১. সোতাপত্তিৱগ্গো
১. ৱাতসুত্তং
২০৬. একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘ন ৱাতা ৱাযন্তি, ন নজ্জো সন্দন্তি, ন গব্ভিনিযো ৱিজাযন্তি, ন চন্দিমসূৰিযা উদেন্তি ৱা অপেন্তি ৱা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’’’তি?
‘‘ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা ভগৱংনেত্তিকা ভগৱংপটিসৰণা. সাধু ৱত, ভন্তে, ভগৱন্তঞ্ঞেৱ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো. ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘ন ৱাতা ৱাযন্তি, ন নজ্জো সন্দন্তি, ন গব্ভিনিযো ৱিজাযন্তি, ন চন্দিমসূৰিযা উদেন্তি ৱা অপেন্তি ৱা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’তি. ৱেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘ন ৱাতা ৱাযন্তি, ন নজ্জো সন্দন্তি, ন গব্ভিনিযো ৱিজাযন্তি, ন চন্দিমসূৰিযা উদেন্তি ৱা অপেন্তি ৱা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং, দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং, দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘ন ৱাতা ৱাযন্তি, ন নজ্জো সন্দন্তি, ন গব্ভিনিযো ৱিজাযন্তি, ন চন্দিমসূৰিযা উদেন্তি ৱা অপেন্তি ৱা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘ৱেদনা নিচ্চা ৱা অনিচ্চা ৱা’’তি… ‘‘সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘ন ৱাতা ৱাযন্তি, ন নজ্জো সন্দন্তি, ন গব্ভিনিযো ৱিজাযন্তি, ন চন্দিমসূৰিযা উদেন্তি ৱা অপেন্তি ৱা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং [যমিদং (অঞ্ঞত্থ)] দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘ন ৱাতা ৱাযন্তি, ন নজ্জো সন্দন্তি, ন গব্ভিনিযো ৱিজাযন্তি, ন চন্দিমসূৰিযা উদেন্তি ৱা অপেন্তি ৱা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ [ইমেসু ছসু (সী. স্যা. কং. পী.) এৱমুপৰিপি] ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খসমুদযেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খনিৰোধেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. পঠমং.
২. এতংমমসুত্তং
২০৭. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি. ৱেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি … সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে… ‘‘ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. দুতিযং.
৩. সোঅত্তাসুত্তং
২০৮. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘সো অত্তা, সো লোকো, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে….
‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘সো অত্তা, সো লোকো, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো’তি. ৱেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘সো অত্তা, সো লোকো, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো’’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং ভন্তে’’…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘সো অত্তা…পে… অৱিপৰিণামধম্মো’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘সো অত্তা…পে… অৱিপৰিণামধম্মো’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘সো অত্তা, সো লোকো, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. ততিযং.
৪. নোচমেসিযাসুত্তং
২০৯. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতী’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে….
‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতী’তি. ৱেদনায সতি… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতী’’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতী’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতী’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. চতুত্থং.
৫. নত্থিদিন্নসুত্তং
২১০. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং, নত্থি সুকতদুক্কটানং [সুক্কটদুক্কটানং (সী. পী.)] কম্মানং ফলং ৱিপাকো; নত্থি অযং লোকো, নত্থি পৰো লোকো, নত্থি মাতা, নত্থি পিতা, নত্থি সত্তা ওপপাতিকা; নত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা [সমগ্গতা (ক.)] সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তি. চাতুমহাভূতিকো [চাতুম্মহাভূতিকো (সী. স্যা. কং. পী.)] অযং পুৰিসো যদা কালঙ্কৰোতি পথৱী পথৱীকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, আপো আপোকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, তেজো তেজোকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, ৱাযো ৱাযোকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি. আকাসং ইন্দ্ৰিযানি সঙ্কমন্তি. আসন্দিপঞ্চমা পুৰিসা মতং আদায গচ্ছন্তি. যাৱ আড়াহনা পদানি পঞ্ঞাযন্তি. কাপোতকানি অট্ঠীনি ভৱন্তি. ভস্সন্তা আহুতিযো. দত্তুপঞ্ঞত্তং যদিদং দানং [দত্তুপঞ্ঞত্তমিদং দানং নাম (সব্বত্থ)]. তেসং তুচ্ছং মুসা ৱিলাপো যে কেচি অত্থিকৱাদং ৱদন্তি. বালে চ পণ্ডিতে চ কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’তি. ৱেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… যে কেচি অত্থিকৱাদং ৱদন্তি; বালে চ পণ্ডিতে চ কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৱিনস্সন্তি ন হোন্তি পৰং মৰণা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. পঞ্চমং.
