১৩. পাটলিযসুত্তং

৩৬৫. একং সমযং ভগৱা কোলিযেসু ৱিহৰতি উত্তৰং নাম [উত্তৰকং নাম (সী.)] কোলিযানং নিগমো. অথ খো পাটলিযো গামণি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো পাটলিযো গামণি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘সমণো গোতমো মাযং জানাতী’তি. যে তে, ভন্তে, এৱমাহংসু – ‘সমণো গোতমো মাযং জানাতী’তি, কচ্চি তে, ভন্তে, ভগৱতো ৱুত্তৱাদিনো, ন চ ভগৱন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খন্তি, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোন্তি, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছতি? অনব্ভাচিক্খিতুকামা হি মযং, ভন্তে, ভগৱন্ত’’ন্তি. ‘‘যে তে, গামণি, এৱমাহংসু – ‘সমণো গোতমো মাযং জানাতী’তি, ৱুত্তৱাদিনো চেৱ মে, তে ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খন্তি, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোন্তি, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছতীতি, সচ্চংযেৱ কিৰ, ভো, মযং তেসং সমণব্ৰাহ্মণানং ন সদ্দহাম – ‘সমণো গোতমো মাযং জানাতীতি, সমণো খলু ভো গোতমো মাযাৱী’তি. যো নু খো, গামণি, এৱং ৱদেতি – ‘অহং মাযং জানামী’তি, সো এৱং ৱদেতি – ‘অহং মাযাৱী’তি. তথেৱ তং ভগৱা হোতি, তথেৱ তং সুগত হোতী’’তি. তেন হি, গামণি, তঞ্ঞেৱেত্থ পটিপুচ্ছিস্সামি; যথা তে খমেয্য, তথা তং ব্যাকৰেয্যাসি –

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, জানাসি ত্ৱং কোলিযানং লম্বচূড়কে ভটে’’তি? ‘‘জানামহং, ভন্তে, কোলিযানং লম্বচূড়কে ভটে’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, কিমত্থিযা কোলিযানং লম্বচূড়কা ভটা’’তি? ‘‘যে চ, ভন্তে, কোলিযানং চোৰা তে চ পটিসেধেতুং, যানি চ কোলিযানং দূতেয্যানি তানি চ ৱহাতুং [তানি চ পহাতুং (স্যা. কং.), তানি চ যাতুং (কত্থচি), তানি চাৱহাতুং (?)], এতদত্থিযা, ভন্তে, কোলিযানং লম্বচূড়কা ভটা’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, জানাসি ত্ৱং কোলিযানং লম্বচূড়কে ভটে সীলৱন্তে ৱা তে দুস্সীলে ৱা’’তি? ‘‘জানামহং, ভন্তে, কোলিযানং লম্বচূড়কে ভটে দুস্সীলে পাপধম্মে; যে চ লোকে দুস্সীলা পাপধম্মা কোলিযানং লম্বচূড়কা ভটা তেসং অঞ্ঞতৰা’’তি. ‘‘যো নু খো, গামণি, এৱং ৱদেয্য – ‘পাটলিযো গামণি জানাতি কোলিযানং লম্বচূড়কে ভটে দুস্সীলে পাপধম্মে, পাটলিযোপি গামণি দুস্সীলো পাপধম্মো’তি, সম্মা নু খো সো ৱদমানো ৱদেয্যা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে! অঞ্ঞে, ভন্তে, কোলিযানং লম্বচূড়কা ভটা, অঞ্ঞোহমস্মি. অঞ্ঞথাধম্মা কোলিযানং লম্বচূড়কা ভটা, অঞ্ঞথাধম্মোহমস্মী’’তি. ‘‘ত্ৱঞ্হি নাম, গামণি, লচ্ছসি – ‘পাটলিযো গামণি জানাতি কোলিযানং লম্বচূড়কে ভটে দুস্সীলে পাপধম্মে, ন চ পাটলিযো গামণি দুস্সীলো পাপধম্মো’তি, কস্মা তথাগতো ন লচ্ছতি – ‘তথাগতো মাযং জানাতি, ন চ তথাগতো মাযাৱী’তি? মাযং চাহং, গামণি, পজানামি, মাযায চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ মাযাৱী কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি’’.

