৮. পচ্চযপৰিচ্ছেদো

১. যেসং সঙ্খতধম্মানং, যে ধম্মা পচ্চযা যথা.

তং ৱিভাগমিহেদানি, পৱক্খামি যথাৰহং.

২. পটিচ্চসমুপ্পাদনযো পট্ঠাননযো চেতি পচ্চযসঙ্গহো দুৱিধো ৱেদিতব্বো.

৩. তত্থ তব্ভাৱভাৱীভাৱাকাৰমত্তোপলক্খিতো পটিচ্চসমুপ্পাদনযো, পট্ঠাননযো পন আহচ্চপচ্চযট্ঠিতিমাৰব্ভ পৱুচ্চতি, উভযং পন ৱোমিস্সেত্ৱা পপঞ্চেন্তি আচৰিযা.

পটিচ্চসমুপ্পাদনযো

৪. তত্থ অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা, সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং, ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং, নামৰূপপচ্চযা সড়াযতনং, সড়াযতনপচ্চযা ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা, তণ্হাপচ্চযা উপাদানং, উপাদানপচ্চযা ভৱো, ভৱপচ্চযা জাতি, জাতিপচ্চযা জৰামৰণং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা সম্ভৱন্তি. এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতীতি অযমেত্থ পটিচ্চসমুপ্পাদনযো.

৫. তত্থ তযো অদ্ধা দ্ৱাদসঙ্গানি ৱীসতাকাৰা তিসন্ধি চতুসঙ্খেপা তীণি ৱট্টানি দ্ৱে মূলানি চ ৱেদিতব্বানি.

৬. কথং? অৱিজ্জাসঙ্খাৰা অতীতো অদ্ধা, জাতিজৰামৰণং অনাগতো অদ্ধা, মজ্ঝে অট্ঠ পচ্চুপ্পন্নো অদ্ধাতি তযো অদ্ধা.

৭. অৱিজ্জা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণং নামৰূপং সড়াযতনং ফস্সো ৱেদনা তণ্হা উপাদানং ভৱো জাতি জৰামৰণন্তি দ্ৱাদসঙ্গানি.

৮. সোকাদিৱচনং পনেত্থ নিস্সন্দফলনিদস্সনং.

৯. অৱিজ্জাসঙ্খাৰগ্গহণেন পনেত্থ তণ্হুপাদানভৱাপি গহিতা ভৱন্তি, তথা তণ্হুপাদানভৱগ্গহণেন চ অৱিজ্জাসঙ্খাৰা, জাতিজৰামৰণগ্গহণেন চ ৱিঞ্ঞাণাদিফলপঞ্চকমেৱ গহিতন্তি কত্ৱা –

১০. অতীতে হেতৱো পঞ্চ, ইদানি ফলপঞ্চকং.

ইদানি হেতৱো পঞ্চ, আযতিং ফলপঞ্চকন্তি;

ৱীসতাকাৰা তিসন্ধি, চতুসঙ্খেপা চ ভৱন্তি.

১১. অৱিজ্জাতণ্হুপাদানা চ কিলেসৱট্টং, কম্মভৱসঙ্খাতো ভৱেকদেসো সঙ্খাৰা চ কম্মৱট্টং, উপপত্তিভৱসঙ্খাতো ভৱেকদেসো অৱসেসা চ ৱিপাকৱট্টন্তি তীণি ৱট্টানি.

১২. অৱিজ্জাতণ্হাৱসেন দ্ৱে মূলানি চ ৱেদিতব্বানি.

১৩. তেসমেৱ চ মূলানং, নিৰোধেন নিৰুজ্ঝতি.

জৰামৰণমুচ্ছায, পীড়িতানমভিণ্হসো;

আসৱানং সমুপ্পাদা, অৱিজ্জা চ পৱত্ততি.

ৱট্টমাবন্ধমিচ্চেৱং, তেভূমকমনাদিকং;

পটিচ্চসমুপ্পাদোতি, পট্ঠপেসি মহামুনি.

