১০. ভিক্খুসংযুত্তং
১. কোলিতসুত্তং
২৩৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো ভিক্খৱে’’তি. ‘‘আৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স পচ্চস্সোসুং.
আযস্মা মহামোগ্গল্লানো এতদৱোচ – ‘‘ইধ ময্হং, আৱুসো, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘অৰিযো তুণ্হীভাৱো, অৰিযো তুণ্হীভাৱোতি ৱুচ্চতি. কতমো নু খো অৰিযো তুণ্হীভাৱো’তি? তস্স ময্হং আৱুসো, এতদহোসি – ‘ইধ ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি অৰিযো তুণ্হীভাৱো’তি. সো খ্ৱাহং, আৱুসো, ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিং. তস্স ময্হং, আৱুসো, ইমিনা ৱিহাৰেন ৱিহৰতো ৱিতক্কসহগতা সঞ্ঞা মনসিকাৰা সমুদাচৰন্তি’’.
‘‘অথ খো মং, আৱুসো, ভগৱা ইদ্ধিযা উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ – ‘মোগ্গল্লান, মোগ্গল্লান, মা, ব্ৰাহ্মণ, অৰিযং তুণ্হীভাৱং পমাদো, অৰিযে তুণ্হীভাৱে চিত্তং সণ্ঠপেহি, অৰিযে তুণ্হীভাৱে চিত্তং একোদিভাৱং কৰোহি, অৰিযে তুণ্হীভাৱে চিত্তং সমাদহা’তি. সো খ্ৱাহং, আৱুসো, অপৰেন সমযেন ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. যঞ্হি তং, আৱুসো, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সত্থাৰা অনুগ্গহিতো সাৱকো মহাভিঞ্ঞতং পত্তো’তি, মমং তং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সত্থাৰা অনুগ্গহিতো সাৱকো মহাভিঞ্ঞতং পত্তো’’’তি. পঠমং.
২. উপতিস্সসুত্তং
২৩৬. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. তত্ৰ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো ভিক্খৱে’’তি. ‘‘আৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –
‘‘ইধ ময্হং, আৱুসো, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘অত্থি নু খো তং কিঞ্চি লোকস্মিং যস্স মে ৱিপৰিণামঞ্ঞথাভাৱা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’তি? তস্স ময্হং, আৱুসো, এতদহোসি – ‘নত্থি খো তং কিঞ্চি লোকস্মিং যস্স মে ৱিপৰিণামঞ্ঞথাভাৱা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’’তি.
এৱং ৱুত্তে, আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘সত্থুপি খো তে, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱিপৰিণামঞ্ঞথাভাৱা নুপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি? ‘‘সত্থুপি খো মে, আৱুসো, ৱিপৰিণামঞ্ঞথাভাৱা নুপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা, অপি চ মে এৱমস্স – ‘মহেসক্খো ৱত, ভো, সত্থা অন্তৰহিতো মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো. সচে হি ভগৱা চিৰং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠেয্য তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি. তথা হি পনাযস্মতো সাৰিপুত্তস্স দীঘৰত্তং অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানানুসযা সুসমূহতা. তস্মা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স সত্থুপি ৱিপৰিণামঞ্ঞথাভাৱা নুপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি. দুতিযং.
৩. ঘটসুত্তং
২৩৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা চ সাৰিপুত্তো আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো ৰাজগহে ৱিহৰন্তি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে একৱিহাৰে. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা মহামোগ্গল্লানেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সাৰিপুত্তো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৱোচ –
‘‘ৱিপ্পসন্নানি খো তে, আৱুসো মোগ্গল্লান, ইন্দ্ৰিযানি; পৰিসুদ্ধো মুখৱণ্ণো পৰিযোদাতো সন্তেন নূনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো অজ্জ ৱিহাৰেন ৱিহাসী’’তি. ‘‘ওড়াৰিকেন খ্ৱাহং, আৱুসো, অজ্জ ৱিহাৰেন ৱিহাসিং. অপি চ, মে অহোসি ধম্মী কথা’’তি. ‘‘কেন সদ্ধিং পনাযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স অহোসি ধম্মী কথা’’তি? ‘‘ভগৱতা খো মে, আৱুসো, সদ্ধিং অহোসি ধম্মী কথা’’তি. ‘‘দূৰে খো, আৱুসো, ভগৱা এতৰহি সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. কিং নু খো, আযস্মা, মহামোগ্গল্লানো ভগৱন্তং ইদ্ধিযা উপসঙ্কমি; উদাহু ভগৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং ইদ্ধিযা উপসঙ্কমী’’তি? ‘‘ন খ্ৱাহং, আৱুসো, ভগৱন্তং ইদ্ধিযা উপসঙ্কমিং; নপি মং ভগৱা ইদ্ধিযা উপসঙ্কমি. অপি চ, মে যাৱতা ভগৱা এত্তাৱতা দিব্বচক্খু ৱিসুজ্ঝি দিব্বা চ সোতধাতু. ভগৱতোপি যাৱতাহং এত্তাৱতা দিব্বচক্খু ৱিসুজ্ঝি দিব্বা চ সোতধাতূ’’তি. ‘‘যথাকথং পনাযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স ভগৱতা সদ্ধিং অহোসি ধম্মী কথা’’তি?