‘‘পাণাতিপাতং চাহং, গামণি, পজানামি, পাণাতিপাতস্স চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ পাণাতিপাতী কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি. অদিন্নাদানং চাহং, গামণি, পজানামি, অদিন্নাদানস্স চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ অদিন্নাদাযী কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি. কামেসুমিচ্ছাচাৰং চাহং, গামণি, পজানামি, কামেসুমিচ্ছাচাৰস্স চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ কামেসুমিচ্ছাচাৰী কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি. মুসাৱাদং চাহং, গামণি, পজানামি, মুসাৱাদস্স চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ মুসাৱাদী কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি. পিসুণৱাচং চাহং, গামণি, পজানামি, পিসুণৱাচায চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ পিসুণৱাচো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি. ফৰুসৱাচং চাহং, গামণি, পজানামি, ফৰুসৱাচায চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ ফৰুসৱাচো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি. সম্ফপ্পলাপং চাহং, গামণি, পজানামি, সম্ফপ্পলাপস্স চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ সম্ফপ্পলাপী কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি. অভিজ্ঝং চাহং, গামণি, পজানামি, অভিজ্ঝায চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ অভিজ্ঝালু কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি. ব্যাপাদপদোসং চাহং, গামণি, পজানামি, ব্যাপাদপদোসস্স চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ ব্যাপন্নচিত্তো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি. মিচ্ছাদিট্ঠিং চাহং, গামণি, পজানামি, মিচ্ছাদিট্ঠিযা চ ৱিপাকং, যথাপটিপন্নো চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তঞ্চ পজানামি.

‘‘সন্তি হি, গামণি, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘যো কোচি পাণমতিপাতেতি, সব্বো সো দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. যো কোচি অদিন্নং আদিযতি, সব্বো সো দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. যো কোচি কামেসু মিচ্ছা চৰতি, সব্বো সো দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. যো কোচি মুসা ভণতি, সব্বো সো দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতী’’’তি.

‘‘দিস্সতি খো পন, গামণি, ইধেকচ্চো মালী কুণ্ডলী সুন্হাতো [সুনহাতো (সী. স্যা. কং. পী.)] সুৱিলিত্তো কপ্পিতকেসমস্সু ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তো. তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো কিং অকাসি মালী কুণ্ডলী সুন্হাতো সুৱিলিত্তো কপ্পিতকেসমস্সু ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেতী’তি? তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো ৰঞ্ঞো পচ্চত্থিকং পসয্হ জীৱিতা ৱোৰোপেসি. তস্স ৰাজা অত্তমনো অভিহাৰমদাসি. তেনাযং পুৰিসো মালী কুণ্ডলী সুন্হাতো সুৱিলিত্তো কপ্পিতকেসমস্সু, ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেতী’’’তি.