পট্ঠাননযো

১৪. হেতুপচ্চযো আৰম্মণপচ্চযো অধিপতিপচ্চযো অনন্তৰপচ্চযো সমনন্তৰপচ্চযো সহজাতপচ্চযো অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযো নিস্সযপচ্চযো উপনিস্সযপচ্চযো পুৰেজাতপচ্চযো পচ্ছাজাতপচ্চযো আসেৱনপচ্চযো কম্মপচ্চযো ৱিপাকপচ্চযো আহাৰপচ্চযো ইন্দ্ৰিযপচ্চযো ঝানপচ্চযো মগ্গপচ্চযো সম্পযুত্তপচ্চযো ৱিপ্পযুত্তপচ্চযো অত্থিপচ্চযো নত্থিপচ্চযো ৱিগতপচ্চযো অৱিগতপচ্চযোতি অযমেত্থ পট্ঠাননযো.

১৫. ছধা নামং তু নামস্স, পঞ্চধা নামৰূপিনং.

একধা পুন ৰূপস্স, ৰূপং নামস্স চেকধা.

পঞ্ঞত্তিনামৰূপানি, নামস্স দুৱিধা দ্ৱযং;

দ্ৱযস্স নৱধা চেতি, ছব্বিধা পচ্চযা কথং.

১৬. অনন্তৰনিৰুদ্ধা চিত্তচেতসিকা ধম্মা পটুপ্পন্নানং চিত্তচেতসিকানং ধম্মানং অনন্তৰসমনন্তৰনত্থিৱিগতৱসেন, পুৰিমানি জৱনানি পচ্ছিমানং জৱনানং আসেৱনৱসেন, সহজাতা চিত্তচেতসিকা ধম্মা অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্পযুত্তৱসেনেতি চ ছধা নামং নামস্স পচ্চযো হোতি.

১৭. হেতুঝানঙ্গমগ্গঙ্গানি সহজাতানং নামৰূপানং হেতাদিৱসেন, সহজাতা চেতনা সহজাতানং নামৰূপানং, নানাক্খণিকা চেতনা কম্মাভিনিব্বত্তানং নামৰূপানং কম্মৱসেন, ৱিপাকক্খন্ধা অঞ্ঞমঞ্ঞং সহজাতানং ৰূপানং ৱিপাকৱসেনেতি চ পঞ্চধা নামং নামৰূপানং পচ্চযো হোতি.

১৮. পচ্ছাজাতা চিত্তচেতসিকা ধম্মা পুৰেজাতস্স ইমস্স কাযস্স পচ্ছাজাতৱসেনেতি একধাৱ নামং ৰূপস্স পচ্চযো হোতি.

১৯. ছ ৱত্থূনি পৱত্তিযং সত্তন্নং ৱিঞ্ঞাণধাতূনং পঞ্চাৰম্মণানি চ পঞ্চৱিঞ্ঞাণৱীথিযা পুৰেজাতৱসেনেতি একধাৱ ৰূপং নামস্স পচ্চযো হোতি.

২০. আৰম্মণৱসেন উপনিস্সযৱসেনেতি চ দুৱিধা পঞ্ঞত্তিনামৰূপানি নামস্সেৱ পচ্চযা হোন্তি.

২১. তত্থ ৰূপাদিৱসেন ছব্বিধং হোতি আৰম্মণং.

২২. উপনিস্সযো পন তিৱিধো হোতি – আৰম্মণূপনিস্সযো অনন্তৰূপনিস্সযো পকতূপনিস্সযো চেতি.

২৩. তত্থ আৰম্মণমেৱ গৰুকতং আৰম্মণূপনিস্সযো.

২৪. অনন্তৰনিৰুদ্ধা চিত্তচেতসিকা ধম্মা অনন্তৰূপনিস্সযো.

২৫. ৰাগাদযো পন ধম্মা সদ্ধাদযো চ সুখং দুক্খং পুগ্গলো ভোজনং উতুসেনাসনঞ্চ যথাৰহং অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ কুসলাদিধম্মানং, কম্মং ৱিপাকানন্তি চ বহুধা হোতি পকতূপনিস্সযো.

২৬. অধিপতিসহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযআহাৰইন্দ্ৰিযৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতৱসেনেতি যথাৰহং নৱধা নামৰূপানি নামৰূপানং পচ্চযা ভৱন্তি.

২৭. তত্থ গৰুকতমাৰম্মণং আৰম্মণাধিপতিৱসেন নামানং, সহজাতাধিপতি চতুব্বিধোপি সহজাতৱসেন সহজাতানং নামৰূপানন্তি চ দুৱিধো হোতি অধিপতিপচ্চযো.

২৮. চিত্তচেতসিকা ধম্মা অঞ্ঞমঞ্ঞং সহজাতৰূপানঞ্চ, মহাভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং উপাদাৰূপানঞ্চ, পটিসন্ধিক্খণে ৱত্থুৱিপাকা অঞ্ঞমঞ্ঞন্তি চ তিৱিধো হোতি সহজাতপচ্চযো.

২৯. চিত্তচেতসিকা ধম্মা অঞ্ঞমঞ্ঞং, মহাভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং, পটিসন্ধিক্খণে ৱত্থুৱিপাকা অঞ্ঞমঞ্ঞন্তি চ তিৱিধো হোতি অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযো.

৩০. চিত্তচেতসিকা ধম্মা অঞ্ঞমঞ্ঞং সহজাতৰূপানঞ্চ, মহাভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং উপাদাৰূপানঞ্চ, ছ ৱত্থূনি সত্তন্নং ৱিঞ্ঞাণধাতূনন্তি চ তিৱিধো হোতি নিস্সযপচ্চযো.

৩১. কবড়ীকাৰো আহাৰো ইমস্স কাযস্স, অৰূপিনো আহাৰা সহজাতানং নামৰূপানন্তি চ দুৱিধো হোতি আহাৰপচ্চযো.

৩২. পঞ্চ পসাদা পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং, ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযং উপাদিন্নৰূপানং, অৰূপিনো ইন্দ্ৰিযা সহজাতানং নামৰূপানন্তি চ তিৱিধো হোতি ইন্দ্ৰিযপচ্চযো.

৩৩. ওক্কন্তিক্খণে ৱত্থু ৱিপাকানং, চিত্তচেতসিকা ধম্মা সহজাতৰূপানং সহজাতৱসেন, পচ্ছাজাতা চিত্তচেতসিকা ধম্মা পুৰেজাতস্স ইমস্স কাযস্স পচ্ছাজাতৱসেন ছ ৱত্থূনি পৱত্তিযং সত্তন্নং ৱিঞ্ঞাণধাতূনং পুৰেজাতৱসেনেতি চ তিৱিধো হোতি ৱিপ্পযুত্তপচ্চযো.

৩৪. সহজাতং পুৰেজাতং, পচ্ছাজাতঞ্চ সব্বথা.

কবড়ীকাৰো আহাৰো, ৰূপজীৱিতমিচ্চযন্তি. –

পঞ্চৱিধো হোতি অত্থিপচ্চযো অৱিগতপচ্চযো চ.

৩৫. আৰম্মণূপনিস্সযকম্মত্থিপচ্চযেসু চ সব্বেপি পচ্চযা সমোধানং গচ্ছন্তি.

৩৬. সহজাতৰূপন্তি পনেত্থ সব্বত্থাপি পৱত্তে চিত্তসমুট্ঠানানং, পটিসন্ধিযং কটত্তাৰূপানঞ্চ ৱসেন দুৱিধং হোতীতি ৱেদিতব্বং.

৩৭. ইতি তেকালিকা ধম্মা, কালমুত্তা চ সম্ভৱা.

অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ, সঙ্খতাসঙ্খতা তথা;

পঞ্ঞত্তিনামৰূপানং, ৱসেন তিৱিধা ঠিতা;

পচ্চযা নাম পট্ঠানে, চতুৱীসতি সব্বথা.

৩৮. তত্থ ৰূপধম্মা ৰূপক্খন্ধোৱ, চিত্তচেতসিকসঙ্খাতা চত্তাৰো অৰূপিনো খন্ধা, নিব্বানঞ্চেতি পঞ্চৱিধম্পি অৰূপন্তি চ নামন্তি চ পৱুচ্চতি.

পঞ্ঞত্তিভেদো

৩৯. ততো অৱসেসা পঞ্ঞত্তি পন পঞ্ঞাপিযত্তা পঞ্ঞত্তি, পঞ্ঞাপনতো পঞ্ঞত্তীতি চ দুৱিধা হোতি.

৪০. কথং? তংতংভূতৱিপৰিণামাকাৰমুপাদায তথা তথা পঞ্ঞত্তা ভূমিপব্বতাদিকা, সম্ভাৰসন্নিৱেসাকাৰমুপাদায গেহৰথসকটাদিকা, খন্ধপঞ্চকমুপাদায পুৰিসপুগ্গলাদিকা, চন্দাৱট্টনাদিকমুপাদায দিসাকালাদিকা, অসম্ফুট্ঠাকাৰমুপাদায কূপগুহাদিকা, তংতংভূতনিমিত্তং ভাৱনাৱিসেসঞ্চ উপাদায কসিণনিমিত্তাদিকা চেতি এৱমাদিপ্পভেদা পন পৰমত্থতো অৱিজ্জমানাপি অত্থচ্ছাযাকাৰেন চিত্তুপ্পাদানমাৰম্মণভূতা তং তং উপাদায উপনিধায কাৰণং কত্ৱা তথা তথা পৰিকপ্পিযমানা সঙ্খাযতি সমঞ্ঞাযতি ৱোহৰীযতি পঞ্ঞাপীযতীতি পঞ্ঞত্তীতি পৱুচ্চতি. অযং পঞ্ঞত্তি পঞ্ঞাপিযত্তা পঞ্ঞত্তি নাম.

৪১. পঞ্ঞাপনতো পঞ্ঞত্তি পন নামনামকম্মাদিনামেন পৰিদীপিতা, সা ৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তি অৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, ৱিজ্জমানেন অৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, অৱিজ্জমানেন ৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, ৱিজ্জমানেন ৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, অৱিজ্জমানেন অৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তি চেতি ছব্বিধা হোতি.

৪২. তত্থ যদা পন পৰমত্থতো ৱিজ্জমানং ৰূপৱেদনাদিং এতায পঞ্ঞাপেন্তি, তদাযং ৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তি. যদা পন পৰমত্থতো অৱিজ্জমানং ভূমিপব্বতাদিং এতায পঞ্ঞাপেন্তি, তদাযং অৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তীতি পৱুচ্চতি. উভিন্নং পন ৱোমিস্সকৱসেন সেসা যথাক্কমং ছড়ভিঞ্ঞো, ইত্থিসদ্দো, চক্খুৱিঞ্ঞাণং, ৰাজপুত্তোতি চ ৱেদিতব্বা.

৪৩. ৱচীঘোসানুসাৰেন, সোতৱিঞ্ঞাণৱীথিযা.

পৱত্থানন্তৰুপ্পন্ন-মনোদ্ৱাৰস্স গোচৰা.

অত্থা যস্সানুসাৰেন, ৱিঞ্ঞাযন্তি ততো পৰং;

সাযং পঞ্ঞত্তি ৱিঞ্ঞেয্যা, লোকসঙ্কেতনিম্মিতা.

ইতি অভিধম্মত্থসঙ্গহে পচ্চযসঙ্গহৱিভাগো নাম

অট্ঠমো পৰিচ্ছেদো.