১. চাপালৱগ্গো

১. অপাৰসুত্তং

৮১৩. ‘‘চত্তাৰোমে ভিক্খৱে, ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা অপাৰা পাৰং গমনায সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, চিত্তসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা অপাৰা পাৰং গমনায সংৱত্তন্তী’’তি. পঠমং.

২. ৱিৰদ্ধসুত্তং

৮১৪. ‘‘যেসং কেসঞ্চি, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ৱিৰদ্ধা, ৱিৰদ্ধো তেসং অৰিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী. যেসং কেসঞ্চি, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা আৰদ্ধা, আৰদ্ধো তেসং অৰিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. যেসং কেসঞ্চি, ভিক্খৱে, ইমে চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ৱিৰদ্ধা, ৱিৰদ্ধো তেসং অৰিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী. যেসং কেসঞ্চি, ভিক্খৱে, ইমে চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা আৰদ্ধা, আৰদ্ধো তেসং অৰিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী’’তি. দুতিযং.

৩. অৰিযসুত্তং

৮১৫. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা অৰিযা নিয্যানিকা নিয্যন্তি তক্কৰস্স সম্মা দুক্খক্খযায. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা অৰিযা নিয্যানিকা নিয্যন্তি তক্কৰস্স সম্মা দুক্খক্খযাযা’’তি. ততিযং.

৪. নিব্বিদাসুত্তং

৮১৬. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্তন্তী’’তি. চতুত্থং.

৫. ইদ্ধিপদেসসুত্তং

৮১৭. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইদ্ধিপদেসং অভিনিপ্ফাদেসুং সব্বে তে চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইদ্ধিপদেসং অভিনিপ্ফাদেস্সন্তি সব্বে তে চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইদ্ধিপদেসং অভিনিপ্ফাদেন্তি সব্বে তে চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা.

‘‘কতমেসং চতুন্নং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইদ্ধিপদেসং অভিনিপ্ফাদেসুং, সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইদ্ধিপদেসং অভিনিপ্ফাদেস্সন্তি, সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইদ্ধিপদেসং অভিনিপ্ফাদেন্তি, সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা’’তি. পঞ্চমং.

৬. সমত্তসুত্তং

৮১৮. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সমত্তং ইদ্ধিং অভিনিপ্ফাদেসুং, সব্বে তে চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সমত্তং ইদ্ধিং অভিনিপ্ফাদেস্সন্তি, সব্বে তে চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সমত্তং ইদ্ধিং অভিনিপ্ফাদেন্তি, সব্বে তে চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা.

‘‘কতমেসং চতুন্নং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সমত্তং ইদ্ধিং অভিনিপ্ফাদেসুং, সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সমত্তং ইদ্ধিং অভিনিপ্ফাদেস্সন্তি, সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সমত্তং ইদ্ধিং অভিনিপ্ফাদেন্তি, সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা’’তি. ছট্ঠং.

৭. ভিক্খুসুত্তং

৮১৯. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং ভিক্খূ আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিংসু, সব্বে তে চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং ভিক্খূ আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সন্তি, সব্বে তে চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি ভিক্খূ আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰন্তি, সব্বে তে চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা.

‘‘কতমেসং চতুন্নং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অতীতমদ্ধানং ভিক্খূ আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিংসু সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং ভিক্খূ আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সন্তি, সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, এতৰহি ভিক্খূ আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰন্তি, সব্বে তে ইমেসংযেৱ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা’’তি. সত্তমং.

৮. বুদ্ধসুত্তং

৮২০. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ইদ্ধিপাদা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি …পে… ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা তথাগতো ‘অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো’তি ৱুচ্চতী’’তি. অট্ঠমং.

৯. ঞাণসুত্তং

৮২১. ‘‘‘অযং ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো ইদ্ধিপাদো’তি মে ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘সো খো পনাযং ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো ইদ্ধিপাদো ভাৱেতব্বো’তি মে, ভিক্খৱে…পে… ‘ভাৱিতো’তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি.

‘‘‘অযং ৱীৰিযসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো ইদ্ধিপাদো’তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘সো খো পনাযং ৱীৰিযসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো ইদ্ধিপাদো ভাৱেতব্বো’তি মে, ভিক্খৱে…পে… ‘ভাৱিতো’তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি.

‘‘‘অযং চিত্তসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো ইদ্ধিপাদো’তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘সো খো পনাযং চিত্তসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো ইদ্ধিপাদো ভাৱেতব্বো’তি মে, ভিক্খৱে…পে… ‘ভাৱিতো’তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি.

‘‘‘অযং ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো ইদ্ধিপাদো’তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘সো খো পনাযং ৱীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো ইদ্ধিপাদো ভাৱেতব্বো’তি মে, ভিক্খৱে…পে… ‘ভাৱিতো’তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদী’’তি. নৱমং.

১০. চেতিযসুত্তং

৮২২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৱেসালিং পিণ্ডায পাৱিসি. ৱেসালিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘গণ্হাহি, আনন্দ, নিসীদনং. যেন চাপালং চেতিযং [পাৱালচেতিযং (স্যা. কং.)] তেনুপসঙ্কমিস্সাম দিৱাৱিহাৰাযা’’তি. ‘‘এৱং ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা নিসীদনং আদায ভগৱন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধি. অথ খো ভগৱা যেন চাপালং চেতিযং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. আযস্মাপি খো আনন্দো ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘ৰমণীযা, আনন্দ, ৱেসালী, ৰমণীযং উদেনং চেতিযং, ৰমণীযং গোতমকং চেতিযং, ৰমণীযং সত্তম্বং চেতিযং, ৰমণীযং বহুপুত্তং চেতিযং [বহুপুত্তকচেতিযং (স্যা. কং. পী. ক.)], ৰমণীযং সাৰন্দদং চেতিযং [আনন্দচেতিযং (ক.), সানন্দৰং (ক.)], ৰমণীযং চাপালং চেতিযং. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৱা তিট্ঠেয্য কপ্পাৱসেসং ৱা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা. আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৱা তিট্ঠেয্য কপ্পাৱসেসং ৱা’’তি.

এৱম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতা ওড়াৰিকে নিমিত্তে কযিৰমানে ওড়াৰিকে ওভাসে কযিৰমানে নাসক্খি পটিৱিজ্ঝিতুং; ন ভগৱন্তং যাচি – ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৱা কপ্পং, তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং [সুগতো কপ্পাৱসেসং (পী. ক.) দী. নি. ২.১৬৭] বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’’ন্তি যথা তং মাৰেন পৰিযুট্ঠিতচিত্তো.

দুতিযম্পি খো ভগৱা…পে… ততিযম্পি খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘ৰমণীযা, আনন্দ, ৱেসালী, ৰমণীযং উদেনং চেতিযং, ৰমণীযং গোতমকং চেতিযং, ৰমণীযং সত্তম্বং চেতিযং, ৰমণীযং বহুপুত্তং চেতিযং, ৰমণীযং সাৰন্দদং চেতিযং, ৰমণীযং চাপালং চেতিযং. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৱা তিট্ঠেয্য কপ্পাৱসেসং ৱা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা. আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৱা তিট্ঠেয্য কপ্পাৱসেসং ৱা’’তি.

এৱম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতা ওড়াৰিকে নিমিত্তে কযিৰমানে ওড়াৰিকে ওভাসে কযিৰমানে নাসক্খি পটিৱিজ্ঝিতুং; ন ভগৱন্তং যাচি – ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৱা কপ্পং, তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’’ন্তি যথা তং মাৰেন পৰিযুট্ঠিতচিত্তো.

অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘গচ্ছ খো ত্ৱং, আনন্দ, যস্স দানি কালং মঞ্ঞসী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসীদি. অথ খো মাৰো পাপিমা, অচিৰপক্কন্তে আযস্মন্তে আনন্দে, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা, পৰিনিব্বাতু দানি সুগতো [পৰিনিব্বাতু সুগতো (সী. স্যা. কং.) এৱমুপৰিপি]! পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো. ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৱতা ৱাচা – ‘ন তাৱাহং, পাপিম, পৰিনিব্বাযিস্সামি যাৱ মে ভিক্খূ ন সাৱকা ভৱিস্সন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনো, সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৱিৱৰিস্সন্তি ৱিভজিস্সন্তি উত্তানীকৰিস্সন্তি [উত্তানিং কৰিস্সন্তি (ক.), উত্তানিকৰিস্সন্তি (পী.)], উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’’’তি.

