পনং অপ্পত্তাযপি অধিচিত্তমনুযুত্তোযেৱ তদত্থেনপি তংসদ্দৱোহাৰতো. চিত্তসম্পন্নোতি ধম্মচিত্তস্স সমন্নাগতত্তা সম্পন্নচিত্তো. পণ্ডিতজাতিকোতি পণ্ডিতসভাৱো.

কামে আৰব্ভাতি ৱত্থুকামে আৰব্ভ. কামৰাগসঙ্খাতেন ৱা কামেন পটিসংযুত্তো ৱিতক্কো কামৱিতক্কো. ব্যাপজ্জতি চিত্তং এতেনাতি ব্যাপাদো, দোসো. ৱিহিংসন্তি এতায সত্তে, ৱিহিংসনং ৱা তেসং এতন্তি ৱিহিংসা, পৰেসং ৱিহেঠনাকাৰেন পৱত্তস্স কৰুণাপটিপক্খস্স পাপধম্মস্সেতং অধিৱচনং. ঞাতকে আৰব্ভ উপ্পন্নো ৱিতক্কোতি ঞাতকে আৰব্ভ গেহস্সিতপেমৱসেন উপ্পন্নো ৱিতক্কো. জনপদমাৰব্ভ উপ্পন্নো ৱিতক্কোতি এত্থাপি এসেৱ নযো. অহো ৱত মং…পে… উপ্পন্নো ৱিতক্কোতি ‘‘অহো ৱত মং পৰে ন অৱজানেয্যুং, ন হেট্ঠা কত্ৱা মঞ্ঞেয্যুং, পাসাণচ্ছত্তং ৱিয গৰুং কৰেয্যু’’ন্তি এৱং উপ্পন্নৱিতক্কো. দসৱিপস্সনুপক্কিলেসৱিতক্কাতি ওভাসাদিদসৱিপস্সনুপক্কিলেসে আৰব্ভ উপ্পন্নৱিতক্কা.

অৱসিট্ঠা ধম্মৱিতক্কা এতস্সাতি অৱসিট্ঠধম্মৱিতক্কো, ৱিপস্সনাসমাধি. ন একগ্গভাৱপ্পত্তো ন একগ্গতং পত্তো. একং উদেতীতি হি একোদি, পটিপক্খেহি অনভিভূতত্তা অগ্গং সেট্ঠং হুত্ৱা উদেতীতি অত্থো. সেট্ঠোপি হি লোকে একোতি ৱুচ্চতি, একস্মিং আৰম্মণে সমাধানৱসেন পৱত্তচিত্তস্সেতং অধিৱচনং. একোদিস্স ভাৱো একোদিভাৱো, একগ্গতাযেতং অধিৱচনং.

নিযকজ্ঝত্তন্তি অত্তসন্তানস্সেতং অধিৱচনং. গোচৰজ্ঝত্তন্তি ইধ নিব্বানং অধিপ্পেতং. তেনাহ ‘‘একস্মিং নিব্বানগোচৰেযেৱ তিট্ঠতী’’তি. সুট্ঠু নিসীদতীতি সমাধিপটিপক্খে কিলেসে সন্নিসীদেন্তো সুট্ঠু নিসীদতি. একগ্গং হোতীতি অব্যগ্গভাৱপ্পত্তিযা একগ্গং হোতি. সম্মা আধিযতীতি যথা আৰম্মণে সুট্ঠু অপ্পিতং হোতি, এৱং সম্মা সম্মদেৱ আধিযতি.

অভিঞ্ঞা সচ্ছিকৰণীযস্সাতি এত্থ ‘‘অভিঞ্ঞায সচ্ছিকৰণীযস্সা’’তি ৱত্তব্বে ‘‘অভিঞ্ঞা’’তি য-কাৰলোপেন পন পুন কালকিৰিযানিদ্দেসো কতোতি আহ ‘‘অভিজানিত্ৱা পচ্চক্খং কাতব্বস্সা’’তি. অভিঞ্ঞায ইদ্ধিৱিধাদিঞাণেন সচ্ছিকিৰিযং ইদ্ধিৱিধপচ্চনুভৱনাদিকং অভিঞ্ঞাসচ্ছিকৰণীযন্তি এৱং ৱা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. সক্খিভব্বতং পাপুণাতীতি এত্থ পন যস্স পচ্চক্খং অত্থি, সো সক্খী, সক্খিনো ভব্বতা সক্খিভব্বতা, সক্খিভৱনন্তি ৱুত্তং হোতি. সক্খী চ সো ভব্বো চাতি সক্খিভব্বো. অযঞ্হি ইদ্ধিৱিধাদীনং ভব্বো তত্থ চ সক্খীতি সক্খিভব্বো, তস্স ভাৱো সক্খিভব্বতা, তং পাপুণাতীতি অত্থো.

অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানাদিভেদেতি এত্থ অভিঞ্ঞাপাদা চ অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানঞ্চ অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানানি. আদি-সদ্দেন অৰহত্তঞ্চ অৰহত্তস্স ৱিপস্সনা চ সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বং. তেনেৱ মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথাযং (ম. নি. অট্ঠ. ২.১৯৮) –

‘‘সতি সতিআযতনেতি সতি সতিকাৰণে. কিঞ্চেত্থ কাৰণং? অভিঞ্ঞা ৱা অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং ৱা, অৱসানে পন অৰহত্তং ৱা কাৰণং অৰহত্তস্স ৱিপস্সনা ৱাতি ৱেদিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং.

যঞ্হি তং তত্ৰ তত্ৰ সক্খিভব্বতাসঙ্খাতং ইদ্ধিৱিধপচ্চনুভৱনাদি, তস্স অভিঞ্ঞা কাৰণং. অথ ইদ্ধিৱিধপচ্চনুভৱনাদি অভিঞ্ঞা, এৱং সতি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং কাৰণং. অৱসানে ছট্ঠাভিঞ্ঞায পন অৰহত্তং, অৰহত্তস্স ৱিপস্সনা ৱা কাৰণং. অৰহত্তঞ্হি ‘‘কুদাস্সু নামাহং তদাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সামি, যদৰিযা এতৰহি উপসম্পজ্জ ৱিহৰন্তী’’তি (ম. নি. ১.৪৬৫; ৩.৩০৭) অনুত্তৰেসু ৱিমোক্খেসু পিহং উপট্ঠপেত্ৱা অভিঞ্ঞা নিব্বত্তেন্তস্স কাৰণং. ইদঞ্চ সাধাৰণং ন হোতি, সাধাৰণৱসেন পন অৰহত্তস্স ৱিপস্সনা কাৰণং. ইমস্মিঞ্হি সুত্তে অৰহত্তফলৱসেন ছট্ঠাভিঞ্ঞা ৱুত্তা. তেনেৱাহ ‘‘আসৱানং খযাতিআদি চেত্থ ফলসমাপত্তিৱসেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্ব’’ন্তি.

পংসুধোৱকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১১. নিমিত্তসুত্তৱণ্ণনা

১০৩. একাদসমে যেহি ফলং নিমীযতি, উপ্পজ্জনট্ঠানে পক্খিপমানং ৱিয হোতি, তানি নিমিত্তানি. তেনাহ ‘‘তীণি কাৰণানী’’তি. কালেন কালন্তি এত্থ কালেনাতি ভুম্মত্থে কৰণৱচনং. কালন্তি চ উপযোগৱচনন্তি আহ ‘‘কালে কালে’’তি. মনসি কাতব্বাতি চিত্তে কাতব্বা, উপ্পাদেতব্বাতি অত্থো. উপলক্খিতসমাধানাকাৰো সমাধিযেৱ ইধ সমাধিনিমিত্তন্তি আহ ‘‘একগ্গতা হি ইধ সমাধিনিমিত্তন্তি ৱুত্তা’’তি. ঠানং তং চিত্তং কোসজ্জায সংৱত্তেয্যাতি এত্থ ঠানং অত্থীতি ৱচনসেসো. তং ভাৱনাচিত্তং কোসজ্জায সংৱত্তেয্য, তস্স সংৱত্তনস্স কাৰণং অত্থীতি অত্থো. তং ৱা মনসিকৰণং চিত্তং কোসজ্জায সংৱত্তেয্য, এতস্স ঠানং কাৰণং অত্থীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘কাৰণং ৱিজ্জতী’’তিআদি. ঞাণজৱন্তি সঙ্খাৰেসু অনিচ্চাদিৱসেন পৱত্তমানং পঞ্ঞাজৱং.

যং কিঞ্চি সুৱণ্ণতাপনযোগ্গঅঙ্গাৰভাজনং ইধ ‘‘উক্কা’’তি অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘অঙ্গাৰকপল্ল’’ন্তি. সজ্জেয্যাতি যথা তত্থ পক্খিত্তং সুৱণ্ণং তপ্পতি, এৱং পটিযাদিযেয্য. আলিম্পেয্যাতি আদিযেয্য, জলেয্যাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘তত্থ অঙ্গাৰে…পে… গাহাপেয্যা’’তি. মূসায ৱা পক্খিপেয্যাতি তত্তকে ৱা পক্খিপেয্য. উপধাৰেতীতি সল্লক্খেতি.

নিমিত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

লোণকপল্লৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দুতিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.

৩. ততিযপণ্ণাসকং