‘‘দিস্সতি খো, গামণি, ইধেকচ্চো দড়্হায ৰজ্জুযা পচ্ছাবাহং গাড়্হবন্ধনং বন্ধিত্ৱা খুৰমুণ্ডং কৰিত্ৱা খৰস্সৰেন পণৱেন ৰথিযায ৰথিযং [ৰথিকায ৰথিকং (সী.)] সিঙ্ঘাটকেন সিঙ্ঘাটকং পৰিনেত্ৱা, দক্খিণেন দ্ৱাৰেন নিক্খামেত্ৱা, দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিজ্জমানো. তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো কিং অকাসি, দড়্হায ৰজ্জুযা পচ্ছাবাহং গাড়্হবন্ধনং বন্ধিত্ৱা খুৰমুণ্ডং কৰিত্ৱা খৰস্সৰেন পণৱেন ৰথিযায ৰথিযং সিঙ্ঘাটকেন সিঙ্ঘাটকং পৰিনেত্ৱা দক্খিণেন দ্ৱাৰেন নিক্খামেত্ৱা দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিন্দতী’তি [ছিজ্জতীতি (কত্থচি)]? তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো ৰাজৱেৰী ইত্থিং ৱা পুৰিসং ৱা জীৱিতা ৱোৰোপেসি, তেন নং ৰাজানো গহেত্ৱা এৱৰূপং কম্মকাৰণং কাৰেন্তী’’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, অপি নু তে এৱৰূপং দিট্ঠং ৱা সুতং ৱা’’তি? ‘‘দিট্ঠঞ্চ নো, ভন্তে, সুতঞ্চ সুয্যিস্সতি চা’’তি. ‘‘তত্ৰ, গামণি, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘যো কোচি পাণমতিপাতেতি, সব্বো সো দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতী’তি, সচ্চং ৱা তে আহংসু মুসা ৱা’’তি? ‘‘মুসা, ভন্তে’’. ‘‘যে পন তে তুচ্ছং মুসা ৱিলপন্তি, সীলৱন্তো ৱা তে দুস্সীলা ৱা’’তি? ‘‘দুস্সীলা, ভন্তে’’. ‘‘যে পন তে দুস্সীলা পাপধম্মা মিচ্ছাপটিপন্না ৱা তে সম্মাপটিপন্না ৱা’’তি? ‘‘মিচ্ছাপটিপন্না, ভন্তে’’. ‘‘যে পন তে মিচ্ছাপটিপন্না মিচ্ছাদিট্ঠিকা ৱা তে সম্মাদিট্ঠিকা ৱা’’তি? ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিকা, ভন্তে’’. ‘‘যে পন তে মিচ্ছাদিট্ঠিকা কল্লং নু তেসু পসীদিতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘দিস্সতি খো পন, গামণি, ইধেকচ্চো মালী কুণ্ডলী…পে… ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তো. তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো কিং অকাসি মালী কুণ্ডলী…পে… ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেতী’তি? তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো ৰঞ্ঞো পচ্চত্থিকস্স পসয্হ ৰতনং অহাসি [পসয্হ অদিন্নং ৰতনং আদিযি (ক.)]. তস্স ৰাজা অত্তমনো অভিহাৰমদাসি. তেনাযং পুৰিসো মালী কুণ্ডলী…পে… ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেতী’’’তি.

‘‘দিস্সতি খো, গামণি, ইধেকচ্চো দড়্হায ৰজ্জুযা…পে… দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিজ্জমানো তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো কিং অকাসি দড়্হায ৰজ্জুযা…পে… দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিন্দতী’তি? তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো গামা ৱা অৰঞ্ঞা ৱা অদিন্নং থেয্যসঙ্খাতং আদিযি. তেন নং ৰাজানো গহেত্ৱা এৱৰূপং কম্মকাৰণং কাৰেন্তী’তি. তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, অপি নু তে এৱৰূপং দিট্ঠং ৱা সুতং ৱা’’তি? ‘‘দিট্ঠঞ্চ নো, ভন্তে, সুতঞ্চ সুয্যিস্সতি চা’’তি. ‘‘তত্ৰ, গামণি, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘যো কোচি অদিন্নং আদিযতি, সব্বো সো দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতী’তি, সচ্চং ৱা তে আহংসু মুসা ৱাতি…পে… কল্লং নু তেসু পসীদিতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘দিস্সতি খো পন, গামণি, ইধেকচ্চো মালী কুণ্ডলী…পে… ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তো. তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো কিং অকাসি মালী কুণ্ডলী…পে… ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেতী’তি? তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো ৰঞ্ঞো পচ্চত্থিকস্স দাৰেসু চাৰিত্তং আপজ্জি. তস্স ৰাজা অত্তমনো অভিহাৰমদাসি. তেনাযং পুৰিসো মালী কুণ্ডলী…পে… ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেতী’’’তি.