৬. কৰোতোসুত্তং
২১১. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘কৰোতো কাৰযতো ছিন্দতো ছেদাপযতো পচতো পাচাপযতো সোচতো সোচাপযতো কিলমতো কিলমাপযতো ফন্দতো ফন্দাপযতো পাণমতিপাতযতো অদিন্নং আদিযতো সন্ধিং ছিন্দতো নিল্লোপং হৰতো একাগাৰিকং কৰোতো পৰিপন্থে তিট্ঠতো পৰদাৰং গচ্ছতো মুসা ভণতো কৰোতো ন কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একমংসখলং একমংসপুঞ্জং কৰেয্য, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণং চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য; হনন্তো ঘাতেন্তো ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো পচন্তো পাচেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰং চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য; দদন্তো দাপেন্তো যজন্তো যজাপেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন নত্থি পুঞ্ঞং নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’’’তি. ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘কৰোতো কাৰযতো…পে… নত্থি পুঞ্ঞং নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’তি. ৱেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘কৰোতো কাৰযতো…পে… নত্থি পুঞ্ঞং নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘কৰোতো…পে… নত্থি পুঞ্ঞং নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘কৰোতো কাৰযতো …পে… নত্থি পুঞ্ঞং নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘কৰোতো কাৰযতো…পে… নত্থি পুঞ্ঞং নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. ছট্ঠং.
৭. হেতুসুত্তং
২১২. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায. অহেতূ অপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি. নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা. অহেতূ অপ্পচ্চযা সত্তা ৱিসুজ্ঝন্তি. নত্থি বলং নত্থি ৱীৰিযং নত্থি পুৰিসথামো নত্থি পুৰিসপৰক্কমো. সব্বে সত্তা সব্বে পাণা সব্বে ভূতা সব্বে জীৱা অৱসা অবলা অৱীৰিযা নিযতিসঙ্গতিভাৱপৰিণতা ছস্ৱেৱাভিজাতীসু সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো…পে… সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’তি. ৱেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো…পে… সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো…পে… সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো…পে… সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নত্থি হেতু নত্থি পচ্চযো…পে… সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি …পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. সত্তমং.
৮. মহাদিট্ঠিসুত্তং
২১৩. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘সত্তিমে কাযা অকটা, অকটৱিধা, অনিম্মিতা, অনিম্মাতা, ৱঞ্ঝা, কূটট্ঠা, এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা; তে ন ইঞ্জন্তি, ন ৱিপৰিণমন্তি [ন ৱিপৰিণামেন্তি (পী. ক.)], ন অঞ্ঞমঞ্ঞং ব্যাবাধেন্তি; নালং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুখায ৱা দুক্খায ৱা সুখদুক্খায ৱা. কতমে সত্ত? পথৱীকাযো, আপোকাযো, তেজোকাযো, ৱাযোকাযো, সুখে, দুক্খে, জীৱে সত্তমে. ইমে সত্ত [জীৱে. সত্তিমে (বহূসু)] কাযা অকটা, অকটৱিধা, অনিম্মিতা, অনিম্মাতা, ৱঞ্ঝা, কূটট্ঠা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা; তে ন ইঞ্জন্তি, ন ৱিপৰিণমন্তি, ন অঞ্ঞমঞ্ঞং ব্যাবাধেন্তি; নালং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুখায ৱা দুক্খায ৱা সুখদুক্খায ৱা. যোপি তিণ্হেন সত্থেন সীসং ছিন্দতি, ন সোপি কঞ্চি [ন কোচি কঞ্চি (সী. স্যা. কং.), ন কোচি তং (পী. ক.)] জীৱিতা ৱোৰোপেতি; সত্তন্নংত্ৱেৱ কাযানমন্তৰেন সত্থং ৱিৱৰমনুপৱিসতি [ৱিৱৰমনুপততি (কত্থচি) দীঘমজ্ঝিমেসুপি]. চুদ্দস খো পনিমানি যোনিপমুখসতসহস্সানি সট্ঠি চ সতানি ছ চ সতানি পঞ্চ চ কম্মুনো সতানি পঞ্চ চ কম্মানি, তীণি চ কম্মানি, কম্মে চ অড্ঢকম্মে চ দ্ৱট্ঠিপটিপদা, দ্ৱট্ঠন্তৰকপ্পা, ছড়াভিজাতিযো, অট্ঠপুৰিসভূমিযো, একূনপঞ্ঞাস আজীৱকসতে, একূনপঞ্ঞাস পৰিব্বাজকসতে, একূনপঞ্ঞাস নাগৱাসসতে, ৱীসে ইন্দ্ৰিযসতে, তিংসে নিৰযসতে, ছত্তিংসৰজোধাতুযো, সত্ত সঞ্ঞীগব্ভা, সত্ত অসঞ্ঞীগব্ভা, সত্ত নিগণ্ঠিগব্ভা, সত্ত দেৱা, সত্ত মানুসা, সত্ত পেসাচা, সত্ত সৰা, সত্ত পৱুটা [সপুটা (ক.), পৱুধা (পী.)], সত্ত পপাতা, সত্ত চ পপাতসতানি, সত্ত সুপিনা, সত্ত সুপিনসতানি, চুল্লাসীতি মহাকপ্পিনো [মহাকপ্পুনো (সী. পী.)] সতসহস্সানি, যানি বালে চ পণ্ডিতে চ সন্ধাৱিত্ৱা সংসৰিত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সন্তি. তত্থ নত্থি ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা অপৰিপক্কং ৱা কম্মং পৰিপাচেস্সামি; পৰিপক্কং ৱা কম্মং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তীকৰিস্সামীতি হেৱং নত্থি দোণমিতে সুখদুক্খে পৰিযন্তকতে সংসাৰে, নত্থি হাযনৱড্ঢনে, নত্থি উক্কংসাৱকংসে. সেয্যথাপি নাম সুত্তগুড়ে খিত্তে নিব্বেঠিযমানমেৱ পলেতি; এৱমেৱ বালে চ পণ্ডিতে চ নিব্বেঠিযমানা সুখদুক্খং পলেন্তী’’’তি?
ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘সত্তিমে কাযা অকটা, অকটৱিধা…পে… সুখদুক্খং পলেন্তী’তি. ৱেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘সত্তিমে কাযা অকটা, অকটৱিধা…পে… সুখদুক্খং পলেন্তী’’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে… ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘সত্তিমে কাযা অকটা অকটৱিধা…পে… সুখদুক্খং পলেন্তী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘সত্তিমে কাযা অকটা অকটৱিধা…পে… নিব্বেঠিযমানা সুখদুক্খং পলেন্তী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. অট্ঠমং.
৯. সস্সতদিট্ঠিসুত্তং
২১৪. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘সস্সতো লোকো’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘সস্সতো লোকো’তি. ৱেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খাৰেসু সতি… ৱিঞ্ঞাণে সতি, ৱিঞ্ঞাণং উপাদায, ৱিঞ্ঞাণং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘সস্সতো লোকো’’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে… ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘সস্সতো লোকো’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ৱেদনা … সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘সস্সতো লোকো’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘সস্সতো লোকো’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. নৱমং.
১০. অসস্সতদিট্ঠিসুত্তং
২১৫. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘অসস্সতো লোকো’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি…পে… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – অসস্সতো লোকোতি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে…পে… অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘অসস্সতো লোকো’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি…পে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. দসমং.
১১. অন্তৱাসুত্তং
২১৬. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘অন্তৱা লোকো’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. একাদসমং.
১২. অনন্তৱাসুত্তং
২১৭. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘অনন্তৱা লোকো’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. দ্ৱাদসমং.
১৩. তংজীৱংতংসৰীৰংসুত্তং
২১৮. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘তং জীৱং তং সৰীৰ’’’ন্তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. তেৰসমং.
১৪. অঞ্ঞংজীৱংঅঞ্ঞংসৰীৰংসুত্তং
২১৯. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰ’’’ন্তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. চুদ্দসমং.
১৫. হোতিতথাগতোসুত্তং
২২০. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. পন্নৰসমং.
১৬. নহোতিতথাগতোসুত্তং
২২১. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. সোড়সমং.
১৭. হোতিচনচহোতিতথাগতোসুত্তং
২২২. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. সত্তৰসমং.
১৮. নেৱহোতিননহোতিতথাগতোসুত্তং
২২৩. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নেৱ হোতি, ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘ৰূপে খো, ভিক্খৱে, সতি, ৰূপং উপাদায, ৰূপং অভিনিৱিস্স এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘নেৱ হোতি, ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি…পে….
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে… ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নেৱ হোতি, ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য – ‘নেৱ হোতি, ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমেসু চ ঠানেসু কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খসমুদযেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খনিৰোধেপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদাযপিস্স কঙ্খা পহীনা হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযনো’’তি. অট্ঠাৰসমং.
সোতাপত্তিৱগ্গো.
অট্ঠাৰসৱেয্যাকৰণং নিট্ঠিতং.
তস্সুদ্দানং –
ৱাতং এতং মম, সো অত্তা নো চ মে সিযা;
নত্থি কৰোতো হেতু চ, মহাদিট্ঠেন অট্ঠমং.
সস্সতো লোকো চ, অসস্সতো চ অন্তৱা চ;
অনন্তৱা চ তং জীৱং তং সৰীৰন্তি;
অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি চ.
হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি;
ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি;
নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি.