৭. ৱীৰিযাৰম্ভাদিৱগ্গৱণ্ণনা

৬১. সত্তমস্স পঠমে ৱীৰানং কম্মন্তি ৱীৰিযং, ৱিধিনা ৱা ঈৰযিতব্বং পৱত্তেতব্বন্তি ৱীৰিযং, তদেৱ কুসলকিৰিযায পধানট্ঠেন আৰম্ভো ৱীৰিযাৰম্ভো. আৰদ্ধৱীৰিযতা পগ্গহিতৱীৰিযতা পৰিপুণ্ণৱীৰিযতাতি পচ্চেকং ৱীৰিযতাসদ্দো যোজেতব্বো.

৬২. দুতিযে মহতী ইচ্ছা এতস্সাতি মহিচ্ছো, তস্স ভাৱো মহিচ্ছতা. মহাৱিসযো লোভো মহালোভো মহন্তানং ৱত্থূনং বহূনঞ্চ অভিগিজ্ঝনতো. ইতৰীতৰাতিআদিনা পব্বজিতানং উপ্পজ্জনমহিচ্ছতা ৱুত্তা. পঞ্চহি কামগুণেহীতিআদি গহট্ঠানং ৱসেন ৱুত্তং. ইচ্ছাতি সভাৱনিদ্দেসো. ইচ্ছাগতাতি ইচ্ছাপৱত্তা. মহিচ্ছতাতি মহাইচ্ছতা. অত্থতো পনাযং ৰাগো এৱাতি ৱুত্তং – ‘‘ৰাগো সাৰাগো’’তিআদি.

৬৩. ততিযে অপ্পিচ্ছস্সাতি এত্থ অপ্প-সদ্দো অভাৱত্থো ‘‘অপ্পাবাধো হোতি অপ্পাতঙ্কো’’তিআদীসু (ম. নি. ২.৩০৪) ৱিযাতি আহ – ‘‘অনিচ্ছস্সা’’তি. লোকে পাকটস্স হি অক্খিৰোগকুচ্ছিৰোগাদিভেদস্স আবাধস্স অভাৱং সন্ধায ‘‘অপ্পাবাধো’’তি ৱুত্তং. ইদানি ৱুত্তমেৱত্থং পাকটতৰং কাতুং ‘‘এত্থ হী’’তিআদি ৱুত্তং. ব্যঞ্জনং সাৱসেসং ৱিয পৰিত্তকেপি অপ্পসদ্দস্স দিস্সমানত্তা. অত্থো পন নিৰৱসেসো সব্বসো পচ্চযিচ্ছায অভাৱস্স অধিপ্পেতত্তা. তেনাহ – ‘‘ন হী’’তিআদি.

ইচ্ছায অভাৱেনেৱ অপ্পিচ্ছো নাম হোতীতি ইমমত্থং পকাৰন্তৰেন দীপেতুং – ‘‘অপিচা’’তিআদি ৱুত্তং. অত্ৰিচ্ছতা নাম অত্ৰ অত্ৰ ইচ্ছা. অসন্তগুণসম্ভাৱনতায পাপা লামিকা নিহীনা ইচ্ছা পাপিচ্ছতা. যায পচ্চযুপ্পাদনত্থং অত্তনি ৱিজ্জমানগুণে সম্ভাৱেতি, পচ্চযানং পটিগ্গহণে চ ন মত্তং জানাতি, অযং মহিচ্ছতা. অসন্তগুণসম্ভাৱনতাতি অত্তনি অৱিজ্জমানানং গুণানং ৱিজ্জমানানং ৱিয পৰেসং পকাসনা. সন্তগুণসম্ভাৱনতাতি ইচ্ছাচাৰে ঠত্ৱা অত্তনি ৱিজ্জমানসীলধুতধম্মাদিগুণৱিভাৱনা. তাদিসস্সপি পটিগ্গহণে অমত্তঞ্ঞুতাপি হোতি, সাপি অভিধম্মে আগতাযেৱাতি সম্বন্ধো. দুস্সন্তপ্পযোতি দুত্তপ্পযো.

