১৯. কাযগতাসতিৱগ্গৱণ্ণনা

৫৬৩. চেতসা ফুটোতি চিত্তেন ফৰিতো. চিত্তেন ফৰণঞ্চ সমুদ্দস্স দ্ৱিধা সম্ভৱতীতি আহ – ‘‘দুৱিধং ফৰণ’’ন্তিআদি. পুৰিমেন অত্থেনাতি ‘‘সম্পযোগৱসেন ৱিজ্জং ভজন্তী’’তি ৱুত্তেন অত্থেন. পচ্ছিমেনাতি ‘‘ৱিজ্জাভাগে ৱিজ্জাকোট্ঠাসে ৱত্তন্তী’’তি ৱুত্তেন.

৫৬৪. মহতো সংৱেগায সংৱত্ততীতিআদীসু অযং পন অপৰো নযো. যাথাৱতো কাযসভাৱপ্পৱেদনতো মহতো সংৱেগায সংৱত্ততি. অত্থাযাতি দিট্ঠধম্মিকাদিঅত্থায. যোগক্খেমাযাতি চতূহি যোগেহি খেমভাৱায. সতিসম্পজঞ্ঞাযাতি সব্বত্থ সতিঅৱিপ্পৱাসায সত্তট্ঠানিযসম্পজঞ্ঞায চ. ঞাণদস্সনপ্পটিলাভাযাতি ৱিপস্সনাঞাণাধিগমায. ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযাযাতি তিস্সো ৱিজ্জা চিত্তস্স অধিমুত্তি নিব্বানং চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানীতি এতেসং পচ্চক্খকৰণায.

৫৮৪. পঞ্ঞাপটিলাভাযাতিআদীসু সোড়সসু পদেসু পঞ্ঞাপটিলাভায পঞ্ঞাৱুদ্ধিযা পঞ্ঞাৱেপুল্লায পঞ্ঞাবাহুল্লাযাতি ইমানি চত্তাৰি পঞ্ঞাৱসেন ভাৱৱচনানি, সেসানি দ্ৱাদস পুগ্গলৱসেন ভাৱৱচনানি. সপ্পুৰিসসংসেৱোতি সপ্পুৰিসানং ভজনং. সদ্ধম্মস্সৱনন্তি তেসং সপ্পুৰিসানং সন্তিকে সীলাদিপ্পটিপত্তিদীপকস্স সদ্ধম্মৱচনস্স সৱনং. যোনিসো মনসিকাৰোতি সুতানং ধম্মানং অত্থূপপৰিক্খাৱসেন উপাযেন মনসিকাৰো. ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তীতি লোকুত্তৰধম্মে অনুগতস্স সীলাদিপ্পটিপদাধম্মস্স পটিপজ্জনং.

ছন্নং অভিঞ্ঞাঞাণানন্তি ইদ্ধিৱিধদিব্বসোতচেতোপৰিযপুব্বেনিৱাসদিব্বচক্খুআসৱক্খযঞাণানং. তেসত্ততীনং ঞাণানন্তি পটিসম্ভিদাপাড়িযং (পটি. ম. ১.১-২ মাতিকা) ‘‘সোতাৱধানে পঞ্ঞা সুতমযে ঞাণং, সুত্ৱান সংৱৰে পঞ্ঞা সীলমযে ঞাণ’’ন্তিআদিনা ঞাণকথায নিদ্দিট্ঠানং সাৱকসাধাৰণাসাধাৰণানং ঞাণানং. ইমেসঞ্হি তেসত্ততিঞাণানং সুতমযঞাণাদীনি সত্তসট্ঠিঞাণানি সাৱকস্স সাধাৰণানি, ‘‘ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তে ঞাণং, সত্তানং আসযানুসযে ঞাণং, যমকপাটিহীৰে ঞাণং, মহাকৰুণাসমাপত্তিযা ঞাণং, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং, অনাৱৰণঞাণ’’ন্তি (পটি. ম. ১.৬৮-৭৩ মাতিকা) ইমানি ছ অসাধাৰণঞাণানি সাৱকেহি.

সত্তসত্ততীনং ঞাণানন্তি এত্থ –

‘‘জাতিপচ্চযা জৰামৰণন্তি ঞাণং, অসতি জাতিযা নত্থি জৰামৰণন্তি ঞাণং. অতীতম্পি অদ্ধানং জাতিপচ্চযা জৰামৰণন্তি ঞাণং, অসতি জাতিযা নত্থি জৰামৰণন্তি ঞাণং. অনাগতম্পি অদ্ধানং জাতিপচ্চযা জৰামৰণন্তি ঞাণং, অসতি জাতিযা নত্থি জৰামৰণন্তি ঞাণং. যম্পিস্স তং ধম্মট্ঠিতিঞাণং, তম্পি খযধম্মং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মন্তি ঞাণং. ভৱপচ্চযা জাতীতি ঞাণং…পে… উপাদানপচ্চযা ভৱোতি ঞাণং, তণ্হাপচ্চযা উপাদানন্তি ঞাণং, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হাতি ঞাণং, ফস্সপচ্চযা ৱেদনাতি ঞাণং, সড়াযতনপচ্চযা ফস্সোতি ঞাণং, নামৰূপপচ্চযা সড়াযতনন্তি ঞাণং, ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপন্তি ঞাণং, সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণন্তি ঞাণং, অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতি ঞাণং, অসতি অৱিজ্জায নত্থি সঙ্খাৰাতি ঞাণং, অতীতম্পি অদ্ধানং অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতি ঞাণং, অসতি অৱিজ্জায নত্থি সঙ্খাৰাতি ঞাণং, অনাগতম্পি অদ্ধানং অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতি ঞাণং, অসতি অৱিজ্জায নত্থি সঙ্খাৰাতি ঞাণং, যম্পিস্স তং ধম্মট্ঠিতিঞাণং, তম্পি খযধমং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মন্তি ঞাণ’’ন্তি –

ভগৱতা নিদানৱগ্গে (সং. নি. ২.৩৪-৩৫) জৰামৰণাদীসু একাদসসু পটিচ্চসমুপ্পাদঙ্গেসু পচ্চেকং সত্ত সত্ত কত্ৱা ৱুত্তানি সত্তসত্ততিঞাণানি.

