৫. কস্সপসংযুত্তং
১. সন্তুট্ঠসুত্তং
১৪৪. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সন্তুট্ঠাযং [সন্তুট্ঠোযং (সী.)], ভিক্খৱে, কস্সপো ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, ইতৰীতৰচীৱৰসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী; ন চ চীৱৰহেতু অনেসনং অপ্পতিৰূপং আপজ্জতি; অলদ্ধা চ চীৱৰং ন পৰিতস্সতি; লদ্ধা চ চীৱৰং অগধিতো [অগথিতো (সী.)] অমুচ্ছিতো অনজ্ঝাপন্নো আদীনৱদস্সাৱী নিস্সৰণপঞ্ঞো পৰিভুঞ্জতি’’.
‘‘সন্তুট্ঠাযং, ভিক্খৱে, কস্সপো ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন, ইতৰীতৰপিণ্ডপাতসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী; ন চ পিণ্ডপাতহেতু অনেসনং অপ্পতিৰূপং আপজ্জতি; অলদ্ধা চ পিণ্ডপাতং ন পৰিতস্সতি; লদ্ধা চ পিণ্ডপাতং অগধিতো অমুচ্ছিতো অনজ্ঝাপন্নো আদীনৱদস্সাৱী নিস্সৰণপঞ্ঞো পৰিভুঞ্জতি.
‘‘সন্তুট্ঠাযং, ভিক্খৱে, কস্সপো ইতৰীতৰেন সেনাসনেন, ইতৰীতৰসেনাসনসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী; ন চ সেনাসনহেতু অনেসনং অপ্পতিৰূপং আপজ্জতি; অলদ্ধা চ সেনাসনং ন পৰিতস্সতি; লদ্ধা চ সেনাসনং অগধিতো অমুচ্ছিতো অনজ্ঝাপন্নো আদীনৱদস্সাৱী নিস্সৰণপঞ্ঞো পৰিভুঞ্জতি.
‘‘সন্তুট্ঠাযং, ভিক্খৱে, কস্সপো ইতৰীতৰেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন, ইতৰীতৰগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী; ন চ গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰহেতু অনেসনং অপ্পতিৰূপং আপজ্জতি; অলদ্ধা চ গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং ন পৰিতস্সতি; লদ্ধা চ গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং অগধিতো অমুচ্ছিতো অনজ্ঝাপন্নো আদীনৱদস্সাৱী নিস্সৰণপঞ্ঞো পৰিভুঞ্জতি.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘সন্তুট্ঠা ভৱিস্সাম ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, ইতৰীতৰচীৱৰসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদিনো; ন চ চীৱৰহেতু অনেসনং অপ্পতিৰূপং আপজ্জিস্সাম; অলদ্ধা চ চীৱৰং ন চ পৰিতস্সিস্সাম; লদ্ধা চ চীৱৰং অগধিতা অমুচ্ছিতা অনজ্ঝাপন্না আদীনৱদস্সাৱিনো নিস্সৰণপঞ্ঞা পৰিভুঞ্জিস্সাম’’’. (এৱং সব্বং কাতব্বং).
‘‘‘সন্তুট্ঠা ভৱিস্সাম ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন…পে… সন্তুট্ঠা ভৱিস্সাম ইতৰীতৰেন সেনাসনেন…পে… সন্তুট্ঠা ভৱিস্সাম ইতৰীতৰেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন, ইতৰীতৰগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদিনো; ন চ গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰহেতু অনেসনং অপ্পতিৰূপং আপজ্জিস্সাম অলদ্ধা চ গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং ন পৰিতস্সিস্সাম; লদ্ধা চ গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং অগধিতা অমুচ্ছিতা অনজ্ঝাপন্না আদীনৱদস্সাৱিনো নিস্সৰণপঞ্ঞা পৰিভুঞ্জিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. কস্সপেন ৱা হি ৱো, ভিক্খৱে, ওৱদিস্সামি যো ৱা পনস্স [যো ৱা পন (সী.), যো ৱা (পী.)] কস্সপসদিসো, ওৱদিতেহি চ পন ৱো তথত্তায পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.
২. অনোত্তপ্পীসুত্তং
১৪৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং আযস্মা চ মহাকস্সপো আযস্মা চ সাৰিপুত্তো বাৰাণসিযং ৱিহৰন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা মহাকস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা মহাকস্সপেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সাৰিপুত্তো আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৱোচ – ‘‘ৱুচ্চতি হিদং, আৱুসো কস্সপ, অনাতাপী অনোত্তপ্পী অভব্বো সম্বোধায অভব্বো নিব্বানায অভব্বো অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায; আতাপী চ খো ওত্তপ্পী ভব্বো সম্বোধায ভব্বো নিব্বানায ভব্বো অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্স অধিগমাযা’’তি.