অতিলূখভাৱন্তি পত্তচীৱৰৱসেন অতিৱিয লূখভাৱং. তদস্স দিস্ৱা মনুস্সা ‘‘অযং অমঙ্গলদিৱসো, সুম্ভকসিনিদ্ধপত্তচীৱৰো অয্যো পুব্বঙ্গমো কাতব্বো’’তি চিন্তেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, থোকং বহি হোথা’’তি আহংসু. উম্মুজ্জীতি মনুস্সানং অজানন্তানংযেৱ পথৱিযং নিমুজ্জিত্ৱা গণ্হন্তোযেৱ উম্মুজ্জি. যদি থেৰো ‘‘খীণাসৱভাৱং জানন্তূ’’তি ইচ্ছেয্য, ন নং মনুস্সা ‘‘বহি হোথা’’তি ৱদেয্যুং, খীণাসৱানং পন তথাচিত্তমেৱ ন উপ্পজ্জেয্য.

অপ্পিচ্ছতাপধানং পুগ্গলাধিট্ঠানং চতুব্বিধইচ্ছাপভেদং দস্সেত্ৱা পুনপি পুগ্গলাধিট্ঠানেন চতুব্বিধং ইচ্ছাভেদং দস্সেন্তো ‘‘অপৰোপি চতুব্বিধো অপ্পিচ্ছো’’তিআদিমাহ. পচ্চযঅপ্পিচ্ছোতি পচ্চযেসু ইচ্ছাৰহিতো. ধুতঙ্গঅপ্পিচ্ছোতি ধুতগুণসম্ভাৱনায ইচ্ছাৰহিতো. পৰিযত্তিঅপ্পিচ্ছোতি বহুস্সুতসম্ভাৱনায ইচ্ছাৰহিতো. অধিগমঅপ্পিচ্ছোতি ‘‘অৰিযো’’তি সম্ভাৱনায ইচ্ছাৰহিতো. দাযকস্স ৱসন্তি অপ্পং ৱা যং দাতুকামো বহুং ৱাতি দাযকস্স চিত্তস্স ৱসং, অজ্ঝাসযন্তি অত্থো. দেয্যধম্মস্স ৱসন্তি দেয্যধম্মস্স অবহুভাৱং. অত্তনো থামন্তি অত্তনো পমাণং. যত্তকেন অত্তা যাপেতি, তত্তকস্সেৱ গহণং. যদি হীতিআদি সঙ্খেপতো ৱুত্তস্স অত্থস্স ৱিৱৰণং. পমাণেনেৱাতি যাপনপ্পমাণেনেৱ.

একভিক্খুপি নাঞ্ঞাসীতি সোসানিকৱত্তে সম্মদেৱ ৱত্তিতত্তা একোপি ভিক্খু ন অঞ্ঞাসি. অব্বোকিণ্ণন্তি অৱিচ্ছেদং. দুতিযো মং জানেয্যাতি দুতিযো সহাযভূতোপি যথা মং জানিতুং ন সক্কুণেয্য, তথা সট্ঠি ৱস্সানি নিৰন্তৰং সুসানে ৱসামি, তস্মা অহং অহো সোসানিকুত্তমো. উপকাৰো হুত্ৱাতি উগ্গহপৰিপুচ্ছাদীহি পৰিযত্তিধম্মৱসেন উপকাৰো হুত্ৱা. ধম্মকথায জনপদং খোভেত্ৱাতি লোমহংসনসাধুকাৰদানচেলুক্খেপাদিৱসেন সন্নিপতিতং ইতৰঞ্চ ‘‘কথং নু খো অপ্পং অয্যস্স সন্তিকে ধম্মং সোস্সামা’’তি কোলাহলৱসেন মহাজনং খোভেত্ৱা? যদি থেৰো বহুস্সুতভাৱং জানাপেতুং ইচ্ছেয্য, পুব্বেৱ জনপদং খোভেন্তো ধম্মং কথেয্য. গতোতি ‘‘অযং সো, যেন ৰত্তিযং ধম্মকথা কতা’’তি জাননভাৱেন পৰিযত্তিঅপ্পিচ্ছতায পুৰাৰুণাৱ গতো.

তযো কুলপুত্তা ৱিযাতি পাচীনৱংসদাযে সামগ্গিৱাসংৱুট্ঠা অনুৰুদ্ধো, নন্দিযো, কিমিলোতি ইমে তযো কুলপুত্তা ৱিয. এতেসুপি হি অনুৰুদ্ধত্থেৰেন ভগৱতা ‘‘অত্থি পন ৱো অনুৰুদ্ধা এৱং অপ্পমত্তানং আতাপীনং পহিতত্তানং ৱিহৰন্তানং উত্তৰিমনুস্সধম্মো অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসো অধিগতো ফাসুৱিহাৰো’’তি (ম. নি. ১.৩২৮) পুট্ঠেন ‘‘ইধ পন মযং, ভন্তে, যাৱদেৱ আকঙ্খাম, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামা’’তিআদিনা (ম. নি. ১.৩২৮) অনুপুব্বৱিহাৰসমাপত্তীসু আৰোচিতাসু ইতৰে থেৰা ন ইচ্ছিংসু. তথা হি তে পক্কন্তে ভগৱতি আযস্মন্তং অনুৰুদ্ধং এতদৱোচুং – ‘‘কিন্নু মযং আযস্মতো অনুৰুদ্ধস্স এৱমাৰোচিম্হ ‘ইমাসঞ্চ ইমাসঞ্চ ৱিহাৰসমাপত্তীনং মযং লাভিনো’তি? যং নো আযস্মা অনুৰুদ্ধো ভগৱতো সম্মুখাপি আসৱানং খযং পকাসেতী’’তি? ঘটীকাৰোপি অত্তনো অৰিযভাৱে কিকিস্স ৰঞ্ঞো ভগৱতা আৰোচিতে ন অত্তমনো অহোসি? তেনাহ – ‘‘ঘটীকাৰকুম্ভকাৰো ৱিযা’’তি. ইমস্মিং পনত্থেতি ‘‘যথযিদং, ভিক্খৱে, অপ্পিচ্ছতা’’তি ৱুত্তে অপ্পিচ্ছতাসঙ্খাতে অত্থে. বলৱঅলোভেনাতি দড়্হতৰপ্পৱত্তিকেন অলোভেন.

৬৪. চতুত্থে নত্থি এতস্স সন্তুট্ঠীতি অসন্তুট্ঠি, তস্স ভাৱো অসন্তুট্ঠিতা. তং পন সৰূপতো দস্সেন্তো ‘‘অসন্তুট্ঠে পুগ্গলে…পে… লোভো’’তি আহ. সেৱন্তস্সাতিআদীনি অঞ্ঞমঞ্ঞৱেৱচনানি.

৬৫-৬৭. পঞ্চমে তুস্সনং তুট্ঠি, সমং, সকেন, সন্তেন ৱা তুট্ঠি এতস্সাতি সন্তুট্ঠি, তস্স ভাৱো সন্তুট্ঠিতা. যস্স সন্তোসস্স অত্থিতায ভিক্খু ‘‘সন্তুট্ঠো’’তি ৱুচ্চতি, তং দস্সেন্তো ‘‘ইতৰীতৰপচ্চযসন্তোসেন সমন্নাগতস্সা’’তি আহ – চীৱৰাদিকে যত্থ কত্থচি কপ্পিযে পচ্চযে সন্তুস্সনেন সমঙ্গীভূতস্সাতি অত্থো. অথ ৱা ইতৰং ৱুচ্চতি হীনং পণীততো অঞ্ঞত্তা, তথা পণীতম্পি ইতৰং হীনতো অঞ্ঞত্তা. অপেক্খাসিদ্ধা হি ইতৰতা. ইতি যেন ধম্মেন হীনেন ৱা পণীতেন ৱা চীৱৰাদিপচ্চযেন সন্তুস্সতি, সো তথা পৱত্তো অলোভো ইতৰীতৰপচ্চযসন্তোসো, তেন সমন্নাগতস্স. যথালাভং অত্তনো লাভানুৰূপং সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. লব্ভতীতি ৱা লাভো, যো যো লাভো যথালাভো, তেন সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. বলন্তি কাযবলং. সাৰুপ্পন্তি ভিক্খুনো অনুচ্ছৱিকতা.