‘‘ইধাহং, আৱুসো, ভগৱন্তং এতদৱোচং – ‘আৰদ্ধৱীৰিযো আৰদ্ধৱীৰিযোতি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, আৰদ্ধৱীৰিযো হোতী’তি? এৱং ৱুত্তে, মং, আৱুসো, ভগৱা এতদৱোচ – ‘ইধ, মোগ্গল্লান, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি – কামং তচো চ ন্হাৰু চ অট্ঠী চ অৱসিস্সতু, সৰীৰে উপসুস্সতু মংসলোহিতং, যং তং পুৰিসথামেন পুৰিসৱীৰিযেন পুৰিসপৰক্কমেন পত্তব্বং ন তং অপাপুণিত্ৱা ৱীৰিযস্স সণ্ঠানং ভৱিস্সতীতি. এৱং খো, মোগ্গল্লান, আৰদ্ধৱীৰিযো হোতী’তি. এৱং খো মে, আৱুসো, ভগৱতা সদ্ধিং অহোসি ধম্মী কথা’’তি.
‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, হিমৱতো পব্বতৰাজস্স পৰিত্তা পাসাণসক্খৰা যাৱদেৱ উপনিক্খেপনমত্তায; এৱমেৱ খো মযং আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স যাৱদেৱ উপনিক্খেপনমত্তায. আযস্মা হি মহামোগ্গল্লানো মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো আকঙ্খমানো কপ্পং তিট্ঠেয্যা’’তি.
‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, মহতিযা লোণঘটায পৰিত্তা লোণসক্খৰায যাৱদেৱ উপনিক্খেপনমত্তায; এৱমেৱ খো মযং আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স যাৱদেৱ উপনিক্খেপনমত্তায. আযস্মা হি সাৰিপুত্তো ভগৱতা অনেকপৰিযাযেন থোমিতো ৱণ্ণিতো পসত্থো –
‘‘সাৰিপুত্তোৱ পঞ্ঞায, সীলেন উপসমেন চ;
যোপি পাৰঙ্গতো ভিক্খু, এতাৱপৰমো সিযা’’তি.
ইতিহ তে উভো মহানাগা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুভাসিতং সুলপিতং সমনুমোদিংসূতি. ততিযং.
৪. নৱসুত্তং
২৩৮. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো নৱো ভিক্খু পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা অপ্পোস্সুক্কো তুণ্হীভূতো সঙ্কসাযতি, ন ভিক্খূনং ৱেয্যাৱচ্চং কৰোতি চীৱৰকাৰসমযে. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অঞ্ঞতৰো নৱো ভিক্খু পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা অপ্পোস্সুক্কো তুণ্হীভূতো সঙ্কসাযতি, ন ভিক্খূনং ৱেয্যাৱচ্চং কৰোতি চীৱৰকাৰসমযে’’তি.
অথ খো ভগৱা অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, ভিক্খু, মম ৱচনেন তং ভিক্খুং আমন্তেহি ‘সত্থা তং, আৱুসো, আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৱং ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘সত্থা তং, আৱুসো, আমন্তেতী’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো সো ভিক্খু তস্স ভিক্খুনো পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো তং ভিক্খুং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা অপ্পোস্সুক্কো তুণ্হীভূতো সঙ্কসাযসি, ন ভিক্খূনং ৱেয্যাৱচ্চং কৰোসি চীৱৰকাৰসমযে’’তি? ‘‘অহম্পি খো, ভন্তে, সকং কিচ্চং কৰোমী’’তি.
অথ খো ভগৱা তস্স ভিক্খুনো চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘মা খো তুম্হে, ভিক্খৱে, এতস্স ভিক্খুনো উজ্ঝাযিত্থ. এসো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তৰং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –
‘‘নযিদং সিথিলমাৰব্ভ, নযিদং অপ্পেন থামসা;
নিব্বানং অধিগন্তব্বং, সব্বদুক্খপ্পমোচনং.
‘‘অযঞ্চ দহৰো ভিক্খু, অযমুত্তমপুৰিসো;
ধাৰেতি অন্তিমং দেহং, জেত্ৱা মাৰং সৱাহিনি’’ন্তি. চতুত্থং;
৫. সুজাতসুত্তং
২৩৯. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. অথ খো আযস্মা সুজাতো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৱা আযস্মন্তং সুজাতং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘উভযেনেৱাযং, ভিক্খৱে, কুলপুত্তো সোভতি – যঞ্চ অভিৰূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতো, যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জন্তি তদনুত্তৰং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি. ইদমৱোচ ভগৱা…পে… সত্থা –
‘‘সোভতি ৱতাযং ভিক্খু, উজুভূতেন চেতসা;
ৱিপ্পযুত্তো ৱিসংযুত্তো, অনুপাদায নিব্বুতো;
ধাৰেতি অন্তিমং দেহং, জেত্ৱা মাৰং সৱাহিনি’’ন্তি. পঞ্চমং;
৬. লকুণ্ডকভদ্দিযসুত্তং
২৪০. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. অথ খো আযস্মা লকুণ্ডকভদ্দিযো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৱা আযস্মন্তং লকুণ্ডকভদ্দিযং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, এতং ভিক্খুং আগচ্ছন্তং দুব্বণ্ণং দুদ্দসিকং ওকোটিমকং ভিক্খূনং পৰিভূতৰূপ’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এসো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো, ন চ সা সমাপত্তি সুলভৰূপা যা তেন ভিক্খুনা অসমাপন্নপুব্বা. যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তৰং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি. ইদমৱোচ ভগৱা…পে… সত্থা –
‘‘হংসা কোঞ্চা মযূৰা চ, হত্থযো পসদা মিগা;
সব্বে সীহস্স ভাযন্তি, নত্থি কাযস্মিং তুল্যতা.
‘‘এৱমেৱ মনুস্সেসু, দহৰো চেপি পঞ্ঞৱা;
সো হি তত্থ মহা হোতি, নেৱ বালো সৰীৰৱা’’তি. ছট্ঠং;
৭. ৱিসাখসুত্তং
২৪১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. তেন খো পন সমযেন আযস্মা ৱিসাখো পঞ্চালপুত্তো উপট্ঠানসালাযং ভিক্খূ ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতি সমাদপেতি সমুত্তেজেতি সম্পহংসেতি, পোৰিযা ৱাচায ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা পৰিযাপন্নায অনিস্সিতায.
অথ খো ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেন উপট্ঠানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কো নু খো, ভিক্খৱে, উপট্ঠানসালাযং ভিক্খূ ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতি সমাদপেতি সমুত্তেজেতি সম্পহংসেতি পোৰিযা ৱাচায ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা পৰিযাপন্নায অনিস্সিতাযা’’তি? ‘‘আযস্মা, ভন্তে, ৱিসাখো পঞ্চালপুত্তো উপট্ঠানসালাযং ভিক্খূ ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতি সমাদপেতি সমুত্তেজেতি সম্পহংসেতি, পোৰিযা ৱাচায ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা পৰিযাপন্নায অনিস্সিতাযা’’তি.
অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং ৱিসাখং পঞ্চালপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘সাধু সাধু, ৱিসাখ, সাধু খো ত্ৱং, ৱিসাখ, ভিক্খূ ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি…পে… অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা পৰিযাপন্নায অনিস্সিতাযা’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –
‘‘নাভাসমানং জানন্তি, মিস্সং বালেহি পণ্ডিতং;
ভাসমানঞ্চ জানন্তি, দেসেন্তং অমতং পদং.
