৩. অকম্মনিযৱগ্গৱণ্ণনা
২১. ততিযস্স পঠমে অভাৱিতন্তি সমথৱিপস্সনাভাৱনাৱসেন ন ভাৱিতং তথা অভাৱিতত্তা. তঞ্হি ‘‘অৱড্ঢিত’’ন্তি ৱুচ্চতি পটিপক্খাভিভৱেন পৰিব্ৰূহনাভাৱতো. তেনাহ ভগৱা – ‘‘অকম্মনিযং হোতী’’তি.
২২. দুতিযে ৱুত্তৱিপৰিযাযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. পঠমেতি ততিযৱগ্গস্স পঠমসুত্তে. ৱট্টৱসেনাতি ৱিপাকৱট্টৱসেন. তেভূমকৱট্টন্তি তেভূমকৱিপাকৱট্টং. ৱট্টপটিলাভায কম্মন্তি ৱিপাকৱট্টস্স পটিলাভায উপনিস্সযভূতং কম্মং, তস্স সহাযভূতং কিলেসৱট্টম্পি কম্মগ্গহণেনেৱ সঙ্গহিতন্তি দট্ঠব্বং. ৱিৱট্টপটিলাভায কম্মন্তি ৱিৱট্টাধিগমস্স উপনিস্সযভূতং কম্মং. যং পন চৰিমভৱনিব্বত্তকং কম্মং, তং ৱিৱট্টপ্পটিলাভায কম্মং হোতি, ন হোতীতি? ন হোতি ৱট্টপাদকভাৱতো. চৰিমভৱপটিসন্ধি ৱিয পন ৱিৱট্টূপনিস্সযোতি সক্কা ৱিঞ্ঞাতুং. ন হি কদাচি তিহেতুকপটিসন্ধিযা ৱিনা ৱিসেসাধিগমো সম্ভৱতি. ইমেসু সুত্তেসূতি ইমেসু পন পঠমদুতিযসুত্তেসু যথাক্কমং ৱট্টৱিৱট্টমেৱ কথিতং.
২৩. ততিযে অভাৱিতন্তি এত্থ ভাৱনা নাম সমাধিভাৱনা. সা যত্থ আসঙ্কিতব্বা, তং কামাৱচৰপঠমমহাকুসলচিত্তাদিঅভাৱিতন্তি অধিপ্পেতন্তি আহ – ‘‘দেৱমনুস্সসম্পত্তিযো’’তিআদি.
২৪. চতুত্থে যস্মা চিত্তন্তি ৱিৱট্টৱসেনেৱ উপ্পন্নচিত্তং অধিপ্পেতং, তস্মা জাতিজৰাব্যাধিমৰণসোকাদিদুক্খস্স অনিব্বত্তনতো মহতো অত্থায সংৱত্ততীতি যোজনা ৱেদিতব্বা.
২৫-২৬. পঞ্চমছট্ঠেসু উপ্পন্নন্তি অৱিগতুপ্পাদাদিখণত্তযম্পি অভাৱিতং ভাৱনাৰহিতং অপাতুভূতমেৱ পণ্ডিতসম্মতস্স উপ্পন্নকিচ্চস্স অসাধনতো যথা ‘‘অপুত্তো’’তি. সো হি সমত্থো হুত্ৱা পিতু পুত্তকিচ্চং অসাধেন্তো অপুত্তোতি লোকে ৱুচ্চতি, এৱং সম্পদমিদং. তেনাহ – ‘‘কস্মা’’তিআদি. তেসু ধম্মেসূতি লোকুত্তৰপাদকজ্ঝানাদীসু. থেৰো পন মত্থকপ্পত্তমেৱ ভাৱিতং চিত্তং দস্সেন্তো ‘‘মগ্গচিত্তমেৱা’’তি আহ.
২৭-২৮. সত্তমট্ঠমেসু পুনপ্পুনং অকতন্তি ভাৱনাবহুলীকাৰৱসেন পুনপ্পুনং ন কতং. ইমানিপি দ্ৱেতি ইমেসু দ্ৱীসু সুত্তেসু আগতানি ইমানিপি দ্ৱে চিত্তানি.
২৯-৩০. নৱমে অধিৱহতীতি আনেতি. দুক্খেনাতি কিচ্ছেন. দুপ্পেসনতোতি দুক্খেন পেসেতব্বতো. মত্থকপ্পত্তং ৱিপস্সনাসুখং পাকতিকজ্ঝানসুখতো সন্ততৰপণীততৰমেৱাতি আহ – ‘‘ঝানসুখতো ৱিপস্সনাসুখ’’ন্তি. তেনাহ ভগৱা –
‘‘সুঞ্ঞাগাৰং পৱিট্ঠস্স, সন্তচিত্তস্স ভিক্খুনো;
অমানুসী ৰতি হোতি, সম্মা ধম্মং ৱিপস্সতো.
‘‘যতো যতো সম্মসতি, খন্ধানং উদযব্বযং;
লভতী পীতিপামোজ্জং, অমতং তং ৱিজানত’’ন্তি. (ধ. প. ৩৭৪);
তঞ্হি চিত্তং ৱিস্সট্ঠইন্দৱজিৰসদিসং অমোঘভাৱতো.
অকম্মনিযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.