১২. ধম্মকথিকৱগ্গো
১. অৱিজ্জাসুত্তং
১১৩. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘অৱিজ্জা অৱিজ্জা’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কতমা নু খো, ভন্তে, অৱিজ্জা, কিত্তাৱতা চ অৱিজ্জাগতো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ভিক্খু, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো ৰূপং নপ্পজানাতি, ৰূপসমুদযং নপ্পজানাতি, ৰূপনিৰোধং নপ্পজানাতি, ৰূপনিৰোধগামিনিং পটিপদং নপ্পজানাতি; ৱেদনং নপ্পজানাতি… সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে নপ্পজানাতি…পে… ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনিং পটিপদং নপ্পজানাতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু, অৱিজ্জা. এত্তাৱতা চ অৱিজ্জাগতো হোতী’’তি. পঠমং.
২. ৱিজ্জাসুত্তং
১১৪. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘ৱিজ্জা ৱিজ্জা’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কতমা নু খো, ভন্তে, ৱিজ্জা, কিত্তাৱতা চ ৱিজ্জাগতো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ভিক্খু, সুতৱা অৰিযসাৱকো ৰূপং পজানাতি, ৰূপসমুদযং পজানাতি, ৰূপনিৰোধং পজানাতি, ৰূপনিৰোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি. ৱেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে পজানাতি…পে… ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু, ৱিজ্জা. এত্তাৱতা চ ৱিজ্জাগতো হোতী’’তি. দুতিযং.
৩. ধম্মকথিকসুত্তং
১১৫. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘ধম্মকথিকো ধম্মকথিকো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ধম্মকথিকো হোতী’’তি? ‘‘ৰূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায ধম্মং দেসেতি ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৰূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৰূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদাৱিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৱেদনায চে, ভিক্খু…পে… সঞ্ঞায চে, ভিক্খু… সঙ্খাৰানং চে, ভিক্খু… ৱিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৱিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৱিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদাৱিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনাযা’’তি. ততিযং.
৪. দুতিযধম্মকথিকসুত্তং
১১৬. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘ধম্মকথিকো ধম্মকথিকো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ধম্মকথিকো হোতি, কিত্তাৱতা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি, কিত্তাৱতা দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো হোতী’’তি? ‘‘ৰূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৰূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৰূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদাৱিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৱেদনায চে, ভিক্খু…পে… সঞ্ঞায চে, ভিক্খু… সঙ্খাৰানং চে, ভিক্খু… ৱিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৱিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনায. ৱিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদাৱিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনাযা’’তি. চতুত্থং.
৫. বন্ধনসুত্তং
১১৭. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ইধ ভিক্খৱে অস্সুতৱা পুথুজ্জনো অৰিযানং অদস্সাৱী…পে… সপ্পুৰিসধম্মে অৱিনীতো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৰূপৱন্তং ৱা অত্তানং; অত্তনি ৱা ৰূপং, ৰূপস্মিং ৱা অত্তানং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো ৰূপবন্ধনবদ্ধো সন্তৰবাহিৰবন্ধনবদ্ধো অতীৰদস্সী অপাৰদস্সী, বদ্ধো জীযতি [বদ্ধো জাযতি (সী. পী.) বদ্ধো জাযতি বদ্ধো জীযতি (সী. অট্ঠ. স্যা. অট্ঠ.)] বদ্ধো মীযতি বদ্ধো অস্মা লোকা পৰং লোকং গচ্ছতি. ৱেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… ৱেদনায ৱা অত্তানং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো ৱেদনাবন্ধনবদ্ধো সন্তৰবাহিৰবন্ধনবদ্ধো অতীৰদস্সী অপাৰদস্সী, বদ্ধো জীযতি বদ্ধো মীযতি বদ্ধো অস্মা লোকা পৰং লোকং গচ্ছতি. সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে… ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো ৱিঞ্ঞাণবন্ধনবদ্ধো সন্তৰবাহিৰবন্ধনবদ্ধো অতীৰদস্সী অপাৰদস্সী, বদ্ধো জীযতি বদ্ধো মীযতি বদ্ধো অস্মা লোকা পৰং লোকং গচ্ছতি’’.
