২. অনিচ্চৱগ্গো

১. অনিচ্চসুত্তং

১২. এৱং মে সুতং – সাৱত্থিযং. তত্ৰ খো…পে… ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, অনিচ্চং, ৱেদনা অনিচ্চা, সঞ্ঞা অনিচ্চা, সঙ্খাৰা অনিচ্চা, ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো ৰূপস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৱেদনাযপি নিব্বিন্দতি, সঞ্ঞাযপি নিব্বিন্দতি, সঙ্খাৰেসুপি নিব্বিন্দতি, ৱিঞ্ঞাণস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি. পঠমং.

২. দুক্খসুত্তং

১৩. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, দুক্খং, ৱেদনা দুক্খা, সঞ্ঞা দুক্খা, সঙ্খাৰা দুক্খা, ৱিঞ্ঞাণং দুক্খং. এৱং পস্সং…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. দুতিযং.

৩. অনত্তসুত্তং

১৪. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, অনত্তা, ৱেদনা অনত্তা, সঞ্ঞা অনত্তা, সঙ্খাৰা অনত্তা, ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো ৰূপস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৱেদনাযপি নিব্বিন্দতি, সঞ্ঞাযপি নিব্বিন্দতি, সঙ্খাৰেসুপি নিব্বিন্দতি, ৱিঞ্ঞাণস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি. ততিযং.

৪. যদনিচ্চসুত্তং

১৫. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, অনিচ্চং. যদনিচ্চং তং দুক্খং; যং দুক্খং তদনত্তা; যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. ৱেদনা অনিচ্চা. যদনিচ্চং তং দুক্খং; যং দুক্খং তদনত্তা; যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. সঞ্ঞা অনিচ্চা…পে… সঙ্খাৰা অনিচ্চা… ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং. যদনিচ্চং তং দুক্খং; যং দুক্খং তদনত্তা; যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৱং পস্সং…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. চতুত্থং.

৫. যংদুক্খসুত্তং

১৬. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, দুক্খং. যং দুক্খং তদনত্তা; যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. ৱেদনা দুক্খা… সঞ্ঞা দুক্খা… সঙ্খাৰা দুক্খা… ৱিঞ্ঞাণং দুক্খং. যং দুক্খং তদনত্তা; যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৱং পস্সং…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. পঞ্চমং.

৬. যদনত্তাসুত্তং

১৭. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, অনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. ৱেদনা অনত্তা… সঞ্ঞা অনত্তা… সঙ্খাৰা অনত্তা… ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৱং পস্সং…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. ছট্ঠং.

৭. সহেতুঅনিচ্চসুত্তং

১৮. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, অনিচ্চং. যোপি হেতু, যোপি পচ্চযো ৰূপস্স উপ্পাদায, সোপি অনিচ্চো. অনিচ্চসম্ভূতং, ভিক্খৱে, ৰূপং কুতো নিচ্চং ভৱিস্সতি! ৱেদনা অনিচ্চা. যোপি হেতু, যোপি পচ্চযো ৱেদনায উপ্পাদায, সোপি অনিচ্চো. অনিচ্চসম্ভূতা, ভিক্খৱে, ৱেদনা কুতো নিচ্চা ভৱিস্সতি! সঞ্ঞা অনিচ্চা… সঙ্খাৰা অনিচ্চা. যোপি হেতু যোপি পচ্চযো সঙ্খাৰানং উপ্পাদায, সোপি অনিচ্চো. অনিচ্চসম্ভূতা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা কুতো নিচ্চা ভৱিস্সন্তি! ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং. যোপি হেতু যোপি পচ্চযো ৱিঞ্ঞাণস্স উপ্পাদায, সোপি অনিচ্চো. অনিচ্চসম্ভূতং, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং কুতো নিচ্চং ভৱিস্সতি! এৱং পস্সং…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. সত্তমং.

৮. সহেতুদুক্খসুত্তং

১৯. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, দুক্খং. যোপি হেতু যোপি পচ্চযো ৰূপস্স উপ্পাদায, সোপি দুক্খো. দুক্খসম্ভূতং, ভিক্খৱে, ৰূপং কুতো সুখং ভৱিস্সতি! ৱেদনা দুক্খা… সঞ্ঞা দুক্খা… সঙ্খাৰা দুক্খা… ৱিঞ্ঞাণং দুক্খং. যোপি হেতু যোপি পচ্চযো ৱিঞ্ঞাণস্স উপ্পাদায, সোপি দুক্খো. দুক্খসম্ভূতং, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং কুতো সুখং ভৱিস্সতি! এৱং পস্সং…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. অট্ঠমং.

৯. সহেতুঅনত্তসুত্তং

২০. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, অনত্তা. যোপি হেতু যোপি পচ্চযো ৰূপস্স উপ্পাদায, সোপি অনত্তা. অনত্তসম্ভূতং, ভিক্খৱে, ৰূপং কুতো অত্তা ভৱিস্সতি! ৱেদনা অনত্তা… সঞ্ঞা অনত্তা… সঙ্খাৰা অনত্তা… ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা. যোপি হেতু যোপি পচ্চযো ৱিঞ্ঞাণস্স উপ্পাদায, সোপি অনত্তা. অনত্তসম্ভূতং, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং কুতো অত্তা ভৱিস্সতি! এৱং পস্সং…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. নৱমং.

১০. আনন্দসুত্তং

২১. সাৱত্থিযং … আৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘নিৰোধো নিৰোধো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কতমেসানং খো, ভন্তে, ধম্মানং নিৰোধো [নিৰোধা (সী. পী.)] ‘নিৰোধো’তি ৱুচ্চতী’’তি? ‘‘ৰূপং খো, আনন্দ, অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মং. তস্স নিৰোধো [নিৰোধা (সী. পী.)] ‘নিৰোধো’তি ৱুচ্চতি. ৱেদনা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না খযধম্মা ৱযধম্মা ৱিৰাগধম্মা নিৰোধধম্মা. তস্সা নিৰোধো ‘নিৰোধো’তি ৱুচ্চতি. সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না খযধম্মা ৱযধম্মা ৱিৰাগধম্মা নিৰোধধম্মা. তেসং নিৰোধো ‘নিৰোধো’তি ৱুচ্চতি. ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মং. তস্স নিৰোধো ‘নিৰোধো’তি ৱুচ্চতি. ইমেসং খো, আনন্দ, ধম্মানং নিৰোধো ‘নিৰোধো’তি ৱুচ্চতী’’তি. দসমং.

অনিচ্চৱগ্গো দুতিযো.

তস্সুদ্দানং –

অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা, যদনিচ্চাপৰে তযো;

হেতুনাপি তযো ৱুত্তা, আনন্দেন চ তে দসাতি.