‘‘ভাসযে জোতযে ধম্মং, পগ্গণ্হে ইসিনং ধজং;
সুভাসিতধজা ইসযো, ধম্মো হি ইসিনং ধজো’’তি. সত্তমং;
৮. নন্দসুত্তং
২৪২. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. অথ খো আযস্মা নন্দো ভগৱতো মাতুচ্ছাপুত্তো আকোটিতপচ্চাকোটিতানি চীৱৰানি পাৰুপিত্ৱা অক্খীনি অঞ্জেত্ৱা অচ্ছং পত্তং গহেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং নন্দং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ন খো তে তং, নন্দ, পতিৰূপং কুলপুত্তস্স সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতস্স, যং ত্ৱং আকোটিতপচ্চাকোটিতানি চীৱৰানি পাৰুপেয্যাসি, অক্খীনি চ অঞ্জেয্যাসি, অচ্ছঞ্চ পত্তং ধাৰেয্যাসি. এতং খো তে, নন্দ, পতিৰূপং কুলপুত্তস্স সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতস্স, যং ত্ৱং আৰঞ্ঞিকো চ অস্সসি, পিণ্ডপাতিকো চ পংসুকুলিকো চ কামেসু চ অনপেক্খো ৱিহৰেয্যাসী’’তি. ইদমৱোচ ভগৱা…পে… সত্থা –
‘‘কদাহং নন্দং পস্সেয্যং, আৰঞ্ঞং পংসুকূলিকং;
অঞ্ঞাতুঞ্ছেন যাপেন্তং, কামেসু অনপেক্খিন’’ন্তি.
অথ খো আযস্মা নন্দো অপৰেন সমযেন আৰঞ্ঞিকো চ পিণ্ডপাতিকো চ পংসুকূলিকো চ কামেসু চ অনপেক্খো ৱিহাসীতি. অট্ঠমং.
৯. তিস্সসুত্তং
২৪৩. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. অথ খো আযস্মা তিস্সো ভগৱতো পিতুচ্ছাপুত্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি দুক্খী দুম্মনো অস্সূনি পৱত্তযমানো. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং তিস্সং এতদৱোচ – ‘‘কিং নু খো ত্ৱং, তিস্স, একমন্তং নিসিন্নো দুক্খী দুম্মনো অস্সূনি পৱত্তযমানো’’তি? ‘‘তথা হি পন মং, ভন্তে, ভিক্খূ সমন্তা ৱাচাসন্নিতোদকেন [ৱাচায সন্নিতোদকেন (ক.)] সঞ্জম্ভৰিমকংসূ’’তি [সঞ্জব্ভৰিমকংসূতি (?)]. ‘‘তথাহি পন ত্ৱং, তিস্স, ৱত্তা নো চ ৱচনক্খমো; ন খো তে তং, তিস্স, পতিৰূপং কুলপুত্তস্স সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতস্স, যং ত্ৱং ৱত্তা নো চ ৱচনক্খমো. এতং খো তে, তিস্স, পতিৰূপং কুলপুত্তস্স সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতস্স – ‘যং ত্ৱং ৱত্তা চ অস্স ৱচনক্খমো চা’’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –
‘‘কিং নু কুজ্ঝসি মা কুজ্ঝি, অক্কোধো তিস্স তে ৱৰং;
কোধমানমক্খৱিনযত্থঞ্হি, তিস্স ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’’তি. নৱমং;
১০. থেৰনামকসুত্তং
২৪৪. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু থেৰনামকো একৱিহাৰী চেৱ হোতি একৱিহাৰস্স চ ৱণ্ণৱাদী. সো একো গামং পিণ্ডায পৱিসতি একো পটিক্কমতি একো ৰহো নিসীদতি একো চঙ্কমং অধিট্ঠাতি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অঞ্ঞতৰো ভিক্খু থেৰনামকো একৱিহাৰী একৱিহাৰস্স চ ৱণ্ণৱাদী’’তি.