‘‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, অনাতাপী হোতি অনোত্তপ্পী অভব্বো সম্বোধায অভব্বো নিব্বানায অভব্বো অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায; কিত্তাৱতা চ পনাৱুসো, আতাপী হোতি ওত্তপ্পী ভব্বো সম্বোধায ভব্বো নিব্বানায ভব্বো অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্স অধিগমাযা’’তি? ‘‘ইধাৱুসো, ভিক্খু ‘অনুপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ন আতপ্পং কৰোতি, ‘উপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীযমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ন আতপ্পং কৰোতি, ‘অনুপ্পন্না মে কুসলা ধম্মানুপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ন আতপ্পং কৰোতি, ‘উপ্পন্না মে কুসলা ধম্মা নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ন আতপ্পং কৰোতি. এৱং খো, আৱুসো, অনাতাপী হোতি’’.
‘‘কথঞ্চাৱুসো, অনোত্তপ্পী হোতি? ইধাৱুসো, ভিক্খু ‘অনুপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ন ওত্তপ্পতি, ‘উপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীযমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ন ওত্তপ্পতি, ‘অনুপ্পন্না মে কুসলা ধম্মানুপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ন ওত্তপ্পতি, ‘উপ্পন্না মে কুসলা ধম্মা নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ন ওত্তপ্পতি. এৱং খো, আৱুসো, অনোত্তপ্পী হোতি. এৱং খো, আৱুসো, অনাতাপী অনোত্তপ্পী অভব্বো সম্বোধায অভব্বো নিব্বানায অভব্বো অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায.
‘‘কথঞ্চাৱুসো, আতাপী হোতি? ইধাৱুসো, ভিক্খু ‘অনুপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি আতপ্পং কৰোতি, ‘উপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীযমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি আতপ্পং কৰোতি, অনুপ্পন্না মে কুসলা ধম্মা…পে… আতপ্পং কৰোতি. এৱং খো, আৱুসো, আতাপী হোতি.
‘‘কথঞ্চাৱুসো, ওত্তপ্পী হোতি? ইধাৱুসো, ভিক্খু ‘অনুপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ওত্তপ্পতি, ‘উপ্পন্না মে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপ্পহীযমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ওত্তপ্পতি, ‘অনুপ্পন্না মে কুসলা ধম্মা অনুপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ওত্তপ্পতি, ‘উপ্পন্না মে কুসলা ধম্মা নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’ন্তি ওত্তপ্পতি. এৱং খো, আৱুসো, ওত্তপ্পী হোতি. এৱং খো, আৱুসো, আতাপী ওত্তপ্পী ভব্বো সম্বোধায ভব্বো নিব্বানায ভব্বো অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্স অধিগমাযা’’তি. দুতিযং.
৩. চন্দূপমসুত্তং
১৪৬. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘চন্দূপমা, ভিক্খৱে, কুলানি উপসঙ্কমথ – অপকস্সেৱ কাযং, অপকস্স চিত্তং, নিচ্চনৱকা কুলেসু অপ্পগব্ভা [অপ্পগব্বা (ক.)]. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো জৰুদপানং ৱা ওলোকেয্য পব্বতৱিসমং ৱা নদীৱিদুগ্গং ৱা – অপকস্সেৱ কাযং, অপকস্স চিত্তং; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, চন্দূপমা কুলানি উপসঙ্কমথ – অপকস্সেৱ কাযং, অপকস্স চিত্তং, নিচ্চনৱকা কুলেসু অপ্পগব্ভা’’.
‘‘কস্সপো, ভিক্খৱে, চন্দূপমো কুলানি উপসঙ্কমতি – অপকস্সেৱ কাযং, অপকস্স চিত্তং, নিচ্চনৱকো কুলেসু অপ্পগব্ভো. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কথংৰূপো ভিক্খু অৰহতি কুলানি উপসঙ্কমিতু’’ন্তি? ‘‘ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা ভগৱংনেত্তিকা ভগৱংপটিসৰণা. সাধু ৱত, ভন্তে, ভগৱন্তংযেৱ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো. ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি.
অথ খো ভগৱা আকাসে পাণিং চালেসি. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, অযং আকাসে পাণি ন সজ্জতি ন গয্হতি ন বজ্ঝতি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুনো কুলানি উপসঙ্কমতো কুলেসু চিত্তং ন সজ্জতি ন গয্হতি ন বজ্ঝতি – ‘লভন্তু লাভকামা, পুঞ্ঞকামা কৰোন্তু পুঞ্ঞানী’তি; যথাসকেন লাভেন অত্তমনো হোতি সুমনো, এৱং পৰেসং লাভেন অত্তমনো হোতি সুমনো; এৱৰূপো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহতি কুলানি উপসঙ্কমিতুং.
‘‘কস্সপস্স, ভিক্খৱে, কুলানি উপসঙ্কমতো কুলেসু চিত্তং ন সজ্জতি ন গয্হতি ন বজ্ঝতি – ‘লভন্তু লাভকামা, পুঞ্ঞকামা কৰোন্তু পুঞ্ঞানী’তি; যথাসকেন লাভেন অত্তমনো হোতি সুমনো; এৱং পৰেসং লাভেন অত্তমনো হোতি সুমনো.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কথংৰূপস্স ভিক্খুনো অপৰিসুদ্ধা ধম্মদেসনা হোতি, কথংৰূপস্স ভিক্খুনো পৰিসুদ্ধা ধম্মদেসনা হোতী’’তি? ‘‘ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা ভগৱংনেত্তিকা ভগৱংপটিসৰণা. সাধু ৱত, ভন্তে, ভগৱন্তংযেৱ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো. ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱংচিত্তো পৰেসং ধম্মং দেসেতি – ‘অহো ৱত মে ধম্মং সুণেয্যুং, সুত্ৱা চ পন ধম্মং পসীদেয্যুং, পসন্না চ মে পসন্নাকাৰং কৰেয্যু’ন্তি; এৱৰূপস্স খো, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অপৰিসুদ্ধা ধম্মদেসনা হোতি.
‘‘যো চ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱংচিত্তো পৰেসং ধম্মং দেসেতি – ‘স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহীতি [ৱিঞ্ঞূহি (?)]. অহো, ৱত মে ধম্মং সুণেয্যুং, সুত্ৱা চ পন ধম্মং আজানেয্যুং, আজানিত্ৱা চ পন তথত্তায পটিপজ্জেয্যু’ন্তি. ইতি ধম্মসুধম্মতং পটিচ্চ পৰেসং ধম্মং দেসেতি, কাৰুঞ্ঞং পটিচ্চ অনুদ্দযং [অনুদযং (বহূসু) দ্ৱিত্তকাৰণং পন গৱেসিতব্বং] পটিচ্চ অনুকম্পং উপাদায পৰেসং ধম্মং দেসেতি. এৱৰূপস্স খো, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পৰিসুদ্ধা ধম্মদেসনা হোতি.
‘‘কস্সপো, ভিক্খৱে, এৱংচিত্তো পৰেসং ধম্মং দেসেতি – ‘স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহীতি. অহো, ৱত মে ধম্মং সুণেয্যুং, সুত্ৱা চ পন ধম্মং আজানেয্যুং, আজানিত্ৱা চ পন তথত্তায পটিপজ্জেয্যু’ন্তি. ইতি ধম্মসুধম্মতং পটিচ্চ পৰেসং ধম্মং দেসেতি, কাৰুঞ্ঞং পটিচ্চ অনুদ্দযং পটিচ্চ অনুকম্পং উপাদায পৰেসং ধম্মং দেসেতি. কস্সপেন ৱা হি ৱো, ভিক্খৱে, ওৱদিস্সামি যো ৱা পনস্স কস্সপসদিসো, ওৱদিতেহি চ পন ৱো তথত্তায পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি. ততিযং.
৪. কুলূপকসুত্তং
১৪৭. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কথংৰূপো ভিক্খু অৰহতি কুলূপকো হোতুং, কথংৰূপো ভিক্খু ন অৰহতি কুলূপকো হোতু’’ন্তি? ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱংচিত্তো কুলানি উপসঙ্কমতি – ‘দেন্তুযেৱ মে, মা নাদংসু; বহুকঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা থোকং; পণীতঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা লূখং; সীঘঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা দন্ধং; সক্কচ্চঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা অসক্কচ্চ’ন্তি. তস্স চে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো এৱংচিত্তস্স কুলানি উপসঙ্কমতো ন দেন্তি, তেন ভিক্খু সন্দীযতি; সো ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. থোকং দেন্তি, নো বহুকং…পে… লূখং দেন্তি, নো পণীতং… দন্ধং দেন্তি, নো সীঘং, তেন ভিক্খু সন্দীযতি; সো ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. অসক্কচ্চং দেন্তি, নো সক্কচ্চং; তেন ভিক্খু সন্দীযতি; সো ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. এৱৰূপো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন অৰহতি কূলূপকো হোতুং.
‘‘যো চ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱংচিত্তো কুলানি উপসঙ্কমতি – ‘তং কুতেত্থ লব্ভা পৰকুলেসু – দেন্তুযেৱ মে, মা নাদংসু; বহুকঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা থোকং; পণীতঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা লূখং; দীঘঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা দন্ধং; সক্কচ্চঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা অসক্কচ্চ’ন্তি. তস্স চে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো এৱংচিত্তস্স কুলানি উপসঙ্কমতো ন দেন্তি; তেন ভিক্খু ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. থোকং দেন্তি, নো বহুকং; তেন ভিক্খু ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. লূখং দেন্তি, নো পণীতং; তেন ভিক্খু ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. দন্ধং দেন্তি, নো সীঘং; তেন ভিক্খু ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. অসক্কচ্চং দেন্তি, নো সক্কচ্চং; তেন ভিক্খু ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. এৱৰূপো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহতি কুলূপকো হোতুং.