সন্তি খো পন, ভন্তে, এতৰহি ভিক্খূ ভগৱতো সাৱকা ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনো, সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৱিৱৰন্তি ৱিভজন্তি উত্তানীকৰোন্তি, উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেন্তি. পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা, পৰিনিব্বাতু দানি, সুগতো! পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৱতা ৱাচা – ‘ন তাৱাহং, পাপিম, পৰিনিব্বাযিস্সামি যাৱ মে ভিক্খুনিযো ন সাৱিকা ভৱিস্সন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনিযো, সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৱিৱৰিস্সন্তি ৱিভজিস্সন্তি উত্তানীকৰিস্সন্তি, উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’’’তি.

‘‘সন্তি খো পন, ভন্তে, এতৰহি ভিক্খুনিযো ভগৱতো সাৱিকা ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনিযো, সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৱিৱৰন্তি ৱিভজন্তি উত্তানীকৰোন্তি, উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেন্তি. পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা, পৰিনিব্বাতু দানি, সুগতো! পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৱতা ৱাচা – ‘ন তাৱাহং, পাপিম, পৰিনিব্বাযিস্সামি যাৱ মে উপাসকা…পে… যাৱ মে উপাসিকা ন সাৱিকা ভৱিস্সন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনিযো, সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৱিৱৰিস্সন্তি ৱিভজিস্সন্তি উত্তানীকৰিস্সন্তি, উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’’’তি.

‘‘সন্তি খো পন, ভন্তে, এতৰহি উপাসকা…পে… উপাসিকা ভগৱতো সাৱিকা ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনিযো, সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৱিৱৰন্তি ৱিভজন্তি উত্তানীকৰোন্তি, উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেন্তি. পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা, পৰিনিব্বাতু দানি, সুগতো! পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৱতা ৱাচা – ‘ন তাৱাহং, পাপিম, পৰিনিব্বাযিস্সামি যাৱ মে ইদং ব্ৰহ্মচৰিযং ন ইদ্ধঞ্চেৱ ভৱিস্সতি ফীতঞ্চ ৱিত্থাৰিতং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিত’ন্তি. তযিদং, ভন্তে, ভগৱতো ব্ৰহ্মচৰিযং ইদ্ধঞ্চেৱ ফীতঞ্চ ৱিত্থাৰিতং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং. পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা, পৰিনিব্বাতু দানি সুগতো. পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো’’তি.

এৱং ৱুত্তে ভগৱা মাৰং পাপিমন্তং এতদৱোচ – ‘‘অপ্পোস্সুক্কো ত্ৱং, পাপিম, হোহি. ন চিৰং [নচিৰস্সেৱ (ক.)] তথাগতস্স পৰিনিব্বানং ভৱিস্সতি. ইতো তিণ্ণং মাসানং অচ্চযেন তথাগতো পৰিনিব্বাযিস্সতী’’তি. অথ খো ভগৱা চাপালে চেতিযে সতো সম্পজানো আযুসঙ্খাৰং ওস্সজি. ওস্সট্ঠে চ [ওসজ্জে পন (ক.)] ভগৱতা আযুসঙ্খাৰে মহাভূমিচালো অহোসি ভিংসনকো লোমহংসো, দেৱদুন্দুভিযো [দেৱদুদ্ৰভিযো (ক.)] চ ফলিংসু. অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘তুলমতুলঞ্চ সম্ভৱং, ভৱসঙ্খাৰমৱস্সজি মুনি;

অজ্ঝত্তৰতো সমাহিতো, অভিন্দি কৱচমিৱত্তসম্ভৱ’’ন্তি. দসমং;

চাপালৱগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

অপাৰাপি ৱিৰদ্ধো চ, অৰিযা নিব্বিদাপি চ;

পদেসং সমত্তং ভিক্খু, বুদ্ধং ঞাণঞ্চ চেতিযন্তি.