৫. নত্থিদিন্নসুত্তং
২১০. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং, নত্থি সুকতদুক্কটানং [সুক্কটদুক্কটানং (সী. পী.)] কম্মানং ফলং ৱিপাকো; নত্থি অযং লোকো, নত্থি পৰো লোকো, নত্থি মাতা, নত্থি পিতা, নত্থি সত্তা ওপপাতিকা; নত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা [সমগ্গতা (ক.)] সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তি. চাতুমহাভূতিকো [চাতুম্মহাভূতিকো (সী. স্যা. কং. পী.)] অযং পুৰিসো যদা কালঙ্কৰোতি পথৱী পথৱীকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, আপো আপোকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, তেজো তেজোকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, ৱাযো ৱাযোকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি. আকাসং ইন্দ্ৰিযানি সঙ্কমন্তি. আসন্দিপঞ্চমা পুৰিসা মতং আদায গচ্ছন্তি. যাৱ আড়াহনা পদানি পঞ্ঞাযন্তি. কাপোতকানি অট্ঠীনি ভৱন্তি. ভস্সন্তা আহুতিযো. দত্তুপঞ্ঞত্তং যদিদং দানং [দত্তুপঞ্ঞত্তমিদং দানং নাম (সব্বত্থ)]. তেসং তুচ্ছং মুসা ৱিলাপো যে কেচি অত্থিকৱাদং ৱদন্তি. বালে চ পণ্ডিতে চ কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’তি. ৱেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… যে কেচি অত্থিকৱাদং ৱদন্তি; বালে চ পণ্ডিতে চ কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. পঞ্চমং.