‘‘দিস্সতি খো, গামণি, ইধেকচ্চো দড়্হায ৰজ্জুযা…পে… দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিজ্জমানো. তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো কিং অকাসি দড়্হায ৰজ্জুযা…পে… দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিন্দতী’তি? তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো কুলিত্থীসু কুলকুমাৰীসু চাৰিত্তং আপজ্জি, তেন নং ৰাজানো গহেত্ৱা এৱৰূপং কম্মকাৰণং কাৰেন্তী’তি. তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, অপি নু তে এৱৰূপং দিট্ঠং ৱা সুতং ৱা’’তি? ‘‘দিট্ঠঞ্চ নো, ভন্তে, সুতঞ্চ সুয্যিস্সতি চা’’তি. ‘‘তত্ৰ, গামণি, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘যো কোচি কামেসু মিচ্ছা চৰতি, সব্বো সো দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতী’তি, সচ্চং ৱা তে আহংসু মুসা ৱাতি…পে… কল্লং নু তেসু পসীদিতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘দিস্সতি খো পন, গামণি, ইধেকচ্চো মালী কুণ্ডলী সুন্হাতো সুৱিলিত্তো কপ্পিতকেসমস্সু ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তো. তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো কিং অকাসি মালী কুণ্ডলী সুন্হাতো সুৱিলিত্তো কপ্পিতকেসমস্সু ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেতী’তি? তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো ৰাজানং মুসাৱাদেন হাসেসি. তস্স ৰাজা অত্তমনো অভিহাৰমদাসি. তেনাযং পুৰিসো মালী কুণ্ডলী সুন্হাতো সুৱিলিত্তো কপ্পিতকেসমস্সু ইত্থিকামেহি ৰাজা মঞ্ঞে পৰিচাৰেতী’’’তি.

‘‘দিস্সতি খো, গামণি, ইধেকচ্চো দড়্হায ৰজ্জুযা পচ্ছাবাহং গাড়্হবন্ধনং বন্ধিত্ৱা খুৰমুণ্ডং কৰিত্ৱা খৰস্সৰেন পণৱেন ৰথিযায ৰথিযং সিঙ্ঘাটকেন সিঙ্ঘাটকং পৰিনেত্ৱা দক্খিণেন দ্ৱাৰেন নিক্খামেত্ৱা দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিজ্জমানো. তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো কিং অকাসি দড়্হায ৰজ্জুযা পচ্ছাবাহং গাড়্হবন্ধনং বন্ধিত্ৱা খুৰমুণ্ডং কৰিত্ৱা খৰস্সৰেন পণৱেন ৰথিযায ৰথিযং সিঙ্ঘাটকেন সিঙ্ঘাটকং পৰিনেত্ৱা, দক্খিণেন দ্ৱাৰেন নিক্খামেত্ৱা, দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিন্দতী’তি? তমেনং এৱমাহংসু – ‘অম্ভো! অযং পুৰিসো গহপতিস্স ৱা গহপতিপুত্তস্স ৱা মুসাৱাদেন অত্থং ভঞ্জি, তেন নং ৰাজানো গহেত্ৱা এৱৰূপং কম্মকাৰণং কাৰেন্তী’তি. তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, অপি নু তে এৱৰূপং দিট্ঠং ৱা সুতং ৱা’’তি? ‘‘দিট্ঠঞ্চ নো, ভন্তে, সুতঞ্চ সুয্যিস্সতি চা’’তি. ‘‘তত্ৰ, গামণি, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘যো কোচি মুসা ভণতি, সব্বো সো দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতী’তি, সচ্চং ৱা তে আহংসু মুসা ৱা’’তি? ‘‘মুসা, ভন্তে’’. ‘‘যে পন তে তুচ্ছং মুসা ৱিলপন্তি সীলৱন্তো ৱা তে দুস্সীলা ৱা’’তি? ‘‘দুস্সীলা, ভন্তে’’. ‘‘যে পন তে দুস্সীলা পাপধম্মা মিচ্ছাপটিপন্না ৱা তে সম্মাপটিপন্না ৱা’’তি? ‘‘মিচ্ছাপটিপন্না, ভন্তে’’. ‘‘যে পন তে মিচ্ছাপটিপন্না মিচ্ছাদিট্ঠিকা ৱা তে সম্মাদিট্ঠিকা ৱা’’তি? ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিকা, ভন্তে’’. ‘‘যে পন তে মিচ্ছাদিট্ঠিকা কল্লং নু তেসু পসীদিতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! অত্থি মে, ভন্তে, আৱসথাগাৰং. তত্থ অত্থি মঞ্চকানি, অত্থি আসনানি, অত্থি উদকমণিকো, অত্থি তেলপ্পদীপো. তত্থ যো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ৱাসং উপেতি, তেনাহং যথাসত্তি যথাবলং সংৱিভজামি. ভূতপুব্বং, ভন্তে, চত্তাৰো সত্থাৰো নানাদিট্ঠিকা নানাখন্তিকা নানাৰুচিকা, তস্মিং আৱসথাগাৰে ৱাসং উপগচ্ছুং’’.