তত্থ ধম্মট্ঠিতিঞাণন্তি পচ্চযাকাৰঞাণং. পচ্চযাকাৰো হি ধম্মানং পৱত্তিসঙ্খাতায ঠিতিযা কাৰণত্তা ‘‘ধম্মট্ঠিতী’’তি ৱুচ্চতি, তত্থ ঞাণং ধম্মট্ঠিতিঞাণং, ‘‘জাতিপচ্চযা জৰামৰণ’’ন্তিআদিনা ৱুত্তস্সেৱ ছব্বিধস্স ঞাণস্সেতং অধিৱচনং. খযধম্মন্তি খযগমনসভাৱং. ৱযধম্মন্তি ৱযগমনসভাৱং. ৱিৰাগধম্মন্তি ৱিৰজ্জনসভাৱং. নিৰোধধম্মন্তি নিৰুজ্ঝনসভাৱন্তি অত্থো.

লাভোতিআদীসু লাভোযেৱ উপসগ্গেন ৱিসেসেত্ৱা ‘‘পটিলাভো’’তি ৱুত্তো. পুন তস্সেৱ অত্থৱিৱৰণৱসেন ‘‘পত্তি সম্পত্তী’’তি ৱুত্তং. ফুসনাতি অধিগমনৱসেন ফুসনা. সচ্ছিকিৰিযাতি পটিলাভসচ্ছিকিৰিযা. উপসম্পদাতি নিপ্ফাদনা.

সত্তন্নঞ্চ সেক্খানন্তি তিস্সো সিক্খা সিক্খন্তীতি সেক্খসঞ্ঞিতানং সোতাপত্তিমগ্গট্ঠাদীনং সত্তন্নং. পুথুজ্জনকল্যাণকস্স চাতি নিব্বানগামিনিযা পটিপদায যুত্তত্তা সুন্দৰট্ঠেন কল্যাণসঞ্ঞিতস্স পুথুজ্জনস্স. ৱড্ঢিতং ৱড্ঢনং একাযাতি ৱড্ঢিতৱড্ঢনা. যথাৱুত্তানং অট্ঠন্নম্পি পঞ্ঞানং ৱসেন ৱিসেসতোৱ অৰহতো পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞাৱুদ্ধিযা. তথা পঞ্ঞাৱেপুল্লায.

যস্স কস্সচিপি ৱিসেসতো অনুৰূপধম্মস্স মহন্তং নাম কিচ্চসিদ্ধিযা ৱেদিতব্বন্তি তদস্স কিচ্চসিদ্ধিযা দস্সেন্তো ‘‘মহন্তে অত্থে পৰিগ্গণ্হাতী’’তিআদিমাহ. তত্থ অত্থাদীনং মহন্তভাৱো মহাৱিসযতায ৱেদিতব্বো, মহাৱিসযতা চ তেসং পটিসম্ভিদামগ্গে আগতনযেন ৱেদিতব্বা. সীলক্খন্ধস্স পন হেতুমহন্ততায, পচ্চযমহন্ততায, নিস্সযমহন্ততায, পভেদমহন্ততায, কিচ্চমহন্ততায, ফলমহন্ততায, আনিসংসমহন্ততায চ মহন্তভাৱো ৱেদিতব্বো. তত্থ হেতু অলোভাদযো. পচ্চযো হিৰোত্তপ্পসদ্ধাসতিৱীৰিযাদযো. নিস্সযো সাৱকবোধিপচ্চেকবোধিনিযততা তংসমঙ্গিনো চ পুৰিসৱিসেসা. পভেদো চাৰিত্তৱাৰিত্তাদিৱিভাগো. কিচ্চং তদঙ্গাদিৱসেন পটিপক্খৱিধমনং. ফলং সগ্গসম্পদা নিব্বানসম্পদা চ. আনিসংসো পিযমনাপতাদি. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.৯) আকঙ্খেয্যসুত্তাদীসু (ম. নি. ১.৬৪ আদযো) চ আগতনযেন ৱেদিতব্বো. ইমিনা নযেন সমাধিক্খন্ধাদীনম্পি মহন্ততা যথাৰহং নিদ্ধাৰেত্ৱা ৱত্তব্বা. ঠানাট্ঠানাদীনং মহন্তভাৱো পন মহাৱিসযতায ৱেদিতব্বো. তত্থ ঠানাট্ঠানানং মহাৱিসযতা বহুধাতুকসুত্তাদীসু আগতনযেন ৱেদিতব্বা.

ৱিহাৰসমাপত্তীনং মহাৱিসযতা সমাধিক্খন্ধে মহাৱিসযতানিদ্ধাৰণনযেন ৱেদিতব্বা, অৰিযসচ্চানং সকলযানসঙ্গাহকতো সচ্চৱিভঙ্গে (ৱিভ. ১৮৯ আদযো) তংসংৱণ্ণনাসু (ৱিভ. অট্ঠ. ১৮৯ আদযো) চ আগতনযেন, সতিপট্ঠানাদীনং সতিপট্ঠানৱিভঙ্গাদীসু (ৱিভ. ৩৫৫ আদযো) তংসংৱণ্ণনাদীসু (ৱিভ. অট্ঠ. ৩৫৫ আদযো) চ আগতনযেন, সামঞ্ঞফলানং মহতো হিতস্স মহতো সুখস্স মহতো অত্থস্স মহতো যোগক্খেমস্স নিপ্ফত্তিভাৱতো সন্তপণীতঅতক্কাৱচৰপণ্ডিতৱেদনীযভাৱতো, অভিঞ্ঞানং মহাসম্ভাৰতো মহাৱিসযতো মহাকিচ্চতো মহানুভাৱতো মহানিপ্ফত্তিতো, নিব্বানস্স মদনিম্মদনাদিমহত্থসিদ্ধিতো চ মহন্তভাৱো ৱেদিতব্বো. পৰিগ্গণ্হাতীতি সভাৱাদিতো পৰিচ্ছিজ্জ গণ্হাতি জানাতি, পটিৱিজ্ঝতীতি অত্থো.