‘‘কস্সপো, ভিক্খৱে, এৱংচিত্তো কুলানি উপসঙ্কমতি – ‘তং কুতেত্থ লব্ভা পৰকুলেসু – দেন্তুযেৱ মে, মা নাদংসু; বহুকঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা থোকং; পণীতঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা লূখং; সীঘঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা দন্ধং; সক্কচ্চঞ্ঞেৱ মে দেন্তু, মা অসক্কচ্চ’ন্তি. তস্স চে, ভিক্খৱে, কস্সপস্স এৱংচিত্তস্স কুলানি উপসঙ্কমতো ন দেন্তি; তেন কস্সপো ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. থোকং দেন্তি, নো বহুকং; তেন কস্সপো ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. লূখং দেন্তি, নো পণীতং; তেন কস্সপো ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. দন্ধং দেন্তি, নো সীঘং; তেন কস্সপো ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. অসক্কচ্চং দেন্তি, নো সক্কচ্চং; তেন কস্সপো ন সন্দীযতি; সো ন ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতি. কস্সপেন ৱা হি ৱো, ভিক্খৱে, ওৱদিস্সামি যো ৱা পনস্স কস্সপসদিসো. ওৱদিতেহি চ পন ৱো তথত্তায পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. জিণ্ণসুত্তং
১৪৮. এৱং মে সুতং…পে… ৰাজগহে ৱেড়ুৱনে. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং মহাকস্সপং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘জিণ্ণোসি দানি ত্ৱং, কস্সপ, গৰুকানি চ তে ইমানি সাণানি পংসুকূলানি নিব্বসনানি. তস্মাতিহ ত্ৱং, কস্সপ, গহপতানি [গহপতিকানি (সী.)] চেৱ চীৱৰানি ধাৰেহি, নিমন্তনানি চ ভুঞ্জাহি, মম চ সন্তিকে ৱিহৰাহী’’তি.
‘‘অহং খো, ভন্তে, দীঘৰত্তং আৰঞ্ঞিকো চেৱ আৰঞ্ঞিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, পিণ্ডপাতিকো চেৱ পিণ্ডপাতিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, পংসুকূলিকো চেৱ পংসুকূলিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, তেচীৱৰিকো চেৱ তেচীৱৰিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, অপ্পিচ্ছো চেৱ অপ্পিচ্ছতায চ ৱণ্ণৱাদী, সন্তুট্ঠো চেৱ সন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী, পৱিৱিত্তো চেৱ পৱিৱেকস্স চ ৱণ্ণৱাদী, অসংসট্ঠো চেৱ অসংসগ্গস্স চ ৱণ্ণৱাদী, আৰদ্ধৱীৰিযো চেৱ ৱীৰিযাৰম্ভস্স [ৱীৰিযাৰব্ভস্স (ক.)] চ ৱণ্ণৱাদী’’তি.
‘‘কিং [কং (ক.)] পন ত্ৱং, কস্সপ, অত্থৱসং সম্পস্সমানো দীঘৰত্তং আৰঞ্ঞিকো চেৱ আৰঞ্ঞিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, পিণ্ডপাতিকো চেৱ…পে… পংসুকূলিকো চেৱ… তেচীৱৰিকো চেৱ… অপ্পিচ্ছো চেৱ… সন্তুট্ঠো চেৱ… পৱিৱিত্তো চেৱ… অসংসট্ঠো চেৱ… আৰদ্ধৱীৰিযো চেৱ ৱীৰিযাৰম্ভস্স চ ৱণ্ণৱাদী’’তি?
‘‘দ্ৱে খ্ৱাহং, ভন্তে, অত্থৱসে সম্পস্সমানো দীঘৰত্তং আৰঞ্ঞিকো চেৱ আৰঞ্ঞিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, পিণ্ডপাতিকো চেৱ…পে… পংসুকূলিকো চেৱ… তেচীৱৰিকো চেৱ… অপ্পিচ্ছো চেৱ… সন্তুট্ঠো চেৱ… পৱিৱিত্তো চেৱ… অসংসট্ঠো চেৱ… আৰদ্ধৱীৰিযো চেৱ ৱীৰিযাৰম্ভস্স চ ৱণ্ণৱাদী. অত্তনো চ দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং সম্পস্সমানো, পচ্ছিমঞ্চ জনতং অনুকম্পমানো – ‘অপ্পেৱ নাম পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জেয্যুং’ [আপজ্জেয্য (সী. স্যা. কং.)]. ‘যে কিৰ তে অহেসুং বুদ্ধানুবুদ্ধসাৱকা তে দীঘৰত্তং আৰঞ্ঞিকা চেৱ অহেসুং আৰঞ্ঞিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো…পে… পিণ্ডপাতিকা চেৱ অহেসুং …পে… পংসুকূলিকা চেৱ অহেসুং… তেচীৱৰিকা চেৱ অহেসুং… অপ্পিচ্ছা চেৱ অহেসুং… সন্তুট্ঠা চেৱ অহেসুং… পৱিৱিত্তা চেৱ অহেসুং… অসংসট্ঠা চেৱ অহেসুং… আৰদ্ধৱীৰিযা চেৱ অহেসুং ৱীৰিযাৰম্ভস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো’তি. তে তথত্তায পটিপজ্জিস্সন্তি, তেসং তং ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখায.