‘‘সুতৱা চ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অৰিযানং দস্সাৱী…পে… সপ্পুৰিসধম্মে সুৱিনীতো ন ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৰূপৱন্তং ৱা অত্তানং; ন অত্তনি ৱা ৰূপং, ন ৰূপস্মিং ৱা অত্তানং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো ন ৰূপবন্ধনবদ্ধো, ন সন্তৰবাহিৰবন্ধনবদ্ধো, তীৰদস্সী, পাৰদস্সী; ‘পৰিমুত্তো সো দুক্খস্মা’তি ৱদামি. ন ৱেদনং অত্ততো…পে… ন সঞ্ঞং অত্ততো…পে… ন সঙ্খাৰে অত্ততো…পে… ন ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো ন ৱিঞ্ঞাণবন্ধনবদ্ধো, ন সন্তৰবাহিৰবন্ধনবদ্ধো, তীৰদস্সী, পাৰদস্সী, ‘পৰিমুত্তো সো দুক্খস্মা’তি ৱদামী’’তি. পঞ্চমং.
৬. পৰিপুচ্ছিতসুত্তং
১১৮. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু, ভিক্খৱে! ৰূপং, ভিক্খৱে, ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. ‘‘ৱেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে… ৱিঞ্ঞাণং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু, ভিক্খৱে! ৱিঞ্ঞাণং, ভিক্খৱে, ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং…পে… এৱং পস্সং…পে… কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতীতি. ছট্ঠং.
৭. দুতিযপৰিপুচ্ছিতসুত্তং
১১৯. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সথা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু ভিক্খৱে! ৰূপং, ভিক্খৱে, ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. ৱেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে… ৱিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সথা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু ভিক্খৱে! ৱিঞ্ঞাণং, ভিক্খৱে, ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং…পে… এৱং…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. সত্তমং.
৮. সংযোজনিযসুত্তং
১২০. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘সংযোজনিযে চ, ভিক্খৱে, ধম্মে দেসেস্সামী সংযোজনঞ্চ. তং সুণাথ. কতমে চ, ভিক্খৱে, সংযোজনিযা ধম্মা, কতমং সংযোজনং? ৰূপং, ভিক্খৱে, সংযোজনিযো ধম্মো; যো তত্থ ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং. ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং সংযোজনিযো ধম্মো; যো তত্থ ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, সংযোজনিযা ধম্মা, ইদং সংযোজন’’ন্তি. অট্ঠমং.
৯. উপাদানিযসুত্তং
১২১. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘উপাদানিযে চ, ভিক্খৱে, ধম্মে দেসেস্সামি উপাদানঞ্চ. তং সুণাথ. কতমে চ, ভিক্খৱে, উপাদানিযা ধম্মা, কতমং উপাদানং? ৰূপং, ভিক্খৱে, উপাদানিযো ধম্মো, যো তত্থ ছন্দৰাগো, তং তত্থ উপাদানং. ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং উপাদানিযো ধম্মো; যো তত্থ ছন্দৰাগো, তং তত্থ উপাদানং. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, উপাদানিযা ধম্মা, ইদং উপাদান’’ন্তি. নৱমং.
১০. সীলৱন্তসুত্তং
১২২. একং সমযং আযস্মা চ সাৰিপুত্তো আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো [মহাকোট্ঠিতো (সী. স্যা. কং. পী.)] বাৰাণসিযং ৱিহৰন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি…পে… এতদৱোচ – ‘‘সীলৱতাৱুসো, সাৰিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসিকাতব্বা’’তি? ‘‘সীলৱতাৱুসো, কোট্ঠিক, ভিক্খুনা পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো দুক্খতো ৰোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পৰতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. কতমে পঞ্চ? সেয্যথিদং – ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. সীলৱতাৱুসো, কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো দুক্খতো ৰোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পৰতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং সীলৱা ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কৰোন্তো সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকৰেয্যা’’তি.
‘‘সোতাপন্নেন পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘সোতাপন্নেনপি খো, আৱুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং সোতাপন্নো ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কৰোন্তো সকদাগামিফলং সচ্ছিকৰেয্যা’’তি.
‘‘সকদাগামিনা পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘সকদাগামিনাপি খো, আৱুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং সকদাগামী ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কৰোন্তো অনাগামিফলং সচ্ছিকৰেয্যা’’তি.
‘‘অনাগামিনা পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘অনাগামিনাপি খো, আৱুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং অনাগামী ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কৰোন্তো অৰহত্তং সচ্ছিকৰেয্যা’’তি.
‘‘অৰহতা পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘অৰহতাপি খো, আৱুসো কোট্ঠিক, ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো দুক্খতো ৰোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পৰতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. নত্থি, খ্ৱাৱুসো, অৰহতো উত্তৰি কৰণীযং কতস্স ৱা পতিচযো; অপি চ ইমে ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰা চেৱ সংৱত্তন্তি সতিসম্পজঞ্ঞা চা’’তি. দসমং.
১১. সুতৱন্তসুত্তং
১২৩. একং সমযং আযস্মা চ সাৰিপুত্তো আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো বাৰাণসিযং ৱিহৰন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা…পে… এতদৱোচ –
‘‘সুতৱতাৱুসো সাৰিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘সুতৱতাৱুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. কতমে পঞ্চ? সেয্যথিদং – ৰূপুপাদানক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. সুতৱতাৱুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি – যং সুতৱা ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কৰোন্তো সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকৰেয্যা’’তি.
‘‘সোতাপন্নেন পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘সোতাপন্নেনপি খো আৱুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি – যং সোতাপন্নো ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কৰোন্তো সকদাগামিফলং…পে… অনাগামিফলং…পে… অৰহত্তফলং সচ্ছিকৰেয্যা’’তি.
‘‘অৰহতা পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘অৰহতাপি খ্ৱাৱুসো, কোট্ঠিক, ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো দুক্খতো ৰোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পৰতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. নত্থি, খ্ৱাৱুসো, অৰহতো উত্তৰি কৰণীযং, কতস্স ৱা পতিচযো; অপি চ খো ইমে ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰায চেৱ সংৱত্তন্তি সতিসম্পজঞ্ঞা চা’’তি. একাদসমং.
১২. কপ্পসুত্তং
১২৪. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা কপ্পো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা কপ্পো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, জানতো কথং পস্সতো ইমস্মিঞ্চ সৱিঞ্ঞাণকে কাযে বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেসু অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানানুসযা ন হোন্তী’’তি?
‘‘যং কিঞ্চি, কপ্প, ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা হীনং ৱা পণীতং ৱা যং দূৰে সন্তিকে ৱা, সব্বং ৰূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. যা কাচি ৱেদনা…পে… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খাৰা… যং কিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা হীনং ৱা পণীতং ৱা যং দূৰে সন্তিকে ৱা, সব্বং ৱিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. এৱং খো, কপ্প, জানতো এৱং পস্সতো ইমস্মিঞ্চ সৱিঞ্ঞাণকে কাযে বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেসু অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানানুসযা ন হোন্তী’’তি. দ্ৱাদসমং.
১৩. দুতিযকপ্পসুত্তং
১২৫. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা কপ্পো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, জানতো কথং পস্সতো ইমস্মিঞ্চ সৱিঞ্ঞাণকে কাযে বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেসু অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানাপগতং মানসং হোতি ৱিধা সমতিক্কন্তং সন্তং সুৱিমুত্ত’’ন্তি?
‘‘যং কিঞ্চি, কপ্প, ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… সব্বং ৰূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা অনুপাদাৱিমুত্তো হোতি. যা কাচি ৱেদনা… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খাৰা… যং কিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা হীনং ৱা পণীতং ৱা যং দূৰে সন্তিকে ৱা, সব্বং ৱিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা অনুপাদাৱিমুত্তো হোতি. এৱং খো, কপ্প, জানতো এৱং পস্সতো ইমস্মিঞ্চ সৱিঞ্ঞাণকে কাযে বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেসু অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানাপগতং মানসং হোতি ৱিধা সমতিক্কন্তং সন্তং সুৱিমুত্ত’’ন্তি. তেৰসমং.
ধম্মকথিকৱগ্গো দ্ৱাদসমো.
তস্সুদ্দানং –
অৱিজ্জা ৱিজ্জা দ্ৱে কথিকা, বন্ধনা পৰিপুচ্ছিতা দুৱে;
সংযোজনং উপাদানং, সীলং সুতৱা দ্ৱে চ কপ্পেনাতি.