পুথুপঞ্ঞাতি এত্থাপি ৱুত্তনযানুসাৰেন অত্থো ৱেদিতব্বো. অযং পন ৱিসেসো – পুথু নানাক্খন্ধেসু ঞাণং পৱত্ততীতি ‘‘অযং ৰূপক্খন্ধো নাম…পে… অযং ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো নামা’’তি এৱং পঞ্চন্নং খন্ধানং নানাকৰণং পটিচ্চ ঞাণং পৱত্ততি. তেসুপি একৱিধেন ৰূপক্খন্ধো…পে… একাদসৱিধেন ৰূপক্খন্ধো. একৱিধেন ৱেদনাক্খন্ধো…পে… বহুৱিধেন ৱেদনাক্খন্ধো. একৱিধেন সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… বহুৱিধেন সঞ্ঞাক্খন্ধো. একৱিধেন সঙ্খাৰক্খন্ধো…পে… বহুৱিধেন সঙ্খাৰক্খন্ধো. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো…পে… বহুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি এৱং একেকস্স খন্ধস্স একৱিধাদিৱসেন অতীতাদিৱসেনপি নানাকৰণং পটিচ্চ ঞাণং পৱত্ততি.

পুথু নানাধাতূসূতি ‘‘অযং চক্খুধাতু নাম…পে… অযং মনোৱিঞ্ঞাণধাতু নাম. তত্থ সোড়স ধাতুযো কামাৱচৰা, দ্ৱে চাতুভূমিকা’’তি এৱং ধাতূসু নানাকৰণং পটিচ্চ ঞাণং পৱত্ততি. তযিদং উপাদিন্নধাতুৱসেন ৱুত্তং. পচ্চেকবুদ্ধানঞ্হি দ্ৱিন্নঞ্চ অগ্গসাৱকানং উপাদিন্নধাতূসু এৱ নানাকৰণং পটিচ্চ ঞাণং পৱত্ততি, তঞ্চ খো একদেসতোৱ, ন নিপ্পদেসতো. বহিদ্ধা অনুপাদিন্নধাতূনং নানাকৰণং তেসং অৱিসযোৱ, সব্বঞ্ঞুবুদ্ধানংযেৱ পন ‘‘ইমায ধাতুযা উস্সন্নত্তা ইমস্স ৰুক্খস্স খন্ধো সেতো হোতি, ইমস্স কাড়ো, ইমস্স মট্ঠো, ইমস্স খৰো, ইমস্স বহলতচো, ইমস্স সুক্খতচো. ইমস্স পত্তং ৱণ্ণসণ্ঠানাদিৱসেন এৱৰূপং. ইমস্স পুপ্ফং নীলং, পীতং, লোহিতং, ওদাতং, সুগন্ধং, দুগ্গন্ধং, মিস্সকগন্ধং. ফলং খুদ্দকং, মহন্তং, দীঘং, ৱট্টং, সুৱণ্ণং, দুব্বণ্ণং, মট্ঠং, ফৰুসং, সুগন্ধং, দুগ্গন্ধং, মধুৰং, তিত্তকং, অম্বিলং, কটুকং, কসাৱং. কণ্টকো তিখিণো, অতিখিণো, উজুকো, কুটিলো, তম্বো, নীলো, লোহিতো, ওদাতো’’তিআদিনা ধাতুনানত্তং পটিচ্চ ঞাণং পৱত্ততি.

পুথু নানাআযতনেসূতি ‘‘ইদং চক্খাযতনং নাম…পে… ইদং ধম্মাযতনং নাম. তত্থ দসাযতনা কামাৱচৰা, দ্ৱে চাতুভূমকা’’তি এৱং আযতননানত্তং পটিচ্চ ঞাণং পৱত্ততি.

পুথু নানাপটিচ্চসমুপ্পাদেসূতি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাভেদতো সন্তানভেদতো চ নানপ্পভেদেসু পটিচ্চসমুপ্পাদঙ্গেসু. অৱিজ্জাদিঅঙ্গানি হি পচ্চেকং পটিচ্চসমুপ্পাদসঞ্ঞিতানি. তেনাহ – সঙ্খাৰপিটকে ‘‘দ্ৱাদস পচ্চযা দ্ৱাদস পটিচ্চসমুপ্পাদা’’তি (সং. নি. টী. ১.১.১১০).

পুথু নানাসুঞ্ঞতমনুপলব্ভেসূতি নানাসভাৱেসু নিচ্চসাৰাদিৱিৰহিতেসু সুঞ্ঞসভাৱেসু, ততো এৱ ইত্থিপুৰিসঅত্তত্তনিযাদিৱসেন অনুপলব্ভমানসভাৱেসু. ম-কাৰো হেত্থ পদসন্ধিকৰো.

পুথু নানাঅত্থেসূতি অত্থপটিসম্ভিদাৱিসযেসু পচ্চযুপ্পন্নাদিনানাঅত্থেসু. ধম্মেসূতি ধম্মপটিসম্ভিদাৱিসযেসু পচ্চযাদিনানাধম্মেসু. নিৰুত্তীসূতি তেসংযেৱ অত্থধম্মানং নিদ্ধাৰণৱচনসঙ্খাতেসু নানানিৰুত্তীসু. পুথু নানাপটিভানেসূতি অত্থপটিসম্ভিদাদিৱিসযেসু ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানীতি তথা তথা পটিভানতো উপতিট্ঠনতো পটিভানানীতি লদ্ধনামেসু নানাঞাণেসু.

পুথু নানাসীলক্খন্ধেসূতিআদীসু সীলস্স পুথুত্তং নানত্তঞ্চ ৱুত্তমেৱ, ইতৰেসং পন ৱুত্তনযানুসাৰেন সুৱিঞ্ঞেয্যত্তা পাকটমেৱ. যং পন অভিন্নং একমেৱ নিব্বানং, তত্থ উপচাৰৱসেন পুথুত্তং গহেতব্বন্তি আহ – ‘‘পুথু নানাজনসাধাৰণে ধম্মে সমতিক্কম্মা’’তি. তেনস্স মদনিম্মদনাদিপৰিযাযেন পুথুত্তং পৰিদীপিতং হোতি.

ৱিপুলে অত্থেতি মহন্তে অত্থে. মহন্তপৰিযাযো হি ৱিপুলসদ্দো. গম্ভীৰেসূতি সসাদীহি ৱিয মহাসমুদ্দো অনুপচিতঞাণসম্ভাৰেহি অলব্ভনেয্যপ্পতিট্ঠেসু খন্ধেসু ঞাণং পৱত্ততীতি ৱিসযস্স গম্ভীৰতায ঞাণস্স গম্ভীৰতা ৱিভাৱিতা.

তিক্খৱিসদভাৱাদিগুণেহি অসাধাৰণত্তা পৰেসং পঞ্ঞায ন সামন্তা, অথ খো সুৱিদূৰৱিদূৰেতি অসমন্তপঞ্ঞা আকাৰস্স ৰস্সত্তং কত্ৱা. কেচি ‘‘অসমত্থপঞ্ঞা’’তি পঠন্তি, তেসং যথাৱুত্তগুণেহি অঞ্ঞেহি অসাধাৰণত্তা নত্থি এতিস্সা কাযচি সমত্থন্তি অসমত্থা পঞ্ঞাতি যোজনা. অত্থৱৱত্থানতোতি অত্থপ্পভেদস্স যাথাৱতো সন্নিট্ঠানতো. ন অঞ্ঞো কোচি সক্কোতি অভিসম্ভৱিতুন্তি ঞাণগতিযা সম্পাপুণিতুং ন অঞ্ঞো কোচিপি সক্কোতি, তস্মা অযং সুৱিদূৰৱিদূৰেতি অসমন্তপঞ্ঞা. ইদানি পুগ্গলন্তৰৱসেন অসমন্তপঞ্ঞং ৱিভাৱেতুং, ‘‘পুথুজ্জনকল্যাণকস্সা’’তিআদি আৰদ্ধং.

‘‘পঞ্ঞাপভেদকুসলো অভিন্নঞাণো অধিগতপ্পটিসম্ভিদো চতুৱেসাৰজ্জপ্পত্তো দসবলধাৰী পুৰিসাসভো পুৰিসসীহো পুৰিসনাগো পুৰিসাজঞ্ঞো পুৰিসধোৰয্হো অনন্তঞাণো অনন্ততেজো অনন্তযসো অড্ঢো মহদ্ধনো বলৱা নেতা ৱিনেতা অনুনেতা পঞ্ঞাপেতা ৱিনিজ্ঝাপেতা পেক্খতা পসাদেতা. সো হি ভগৱা অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা, অসঞ্জাতস্স মগ্গস্স সঞ্জনেতা, অনক্খাতস্স মগ্গস্স অক্খাতা, মগ্গঞ্ঞূ মগ্গৱিদূ মগ্গকোৱিদো. মগ্গানুগামী চ পন এতৰহি সাৱকা ৱিহৰন্তি পচ্ছা সমন্নাগতা.

‘‘সো হি ভগৱা জানং জানাতি, পস্সং পস্সতি, চক্খুভূতো ঞাণভূতো ধম্মভূতো ব্ৰহ্মভূতো ৱত্তা পৱত্তা অত্থস্স নিন্নেতা অমতস্স দাতা ধম্মস্সামী তথাগতো, নত্থি তস্স ভগৱতো অঞ্ঞাতং অদিট্ঠং অৱিদিতং অসচ্ছিকতং অফস্সিতং পঞ্ঞায. অতীতং অনাগতং পচ্চুপ্পন্নং উপাদায সব্বে ধম্মা সব্বাকাৰেন বুদ্ধস্স ভগৱতো ঞাণমুখে আপাথং আগচ্ছন্তি, যং কিঞ্চি নেয্যং নাম অত্থি তং সব্বং জানিতব্বং, অত্তত্থো ৱা পৰত্থো ৱা উভযত্থো ৱা দিট্ঠধম্মিকো ৱা অত্থো সম্পৰাযিকো ৱা অত্থো উত্তানো ৱা অত্থো গম্ভীৰো ৱা অত্থো গূড়্হো ৱা অত্থো পটিচ্ছন্নো ৱা অত্থো নেয্যো ৱা অত্থো নীতো ৱা অত্থো অনৱজ্জো ৱা অত্থো নিক্কিলেসো ৱা অত্থো ৱোদানো ৱা অত্থো পৰমত্থো ৱা অত্থো, সব্বং তং অন্তোবুদ্ধঞাণে পৰিৱত্ততি.

‘‘সব্বং কাযকম্মং বুদ্ধস্স ভগৱতো ঞাণানুপৰিৱত্তি, সব্বং ৱচীকম্মং বুদ্ধস্স ভগৱতো ঞাণানুপৰিৱত্তি, সব্বং মনোকম্মং বুদ্ধস্স ভগৱতো ঞাণানুপৰিৱত্তি. অতীতে বুদ্ধস্স ভগৱতো অপ্পটিহতং ঞাণং, অনাগতে বুদ্ধস্স ভগৱতো অপ্পটিহতং ঞাণং, পচ্চুপ্পন্নে বুদ্ধস্স ভগৱতো অপ্পটিহতং ঞাণং, যাৱতকং নেয্যং, তাৱতকং ঞাণং. যাৱতকং ঞাণং, তাৱতকং নেয্যং. নেয্যপৰিযন্তিকং ঞাণং, ঞাণপৰিযন্তিকং নেয্যং, নেয্যং অতিক্কমিত্ৱা ঞাণং নপ্পৱত্ততি, ঞাণং অতিক্কমিত্ৱা নেয্যপথো নত্থি, অঞ্ঞমঞ্ঞপৰিযন্তট্ঠাযিনো তে ধম্মা, যথা দ্ৱিন্নং সমুগ্গপটলানং সম্মা ফুসিতানং হেট্ঠিমং সমুগ্গপটলং উপৰিমং নাতিৱত্ততি, উপৰিমং সমুগ্গপটলং হেট্ঠিমং নাতিৱত্ততি, অঞ্ঞমঞ্ঞপৰিযন্তট্ঠাযিনো, এৱমেৱং বুদ্ধস্স ভগৱতো নেয্যঞ্চ ঞাণঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞপৰিযন্তট্ঠাযিনো. যাৱতকং নেয্যং, তাৱতকং ঞাণং. যাৱতকং ঞাণং, তাৱতকং নেয্যং, নেয্যপৰিযন্তিকং ঞাণং, ঞাণপৰিযন্তিকং নেয্যং, নেয্যং অতিক্কমিত্ৱা ঞাণং নপ্পৱত্ততি, ঞাণং অতিক্কমিত্ৱা নেয্যপথো নত্থি. অঞ্ঞমঞ্ঞপৰিযন্তট্ঠাযিনো তে ধম্মা. সব্বধম্মেসু বুদ্ধস্স ভগৱতো ঞাণং পৱত্ততি.