‘‘ইমে খ্ৱাহং, ভন্তে, দ্ৱে অত্থৱসে সম্পস্সমানো দীঘৰত্তং আৰঞ্ঞিকো চেৱ আৰঞ্ঞিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, পিণ্ডপাতিকো চেৱ…পে… পংসুকূলিকো চেৱ… তেচীৱৰিকো চেৱ… অপ্পিচ্ছো চেৱ… সন্তুট্ঠো চেৱ… পৱিৱিত্তো চেৱ… অসংসট্ঠো চেৱ… আৰদ্ধৱীৰিযো চেৱ ৱীৰিযাৰম্ভস্স চ ৱণ্ণৱাদী’’তি.
‘‘সাধু সাধু, কস্সপ. বহুজনহিতায কিৰ ত্ৱং, কস্সপ, পটিপন্নো বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. তস্মাতিহ ত্ৱং, কস্সপ, সাণানি চেৱ পংসুকূলানি ধাৰেহি নিব্বসনানি, পিণ্ডায চ চৰাহি, অৰঞ্ঞে চ ৱিহৰাহী’’তি. পঞ্চমং.
৬. ওৱাদসুত্তং
১৪৯. ৰাজগহে ৱেড়ুৱনে. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং মহাকস্সপং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ওৱদ, কস্সপ, ভিক্খূ; কৰোহি, কস্সপ, ভিক্খূনং ধম্মিং কথং. অহং ৱা, কস্সপ, ভিক্খূ ওৱদেয্যং ত্ৱং ৱা; অহং ৱা ভিক্খূনং ধম্মিং কথং কৰেয্যং ত্ৱং ৱা’’তি.
‘‘দুব্বচা খো, ভন্তে, এতৰহি ভিক্খূ, দোৱচস্সকৰণেহি ধম্মেহি সমন্নাগতা, অক্খমা, অপ্পদক্খিণগ্গাহিনো অনুসাসনিং. ইধাহং, ভন্তে, অদ্দসং ভণ্ডঞ্চ [ভণ্ডুঞ্চ (সী.)] নাম ভিক্খুং আনন্দস্স সদ্ধিৱিহাৰিং অভিজিকঞ্চ [আভিঞ্জিকঞ্চ (সী. ক.), আভিজ্জিকঞ্চ (স্যা. কং.)] নাম ভিক্খুং অনুৰুদ্ধস্স সদ্ধিৱিহাৰিং অঞ্ঞমঞ্ঞং সুতেন অচ্চাৱদন্তে – ‘এহি, ভিক্খু, কো বহুতৰং ভাসিস্সতি, কো সুন্দৰতৰং ভাসিস্সতি, কো চিৰতৰং ভাসিস্সতী’’’তি.
অথ খো ভগৱা অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, ভিক্খু, মম ৱচনেন ভণ্ডঞ্চ ভিক্খুং আনন্দস্স সদ্ধিৱিহাৰিং অভিজিকঞ্চ ভিক্খুং অনুৰুদ্ধস্স সদ্ধিৱিহাৰিং আমন্তেহি – ‘সত্থা আযস্মন্তে আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘সত্থা আযস্মন্তে আমন্তেতী’’তি.
‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ তস্স ভিক্খুনো পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নে খো তে ভিক্খূ ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, অঞ্ঞমঞ্ঞং সুতেন অচ্চাৱদথ – ‘এহি, ভিক্খু, কো বহুতৰং ভাসিস্সতি, কো সুন্দৰতৰং ভাসিস্সতি, কো চিৰতৰং ভাসিস্সতী’’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘কিং নু খো মে তুম্হে, ভিক্খৱে, এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাথ – ‘এথ তুম্হে, ভিক্খৱে, অঞ্ঞমঞ্ঞং সুতেন অচ্চাৱদথ – এহি, ভিক্খু, কো বহুতৰং ভাসিস্সতি, কো সুন্দৰতৰং ভাসিস্সতি, কো চিৰতৰং ভাসিস্সতী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘নো চে কিৰ মে তুম্হে, ভিক্খৱে, এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাথ, অথ কিং চৰহি তুম্হে, মোঘপুৰিসা, কিং জানন্তা কিং পস্সন্তা এৱং স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে পব্বজিতা সমানা অঞ্ঞমঞ্ঞং সুতেন অচ্চাৱদথ – ‘এহি, ভিক্খু, কো বহুতৰং ভাসিস্সতি, কো সুন্দৰতৰং ভাসিস্সতি, কো চিৰতৰং ভাসিস্সতী’’’তি.
অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘অচ্চযো নো, ভন্তে, অচ্চগমা, যথাবালে যথামূড়্হে যথাঅকুসলে [যথা বালে যথা মূড়্হে যথা অকুসলে (পী.), যথাবালং যথামূড়্হং যথাঅকুসলং (?)], যে মযং এৱং স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে পব্বজিতা সমানা অঞ্ঞমঞ্ঞং সুতেন অচ্চাৱদিম্হ – ‘এহি, ভিক্খু, কো বহুতৰং ভাসিস্সতি, কো সুন্দৰতৰং ভাসিস্সতি, কো চিৰতৰং ভাসিস্সতী’তি. তেসং নো, ভন্তে, ভগৱা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিং সংৱৰাযা’’তি.
‘‘তগ্ঘ তুম্হে, ভিক্খৱে, অচ্চযো অচ্চগমা যথাবালে যথামূড়্হে যথাঅকুসলে, যে তুম্হে এৱং স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে পব্বজিতা সমানা অঞ্ঞমঞ্ঞং সুতেন অচ্চাৱদিত্থ – ‘এহি, ভিক্খু, কো বহুতৰং ভাসিস্সতি, কো সুন্দৰতৰং ভাসিস্সতি, কো চিৰতৰং ভাসিস্সতী’তি. যতো চ খো তুম্হে, ভিক্খৱে, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোথ, তং ৱো মযং [মযং অচ্চযং (সী.)] পটিগ্গণ্হাম. ৱুদ্ধি হেসা, ভিক্খৱে, অৰিযস্স ৱিনযে যো অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোতি আযতিঞ্চ সংৱৰং আপজ্জতী’’তি. ছট্ঠং.
৭. দুতিযওৱাদসুত্তং
১৫০. ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে [সাৱত্থি, তত্ৰ-এতদৱোচ (সী.)]. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং মহাকস্সপং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ওৱদ, কস্সপ, ভিক্খূ; কৰোহি, কস্সপ, ভিক্খূনং ধম্মিং কথং. অহং ৱা, কস্সপ, ভিক্খূ ওৱদেয্যং ত্ৱং ৱা; অহং ৱা ভিক্খূনং ধম্মিং কথং কৰেয্যং ত্ৱং ৱা’’তি.
‘‘দুব্বচা খো, ভন্তে, এতৰহি ভিক্খূ, দোৱচস্সকৰণেহি ধম্মেহি সমন্নাগতা অক্খমা অপ্পদক্খিণগ্গাহিনো অনুসাসনিং. যস্স কস্সচি, ভন্তে, সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিৰী [হিৰি (সব্বত্থ)] নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, ওত্তপ্পং নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, ৱীৰিযং নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, পঞ্ঞা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি [আগচ্ছন্তি (সী.)], হানিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো ৱুদ্ধি.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, কাড়পক্খে চন্দস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, হাযতেৱ ৱণ্ণেন, হাযতি মণ্ডলেন, হাযতি আভায, হাযতি আৰোহপৰিণাহেন. এৱমেৱ খো, ভন্তে, যস্স কস্সচি সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু…পে… হিৰী নত্থি… ওত্তপ্পং নত্থি … ৱীৰিযং নত্থি… পঞ্ঞা নত্থি… কুসলেসু ধম্মেসু তস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, হানিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো ৱুদ্ধি.
‘‘‘অস্সদ্ধো পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, পৰিহানমেতং; ‘অহিৰিকো পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, পৰিহানমেতং; ‘অনোত্তপ্পী পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, পৰিহানমেতং; ‘কুসীতো পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, পৰিহানমেতং; ‘দুপ্পঞ্ঞো পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, পৰিহানমেতং; ‘কোধনো পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, পৰিহানমেতং; ‘উপনাহী পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, পৰিহানমেতং; ‘ন সন্তি ভিক্খূ ওৱাদকা’তি, ভন্তে, পৰিহানমেতং.
‘‘যস্স কস্সচি, ভন্তে, সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিৰী অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, ওত্তপ্পং অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, ৱীৰিযং অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, পঞ্ঞা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো পৰিহানি.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, জুণ্হপক্খে চন্দস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, ৱড্ঢতেৱ ৱণ্ণেন, ৱড্ঢতি মণ্ডলেন, ৱড্ঢতি আভায, ৱড্ঢতি আৰোহপৰিণাহেন. এৱমেৱ খো, ভন্তে, যস্স কস্সচি সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু… হিৰী অত্থি…পে… ওত্তপ্পং অত্থি… ৱীৰিযং অত্থি… পঞ্ঞা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু তস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো পৰিহানি.
