২. কঙ্খেয্যসুত্তং

৯৮৮. একং সমযং আযস্মা লোমসকংভিযো [লোমসৱঙ্গিসো (সী. পী.)] সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. অথ খো মহানামো সক্কো যেনাযস্মা লোমসকংভিযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং লোমসকংভিযং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মহানামো সক্কো আযস্মন্তং লোমসকংভিযং এতদৱোচ – ‘‘সো এৱ নু খো, ভন্তে, সেখো ৱিহাৰো সো তথাগতৱিহাৰো, উদাহু অঞ্ঞোৱ [অঞ্ঞো (স্যা. কং. পী. ক.)] সেখো ৱিহাৰো অঞ্ঞো তথাগতৱিহাৰো’’তি?

‘‘ন খো, আৱুসো মহানাম, স্ৱেৱ সেখো ৱিহাৰো, সো তথাগতৱিহাৰো. অঞ্ঞো খো, আৱুসো মহানাম, সেখো ৱিহাৰো, অঞ্ঞো তথাগতৱিহাৰো. যে তে, আৱুসো মহানাম, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৱিহৰন্তি, তে পঞ্চ নীৱৰণে পহায ৱিহৰন্তি. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দনীৱৰণং পহায ৱিহৰন্তি, ব্যাপাদনীৱৰণং…পে… থিনমিদ্ধনীৱৰণং…পে… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৱৰণং…পে… ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং পহায ৱিহৰন্তি.

‘‘যেপি তে, আৱুসো মহানাম, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৱিহৰন্তি, তে ইমে পঞ্চ নীৱৰণে পহায ৱিহৰন্তি.

‘‘যে চ খো তে, আৱুসো মহানাম, ভিক্খূ অৰহন্তো খীণাসৱা ৱুসিতৱন্তো কতকৰণীযা ওহিতভাৰা অনুপ্পত্তসদত্থা পৰিক্খীণভৱসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তা, তেসং পঞ্চ নীৱৰণা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা [অনভাৱকতা (সী. পী.)] আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দনীৱৰণং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৱত্থুকতং অনভাৱংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং; ব্যাপাদনীৱৰণং পহীনং…পে… থিনমিদ্ধনীৱৰণং…পে… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৱৰণং…পে… ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৱত্থুকতং অনভাৱংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং.

‘‘যে তে, আৱুসো মহানাম, ভিক্খূ অৰহন্তো খীণাসৱা ৱুসিতৱন্তো কতকৰণীযা ওহিতভাৰা অনুপ্পত্তসদত্থা পৰিক্খীণভৱসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তা, তেসং ইমে পঞ্চ নীৱৰণা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তদমিনাপেতং, আৱুসো মহানাম, পৰিযাযেন ৱেদিতব্বং যথা – অঞ্ঞোৱ সেখো ৱিহাৰো, অঞ্ঞো তথাগতৱিহাৰো.

‘‘একমিদং, আৱুসো মহানাম, সমযং ভগৱা ইচ্ছানঙ্গলে ৱিহৰতি ইচ্ছানঙ্গলৱনসণ্ডে. তত্ৰ খো, আৱুসো মহানাম, ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৱে, তেমাসং পটিসল্লীযিতুং. নাম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্ৰ একেন পিণ্ডপাতনীহাৰকেনা’তি. ‘এৱং, ভন্তে’তি খো, আৱুসো মহানাম, তে ভিক্খূ ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা নাস্সুধ কোচি ভগৱন্তং উপসঙ্কমতি, অঞ্ঞত্ৰ একেন পিণ্ডপাতনীহাৰকেন.

‘‘অথ খো, আৱুসো, ভগৱা তস্স তেমাসস্স অচ্চযেন পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘সচে খো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং পুচ্ছেয্যুং – কতমেনাৱুসো, ৱিহাৰেন সমণো গোতমো ৱস্সাৱাসং বহুলং ৱিহাসীতি, এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথ – আনাপানস্সতিসমাধিনা খো, আৱুসো, ভগৱা ৱস্সাৱাসং বহুলং ৱিহাসীতি. ইধাহং, ভিক্খৱে, সতো অস্সসামি, সতো পস্সসামি. দীঘং অস্সসন্তো দীঘং অস্সসামীতি পজানামি, দীঘং পস্সসন্তো দীঘং পস্সসামীতি পজানামি…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামীতি পজানামি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামী’তি পজানামি’’.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – অৰিযৱিহাৰো ইতিপি, ব্ৰহ্মৱিহাৰো ইতিপি, তথাগতৱিহাৰো ইতিপি. আনাপানস্সতিসমাধিং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – অৰিযৱিহাৰো ইতিপি, ব্ৰহ্মৱিহাৰো ইতিপি, তথাগতৱিহাৰো ইতিপি.

‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৱিহৰন্তি, তেসং আনাপানস্সতিসমাধি ভাৱিতো বহুলীকতো আসৱানং খযায সংৱত্ততি.

‘‘যে চ খো তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অৰহন্তো খীণাসৱা ৱুসিতৱন্তো কতকৰণীযা ওহিতভাৰা অনুপ্পত্তসদত্থা পৰিক্খীণভৱসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তা, তেসং আনাপানস্সতিসমাধি ভাৱিতো বহুলীকতো দিট্ঠেৱ ধম্মে সুখৱিহাৰায চেৱ সংৱত্ততি সতিসম্পজঞ্ঞায চ.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – অৰিযৱিহাৰো ইতিপি, ব্ৰহ্মৱিহাৰো ইতিপি, তথাগতৱিহাৰো ইতিপি. আনাপানস্সতিসমাধিং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – অৰিযৱিহাৰো ইতিপি, ব্ৰহ্মৱিহাৰো ইতিপি, তথাগতৱিহাৰো ইতিপী’’তি. ‘‘ইমিনা খো এতং, আৱুসো মহানাম, পৰিযাযেন ৱেদিতব্বং, যথা – অঞ্ঞোৱ সেখো ৱিহাৰো, অঞ্ঞো তথাগতৱিহাৰো’’তি. দুতিযং.