৭. সাৰিপুত্তসংযুত্তং

১. ৱিৱেকজসুত্তং

৩৩২. একং সমযং আযস্মা সাৰিপুত্তো সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসি. সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন অন্ধৱনং তেনুপসঙ্কমি দিৱাৱিহাৰায. অন্ধৱনং অজ্ঝোগাহেত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে দিৱাৱিহাৰং নিসীদি.

অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেন জেতৱনং অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামো তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘ৱিপ্পসন্নানি খো তে, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ইন্দ্ৰিযানি; পৰিসুদ্ধো মুখৱণ্ণো পৰিযোদাতো. কতমেনাযস্মা সাৰিপুত্তো অজ্জ ৱিহাৰেন ৱিহাসী’’তি?

‘‘ইধাহং, আৱুসো, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. তস্স ময্হং, আৱুসো, ন এৱং হোতি – ‘অহং পঠমং ঝানং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং পঠমং ঝানং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং পঠমা ঝানা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. ‘‘তথা হি পনাযস্মতো সাৰিপুত্তস্স দীঘৰত্তং অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানানুসযা সুসমূহতা. তস্মা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ন এৱং হোতি – ‘অহং পঠমং ঝানং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং পঠমং ঝানং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং পঠমা ঝানা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. পঠমং.

২. অৱিতক্কসুত্তং

৩৩৩. সাৱত্থিনিদানং. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো…পে… আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘ৱিপ্পসন্নানি খো তে, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ইন্দ্ৰিযানি; পৰিসুদ্ধো মুখৱণ্ণো পৰিযোদাতো. কতমেনাযস্মা সাৰিপুত্তো অজ্জ ৱিহাৰেন ৱিহাসী’’তি?

‘‘ইধাহং, আৱুসো, ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. তস্স ময্হং, আৱুসো, ন এৱং হোতি – ‘অহং দুতিযং ঝানং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং দুতিযং ঝানং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং দুতিযা ঝানা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. ‘‘তথা হি পনাযস্মতো সাৰিপুত্তস্স দীঘৰত্তং অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানানুসযা সুসমূহতা. তস্মা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ন এৱং হোতি – ‘অহং দুতিযং ঝানং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং দুতিযং ঝানং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং দুতিযা ঝানা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. দুতিযং.

৩. পীতিসুত্তং

৩৩৪. সাৱত্থিনিদানং. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো…পে… ‘‘ৱিপ্পসন্নানি খো তে, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ইন্দ্ৰিযানি; পৰিসুদ্ধো মুখৱণ্ণো পৰিযোদাতো. কতমেনাযস্মা সাৰিপুত্তো অজ্জ ৱিহাৰেন ৱিহাসী’’তি?

‘‘ইধাহং, আৱুসো, পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহাসিং সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেমি; যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. তস্স ময্হং, আৱুসো, ন এৱং হোতি – ‘অহং ততিযং ঝানং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং ততিযং ঝানং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং ততিযা ঝানা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. ‘‘তথা হি পনাযস্মতো সাৰিপুত্তস্স দীঘৰত্তং অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানানুসযা সুসমূহতা. তস্মা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ন এৱং হোতি – ‘অহং ততিযং ঝানং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং ততিযং ঝানং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং ততিযা ঝানা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. ততিযং.

৪. উপেক্খাসুত্তং

৩৩৫. সাৱত্থিনিদানং. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো…পে… ‘‘ৱিপ্পসন্নানি খো তে, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ইন্দ্ৰিযানি; পৰিসুদ্ধো মুখৱণ্ণো পৰিযোদাতো. কতমেনাযস্মা সাৰিপুত্তো অজ্জ ৱিহাৰেন ৱিহাসী’’তি?

‘‘ইধাহং, আৱুসো, সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. তস্স ময্হং, আৱুসো, ন এৱং হোতি – ‘অহং চতুত্থং ঝানং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং চতুত্থং ঝানং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং চতুত্থা ঝানা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. ‘‘তথা হি পনাযস্মতো সাৰিপুত্তস্স দীঘৰত্তং অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানানুসযা সুসমূহতা. তস্মা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ন এৱং হোতি – ‘অহং চতুত্থং ঝানং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং চতুত্থং ঝানং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং চতুত্থা ঝানা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. চতুত্থং.

৫. আকাসানঞ্চাযতনসুত্তং

৩৩৬. সাৱত্থিনিদানং. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো…পে… ‘‘ইধাহং, আৱুসো, সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা অনন্তো আকাসোতি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি…পে… ৱুট্ঠিতোতি ৱা’’তি. পঞ্চমং.

৬. ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসুত্তং

৩৩৭. সাৱত্থিনিদানং. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো…পে… ‘‘ইধাহং, আৱুসো, সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম অনন্তং ৱিঞ্ঞাণন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি…পে… ৱুট্ঠিতোতি ৱা’’তি. ছট্ঠং.

৭. আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসুত্তং

৩৩৮. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো…পে… ‘‘ইধাহং, আৱুসো, সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম, নত্থি কিঞ্চীতি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি…পে… ৱুট্ঠিতোতি ৱা’’তি. সত্তমং.

৮. নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসুত্তং

৩৩৯. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো…পে… ‘‘ইধাহং, আৱুসো, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি…পে… ৱুট্ঠিতোতি ৱা’’তি. অট্ঠমং.