‘‘‘সদ্ধো পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, অপৰিহানমেতং; ‘হিৰিমা পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, অপৰিহানমেতং; ‘ওত্তপ্পী পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, অপৰিহানমেতং; ‘আৰদ্ধৱীৰিযো পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, অপৰিহানমেতং; ‘পঞ্ঞৱা পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, অপৰিহানমেতং; ‘অক্কোধনো পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, অপৰিহানমেতং; ‘অনুপনাহী পুৰিসপুগ্গলো’তি, ভন্তে, অপৰিহানমেতং; ‘সন্তি ভিক্খূ ওৱাদকা’তি, ভন্তে, অপৰিহানমেত’’ন্তি.
‘‘সাধু সাধু, কস্সপ. যস্স কস্সচি, কস্সপ, সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু…পে… হিৰী নত্থি… ওত্তপ্পং নত্থি… ৱীৰিযং নত্থি… পঞ্ঞা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু তস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, হানিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো ৱুদ্ধি.
‘‘সেয্যথাপি, কস্সপ, কাড়পক্খে চন্দস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, হাযতেৱ ৱণ্ণেন…পে… হাযতি আৰোহপৰিণাহেন. এৱমেৱ খো, কস্সপ, যস্স কস্সচি সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু…পে… হিৰী নত্থি… ওত্তপ্পং নত্থি… ৱীৰিযং নত্থি… পঞ্ঞা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু তস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, হানিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো ৱুদ্ধি. ‘অস্সদ্ধো পুৰিসপুগ্গলো’তি, কস্সপ, পৰিহানমেতং; অহিৰিকো…পে… অনোত্তপ্পী… কুসীতো… দুপ্পঞ্ঞো… কোধনো… ‘উপনাহী পুৰিসপুগ্গলো’তি, কস্সপ, পৰিহানমেতং; ‘ন সন্তি ভিক্খূ ওৱাদকা’তি, কস্সপ, পৰিহানমেতং.
‘‘যস্স কস্সচি, কস্সপ, সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু…পে… হিৰী অত্থি… ওত্তপ্পং অত্থি… ৱীৰিযং অত্থি… পঞ্ঞা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু তস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো পৰিহানি.
‘‘সেয্যথাপি, কস্সপ, জুণ্হপক্খে চন্দস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, ৱড্ঢতেৱ ৱণ্ণেন, ৱড্ঢতি মণ্ডলেন, ৱড্ঢতি আভায, ৱড্ঢতি আৰোহপৰিণাহেন. এৱমেৱ খো, কস্সপ, যস্স কস্সচি সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু হিৰী অত্থি… ওত্তপ্পং অত্থি… ৱীৰিযং অত্থি… পঞ্ঞা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু তস্স যা ৰত্তি ৱা দিৱসো ৱা আগচ্ছতি, ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো পৰিহানি.
‘‘‘সদ্ধো পুৰিসপুগ্গলো’তি, কস্সপ, অপৰিহানমেতং; হিৰিমা…পে… ওত্তপ্পী… আৰদ্ধৱীৰিযো… পঞ্ঞৱা… অক্কোধনো… ‘অনুপনাহী পুৰিসপুগ্গলো’তি, কস্সপ, অপৰিহানমেতং; ‘সন্তি ভিক্খূ ওৱাদকা’তি, কস্সপ, অপৰিহানমেত’’ন্তি. সত্তমং.
৮. ততিযওৱাদসুত্তং
১৫১. ৰাজগহে কলন্দকনিৱাপে [সাৱত্থি, আৰামে (সী.)]. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং মহাকস্সপং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ওৱদ, কস্সপ, ভিক্খূ; কৰোহি, কস্সপ, ভিক্খূনং ধম্মিং কথং. অহং ৱা, কস্সপ, ভিক্খূনং ওৱদেয্যং ত্ৱং ৱা; অহং ৱা ভিক্খূনং ধম্মিং কথং কৰেয্যং ত্ৱং ৱা’’তি.
‘‘দুব্বচা খো, ভন্তে, এতৰহি ভিক্খূ, দোৱচস্সকৰণেহি ধম্মেহি সমন্নাগতা, অক্খমা, অপ্পদক্খিণগ্গাহিনো অনুসাসনী’’ন্তি. ‘‘তথা হি পন, কস্সপ, পুব্বে থেৰা ভিক্খূ আৰঞ্ঞিকা চেৱ অহেসুং আৰঞ্ঞিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো, পিণ্ডপাতিকা চেৱ অহেসুং পিণ্ডপাতিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো, পংসুকূলিকা চেৱ অহেসুং পংসুকূলিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো, তেচীৱৰিকা চেৱ অহেসুং তেচীৱৰিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো, অপ্পিচ্ছা চেৱ অহেসুং অপ্পিচ্ছতায চ ৱণ্ণৱাদিনো, সন্তুট্ঠা চেৱ অহেসুং সন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদিনো, পৱিৱিত্তা চেৱ অহেসুং পৱিৱেকস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো, অসংসট্ঠা চেৱ অহেসুং অসংসগ্গস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো, আৰদ্ধৱীৰিযা চেৱ অহেসুং ৱীৰিযাৰম্ভস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো.