‘‘সব্বে ধম্মা বুদ্ধস্স ভগৱতো আৱজ্জনপ্পটিবদ্ধা আকঙ্খপ্পটিবদ্ধা মনসিকাৰপ্পটিবদ্ধা চিত্তুপ্পাদপ্পটিবদ্ধা, সব্বসত্তেসু বুদ্ধস্স ভগৱতো ঞাণং পৱত্ততি. সব্বেসং সত্তানং বুদ্ধো আসযং জানাতি, অনুসযং জানাতি, চৰিতং জানাতি, অধিমুত্তিং জানাতি, অপ্পৰজক্খে মহাৰজক্খে তিক্খিন্দ্ৰিযে মুদিন্দ্ৰিযে স্ৱাকাৰে দ্ৱাকাৰে সুৱিঞ্ঞাপযে দুৱিঞ্ঞাপযে ভব্বা সব্বে সত্তে পজানাতি, সদেৱকো লোকো সমাৰকো সব্ৰহ্মকো সস্সমণব্ৰাহ্মণী পজা সদেৱমনুস্সা অন্তোবুদ্ধঞাণে পৰিৱত্ততি.

‘‘যথা যে কেচি মচ্ছকচ্ছপা অন্তমসো তিমিতিমিঙ্গলং উপাদায অন্তোমহাসমুদ্দে পৰিৱত্তন্তি, এৱমেৱ সদেৱকো লোকো সমাৰকো সব্ৰহ্মকো সস্সমণব্ৰাহ্মণী পজা সদেৱমনুস্সা অন্তোবুদ্ধঞাণে পৰিৱত্ততি. যথা যে কেচি পক্খিনো অন্তমসো গৰুড়ং ৱেনতেয্যং উপাদায আকাসস্স পদেসে পৰিৱত্তন্তি, এৱমেৱ যেপি তে সাৰিপুত্তসমা পঞ্ঞায, তেপি বুদ্ধঞাণস্স পদেসে পৰিৱত্তন্তি, বুদ্ধঞাণং দেৱমনুস্সানং পঞ্ঞং ফৰিত্ৱা অতিঘংসিত্ৱা তিট্ঠতি. যেপি তে খত্তিযপণ্ডিতা ব্ৰাহ্মণপণ্ডিতা গহপতিপণ্ডিতা সমণপণ্ডিতা নিপুণা কতপৰপ্পৱাদা ৱালৱেধিৰূপা, ৱোভিন্দন্তা মঞ্ঞে চৰন্তি পঞ্ঞাগতেন দিট্ঠিগতানি, তে তে পঞ্হং অভিসঙ্খৰিত্ৱা অভিসঙ্খৰিত্ৱা’’তি (পটি. ম. ৩.৫) –

আদিনা নিদ্দিট্ঠপাড়িং পেয্যালমুখেন সংখিপিত্ৱা দস্সেন্তো ‘‘পঞ্ঞাপভেদকুসলো পভিন্নঞাণো…পে… তে পঞ্হং অভিসঙ্খৰিত্ৱা অভিসঙ্খৰিত্ৱা’’তিআদিমাহ.

তত্থ পভিন্নঞাণোতি অত্থাদীসু পভেদগতঞাণো. ‘‘পভেদঞাণো’’তিপি পঠন্তি, সোযেৱ অত্থো. তে পঞ্হন্তি তে তে অত্তনা অধিপ্পেতং পঞ্হং. নিদ্দিট্ঠকাৰণাতি ৱিস্সজ্জিতকাৰণা. উপক্খিত্তকাতি ভগৱতো পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযেন সমীপে খিত্তকা অন্তেৱাসিকা সম্পজ্জন্তি.

ভৱতি অভিভৱতীতি ভূৰি. কিং? ৰাগাদিং. উপসগ্গে সতিপি তদেৱ পদং তমত্থং ৱদতীতি উপসগ্গেন ৱিনাপি সো অত্থো ৱিঞ্ঞেয্যো অনেকত্থত্তা ধাতূনন্তি ৱুত্তং – ‘‘অভিভুয্যতী’’তি. কাৰকব্যত্তযেন চেতং ৱুত্তং, তস্মা ৰাগং অভিভুয্যতীতি সা সা মগ্গপঞ্ঞা অত্তনা অত্তনা ৱজ্ঝং ৰাগং অভিভুয্যতি অভিভৱতি, মদতীতি অত্থো. অভিভৱতীতি সা সা ফলপঞ্ঞা তং তং ৰাগং ভৱি অভিভৱি মদ্দীতি ভূৰিপঞ্ঞা. ‘‘অভিভৱিতা’’তি ৱা পাঠো, ‘‘অভিভৱিত্ৱা’’তিপি পঠন্তি. অভিভৱিত্ৱাতি চ কিৰিযায সিদ্ধভাৱদস্সনং. পঞ্ঞা চে সিদ্ধা, ৰাগাভিভৱো চ সিদ্ধো এৱাতি. সেসেসুপি এসেৱ নযো.

ৰাগাদীসু পন ৰজ্জনলক্খণো ৰাগো. দুস্সনলক্খণো দোসো. মুয্হনলক্খণো মোহো. কুজ্ঝনলক্খণো কোধো, উপনন্ধনলক্খণো উপনাহো. পুব্বকালং কোধো, অপৰকালং উপনাহো. পৰগুণমক্খনলক্খণো মক্খো, যুগগ্গাহলক্খণো পলাসো. পৰসম্পত্তিখীযনলক্খণা ইস্সা, অত্তনো সম্পত্তিনিগ্গূহনলক্খণং মচ্ছৰিযং. অত্তনা কতপাপপ্পটিচ্ছাদনলক্খণা মাযা, অত্তনো অৱিজ্জমানগুণপ্পকাসনলক্খণং সাঠেয্যং. চিত্তস্স উদ্ধুমাতভাৱলক্খণো থম্ভো, কৰণুত্তৰিযলক্খণো সাৰম্ভো. উন্নতিলক্খণো মানো, অব্ভুন্নতিলক্খণো অতিমানো. মত্তভাৱলক্খণো মদো, পঞ্চকামগুণেসু চিত্তৱোস্সগ্গলক্খণো পমাদো. ভৱতি অভিভৱতি অৰিন্তি ভূৰি অসৰূপতো পৰস্স অকাৰস্স লোপং কত্ৱা. তেনাহ – ‘‘অৰিং মদ্দনিপঞ্ঞাতি ভূৰিপঞ্ঞা’’তি. ভৱতি এত্থ থাৱৰজঙ্গমন্তি ভূৰি ৱুচ্চতি পথৱী যথা ‘‘ভূমী’’তি ভূৰি ৱিযাতি ভূৰিপঞ্ঞা ৱিত্থতৱিপুলট্ঠেন সব্বং সহতায চ. তেনাহ – ‘‘তাযা’’তিআদি. তত্থ পথৱিসমাযাতি ৱিত্থতৱিপুলট্ঠেনেৱ পথৱিসমায. ৱিত্থতাযাতি পজানিতব্বে ৱিসযে ৱিত্থতায, ন একদেসে ৱত্তমানায. ৱিপুলাযাতি উড়াৰভূতায. সমন্নাগতোতি পুগ্গলো. ইতি-সদ্দো কাৰণত্থে, ইমিনা কাৰণেন পুগ্গলস্স ভূৰিপঞ্ঞায সমন্নাগতত্তা তস্স পঞ্ঞা ভূৰিপঞ্ঞা নামাতি অত্থো. ‘‘ভূৰিপঞ্ঞস্স পঞ্ঞা ভূৰিপঞ্ঞপঞ্ঞা’’তি ৱত্তব্বে একস্স পঞ্ঞাসদ্দস্স লোপং কত্ৱা ‘‘ভূৰিপঞ্ঞা’’তি ৱুত্তং.

অপিচাতি পঞ্ঞাপৰিযাযদস্সনত্থং ৱুত্তং. পঞ্ঞাযমেতন্তি পঞ্ঞায এতং. অধিৱচনন্তি অধিকং ৱচনং. ভূৰীতি ভূতে অত্থে খন্ধাদিকে ৰমতি সচ্চসভাৱেন, দিট্ঠি ৱিয ন অভূতেতি ভূৰি. মেধাতি অসনি ৱিয সিলুচ্চযে কিলেসে মেধতি হিংসতীতি মেধা, খিপ্পং গহণধাৰণট্ঠেন ৱা মেধা. পৰিণাযিকাতি যস্সুপ্পজ্জতি, তং সত্তং অত্তহিতপ্পটিপত্তিযং সম্পযুত্তধম্মে চ যাথাৱলক্খণপ্পটিৱেধে পৰিণেতীতি পৰিণাযিকা. ইমেহেৱ অঞ্ঞানিপি পঞ্ঞাপৰিযাযৱচনানি হোন্তি.

পঞ্ঞাবাহুল্লন্তি পঞ্ঞা বহুলা অস্সাতি পঞ্ঞাবহুলো, তস্স ভাৱো পঞ্ঞাবাহুল্লং. তঞ্চ পঞ্ঞায বাহুল্লং পৱত্তি এৱাতি তমত্থং পঞ্ঞাগৰুকস্স পুগ্গলস্স ৱসেন দস্সেন্তো, ‘‘ইধেকচ্চো পঞ্ঞাগৰুকো হোতী’’তিআদিমাহ. তত্থ ইধেকচ্চোতি পুথুজ্জনকল্যাণকো, অৰিযো ৱা. পঞ্ঞা গৰু একস্সাতি পঞ্ঞাগৰুকো. পঞ্ঞায চৰিতো পৱত্তিতো পঞ্ঞাচৰিতো, পঞ্ঞায চৰিতং পৱত্তং অস্সাতি ৱা পঞ্ঞাচৰিতো. অনুলোমিকখন্তিআদিৱিভাগা পঞ্ঞা আসযো এতস্সাতি পঞ্ঞাসযো. পঞ্ঞায অধিমুত্তো তন্নিন্নোতি পঞ্ঞাধিমুত্তো. সমুস্সিতট্ঠেন পঞ্ঞা ধজো এতস্সাতি পঞ্ঞাধজো. পঞ্ঞাকেতূতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. পঞ্ঞানিমিত্তং আধিপতেয্যং এতস্সাতি পঞ্ঞাধিপতেয্যো. পঞ্ঞাসঙ্খাতো ৱিচযো, ধম্মসভাৱৱিচিননং ৱা বহুলং এতস্সাতি ৱিচযবহুলো. নানপ্পকাৰেন ধম্মসভাৱৱিচিননং বহুলং অস্সাতি পৱিচযবহুলো. ওক্খাযনং যাথাৱতো ধম্মানং উপট্ঠানং বহুলং এতস্সাতি ওক্খাযনবহুলো. পঞ্ঞায তস্স তস্স ধম্মস্স সম্মাপেক্খনা সম্পেক্খা, সম্পেক্খায অযনং পৱত্তনং সম্পেক্খাযনং, সম্পেক্খাযনং ধম্মো পকতি অস্সাতি সম্পেক্খাযনধম্মো. সম্পেক্খাযনং ৱা যাথাৱতো দস্সনধম্মো সভাৱো এতস্সাতি সম্পেক্খাযনধম্মো. সব্বং ধম্মজাতং ৱিভূতং ৱিভাৱিতং কত্ৱা ৱিহৰণসীলোতি ৱিভূতৱিহাৰী.

