৯. ৱাসিজটসুত্তং
১০১. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘জানতো অহং, ভিক্খৱে, পস্সতো আসৱানং খযং ৱদামি, নো অজানতো নো অপস্সতো. কিঞ্চ, ভিক্খৱে, জানতো কিং পস্সতো আসৱানং খযো হোতি? ‘ইতি ৰূপং, ইতি ৰূপস্স সমুদযো, ইতি ৰূপস্স অত্থঙ্গমো; ইতি ৱেদনা… ইতি সঞ্ঞা… ইতি সঙ্খাৰা… ইতি ৱিঞ্ঞাণং, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি – এৱং খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো আসৱানং খযো হোতি’’.
‘‘ভাৱনানুযোগং অননুযুত্তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ৱিহৰতো কিঞ্চাপি এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত মে অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চেয্যা’তি, অথ খ্ৱস্স নেৱ অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. তং কিস্স হেতু? ‘অভাৱিতত্তা’ তিস্স ৱচনীযং. কিস্স অভাৱিতত্তা? অভাৱিতত্তা চতুন্নং সতিপট্ঠানানং, অভাৱিতত্তা চতুন্নং সম্মপ্পধানানং, অভাৱিতত্তা চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং, অভাৱিতত্তা পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং, অভাৱিতত্তা পঞ্চন্নং বলানং, অভাৱিতত্তা সত্তন্নং বোজ্ঝঙ্গানং, অভাৱিতত্তা অৰিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৱা দস ৱা দ্ৱাদস ৱা. তানস্সু কুক্কুটিযা ন সম্মা অধিসযিতানি, ন সম্মা পৰিসেদিতানি, ন সম্মা পৰিভাৱিতানি. কিঞ্চাপি তস্সা কুক্কুটিযা এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো, ৱত মে কুক্কুটপোতকা পাদনখসিখায ৱা মুখতুণ্ডকেন ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জেয্যু’ন্তি, অথ খো অভব্বাৱ তে কুক্কুটপোতকা পাদনখসিখায ৱা মুখতুণ্ডকেন ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুং. তং কিস্স হেতু? তথা হি পন, ভিক্খৱে, কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৱা দস ৱা দ্ৱাদস ৱা; তানি কুক্কুটিযা ন সম্মা অধিসযিতানি, ন সম্মা পৰিসেদিতানি, ন সম্মা পৰিভাৱিতানি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভাৱনানুযোগং অননুযুত্তস্স ভিক্খুনো ৱিহৰতো কিঞ্চাপি এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো, ৱত মে অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চেয্যা’তি, অথ খ্ৱস্স নেৱ অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. তং কিস্স হেতু? ‘অভাৱিতত্তা’তিস্স ৱচনীযং. কিস্স অভাৱিতত্তা? অভাৱিতত্তা চতুন্নং সতিপট্ঠানানং…পে… অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স.
‘‘ভাৱনানুযোগং অনুযুত্তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ৱিহৰতো কিঞ্চাপি ন এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত মে অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চেয্যা’তি, অথ খ্ৱস্স অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. তং কিস্স হেতু? ‘ভাৱিতত্তা’তিস্স ৱচনীযং. কিস্স ভাৱিতত্তা? ভাৱিতত্তা চতুন্নং সতিপট্ঠানানং, ভাৱিতত্তা চতুন্নং সম্মপ্পধানানং, ভাৱিতত্তা চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং, ভাৱিতত্তা পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং, ভাৱিতত্তা পঞ্চন্নং বলানং, ভাৱিতত্তা সত্তন্নং বোজ্ঝঙ্গানং, ভাৱিতত্তা অৰিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৱা দস ৱা দ্ৱাদস ৱা. তানস্সু কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানি, সম্মা পৰিসেদিতানি, সম্মা পৰিভাৱিতানি. কিঞ্চাপি তস্সা কুক্কুটিযা ন এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত মে কুক্কুটপোতকা পাদনখসিখায ৱা মুখতুণ্ডকেন ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জেয্যু’ন্তি, অথ খো ভব্বাৱ তে কুক্কুটপোতকা পাদনখসিখায ৱা মুখতুণ্ডকেন ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুং. তং কিস্স হেতু? তথা হি পন, ভিক্খৱে, কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৱা দস ৱা দ্ৱাদস ৱা; তানস্সু কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানি, সম্মা পৰিসেদিতানি, সম্মা পৰিভাৱিতানি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভাৱনানুযোগং অনুযুত্তস্স ভিক্খুনো ৱিহৰতো কিঞ্চাপি ন এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত মে অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চেয্যা’তি, অথ খ্ৱস্স অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. তং কিস্স হেতু? ‘ভাৱিতত্তা’তিস্স ৱচনীযং. কিস্স ভাৱিতত্তা? ভাৱিতত্তা চতুন্নং সতিপট্ঠানানং…পে… ভাৱিতত্তা অৰিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পলগণ্ডস্স ৱা পলগণ্ডন্তেৱাসিস্স ৱা ৱাসিজটে দিস্সন্তেৱ অঙ্গুলিপদানি দিস্সতি অঙ্গুট্ঠপদং. নো চ খ্ৱস্স এৱং ঞাণং হোতি – ‘এত্তকং ৱত মে অজ্জ ৱাসিজটস্স খীণং, এত্তকং হিয্যো, এত্তকং পৰে’তি. অথ খ্ৱস্স খীণে খীণন্ত্ৱেৱ ঞাণং হোতি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভাৱনানুযোগং অনুযুত্তস্স ভিক্খুনো ৱিহৰতো কিঞ্চাপি ন এৱং ঞাণং হোতি – ‘এত্তকং ৱত মে অজ্জ আসৱানং খীণং, এত্তকং হিয্যো, এত্তকং পৰে’তি, অথ খ্ৱস্স খীণে খীণন্ত্ৱেৱ ঞাণং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সামুদ্দিকায নাৱায ৱেত্তবন্ধনবদ্ধায ৱস্সমাসানি উদকে পৰিযাদায হেমন্তিকেন থলং উক্খিত্তায ৱাতাতপপৰেতানি ৱেত্তবন্ধনানি. তানি পাৱুসকেন মেঘেন অভিপ্পৱুট্ঠানি অপ্পকসিৰেনেৱ পটিপ্পস্সম্ভন্তি পূতিকানি ভৱন্তি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভাৱনানুযোগং অনুযুত্তস্স ভিক্খুনো ৱিহৰতো অপ্পকসিৰেনেৱ সংযোজনানি পটিপ্পস্সম্ভন্তি পূতিকানি ভৱন্তী’’তি. নৱমং.