৪. ৱীথিপৰিচ্ছেদো

১. চিত্তুপ্পাদানমিচ্চেৱং, কত্ৱাসঙ্গহমুত্তৰং.

ভূমিপুগ্গলভেদেন, পুব্বাপৰনিযামিতং.

পৱত্তিসঙ্গহং নাম, পটিসন্ধিপৱত্তিযং;

পৱক্খামি সমাসেন, যথাসম্ভৱতো কথং.

২. . ৱীথিমুত্তানং পন কম্মকম্মনিমিত্তগতিনিমিত্তৱসেন তিৱিধা হোতি ৱিসযপ্পৱত্তি.

৪. তত্থ ৱত্থুদ্ৱাৰাৰম্মণানি পুব্বে ৱুত্তনযানেৱ.

ৱিঞ্ঞাণছক্কং

৫. চক্খুৱিঞ্ঞাণং সোতৱিঞ্ঞাণং ঘানৱিঞ্ঞাণং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং কাযৱিঞ্ঞাণং মনোৱিঞ্ঞাণঞ্চেতি ছ ৱিঞ্ঞাণানি.

ৱীথিছক্কং

৬. ছ ৱীথিযো পন চক্খুদ্ৱাৰৱীথি সোতদ্ৱাৰৱীথি ঘানদ্ৱাৰৱীথি জিৱ্হাদ্ৱাৰৱীথি কাযদ্ৱাৰৱীথি মনোদ্ৱাৰৱীথি চেতি দ্ৱাৰৱসেন ৱা, চক্খুৱিঞ্ঞাণৱীথি সোতৱিঞ্ঞাণৱীথি ঘানৱিঞ্ঞাণৱীথি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণৱীথি কাযৱিঞ্ঞাণৱীথি মনোৱিঞ্ঞাণৱীথি চেতি ৱিঞ্ঞাণৱসেন ৱা দ্ৱাৰপ্পৱত্তা চিত্তপ্পৱত্তিযো যোজেতব্বা.

ৱীথিভেদো

৭. অতিমহন্তং মহন্তং পৰিত্তং অতিপৰিত্তঞ্চেতি পঞ্চদ্ৱাৰে মনোদ্ৱাৰে পন ৱিভূতমৱিভূতঞ্চেতি ছধা ৱিসযপ্পৱত্তি ৱেদিতব্বা.

পঞ্চদ্ৱাৰৱীথি

৮. কথং? উপ্পাদঠিতিভঙ্গৱসেন খণত্তযং একচিত্তক্খণং নাম.

৯. তানি পন সত্তৰস চিত্তক্খণানি ৰূপধম্মানমাযূ.

১০. একচিত্তক্খণাতীতানি ৱা বহুচিত্তক্খণাতীতানি ৱা ঠিতিপ্পত্তানেৱ পঞ্চাৰম্মণানি পঞ্চদ্ৱাৰে আপাথমাগচ্ছন্তি. তস্মা যদি একচিত্তক্খণাতীতকং ৰূপাৰম্মণং চক্খুস্স আপাথমাগচ্ছতি, ততো দ্ৱিক্খত্তুং ভৱঙ্গে চলিতে ভৱঙ্গসোতং ৱোচ্ছিন্দিত্ৱা তমেৱ ৰূপাৰম্মণং আৱজ্জন্তং পঞ্চদ্ৱাৰাৱজ্জনচিত্তং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝতি, ততো তস্সানন্তৰং তমেৱ ৰূপং পস্সন্তং চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সম্পটিচ্ছন্তং সম্পটিচ্ছনচিত্তং, সন্তীৰযমানং সন্তীৰণচিত্তং, ৱৱত্থপেন্তং ৱোট্ঠব্বনচিত্তঞ্চেতি যথাক্কমং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝন্তি, ততো পৰং একূনতিংস কামাৱচৰজৱনেসু যংকিঞ্চি লদ্ধপচ্চযং যেভুয্যেন সত্তক্খত্তুং জৱতি, জৱনানুবন্ধানি চ দ্ৱে তদাৰম্মণপাকানি যথাৰহং পৱত্তন্তি, ততো পৰং ভৱঙ্গপাতো.

১১. এত্তাৱতা চুদ্দস ৱীথিচিত্তুপ্পাদা, দ্ৱে ভৱঙ্গচলনানি, পুব্বেৱাতীতকমেকচিত্তক্খণন্তি কত্ৱা সত্তৰস চিত্তক্খণানি পৰিপূৰেন্তি, ততো পৰং নিৰুজ্ঝতি, আৰম্মণমেতং অতিমহন্তং নাম গোচৰং.

১২. যাৱ তদাৰম্মণুপ্পাদা পন অপ্পহোন্তাতীতকমাপাথমাগতং আৰম্মণং মহন্তং নাম, তত্থ জৱনাৱসানে ভৱঙ্গপাতোৱ হোতি, নত্থি তদাৰম্মণুপ্পাদো.

১৩. যাৱ জৱনুপ্পাদাপি অপ্পহোন্তাতীতকমাপাথমাগতং আৰম্মণং পৰিত্তং নাম, তত্থ জৱনম্পি অনুপ্পজ্জিত্ৱা দ্ৱত্তিক্খত্তুং ৱোট্ঠব্বনমেৱ পৱত্ততি, ততো পৰং ভৱঙ্গপাতোৱ হোতি.

১৪. যাৱ ৱোট্ঠব্বনুপ্পাদা চ পন অপ্পহোন্তাতীতকমাপাথমাগতং নিৰোধাসন্নমাৰম্মণং অতিপৰিত্তং নাম, তত্থ ভৱঙ্গচলনমেৱ হোতি, নত্থি ৱীথিচিত্তুপ্পাদো.

১৫. ইচ্চেৱং চক্খুদ্ৱাৰে, তথা সোতদ্ৱাৰাদীসু চেতি সব্বথাপি পঞ্চদ্ৱাৰে তদাৰম্মণজৱনৱোট্ঠব্বনমোঘৱাৰসঙ্খাতানং চতুন্নং ৱাৰানং যথাক্কমং আৰম্মণভূতা ৱিসযপ্পৱত্তি চতুধা ৱেদিতব্বা.

১৬. ৱীথিচিত্তানি সত্তেৱ, চিত্তুপ্পাদা চতুদ্দস.

চতুপঞ্ঞাস ৱিত্থাৰা, পঞ্চদ্ৱাৰে যথাৰহং.

অযমেত্থ পঞ্চদ্ৱাৰে ৱীথিচিত্তপ্পৱত্তিনযো.

মনোদ্ৱাৰৱীথি পৰিত্তজৱনৱাৰো

১৭. মনোদ্ৱাৰে পন যদি ৱিভূতমাৰম্মণং আপাথমাগচ্ছতি, ততো পৰং ভৱঙ্গচলনমনোদ্ৱাৰাৱজ্জনজৱনাৱসানে তদাৰম্মণপাকানি পৱত্তন্তি, ততো পৰং ভৱঙ্গপাতো.

১৮. অৱিভূতে পনাৰম্মণে জৱনাৱসানে ভৱঙ্গপাতোৱ হোতি, নত্থি তদাৰম্মণুপ্পাদোতি.

১৯. ৱীথিচিত্তানি তীণেৱ, চিত্তুপ্পাদা দসেৰিতা.

ৱিত্থাৰেন পনেত্থেক-চত্তালীস ৱিভাৱযে;

অযমেত্থ পৰিত্তজৱনৱাৰো.

অপ্পনাজৱনৱাৰো

২০. অপ্পনাজৱনৱাৰে পন ৱিভূতাৱিভূতভেদো নত্থি, তথা তদাৰম্মণুপ্পাদো চ.

২১. তত্থ হি ঞাণসম্পযুত্তকামাৱচৰজৱনানমট্ঠন্নং অঞ্ঞতৰস্মিং পৰিকম্মোপচাৰানুলোমগোত্ৰভুনামেন চতুক্খত্তুং তিক্খত্তুমেৱ ৱা যথাক্কমং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুদ্ধানন্তৰমেৱ যথাৰহং চতুত্থং, পঞ্চমং ৱা ছব্বীসতিমহগ্গতলোকুত্তৰজৱনেসু যথাভিনীহাৰৱসেন যং কিঞ্চি জৱনং অপ্পনাৱীথিমোতৰতি, ততো পৰং অপ্পনাৱসানে ভৱঙ্গপাতোৱ হোতি.

২২. তত্থ সোমনস্সসহগতজৱনানন্তৰং অপ্পনাপি সোমনস্সসহগতাৱ পাটিকঙ্খিতব্বা, উপেক্খাসহগতজৱনানন্তৰং উপেক্খাসহগতাৱ, তত্থাপি কুসলজৱনানন্তৰং কুসলজৱনঞ্চেৱ হেট্ঠিমঞ্চ ফলত্তযমপ্পেতি, কিৰিযজৱনানন্তৰং কিৰিযজৱনং অৰহত্তফলঞ্চাতি.

২৩. দ্ৱত্তিংস সুখপুঞ্ঞম্হা, দ্ৱাদসোপেক্খকা পৰং,

সুখিতক্ৰিযতো অট্ঠ, ছ সম্ভোন্তি উপেক্খকা.

২৪. পুথুজ্জনান সেক্খানং, কামপুঞ্ঞতিহেতুতো.

তিহেতুকামক্ৰিযতো, ৱীতৰাগানমপ্পনা.

অযমেত্থ মনোদ্ৱাৰে ৱীথিচিত্তপ্পৱত্তিনযো.

তদাৰম্মণনিযমো

২৫. সব্বত্থাপি পনেত্থ অনিট্ঠে আৰম্মণে অকুসলৱিপাকানেৱ পঞ্চৱিঞ্ঞাণসম্পটিচ্ছনসন্তীৰণতদাৰম্মণানি.

২৬. ইট্ঠে কুসলৱিপাকানি.

২৭. অতিইট্ঠে পন সোমনস্সসহগতানেৱ সন্তীৰণতদাৰম্মণানি, তত্থাপি সোমনস্সসহগতকিৰিযজৱনাৱসানে সোমনস্সসহগতানেৱ তদাৰম্মণানি ভৱন্তি, উপেক্খাসহগতকিৰিযজৱনাৱসানে চ উপেক্খাসহগতানেৱ হোন্তি.

২৮. দোমনস্সসহগতজৱনাৱসানে চ পন তদাৰম্মণানিচেৱ ভৱঙ্গানি চ উপেক্খাসহগতানেৱ ভৱন্তি, তস্মা যদি সোমনস্সপটিসন্ধিকস্স দোমনস্সসহগতজৱনাৱসানে তদাৰম্মণসম্ভৱো নত্থি, তদা যং কিঞ্চি পৰিচিতপুব্বং পৰিত্তাৰম্মণমাৰব্ভ উপেক্খাসহগতসন্তীৰণং উপ্পজ্জতি, তমনন্তৰিত্ৱা ভৱঙ্গপাতোৱ হোতীতি ৱদন্তি আচৰিযা.

২৯. তথা কামাৱচৰজৱনাৱসানে কামাৱচৰসত্তানং কামাৱচৰধম্মেস্ৱেৱ আৰম্মণভূতেসু তদাৰম্মণং ইচ্ছন্তীতি.

৩০. কামে জৱনসত্তালম্বণানং নিযমে সতি.

ৱিভূতেতিমহন্তে চ, তদাৰম্মণমীৰিতং.

অযমেত্থ তদাৰম্মণনিযমো.

জৱননিযমো

৩১. জৱনেসু চ পৰিত্তজৱনৱীথিযং কামাৱচৰজৱনানি সত্তক্খত্তুং ছক্খত্তুমেৱ ৱা জৱন্তি.

৩২. মন্দপ্পৱত্তিযং পন মৰণকালাদীসু পঞ্চৱাৰমেৱ.

৩৩. ভগৱতো পন যমকপাটিহাৰিযকালাদীসু লহুকপ্পৱত্তিযং চত্তাৰিপঞ্চ ৱা পচ্চৱেক্খণচিত্তানি ভৱন্তীতিপি ৱদন্তি.

৩৪. আদিকম্মিকস্স পন পঠমকপ্পনাযং মহগ্গতজৱনানিঅভিঞ্ঞাজৱনানি চ সব্বদাপি একৱাৰমেৱ জৱন্তি, ততো পৰং ভৱঙ্গপাতো.

৩৫. চত্তাৰো পন মগ্গুপ্পাদা একচিত্তক্খণিকা, ততো পৰং দ্ৱে তীণি ফলচিত্তানি যথাৰহং উপ্পজ্জন্তি, ততো পৰং ভৱঙ্গপাতো.

৩৬. নিৰোধসমাপত্তিকালে দ্ৱিক্খত্তুং চতুত্থাৰুপ্পজৱনং জৱতি, ততো পৰং নিৰোধং ফুসতি.

৩৭. ৱুট্ঠানকালে চ অনাগামিফলং ৱা অৰহত্তফলং ৱা যথাৰহমেকৱাৰং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুদ্ধে ভৱঙ্গপাতোৱ হোতি.

৩৮. সব্বত্থাপি সমাপত্তিৱীথিযং ভৱঙ্গসোতো ৱিয ৱীথিনিযমো নত্থীতি কত্ৱা বহূনিপি লব্ভন্তীতি.

৩৯. সত্তক্খত্তুং পৰিত্তানি, মগ্গাভিঞ্ঞা সকিং মতা.

অৱসেসানি লব্ভন্তি, জৱনানি বহূনিপি.

অযমেত্থ জৱননিযমো.

পুগ্গলভেদো

৪০. দুহেতুকানমহেতুকানঞ্চ পনেত্থ কিৰিযজৱনানি চেৱ অপ্পনাজৱনানি চ লব্ভন্তি.

৪১. তথা ঞাণসম্পযুত্তৱিপাকানি চ সুগতিযং.

৪২. দুগ্গতিযং পন ঞাণৱিপ্পযুত্তানি চ মহাৱিপাকানি ন লব্ভন্তি.

৪৩. তিহেতুকেসু চ খীণাসৱানং কুসলাকুসলজৱনানি ন লব্ভন্তি.

৪৪. তথা সেক্খপুথুজ্জনানং কিৰিযজৱনানি.

৪৫. দিট্ঠিগতসম্পযুত্তৱিচিকিচ্ছাজৱনানি চ সেক্খানং.

৪৬. অনাগামিপুগ্গলানং পন পটিঘজৱনানি চ ন লব্ভন্তি.

৪৭. লোকুত্তৰজৱনানি চ যথাৰহং অৰিযানমেৱ সমুপ্পজ্জন্তীতি.

৪৮. অসেক্খানং চতুচত্তালীস সেক্খানমুদ্দিসে.

ছপ্পঞ্ঞাসাৱসেসানং, চতুপঞ্ঞাস সম্ভৱা.

অযমেত্থ পুগ্গলভেদো.

ভূমিৱিভাগো

৪৯. কামাৱচৰভূমিযং পনেতানি সব্বানিপি ৱীথিচিত্তানি যথাৰহমুপলব্ভন্তি.

৫০. ৰূপাৱচৰভূমিযং পটিঘজৱনতদাৰম্মণৱজ্জিতানি.

৫১. অৰূপাৱচৰভূমিযং পঠমমগ্গৰূপাৱচৰহসনহেট্ঠিমাৰুপ্পৱজ্জিতানি চ লব্ভন্তি.

৫২. সব্বত্থাপি চ তংতংপসাদৰহিতানং তংতংদ্ৱাৰিকৱীথিচিত্তানি ন লব্ভন্তেৱ.

৫৩. অসঞ্ঞসত্তানং পন সব্বথাপি চিত্তপ্পৱত্তি নত্থেৱাতি.

৫৪. অসীতি ৱীথিচিত্তানি, কামে ৰূপে যথাৰহং.

চতুসট্ঠি তথাৰূপে, দ্ৱেচত্তালীস লব্ভৰে.

অযমেত্থ ভূমিৱিভাগো.

৫৫. ইচ্চেৱং ছদ্ৱাৰিকচিত্তপ্পৱত্তি যথাসম্ভৱং ভৱঙ্গন্তৰিতা যাৱতাযুকমব্বোচ্ছিন্না পৱত্ততি.

ইতি অভিধম্মত্থসঙ্গহে ৱীথিসঙ্গহৱিভাগো নাম

চতুত্থো পৰিচ্ছেদো.