তচ্চৰিতোতিআদীসু তং-সদ্দেন পঞ্ঞা পচ্চামট্ঠা, তস্মা তত্থ ‘‘পঞ্ঞাচৰিতো’’তিআদিনা অত্থো ৱেদিতব্বো. সা পঞ্ঞা চৰিতা গৰুকা বহুলা অস্সাতি তচ্চৰিতো তগ্গৰুকো তব্বহুলো. তস্সং পঞ্ঞাযং নিন্নো পোণো পব্ভাৰো অধিমুত্তোতি তন্নিন্নো তপ্পোণো তপ্পব্ভাৰো তদধিমুত্তো. সা পঞ্ঞা অধিপতি তদধিপতি, তদধিপতিতো আগতো তদাধিপতেয্যো. পঞ্ঞাগৰুকোতিআদীনি ‘‘কামং সেৱন্তংযেৱ জানাতি, অযং পুগ্গলো নেক্খম্মগৰুকো’’তিআদীসু (পটি. ম. ১.১১৪) ৱিয পুৰিমজাতিতো পভুতি ৱুত্তানি. তচ্চৰিতোতিআদীনি ইমিস্সা জাতিযা ৱুত্তানি. ইদানি ৱুত্তমেৱত্থং নিদস্সনৱসেনপি দস্সেতুং – ‘‘যথা’’তিআদি ৱুত্তং. এৱমেৱন্তিআদীনি দস্সিতব্বনিগমনং.

সীঘপঞ্ঞাতি অত্তনো ৱিসযে সীঘপ্পৱত্তিকা পঞ্ঞা, যা সমাৰদ্ধা অত্তনো পঞ্ঞাকিচ্চং অদন্ধাযন্তী অৱিত্থাযন্তী খিপ্পমেৱ সম্পাপেতি. তেনাহ – ‘‘সীঘং সীঘং সীলানি পৰিপূৰেতী’’তিআদি. তত্থ সীঘং সীঘন্তি বহূনং সীলাদীনং সঙ্গহত্থং দ্ৱিক্খত্তুং ৱুত্তং. সীলানীতি চাৰিত্তৱাৰিত্তৱসেন পঞ্ঞত্তানি পাতিমোক্খসংৱৰসীলানি, ঠপেত্ৱা ৱা ইন্দ্ৰিযসংৱৰং তস্স ৱিসুং গহিতত্তা ইতৰানি তিৱিধসীলানি. ইন্দ্ৰিযসংৱৰন্তি চক্খাদীনং ছন্নং ইন্দ্ৰিযানং ৰাগপ্পটিঘপ্পৱেসং অকত্ৱা সতিকৱাটেন নিৱাৰণং থকনং. ভোজনে মত্তঞ্ঞুতন্তি পচ্চৱেক্খিতপৰিভোগৱসেন ভোজনে পমাণঞ্ঞুভাৱং. জাগৰিযানুযোগন্তি দিৱসস্স তীসু কোট্ঠাসেসু ৰত্তিযা পঠমমজ্ঝিমকোট্ঠাসেসু চ জাগৰতি ন নিদ্দাযতি, সমণধম্মমেৱ কৰোতীতি জাগৰো, জাগৰস্স ভাৱো, কম্মং ৱা জাগৰিযং, জাগৰিযস্স অনুযোগো জাগৰিযানুযোগো, তং জাগৰিযানুযোগং. সীলক্খন্ধন্তি সেক্খং ৱা অসেক্খং ৱা সীলক্খন্ধং. এৱমিতৰেপি খন্ধা ৱেদিতব্বা. পঞ্ঞাক্খন্ধন্তি মগ্গপঞ্ঞা চ সেক্খাসেক্খানং লোকিযপঞ্ঞা চ. ৱিমুত্তিক্খন্ধন্তি ফলৱিমুত্তি. ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধন্তি পচ্চৱেক্খণঞাণং. সীঘপঞ্ঞানিদ্দেসসদিসোযেৱ লহুপঞ্ঞানিদ্দেসো, তথা হাসপঞ্ঞানিদ্দেসো. জৱনপঞ্ঞানিদ্দেসো পন কলাপসম্মসননযেন পৱত্তো. তিক্খপঞ্ঞানিদ্দেসো ৱীৰিযস্স উস্সুক্কাপনৱসেন, নিব্বেধিকপঞ্ঞানিদ্দেসো সব্বলোকে অনভিৰতসঞ্ঞাৱসেন পৱত্তো. তত্থ তুৰিতকিৰিযা সীঘতা. অদন্ধতা লহুতা. ৱেগাযিতত্তং খিপ্পতা.

হাসবহুলোতি পীতিবহুলো. সেসপদানি তস্সেৱ ৱেৱচনানি. অথ ৱা হাসবহুলোতি মূলপদং. ৱেদবহুলোতি তস্সা এৱ পীতিযা সম্পযুত্তসোমনস্সৱেদনাৱসেন নিদ্দেসপদং. তুট্ঠিবহুলোতি নাতিবলৱপীতিযা তুট্ঠাকাৰৱসেন. পামোজ্জবহুলোতি বলৱপীতিযা পমুদিতভাৱৱসেন. সীলানি পৰিপূৰেতীতি হট্ঠপ্পহট্ঠো উদগ্গূদগ্গো সম্পিযাযমানো সীলানি সম্পাদেতি. পীতিসোমনস্সসহগতা হি পঞ্ঞা অভিৰতিৱসেন আৰম্মণে ফুল্লিতা ৱিকসিতা ৱিয পৱত্ততি, ন এৱং উপেক্খাসহগতাতি.