‘‘একো সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং, নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো. নত্থি অযং লোকো, নত্থি পৰো লোকো, নত্থি মাতা, নত্থি পিতা, নত্থি সত্তা ওপপাতিকা, নত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’’’তি.

‘‘একো সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – ‘অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং, অত্থি হুতং, অত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো, অত্থি অযং লোকো, অত্থি পৰো লোকো, অত্থি মাতা, অত্থি পিতা, অত্থি সত্তা ওপপাতিকা, অত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা সম্মাপটিপন্না, যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’’’তি.

‘‘একো সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – ‘কৰোতো কাৰযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো, কৰোতো ন কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণং চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো পচন্তো পাচাপেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰং চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো যজন্তো যজাপেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন নত্থি পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’’’তি.

‘‘একো সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – ‘কৰোতো কাৰযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো, কৰোতো কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণং চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো পচন্তো পাচাপেন্তো, অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰং চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো, যজন্তো যজাপেন্তো, অত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন অত্থি পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’’’তি.

‘‘তস্স ময্হং, ভন্তে, অহুদেৱ কঙ্খা, অহু ৱিচিকিচ্ছা – ‘কোসু নাম ইমেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং আহ, কো মুসা’’’তি?

‘‘অলঞ্হি তে, গামণি, কঙ্খিতুং, অলং ৱিচিকিচ্ছিতুং. কঙ্খনীযে চ পন তে ঠানে ৱিচিকিচ্ছা উপ্পন্না’’তি. ‘‘এৱং পসন্নোহং, ভন্তে, ভগৱতি. পহোতি মে ভগৱা তথা ধম্মং দেসেতুং যথাহং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্য’’ন্তি.

‘‘অত্থি, গামণি, ধম্মসমাধি. তত্ৰ চে ত্ৱং চিত্তসমাধিং পটিলভেয্যাসি. এৱং ত্ৱং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্যাসি. কতমো চ, গামণি, ধম্মসমাধি? ইধ, গামণি, অৰিযসাৱকো পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানং পহায অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰং পহায কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদং পহায মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পিসুণং ৱাচং পহায পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, ফৰুসং ৱাচং পহায ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, সম্ফপ্পলাপং পহায সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি, অভিজ্ঝং পহায অনভিজ্ঝালু হোতি, ব্যাপাদপদোসং পহায অব্যাপন্নচিত্তো হোতি, মিচ্ছাদিট্ঠিং পহায সম্মাদিট্ঠিকো হোতি.

‘‘স খো সো, গামণি, অৰিযসাৱকো এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো ৱিগতব্যাপাদো অসম্মূড়্হো সম্পজানো পটিস্সতো মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘য্ৱাযং সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং, নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো, নত্থি অযং লোকো, নত্থি পৰো লোকো, নত্থি মাতা, নত্থি পিতা, নত্থি সত্তা ওপপাতিকা, নত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা, সম্মগ্গতা সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. ‘সচে তস্স ভোতো সত্থুনো সচ্চং ৱচনং, অপণ্ণকতায ময্হং, য্ৱাহং [যোহং (সী. স্যা. কং. পী.)] ন কিঞ্চি [কঞ্চি (?)] ব্যাবাধেমি তসং ৱা থাৱৰং ৱা? উভযমেত্থ [উভযত্থ মে (?) ম. নি. ২.৯৫ পাড়িযা সংসন্দেতব্বং] কটগ্গাহো, যং চম্হি কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সামী’তি [পৰং মৰণা ন উপপজ্জিস্সামীতি (?)]. তস্স পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদযতি. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং খো, গামণি, ধম্মসমাধি. তত্ৰ চে ত্ৱং চিত্তসমাধিং পটিলভেয্যাসি, এৱং ত্ৱং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্যাসি.