৯. নিৰোধসমাপত্তিসুত্তং

৩৪০. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো…পে…. ‘‘ইধাহং, আৱুসো, সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. তস্স ময্হং, আৱুসো, ন এৱং হোতি – ‘অহং সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. ‘‘তথা হি পনাযস্মতো সাৰিপুত্তস্স দীঘৰত্তং অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানানুসযা সুসমূহতা. তস্মা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ন এৱং হোতি – ‘অহং সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপজ্জামী’তি ৱা ‘অহং সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো’তি ৱা ‘অহং সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধা ৱুট্ঠিতো’তি ৱা’’তি. নৱমং.

১০. সূচিমুখীসুত্তং

৩৪১. একং সমযং আযস্মা সাৰিপুত্তো ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৰাজগহে পিণ্ডায পাৱিসি. ৰাজগহে সপদানং পিণ্ডায চৰিত্ৱা তং পিণ্ডপাতং অঞ্ঞতৰং কুট্টমূলং [কুড্ডমূলং (সী. স্যা. কং.), কুড্ডং (পী.)] নিস্সায পৰিভুঞ্জতি. অথ খো সূচিমুখী পৰিব্বাজিকা যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ –

‘‘কিং নু খো, সমণ, অধোমুখো ভুঞ্জসী’’তি? ‘‘ন খ্ৱাহং, ভগিনি, অধোমুখো ভুঞ্জামী’’তি. ‘‘তেন হি, সমণ, উব্ভমুখো [উদ্ধংমুখো (সী. অট্ঠ.)] ভুঞ্জসী’’তি? ‘‘ন খ্ৱাহং, ভগিনি, উব্ভমুখো ভুঞ্জামী’’তি. ‘‘তেন হি, সমণ, দিসামুখো ভুঞ্জসী’’তি? ‘‘ন খ্ৱাহং, ভগিনি, দিসামুখো ভুঞ্জামী’’তি. ‘‘তেন হি, সমণ, ৱিদিসামুখো ভুঞ্জসী’’তি? ‘‘ন খ্ৱাহং, ভগিনি, ৱিদিসামুখো ভুঞ্জামী’’তি.

‘‘‘কিং নু, সমণ, অধোমুখো ভুঞ্জসী’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খ্ৱাহং, ভগিনি, অধোমুখো ভুঞ্জামী’তি ৱদেসি. ‘তেন হি, সমণ, উব্ভমুখো ভুঞ্জসী’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খ্ৱাহং, ভগিনি, উব্ভমুখো ভুঞ্জামী’তি ৱদেসি. ‘তেন হি, সমণ, দিসামুখো ভুঞ্জসী’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খ্ৱাহং, ভগিনি, দিসামুখো ভুঞ্জামী’তি ৱদেসি. ‘তেন হি, সমণ, ৱিদিসামুখো ভুঞ্জসী’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খ্ৱাহং, ভগিনি, ৱিদিসামুখো ভুঞ্জামী’তি ৱদেসি’’.

‘‘কথঞ্চৰহি, সমণ, ভুঞ্জসী’’তি? ‘‘যে হি কেচি, ভগিনি, সমণব্ৰাহ্মণা [সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা (সী.) নিগমনৱাক্যে পন সব্বত্থাপি সমাসোযেৱ দিস্সতি] ৱত্থুৱিজ্জাতিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিকং [জীৱিতং (ক.)] কপ্পেন্তি, ইমে ৱুচ্চন্তি, ভগিনি, সমণব্ৰাহ্মণা ‘অধোমুখা ভুঞ্জন্তী’তি. যে হি কেচি, ভগিনি, সমণব্ৰাহ্মণা নক্খত্তৱিজ্জাতিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিকং কপ্পেন্তি, ইমে ৱুচ্চন্তি, ভগিনি, সমণব্ৰাহ্মণা ‘উব্ভমুখা ভুঞ্জন্তী’তি. যে হি কেচি, ভগিনি, সমণব্ৰাহ্মণা দূতেয্যপহিণগমনানুযোগায [… নুযোগা (সী. স্যা. কং. পী.), … নুযোগেন (?)] মিচ্ছাজীৱেন জীৱিকং কপ্পেন্তি, ইমে ৱুচ্চন্তি, ভগিনি, সমণব্ৰাহ্মণা ‘দিসামুখা ভুঞ্জন্তী’তি. যে হি কেচি, ভগিনি, সমণব্ৰাহ্মণা অঙ্গৱিজ্জাতিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিকং কপ্পেন্তি, ইমে ৱুচ্চন্তি, ভগিনি, সমণব্ৰাহ্মণা ‘ৱিদিসামুখা ভুঞ্জন্তী’’’তি.

‘‘সো খ্ৱাহং, ভগিনি, ন ৱত্থুৱিজ্জাতিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিকং কপ্পেমি, ন নক্খত্তৱিজ্জাতিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিকং কপ্পেমি, ন দূতেয্যপহিণগমনানুযোগায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিকং কপ্পেমি, ন অঙ্গৱিজ্জাতিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিকং কপ্পেমি. ধম্মেন ভিক্খং পৰিযেসামি; ধম্মেন ভিক্খং পৰিযেসিত্ৱা ভুঞ্জামী’’তি.

অথ খো সূচিমুখী পৰিব্বাজিকা ৰাজগহে ৰথিযায ৰথিযং, সিঙ্ঘাটকেন সিঙ্ঘাটকং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমাৰোচেসি – ‘‘ধম্মিকং সমণা সক্যপুত্তিযা আহাৰং আহাৰেন্তি; অনৱজ্জং [অনৱজ্জেন (ক.)] সমণা সক্যপুত্তিযা আহাৰং আহাৰেন্তি. দেথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং পিণ্ড’’ন্তি. দসমং.

সাৰিপুত্তসংযুত্তং সমত্তং.