অনিচ্চতো খিপ্পং জৱতীতি ‘‘খন্ধপঞ্চকং অনিচ্চ’’ন্তি ৱেগাযিতেন পৱত্ততি, পটিপক্খদূৰীভাৱেন পুব্বাভিসঙ্খাৰস্স সাতিসযত্তা ইন্দেন ৱিস্সট্ঠৱজিৰং ৱিয লক্খণং অৱিৰজ্ঝন্তী অদন্ধাযন্তী অনিচ্চলক্খণং ৱেগসা পটিৱিজ্ঝতি, তস্মা সা জৱনপঞ্ঞা নামাতি অত্থো. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. এৱং লক্খণাৰম্মণিকৱিপস্সনাৱসেন জৱনপঞ্ঞং দস্সেত্ৱা বলৱৱিপস্সনাৱসেন দস্সেতুং – ‘‘ৰূপ’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ খযট্ঠেনাতি যত্থ যত্থ উপ্পজ্জতি, তত্থ তত্থেৱ ভিজ্জনতো খযসভাৱত্তা. ভযট্ঠেনাতি ভযানকভাৱতো. অসাৰকট্ঠেনাতি অত্তসাৰৱিৰহতো নিচ্চসাৰাদিৱিৰহতো চ. তুলযিত্ৱাতি তুলাভূতায ৱিপস্সনাপঞ্ঞায তুলেত্ৱা. তীৰযিত্ৱাতি তায এৱ তীৰণভূতায তীৰেত্ৱা. ৱিভাৱযিত্ৱাতি যাথাৱতো পকাসেত্ৱা পাকটং কত্ৱা. অথ ৱা তুলযিত্ৱাতি কলাপসম্মসনৱসেন তুলযিত্ৱা. তীৰযিত্ৱাতি উদযব্বযানুপস্সনাৱসেন তীৰেত্ৱা. ৱিভাৱযিত্ৱাতি ভঙ্গানুপস্সনাদিৱসেন পাকটং কত্ৱা. ৱিভূতং কত্ৱাতি সঙ্খাৰুপেক্খানুলোমৱসেন ফুটং কত্ৱা. ৰূপনিৰোধেতি ৰূপক্খন্ধস্স নিৰোধভূতে নিব্বানে. খিপ্পং জৱতীতি নিন্নপোণপব্ভাৰৱসেন জৱতি পৱত্ততি. ইদানি সিখাপ্পত্তৱিপস্সনাৱসেন জৱনপঞ্ঞং দস্সেতুং, পুন ‘‘ৰূপ’’ন্তিআদি ৱুত্তং.

ঞাণস্স তিক্খভাৱো নাম সৱিসেসং পটিপক্খসমুচ্ছিন্দনেন ৱেদিতব্বোতি ‘‘খিপ্পং কিলেসে ছিন্দতীতি তিক্খপঞ্ঞা’’তি ৱত্ৱা তে পন কিলেসে ৱিভাগেন দস্সেন্তো, ‘‘উপ্পন্নং কামৱিতক্ক’’ন্তিআদিমাহ. সমথৱিপস্সনাহি ৱিক্খম্ভনতদঙ্গৱসেন পহীনম্পি অৰিযমগ্গেন অসমূহতত্তা উপ্পত্তিধম্মতং অনতীততায অসমূহতুপ্পন্নন্তি ৱুচ্চতি, তং ইধ ‘‘উপ্পন্ন’’ন্তি অধিপ্পেতং. নাধিৱাসেতীতি সন্তানং আৰোপেত্ৱা ন ৱাসেতি. পজহতীতি সমুচ্ছেদৱসেন পজহতি. ৱিনোদেতীতি খিপতি. ব্যন্তিং কৰোতীতি ৱিগতন্তং কৰোতি. অনভাৱং গমেতীতি অনু অভাৱং গমেতি, ৱিপস্সনাক্কমেন অৰিযমগ্গং পত্ৱা সমুচ্ছেদৱসেনেৱ অভাৱং গমযতীতি অত্থো. এত্থ চ কামপ্পটিসংযুত্তো ৱিতক্কো কামৱিতক্কো. ‘‘ইমে সত্তা মৰন্তূ’’তি পৰেসং মৰণপ্পটিসংযুত্তো ৱিতক্কো ব্যাপাদৱিতক্কো. ‘‘ইমে সত্তা ৱিহিংসিযন্তূ’’তি পৰেসং ৱিহিংসাপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো ৱিহিংসাৱিতক্কো. পাপকেতি লামকে. অকুসলে ধম্মেতি অকোসল্লসম্ভূতে ধম্মে. তিক্খপঞ্ঞো নাম খিপ্পাভিঞ্ঞো হোতি, পটিপদা চস্স ন চলতীতি আহ – ‘‘একম্হি আসনে চত্তাৰো অৰিযমগ্গা’’তিআদি.

‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা দুক্খা ৱিপৰিণামধম্মা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না খযধম্মা ৱযধম্মা ৱিৰাগধম্মা নিৰোধধম্মা’’তি যাথাৱতো দস্সনেন সচ্চপ্পটিৱেধো ইজ্ঝতি, ন অঞ্ঞথাতি কাৰণমুখেন নিব্বেধিকপঞ্ঞং দস্সেতুং – ‘‘সব্বসঙ্খাৰেসু উব্বেগবহুলো হোতী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ উব্বেগবহুলোতি ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তিআদিনা (ধ. প. ২৭৭) নযেন সব্বসঙ্খাৰেসু অভিণ্হপ্পৱত্তসংৱেগো. উত্তাসবহুলোতি ঞাণভযৱসেন সব্বসঙ্খাৰেসু বহুসো উত্ৰস্তমানসো. তেন আদীনৱানুপস্সনমাহ. উক্কণ্ঠনবহুলোতি সঙ্খাৰতো উদ্ধং ৱিসঙ্খাৰাভিমুখতায উক্কণ্ঠনবহুলো. ইমিনা নিব্বিদানুপস্সনমাহ. অৰতিবহুলোতিআদিনা তস্সা এৱ অপৰাপৰূপপত্তিং. বহিমুখোতি সব্বসঙ্খাৰতো বহিভূতং নিব্বানং উদ্দিস্স পৱত্তঞাণমুখো. তথা পৱত্তিতৱিমোক্খমুখো. নিব্বিজ্ঝনং পটিৱিজ্ঝনং নিব্বেধো, সো এতিস্সা অত্থীতি নিব্বেধিকা, নিব্বিজ্ঝতীতি ৱা নিব্বেধিকা, সা এৱ পঞ্ঞা নিব্বেধিকপঞ্ঞা. অনিব্বিদ্ধপুব্বন্তি অনমতগ্গে সংসাৰে অন্তং পাপেত্ৱা অনিৱিদ্ধপুব্বং. অপ্পদালিতপুব্বন্তি তস্সেৱ অত্থৱচনং, অন্তকৰণেনেৱ অপ্পদালিতপুব্বন্তি অত্থো. লোভক্খন্ধন্তি লোভৰাসিং, লোভকোট্ঠাসং ৱা.

কাযগতাসতিৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.