১০. দুতিযকোসলসুত্তৱণ্ণনা
৩০. দসমে উগ্গন্ত্ৱা যুজ্ঝতি এতাযাতি উয্যোধিকা, সত্থপ্পহাৰেহি যুজ্ঝিতস্সেতং অধিৱচনং. উগ্গন্ত্ৱা যুজ্ঝনং ৱা উয্যোধিকো, সত্থপ্পহাৰো. তেনাহ ‘‘যুদ্ধতো নিৱত্তো’’তি. উপস্সুতিৱসেন যুজ্ঝিতব্বাকাৰং ঞত্ৱাতি জেতৱনে কিৰ দত্তত্থেৰো ধনুগ্গহতিস্সত্থেৰোতি দ্ৱে মহল্লকত্থেৰা ৱিহাৰপচ্চন্তে পণ্ণসালায ৱসন্তি. তেসু ধনুগ্গহতিস্সত্থেৰো পচ্ছিমযামে পবুজ্ঝিত্ৱা উট্ঠায নিসিন্নো দত্তত্থেৰং আমন্তেত্ৱা ‘‘অযং তে মহোদৰো কোসলো ভুত্তভত্তমেৱ পূতিং কৰোতি, যুদ্ধৱিচাৰণং পন কিঞ্চি ন জানাতি, পৰাজিতোত্ৱেৱ ৱদাপেতী’’তি ৱত্ৱা তেন ‘‘কিং পন কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তে – ‘‘ভন্তে, যুদ্ধো নাম পদুমব্যূহো চক্কব্যূহো সকটব্যূহোতি তযো ব্যূহা হোন্তি, অজাতসত্তুং গণ্হিতুকামেন অসুকস্মিং নাম পব্বতকুচ্ছিস্মিং দ্ৱীসু পব্বতভিত্তীসু মনুস্সে ঠপেত্ৱা পুৰতো দুব্বলং দস্সেত্ৱা পব্বতন্তৰং পৱিট্ঠভাৱং জানিত্ৱা পৱিট্ঠমগ্গং ৰুন্ধিত্ৱা পুৰতো চ পচ্ছতো চ উভোসু পব্বতভিত্তীসু ৱগ্গিত্ৱা নদিত্ৱা জালপক্খিত্তমচ্ছং ৱিয কত্ৱা সক্কা গহেতু’’ন্তি. তস্মিং খণে ‘‘ভিক্খূনং কথাসল্লাপং সুণাথা’’তি ৰঞ্ঞো পেসিতচৰপুৰিসা তং সুত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. তং সুত্ৱা ৰাজা সঙ্গামভেৰিং পহৰাপেত্ৱা গন্ত্ৱা সকটব্যূহং কত্ৱা অজাতসত্তুং জীৱগ্গাহং গণ্হি. তেন ৱুত্তং ‘‘উপস্সুতিৱসে…পে... অজাতসত্তুং গণ্হী’’তি.
দোণপাকন্তি দোণতণ্ডুলানং পক্কভত্তং. দোণন্তি চতুনাড়িকানমেতমধিৱচনং. মনুজস্সাতি সত্তস্স. তনুকস্সাতি তনুকা অপ্পিকা অস্স পুগ্গলস্স, ভুত্তপচ্চযা ৱিসভাগৱেদনা ন হোন্তি. সণিকন্তি মন্দং মুদুকং, অপৰিস্সযমেৱাতি অত্থো. জীৰতীতি পৰিভুত্তাহাৰো পচ্চতি. আযু পালযন্তি নিৰোগো অৱেদনো জীৱিতং ৰক্খন্তো. অথ ৱা সণিকং জীৰতীতি সো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ পুগ্গলো পৰিমিতাহাৰতায সণিকং চিৰেন জীৰতি জৰং পাপুণাতি জীৱিতং পালযন্তো.
ইমং ওৱাদং অদাসীতি একস্মিং কিৰ (ধ. প. অট্ঠ. ২.২০৩ পসেনদিকোসলৱত্থু) সমযে ৰাজা তণ্ডুলদোণস্স ওদনং তদুপিযেন সূপব্যঞ্জনেন ভুঞ্জতি. সো একদিৱসং ভুত্তপাতৰাসো ভত্তসম্মদং অৱিনোদেত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা কিলন্তৰূপো ইতো চিতো চ সম্পৰিৱত্ততি, নিদ্দায অভিভুয্যমানোপি লহুকং নিপজ্জিতুং অসক্কোন্তো একমন্তং নিসীদি. অথ নং সত্থা আহ ‘‘কিং, মহাৰাজ, অৱিস্সমিত্ৱাৱ আগতোসী’’তি. আম, ভন্তে, ভুত্তকালতো পট্ঠায মে মহাদুক্খং হোতীতি. অথ নং সত্থা, ‘‘মহাৰাজ, অতিবহুভোজীনং এতং দুক্খং হোতী’’তি ৱত্ৱা –
‘‘মিদ্ধী যদা হোতি মহগ্ঘসো চ,
নিদ্দাযিতা সম্পৰিৱত্তসাযী;
মহাৱৰাহোৱ নিৱাপপুট্ঠো,
পুনপ্পুনং গব্ভমুপেতি মন্দো’’তি. (ধ. প. ৩২৫; নেত্তি. ২৬, ৯০) –
ইমায গাথায ওৱদিত্ৱা, ‘‘মহাৰাজ, ভোজনং নাম মত্তায ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, মত্তভোজিনো হি সুখং হোতী’’তি উত্তৰিপি পুন ওৱদন্তো ‘‘মনুজস্স সদা সতীমতো’’তি (সং. নি. ১.১২৪) ইমং গাথমাহ.
ৰাজা পন গাথং উগ্গণ্হিতুং নাসক্খি, সমীপে ঠিতং পন ভাগিনেয্যং সুদস্সনং নাম মাণৱং ‘‘ইমং গাথং উগ্গণ্হ তাতা’’তি আহ. সো তং গাথং উগ্গণ্হিত্ৱা ‘‘কিং কৰোমি, ভন্তে’’তি সত্থাৰং পুচ্ছি. অথ নং সত্থা আহ, ‘‘মাণৱ, ইমং গাথং নটো ৱিয পত্তপত্তট্ঠানে মা অৱচ, ৰঞ্ঞো পাতৰাসং ভুঞ্জনট্ঠানে ঠত্ৱা পঠমপিণ্ডাদীসুপি অৱত্ৱা অৱসানে পিণ্ডে গহিতে ৱদেয্যাসি, ৰাজা সুত্ৱা ভত্তপিণ্ডং ছড্ডেস্সতি. অথ ৰঞ্ঞো হত্থেসু ধোতেসু পাতিং অপনেত্ৱা সিত্থানি গণেত্ৱা তদুপিযং ব্যঞ্জনং ঞত্ৱা পুনদিৱসে তাৱতকে তণ্ডুলে হাৰেয্যাসি. পাতৰাসে চ ৱত্ৱা সাযমাসে মা ৱদেয্যাসী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৱা তং দিৱসং ৰঞ্ঞো পাতৰাসং ভুত্ৱা গতত্তা সাযমাসে ভগৱতো অনুসিট্ঠিনিযামেন গাথং অভাসি. ৰাজা দসবলস্স ৱচনং সৰিত্ৱা ভত্তপিণ্ডং পাতিযংযেৱ ছড্ডেসি. ৰঞ্ঞো হত্থেসু ধোতেসু পাতিং অপনেত্ৱা সিত্থানি গণেত্ৱা পুনদিৱসে তত্তকে তণ্ডুলে হৰিংসু, সোপি মাণৱো দিৱসে দিৱসে তথাগতস্স সন্তিকং গচ্ছতি. দসবলস্স ৱিস্সাসিকো অহোসি. অথ নং একদিৱসং পুচ্ছি ‘‘ৰাজা কিত্তকং ভুঞ্জতী’’তি? সো ‘‘নাড়িকোদন’’ন্তি আহ. ৱট্টিস্সতি এত্তাৱতা পুৰিসভাগো এস, ইতো পট্ঠায গাথং মা ৱদীতি. ৰাজা তথেৱ সণ্ঠাসি. তেন ৱুত্তং ‘‘নাড়িকোদনপৰমতায সণ্ঠাসী’’তি. ৰত্তঞ্ঞুতায ৱড্ঢিতং সীলং অস্স অত্থীতি ৱড্ঢিতসীলো. অপোথুজ্জনিকেহি সীলেহীতি চতুপাৰিসুদ্ধিসীলেহি সীলং অৰিযং সুদ্ধং. তেন ৱুত্তং ‘‘অৰিযসীলো’’তি. তদেকং অনৱজ্জট্ঠেন কুসলং. তেন ৱুত্তং ‘‘কুসলসীলো’’তি.
দুতিযকোসলসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মহাৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.