অথ খো ভগৱা অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, ভিক্খু, মম ৱচনেন থেৰং ভিক্খুং আমন্তেহি – ‘সত্থা তং, আৱুসো থেৰ, আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা যেনাযস্মা থেৰো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং থেৰং এতদৱোচ – ‘‘সত্থা তং, আৱুসো থেৰ, আমন্তেতী’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো আযস্মা থেৰো তস্স ভিক্খুনো পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং থেৰং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, থেৰ, একৱিহাৰী একৱিহাৰস্স চ ৱণ্ণৱাদী’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘যথা কথং পন ত্ৱং, থেৰ, একৱিহাৰী একৱিহাৰস্স চ ৱণ্ণৱাদী’’তি? ‘‘ইধাহং, ভন্তে, একো গামং পিণ্ডায পৱিসামি একো পটিক্কমামি একো ৰহো নিসীদামি একো চঙ্কমং অধিট্ঠামি. এৱং খ্ৱাহং, ভন্তে, একৱিহাৰী একৱিহাৰস্স চ ৱণ্ণৱাদী’’তি.
‘‘অত্থেসো, থেৰ, একৱিহাৰো নেসো নত্থীতি ৱদামি. অপি চ, থেৰ, যথা একৱিহাৰো ৱিত্থাৰেন পৰিপুণ্ণো হোতি তং সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো…পে…. ‘‘কথঞ্চ, থেৰ, একৱিহাৰো ৱিত্থাৰেন পৰিপুণ্ণো হোতি. ইধ, থেৰ, যং অতীতং তং পহীনং, যং অনাগতং তং পটিনিস্সট্ঠং, পচ্চুপ্পন্নেসু চ অত্তভাৱপটিলাভেসু ছন্দৰাগো সুপ্পটিৱিনীতো. এৱং খো, থেৰ, একৱিহাৰো ৱিত্থাৰেন পৰিপুণ্ণো হোতী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –
‘‘সব্বাভিভুং সব্বৱিদুং সুমেধং,
সব্বেসু ধম্মেসু অনূপলিত্তং;
সব্বঞ্জহং তণ্হাক্খযে ৱিমুত্তং,
তমহং নৰং একৱিহাৰীতি ব্ৰূমী’’তি. দসমং;
১১. মহাকপ্পিনসুত্তং
২৪৫. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. অথ খো আযস্মা মহাকপ্পিনো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৱা আযস্মন্তং মহাকপ্পিনং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে ভিক্খৱে, এতং ভিক্খুং আগচ্ছন্তং ওদাতকং তনুকং তুঙ্গনাসিক’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এসো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো. ন চ সা সমাপত্তি সুলভৰূপা যা তেন ভিক্খুনা অসমাপন্নপুব্বা. যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –
‘‘খত্তিযো সেট্ঠো জনেতস্মিং, যে গোত্তপটিসাৰিনো;
ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো, সো সেট্ঠো দেৱমানুসে.
‘‘দিৱা তপতি আদিচ্চো, ৰত্তিমাভাতি চন্দিমা;
সন্নদ্ধো খত্তিযো তপতি, ঝাযী তপতি ব্ৰাহ্মণো;
অথ সব্বমহোৰত্তিং [অথ সব্বমহোৰত্তং (সী. স্যা. কং.)], বুদ্ধো তপতি তেজসা’’তি. একাদসমং;
১২. সহাযকসুত্তং
২৪৬. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. অথ খো দ্ৱে ভিক্খূ সহাযকা আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স সদ্ধিৱিহাৰিনো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু. অদ্দসা খো ভগৱা তে ভিক্খূ দূৰতোৱ আগচ্ছন্তে. দিস্ৱান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, এতে ভিক্খূ সহাযকে আগচ্ছন্তে কপ্পিনস্স সদ্ধিৱিহাৰিনো’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এতে খো তে ভিক্খূ মহিদ্ধিকা মহানুভাৱা. ন চ সা সমাপত্তি সুলভৰূপা, যা তেহি ভিক্খূহি অসমাপন্নপুব্বা. যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰন্তী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –
‘‘সহাযা ৱতিমে ভিক্খূ, চিৰৰত্তং সমেতিকা;
সমেতি নেসং সদ্ধম্মো, ধম্মে বুদ্ধপ্পৱেদিতে.
‘‘সুৱিনীতা কপ্পিনেন, ধম্মে অৰিযপ্পৱেদিতে;
ধাৰেন্তি অন্তিমং দেহং, জেত্ৱা মাৰং সৱাহিনি’’ন্তি. দ্ৱাদসমং;
ভিক্খুসংযুত্তং সমত্তং.