‘‘স খো সো, গামণি, অৰিযসাৱকো এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো ৱিগতব্যাপাদো অসম্মূড়্হো সম্পজানো পটিস্সতো মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘য্ৱাযং সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং, অত্থি হুতং, অত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো, অত্থি অযং লোকো, অত্থি পৰো লোকো, অত্থি মাতা, অত্থি পিতা, অত্থি সত্তা ওপপাতিকা, অত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা, সম্মগ্গতা সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. ‘সচে তস্স ভোতো সত্থুনো সচ্চং ৱচনং, অপণ্ণকতায ময্হং, য্ৱাহং ন কিঞ্চি ব্যাবাধেমি তসং ৱা থাৱৰং ৱা? উভযমেত্থ কটগ্গাহো, যং চম্হি কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সামী’তি. তস্স পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদযতি. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং খো, গামণি, ধম্মসমাধি. তত্ৰ চে ত্ৱং চিত্তসমাধিং পটিলভেয্যাসি, এৱং ত্ৱং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্যাসি.

‘‘স খো সো, গামণি, অৰিযসাৱকো এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো ৱিগতব্যাপাদো অসম্মূড়্হো সম্পজানো পটিস্সতো মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘য্ৱাযং সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – কৰোতো কাৰযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো, কৰোতো ন কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো পচন্তো পাচাপেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো, যজন্তো যজাপেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন নত্থি পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’তি. ‘সচে তস্স ভোতো সত্থুনো সচ্চং ৱচনং, অপণ্ণকতায ময্হং, য্ৱাহং ন কিঞ্চি ব্যাবাধেমি তসং ৱা থাৱৰং ৱা? উভযমেত্থ কটগ্গাহো, যং চম্হি কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সামী’তি [পৰং মৰণা ন উপপজ্জিস্সামীতি (?)]. তস্স পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদযতি. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং খো, গামণি, ধম্মসমাধি তত্ৰ চে ত্ৱং চিত্তসমাধিং পটিলভেয্যাসি, এৱং ত্ৱং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্যাসি.

‘‘স খো সো, গামণি, অৰিযসাৱকো এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো ৱিগতব্যাপাদো অসম্মূড়্হো সম্পজানো পটিস্সতো মেত্তাসহগতে চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘য্ৱাযং সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – কৰোতো কাৰযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো, কৰোতো কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো পচন্তো পাচাপেন্তো, অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো, যজন্তো যজাপেন্তো, অত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন অত্থি পুঞ্ঞং অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমোতি. সচে তস্স ভোতো সত্থুনো সচ্চং ৱচনং, অপণ্ণকতায ময্হং, য্ৱাহং ন কিঞ্চি ব্যাবাধেমি তসং ৱা থাৱৰং ৱা? উভযমেত্থ কটগ্গাহো, যং চম্হি কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সামী’তি. তস্স পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদযতি. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং খো, গামণি, ধম্মসমাধি. তত্ৰ চে ত্ৱং চিত্তসমাধিং পটিলভেয্যাসি, এৱং ত্ৱং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্যাসি.

‘‘স খো সো, গামণি, অৰিযসাৱকো এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো ৱিগতব্যাপাদো অসম্মূড়্হো সম্পজানো পটিস্সতো কৰুণাসহগতে চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি…পে… মুদিতাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি…পে….

‘‘স খো সো, গামণি, অৰিযসাৱকো এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো ৱিগতব্যাপাদো অসম্মূড়্হো সম্পজানো পটিস্সতো উপেক্খাসহগতে চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘য্ৱাযং সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো, নত্থি অযং লোকো নত্থি পৰো লোকো, নত্থি মাতা নত্থি পিতা নত্থি সত্তা ওপপাতিকা, নত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তীতি. সচে তস্স ভোতো সত্থুনো সচ্চং ৱচনং, অপণ্ণকতায ময্হং, য্ৱাহং ন কিঞ্চি ব্যাবাধেমি তসং ৱা থাৱৰং ৱা? উভযমেত্থ কটগ্গাহো, যং চম্হি কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সামী’তি. তস্স পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদযতি. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং খো, গামণি, ধম্মসমাধি. তত্ৰ চে ত্ৱং চিত্তসমাধিং পটিলভেয্যাসি, এৱং ত্ৱং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্যাসি.

‘‘স খো সো, গামণি, অৰিযসাৱকো এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো ৱিগতব্যাপাদো অসম্মূড়্হো সম্পজানো পটিস্সতো উপেক্খাসহগতে চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘য্ৱাযং সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং, অত্থি হুতং, অত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো, অত্থি অযং লোকো অত্থি পৰো লোকো, অত্থি মাতা অত্থি পিতা অত্থি সত্তা ওপপাতিকা, অত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তীতি. সচে তস্স ভোতো সত্থুনো সচ্চং ৱচনং, অপণ্ণকতায ময্হং, য্ৱাহং ন কিঞ্চি ব্যাবাধেমি তসং ৱা থাৱৰং ৱা? উভযমেত্থ কটগ্গাহো, যং চম্হি কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সামী’তি. তস্স পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদযতি. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং খো, গামণি, ধম্মসমাধি. তত্ৰ চে ত্ৱং চিত্তসমাধিং পটিলভেয্যাসি, এৱং ত্ৱং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্যাসি.

‘‘স খো সো, গামণি, অৰিযসাৱকো এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো ৱিগতব্যাপাদো অসম্মূড়্হো সম্পজানো পটিস্সতো উপেক্খাসহগতে চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘য্ৱাযং সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – কৰোতো কাৰযতো, ছেদতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো, কৰোতো ন কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো পচন্তো পাচাপেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো, যজন্তো যজাপেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন নত্থি পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’তি. ‘সচে তস্স ভোতো সত্থুনো সচ্চং ৱচনং, অপণ্ণকতায ময্হং, য্ৱাহং ন কিঞ্চি ব্যাবাধেমি তসং ৱা থাৱৰং ৱা? উভযমেত্থ কটগ্গাহো, যং চম্হি কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সামী’তি. তস্স পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদযতি. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং খো, গামণি, ধম্মসমাধি. তত্ৰ চে ত্ৱং চিত্তসমাধিং পটিলভেয্যাসি, এৱং ত্ৱং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্যাসি.

‘‘স খো সো, গামণি, অৰিযসাৱকো এৱং ৱিগতাভিজ্ঝো ৱিগতব্যাপাদো অসম্মূড়্হো সম্পজানো পটিস্সতো উপেক্খাসহগতে চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘য্ৱাযং সত্থা এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – কৰোতো কাৰযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো, কৰোতো কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো পচন্তো পাচাপেন্তো, অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো, যজন্তো যজাপেন্তো, অত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন অত্থি পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’তি. ‘সচে তস্স ভোতো সত্থুনো সচ্চং ৱচনং, অপণ্ণকতায ময্হং, য্ৱাহং ন কিঞ্চি ব্যাবাধেমি তসং ৱা থাৱৰং ৱা? উভযমেত্থ কটগ্গাহো, যং চম্হি কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সামী’তি. তস্স পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদযতি. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং খো, গামণি, ধম্মসমাধি. তত্ৰ চে ত্ৱং চিত্তসমাধিং পটিলভেয্যাসি, এৱং ত্ৱং ইমং কঙ্খাধম্মং পজহেয্যাসী’’তি.

এৱং ৱুত্তে, পাটলিযো গামণি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে…পে… অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি. তেৰসমং.

গামণিসংযুত্তং সমত্তং.