‘‘তত্ৰ যো হোতি ভিক্খু আৰঞ্ঞিকো চেৱ আৰঞ্ঞিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, পিণ্ডপাতিকো চেৱ পিণ্ডপাতিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, পংসুকূলিকো চেৱ পংসুকূলিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, তেচীৱৰিকো চেৱ তেচীৱৰিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, অপ্পিচ্ছো চেৱ অপ্পিচ্ছতায চ ৱণ্ণৱাদী, সন্তুট্ঠো চেৱ সন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী, পৱিৱিত্তো চেৱ পৱিৱেকস্স চ ৱণ্ণৱাদী, অসংসট্ঠো চেৱ অসংসগ্গস্স চ ৱণ্ণৱাদী, আৰদ্ধৱীৰিযো চেৱ ৱীৰিযাৰম্ভস্স চ ৱণ্ণৱাদী, তং থেৰা ভিক্খূ আসনেন নিমন্তেন্তি – ‘এহি, ভিক্খু, কো নামাযং ভিক্খু, ভদ্দকো ৱতাযং ভিক্খু, সিক্খাকামো ৱতাযং ভিক্খু; এহি, ভিক্খু, ইদং আসনং নিসীদাহী’’’তি.
‘‘তত্ৰ, কস্সপ, নৱানং ভিক্খূনং এৱং হোতি – ‘যো কিৰ সো হোতি ভিক্খু আৰঞ্ঞিকো চেৱ আৰঞ্ঞিকত্তস্স চ ৱণ্ণৱাদী, পিণ্ডপাতিকো চেৱ…পে… পংসুকূলিকো চেৱ… তেচীৱৰিকো চেৱ… অপ্পিচ্ছো চেৱ… সন্তুট্ঠো চেৱ… পৱিৱিত্তো চেৱ… অসংসট্ঠো চেৱ… আৰদ্ধৱীৰিযো চেৱ ৱীৰিযাৰম্ভস্স চ ৱণ্ণৱাদী, তং থেৰা ভিক্খূ আসনেন নিমন্তেন্তি – এহি, ভিক্খু, কো নামাযং ভিক্খু, ভদ্দকো ৱতাযং ভিক্খু, সিক্খাকামো ৱতাযং ভিক্খু; এহি, ভিক্খু, ইদং আসনং নিসীদাহী’তি. তে তথত্তায পটিপজ্জন্তি; তেসং তং হোতি দীঘৰত্তং হিতায সুখায.
‘‘এতৰহি পন, কস্সপ, থেৰা ভিক্খূ ন চেৱ আৰঞ্ঞিকা ন চ আৰঞ্ঞিকত্তস্স ৱণ্ণৱাদিনো, ন চেৱ পিণ্ডপাতিকা ন চ পিণ্ডপাতিকত্তস্স ৱণ্ণৱাদিনো, ন চেৱ পংসুকূলিকা ন চ পংসুকূলিকত্তস্স ৱণ্ণৱাদিনো, ন চেৱ তেচীৱৰিকা ন চ তেচীৱৰিকত্তস্স ৱণ্ণৱাদিনো, ন চেৱ অপ্পিচ্ছা ন চ অপ্পিচ্ছতায ৱণ্ণৱাদিনো, ন চেৱ সন্তুট্ঠা ন চ সন্তুট্ঠিযা ৱণ্ণৱাদিনো, ন চেৱ পৱিৱিত্তা ন চ পৱিৱেকস্স ৱণ্ণৱাদিনো, ন চেৱ অসংসট্ঠা ন চ অসংসগ্গস্স ৱণ্ণৱাদিনো, ন চেৱ আৰদ্ধৱীৰিযা ন চ ৱীৰিযাৰম্ভস্স ৱণ্ণৱাদিনো.
‘‘তত্ৰ যো হোতি ভিক্খু ঞাতো যসস্সী লাভী চীৱৰ-পিণ্ডপাত-সেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং তং থেৰা ভিক্খূ আসনেন নিমন্তেন্তি – ‘এহি, ভিক্খু, কো নামাযং ভিক্খু, ভদ্দকো ৱতাযং ভিক্খু, সব্ৰহ্মচাৰিকামো ৱতাযং ভিক্খু; এহি, ভিক্খু, ইদং আসনং নিসীদাহী’’’তি.
‘‘তত্ৰ, কস্সপ, নৱানং ভিক্খূনং এৱং হোতি – ‘যো কিৰ সো হোতি ভিক্খু ঞাতো যসস্সী লাভী চীৱৰ-পিণ্ডপাত-সেনাসন-গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং তং থেