৯. ওপম্মসংযুত্তং
১. কূটসুত্তং
২২৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কূটাগাৰস্স যা কাচি গোপানসিযো সব্বা তা কূটঙ্গমা কূটসমোসৰণা কূটসমুগ্ঘাতা সব্বা তা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে কেচি অকুসলা ধম্মা সব্বে তে অৱিজ্জামূলকা অৱিজ্জাসমোসৰণা অৱিজ্জাসমুগ্ঘাতা, সব্বে তে সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘অপ্পমত্তা ৱিহৰিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.
২. নখসিখসুত্তং
২২৪. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. অথ খো ভগৱা পৰিত্তং নখসিখাযং পংসুং আৰোপেত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যো ৱাযং [যো চাযং (বহূসু)] মযা পৰিত্তো নখসিখাযং পংসু আৰোপিতো অযং ৱা [যা চাযং (স্যা. ক.)] মহাপথৱী’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং যদিদং মহাপথৱী. অপ্পমত্তকোযং ভগৱতা পৰিত্তো নখসিখাযং পংসু আৰোপিতো. সঙ্খম্পি ন উপেতি উপনিধিম্পি ন উপেতি কলভাগম্পি ন উপেতি মহাপথৱিং উপনিধায ভগৱতা পৰিত্তো নখসিখাযং পংসু আৰোপিতো’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অপ্পকা তে সত্তা যে মনুস্সেসু পচ্চাজাযন্তি; অথ খো এতেযেৱ বহুতৰা সত্তা যে অঞ্ঞত্ৰ মনুস্সেহি পচ্চাজাযন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘অপ্পমত্তা ৱিহৰিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দুতিযং.
৩. কুলসুত্তং
২২৫. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যানি কানিচি কুলানি বহুত্থিকানি অপ্পপুৰিসানি তানি সুপ্পধংসিযানি হোন্তি চোৰেহি কুম্ভত্থেনকেহি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুনো মেত্তাচেতোৱিমুত্তি অভাৱিতা অবহুলীকতা সো সুপ্পধংসিযো হোতি অমনুস্সেহি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যানি কানিচি কুলানি অপ্পিত্থিকানি বহুপুৰিসানি তানি দুপ্পধংসিযানি হোন্তি চোৰেহি কুম্ভত্থেনকেহি, এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুনো মেত্তাচেতোৱিমুত্তি ভাৱিতা বহুলীকতা সো দুপ্পধংসিযো হোতি অমনুস্সেহি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘মেত্তা নো চেতোৱিমুত্তি ভাৱিতা ভৱিস্সতি বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. ততিযং.
৪. ওক্খাসুত্তং
২২৬. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘যো, ভিক্খৱে, পুব্বণ্হসমযং ওক্খাসতং দানং দদেয্য, যো মজ্ঝন্হিকসমযং ওক্খাসতং দানং দদেয্য, যো সাযন্হসমযং ওক্খাসতং দানং দদেয্য, যো ৱা পুব্বণ্হসমযং অন্তমসো গদ্দুহনমত্তম্পি মেত্তচিত্তং ভাৱেয্য, যো ৱা মজ্ঝন্হিকসমযং অন্তমসো গদ্দুহনমত্তম্পি মেত্তচিত্তং ভাৱেয্য, যো ৱা সাযন্হসমযং অন্তমসো গদ্দুহনমত্তম্পি মেত্তচিত্তং ভাৱেয্য, ইদং ততো মহপ্ফলতৰং. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘মেত্তা নো চেতোৱিমুত্তি ভাৱিতা ভৱিস্সতি বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. সত্তিসুত্তং
২২৭. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সত্তি তিণ্হফলা. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য – ‘অহং ইমং সত্তিং তিণ্হফলং পাণিনা ৱা মুট্ঠিনা ৱা পটিলেণিস্সামি পটিকোট্টিস্সামি পটিৱট্টেস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ভব্বো নু খো সো পুৰিসো অমুং সত্তিং তিণ্হফলং পাণিনা ৱা মুট্ঠিনা ৱা পটিলেণেতুং পটিকোট্টেতুং পটিৱট্টেতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অসু হি, ভন্তে, সত্তি তিণ্হফলা ন সুকৰা পাণিনা ৱা মুট্ঠিনা ৱা পটিলেণেতুং পটিকোট্টেতুং পটিৱট্টেতুং. যাৱদেৱ চ পন সো পুৰিসো কিলমথস্স ৱিঘাতস্স ভাগী অস্সা’’তি.
‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুনো মেত্তাচেতোৱিমুত্তি ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা, তস্স চে অমনুস্সো চিত্তং খিপিতব্বং মঞ্ঞেয্য; অথ খো স্ৱেৱ অমনুস্সো কিলমথস্স ৱিঘাতস্স ভাগী অস্স. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘মেত্তা নো চেতোৱিমুত্তি ভাৱিতা ভৱিস্সতি বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঞ্চমং.
৬. ধনুগ্গহসুত্তং
২২৮. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, চত্তাৰো দড়্হধম্মা ধনুগ্গহা সুসিক্খিতা কতহত্থা কতূপাসনা চতুদ্দিসা ঠিতা অস্সু. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য – ‘অহং ইমেসং চতুন্নং দড়্হধম্মানং ধনুগ্গহানং সুসিক্খিতানং কতহত্থানং কতূপাসনানং চতুদ্দিসা কণ্ডে খিত্তে অপ্পতিট্ঠিতে পথৱিযং গহেত্ৱা আহৰিস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ‘জৱনো পুৰিসো পৰমেন জৱেন সমন্নাগতো’তি অলং ৱচনাযা’’তি?
‘‘একস্স চেপি, ভন্তে, দড়্হধম্মস্স ধনুগ্গহস্স সুসিক্খিতস্স কতহত্থস্স কতূপাসনস্স কণ্ডং খিত্তং অপ্পতিট্ঠিতং পথৱিযং গহেত্ৱা আহৰেয্য – ‘জৱনো পুৰিসো পৰমেন জৱেন সমন্নাগতো’তি অলং ৱচনায, কো পন ৱাদো চতুন্নং দড়্হধম্মানং ধনুগ্গহানং সুসিক্খিতানং কতহত্থানং কতূপাসনান’’ন্তি?
‘‘যথা চ, ভিক্খৱে, তস্স পুৰিসস্স জৱো, যথা চ চন্দিমসূৰিযানং জৱো, ততো সীঘতৰো. যথা চ, ভিক্খৱে, তস্স পুৰিসস্স জৱো যথা চ চন্দিমসূৰিযানং জৱো যথা চ যা দেৱতা চন্দিমসূৰিযানং পুৰতো ধাৱন্তি তাসং দেৱতানং জৱো, ( ) [(ততো সীঘতৰো. যথা চ ভিক্খৱে তস্স পুৰিসস্স জৱো, যথা চ চন্দিমসুৰিযানং জৱো, যথা চ যা দেৱতা চন্দিমসুৰিযানং পুৰতো ধাৱন্তি, তাসং দেৱতানং জৱো,) (সী. স্যা. কং.)] ততো সীঘতৰং আযুসঙ্খাৰা খিযন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘অপ্পমত্তা ৱিহৰিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. ছট্ঠং.
৭. আণিসুত্তং
২২৯. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, দসাৰহানং আনকো [আণকো (সী.)] নাম মুদিঙ্গো অহোসি. তস্স দসাৰহা আনকে ঘটিতে অঞ্ঞং আণিং ওদহিংসু. অহু খো সো, ভিক্খৱে, সমযো যং আনকস্স মুদিঙ্গস্স পোৰাণং পোক্খৰফলকং অন্তৰধাযি. আণিসঙ্ঘাটোৱ অৱসিস্সি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভৱিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং, যে তে সুত্তন্তা তথাগতভাসিতা গম্ভীৰা গম্ভীৰত্থা লোকুত্তৰা সুঞ্ঞতপ্পটিসংযুত্তা, তেসু ভঞ্ঞমানেসু ন সুস্সূসিস্সন্তি ন সোতং ওদহিস্সন্তি ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেস্সন্তি ন চ তে ধম্মে উগ্গহেতব্বং পৰিযাপুণিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি’’.
‘‘যে পন তে সুত্তন্তা কৱিকতা কাৱেয্যা চিত্তক্খৰা চিত্তব্যঞ্জনা বাহিৰকা সাৱকভাসিতা, তেসু ভঞ্ঞমানেসু সুস্সূসিস্সন্তি, সোতং ওদহিস্সন্তি, অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেস্সন্তি, তে চ ধম্মে উগ্গহেতব্বং পৰিযাপুণিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি. এৱমেতেসং, ভিক্খৱে, সুত্তন্তানং তথাগতভাসিতানং গম্ভীৰানং গম্ভীৰত্থানং লোকুত্তৰানং সুঞ্ঞতপ্পটিসংযুত্তানং অন্তৰধানং ভৱিস্সতি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘যে তে সুত্তন্তা তথাগতভাসিতা গম্ভীৰা গম্ভীৰত্থা লোকুত্তৰা সুঞ্ঞতপ্পটিসংযুত্তা, তেসু ভঞ্ঞমানেসু সুস্সূসিস্সাম, সোতং ওদহিস্সাম, অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেস্সাম, তে চ ধম্মে উগ্গহেতব্বং পৰিযাপুণিতব্বং মঞ্ঞিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. সত্তমং.
৮. কলিঙ্গৰসুত্তং
২৩০. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘কলিঙ্গৰূপধানা, ভিক্খৱে, এতৰহি লিচ্ছৱী ৱিহৰন্তি অপ্পমত্তা আতাপিনো উপাসনস্মিং. তেসং ৰাজা মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ন লভতি ওতাৰং ন লভতি আৰম্মণং. ভৱিস্সন্তি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং লিচ্ছৱী সুখুমালা [সুকুমালা (সী.), সুখুমা (ক.)] মুদুতলুনহত্থপাদা [মুদুতলাহত্থপাদা (স্যা. কং.)] তে মুদুকাসু সেয্যাসু তূলবিম্বোহনাসু [তূলবিম্বোহনাসু (স্যা. কং. পী.), তূলবিম্বোহনাদীসু (সী.), তূলবিব্বোহনাদীসু (ক.)] যাৱসূৰিযুগ্গমনা সেয্যং কপ্পিস্সন্তি. তেসং ৰাজা মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো লচ্ছতি ওতাৰং লচ্ছতি আৰম্মণং.
‘‘কলিঙ্গৰূপধানা, ভিক্খৱে, এতৰহি ভিক্খূ ৱিহৰন্তি অপ্পমত্তা আতাপিনো পধানস্মিং. তেসং মাৰো পাপিমা ন লভতি ওতাৰং ন লভতি আৰম্মণং. ভৱিস্সন্তি, ভিক্খৱে, অনাগতমদ্ধানং ভিক্খূ সুখুমা মুদুতলুনহত্থপাদা. তে মুদুকাসু সেয্যাসু তূলবিম্বোহনাসু যাৱসূৰিযুগ্গমনা সেয্যং কপ্পিস্সন্তি. তেসং মাৰো পাপিমা লচ্ছতি ওতাৰং লচ্ছতি আৰম্মণং. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘কলিঙ্গৰূপধানা ৱিহৰিস্সাম অপ্পমত্তা আতাপিনো পধানস্মি’ন্তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. অট্ঠমং.
৯. নাগসুত্তং
২৩১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো নৱো ভিক্খু অতিৱেলং কুলানি উপসঙ্কমতি. তমেনং ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘‘মাযস্মা অতিৱেলং কুলানি উপসঙ্কমী’’তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো এৱমাহ – ‘‘ইমে হি নাম থেৰা ভিক্খূ কুলানি উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, কিমঙ্গং [কিমঙ্গ (সী.)] পনাহ’’ন্তি?
অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অঞ্ঞতৰো নৱো ভিক্খু অতিৱেলং কুলানি উপসঙ্কমতি. তমেনং ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘মাযস্মা অতিৱেলং কুলানি উপসঙ্কমী’তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো এৱমাহ – ‘ইমে হি নাম থেৰা ভিক্খূ কুলানি উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, কিমঙ্গং পনাহ’’’ন্তি.
‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, অৰঞ্ঞাযতনে মহাসৰসী. তং নাগা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. তে তং সৰসিং ওগাহেত্ৱা সোণ্ডায ভিসমুড়ালং অব্বুহেত্ৱা [অব্ভূহেত্ৱা (ক.), অব্বাহিত্ৱা (মহাৱ. ২৭৮)] সুৱিক্খালিতং ৱিক্খালেত্ৱা অকদ্দমং সঙ্খাদিত্ৱা [সঙ্খৰিত্ৱা (পী. ক.)] অজ্ঝোহৰন্তি. তেসং তং ৱণ্ণায চেৱ হোতি বলায চ, ন চ ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছন্তি মৰণমত্তং ৱা দুক্খং. তেসংযেৱ খো পন, ভিক্খৱে, মহানাগানং অনুসিক্খমানা তৰুণা ভিঙ্কচ্ছাপা তং সৰসিং ওগাহেত্ৱা সোণ্ডায ভিসমুড়ালং অব্বুহেত্ৱা ন সুৱিক্খালিতং ৱিক্খালেত্ৱা সকদ্দমং অসঙ্খাদিত্ৱা অজ্ঝোহৰন্তি. তেসং তং নেৱ ৱণ্ণায হোতি ন বলায. ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছন্তি মৰণমত্তং ৱা দুক্খং.
‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ইধ থেৰা ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসন্তি. তে তত্থ ধম্মং ভাসন্তি. তেসং গিহী পসন্নাকাৰং কৰোন্তি. তে তং লাভং অগধিতা অমুচ্ছিতা অনজ্ঝোপন্না [অনজ্ঝাপন্না (সব্বত্থ) ম. নি. ১ পাসৰাসিসুত্তৱণ্ণনা ওলোকেতব্বা] আদীনৱদস্সাৱিনো নিস্সৰণপঞ্ঞা পৰিভুঞ্জন্তি. তেসং তং ৱণ্ণায চেৱ হোতি বলায চ, ন চ ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছন্তি মৰণমত্তং ৱা দুক্খং. তেসংযেৱ খো পন, ভিক্খৱে, থেৰানং ভিক্খূনং অনুসিক্খমানা নৱা ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসন্তি. তে তত্থ ধম্মং ভাসন্তি. তেসং গিহী পসন্নাকাৰং কৰোন্তি. তে তং লাভং গধিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোপন্না অনাদীনৱদস্সাৱিনো অনিস্সৰণপঞ্ঞা পৰিভুঞ্জন্তি. তেসং তং নেৱ ৱণ্ণায হোতি ন বলায, তে ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছন্তি মৰণমত্তং ৱা দুক্খং. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘অগধিতা অমুচ্ছিতা অনজ্ঝোপন্না আদীনৱদস্সাৱিনো নিস্সৰণপঞ্ঞা তং লাভং পৰিভুঞ্জিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. নৱমং.
১০. বিড়াৰসুত্তং
২৩২. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু অতিৱেলং কুলেসু চাৰিত্তং আপজ্জতি. তমেনং ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘‘মাযস্মা অতিৱেলং কুলেসু চাৰিত্তং আপজ্জী’’তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো ন ৱিৰমতি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অঞ্ঞতৰো ভিক্খু অতিৱেলং কুলেসু চাৰিত্তং আপজ্জতি. তমেনং ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘মাযস্মা অতিৱেলং কুলেসু চাৰিত্তং আপজ্জী’তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো ন ৱিৰমতী’’তি.
‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, বিড়াৰো সন্ধিসমলসঙ্কটীৰে ঠিতো অহোসি মুদুমূসিং মগ্গযমানো – ‘যদাযং মুদুমূসি গোচৰায পক্কমিস্সতি, তত্থেৱ নং গহেত্ৱা খাদিস্সামী’তি. অথ খো সো, ভিক্খৱে, মুদুমূসি গোচৰায পক্কামি. তমেনং বিড়াৰো গহেত্ৱা সহসা সঙ্খাদিত্ৱা [সঙ্খৰিত্ৱা (পী. ক.), মংসং খাদিত্ৱা (স্যা. কং.), অসংখাদিত্ৱা (কত্থচি)] অজ্ঝোহৰি. তস্স সো মুদুমূসি অন্তম্পি খাদি, অন্তগুণম্পি খাদি. সো ততোনিদানং মৰণম্পি নিগচ্ছি মৰণমত্তম্পি দুক্খং.
‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো ভিক্খু পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসতি অৰক্খিতেনেৱ কাযেন অৰক্খিতায ৱাচায অৰক্খিতেন চিত্তেন, অনুপট্ঠিতায সতিযা, অসংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি. সো তত্থ পস্সতি মাতুগামং দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা. তস্স মাতুগামং দিস্ৱা দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতি. সো ৰাগানুদ্ধংসেন চিত্তেন মৰণং ৱা নিগচ্ছতি মৰণমত্তং ৱা দুক্খং. মৰণঞ্হেতং, ভিক্খৱে, অৰিযস্স ৱিনযে যো সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি. মৰণমত্তঞ্হেতং, ভিক্খৱে, দুক্খং যদিদং অঞ্ঞতৰং সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জতি. যথাৰূপায আপত্তিযা ৱুট্ঠানং পঞ্ঞাযতি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ৰক্খিতেনেৱ কাযেন ৰক্খিতায ৱাচায ৰক্খিতেন চিত্তেন, উপট্ঠিতায সতিযা, সংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দসমং.
১১. সিঙ্গালসুত্তং
২৩৩. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘অস্সুত্থ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং জৰসিঙ্গালস্স ৱস্সমানস্সা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এসো খো, ভিক্খৱে, জৰসিঙ্গালো উক্কণ্ডকেন নাম ৰোগজাতেন ফুট্ঠো. সো যেন যেন ইচ্ছতি তেন তেন গচ্ছতি; যত্থ যত্থ ইচ্ছতি তত্থ তত্থ তিট্ঠতি; যত্থ যত্থ ইচ্ছতি তত্থ তত্থ নিসীদতি; যত্থ যত্থ ইচ্ছতি তত্থ তত্থ নিপজ্জতি; সীতকোপি নং ৱাতো উপৱাযতি. সাধু খ্ৱস্স, ভিক্খৱে, যং ইধেকচ্চো সক্যপুত্তিযপটিঞ্ঞো এৱৰূপম্পি অত্তভাৱপটিলাভং পটিসংৱেদিযেথ. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘অপ্পমত্তা ৱিহৰিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. একাদসমং.
১২. দুতিযসিঙ্গালসুত্তং
২৩৪. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘অস্সুত্থ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং জৰসিঙ্গালস্স ৱস্সমানস্সা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘সিযা খো, ভিক্খৱে, তস্মিং জৰসিঙ্গালে যা কাচি কতঞ্ঞুতা কতৱেদিতা, ন ত্ৱেৱ ইধেকচ্চে সক্যপুত্তিযপটিঞ্ঞে সিযা যা কাচি কতঞ্ঞুতা কতৱেদিতা. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘কতঞ্ঞুনো ভৱিস্সাম কতৱেদিনো; ন চ নো [ন চ নোতি ইদং সী. পী. পোত্থকেসু নত্থি] অম্হেসু অপ্পকম্পি কতং নস্সিস্সতী’তি [মা নস্সিস্সতীতি (সী. পী.), ৱিনস্সিস্সতীতি (স্যা. কং.)]. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দ্ৱাদসমং.
ওপম্মসংযুত্তং সমত্তং.