যথালদ্ধতো অঞ্ঞস্স অপত্থনা নাম সিযা অপ্পিচ্ছতাপি পৱত্তিআকাৰোতি ততো ৱিনিৱেচিতমেৱ সন্তোসস্স সৰূপং দস্সেন্তো ‘‘লভন্তোপি ন গণ্হাতী’’তি আহ. তং পৰিৱত্তেত্ৱা পকতিদুব্বলাদীনং গৰুচীৱৰং অফাসুভাৱাৱহং সৰীৰখেদাৱহঞ্চ হোতীতি পযোজনৱসেন ন অত্ৰিচ্ছতাদিৱসেন তং পৰিৱত্তেত্ৱা লহুকচীৱৰপৰিভোগো সন্তোসৱিৰোধি ন হোতীতি আহ – ‘‘লহুকেন যাপেন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতী’’তি. মহগ্ঘচীৱৰং বহূনি ৱা চীৱৰানি লভিত্ৱা তানি ৱিস্সজ্জেত্ৱা তদঞ্ঞস্স গহণং যথাসাৰুপ্পনযে ঠিতত্তা ন সন্তোসৱিৰোধীতি আহ – ‘‘তেসং…পে… ধাৰেন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতী’’তি. এৱং সেসপচ্চযেসুপি যথাসাৰুপ্পনিদ্দেসে অপি-সদ্দগ্গহণে অধিপ্পাযো ৱেদিতব্বো. মুত্তহৰীতকন্তি গোমুত্তপৰিভাৱিতং, পূতিভাৱেন ৱা ছড্ডিতং হৰীতকং. বুদ্ধাদীহি ৱণ্ণিতন্তি অপ্পিচ্ছতাসন্তুট্ঠীসু ভিক্খূ নিযোজেতুং ‘‘পূতিমুত্তভেসজ্জং নিস্সায পব্বজ্জা’’তিআদিনা (মহাৱ. ৭৩, ১২৮) বুদ্ধাদীহি পসত্থং. পৰমসন্তুট্ঠোৱ হোতি পৰমেন উক্কংসগতেন সন্তোসেন সমন্নাগতত্তা. যথাসাৰুপ্পসন্তোসোৱ অগ্গোতি তত্থ তত্থ ভিক্খু সাৰুপ্পংযেৱ নিস্সায সন্তুস্সনৱসেন পৱত্তনতো অগ্গো. ছট্ঠসত্তমেসু নত্থি ৱত্তব্বং.

৬৮-৬৯. অট্ঠমনৱমেসু ন সম্পজানাতীতি অসম্পজানো, তস্স ভাৱো অসম্পজঞ্ঞং. ৱুত্তপ্পটিপক্খেন সম্পজঞ্ঞং ৱেদিতব্বং.

৭০. দসমে পাপমিত্তা দেৱদত্তসদিসা. তে হি হীনাচাৰতায, দুক্খস্স ৱা সম্পাপকতায ‘‘পাপা’’তি ৱুচ্চন্তি. তেনাকাৰেন পৱত্তানন্তি যো পাপমিত্তস্স খন্তি ৰুচি অধিমুত্তি তন্নিন্নতাতংসম্পৱঙ্কতাদিআকাৰো, তেনাকাৰেন পৱত্তানং. চতুন্নং খন্ধানমেৱেতং নামন্তি চতুন্নং অৰূপক্খন্ধানং ‘‘পাপমিত্ততা’’তি এতং নামং. যস্মা অস্সদ্ধিযাদিপাপধম্মসমন্নাগতা পুগ্গলা ৱিসেসতো পাপা পুঞ্ঞধম্মৱিমোক্খতায, তে যস্স মিত্তা সহাযা, সো পাপমিত্তো, তস্স ভাৱো পাপমিত্ততা. তেনাহ – ‘‘যে তে পুগ্গলা অস্সদ্ধা’’তিআদি.

ৱীৰিযাৰম্ভাদিৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.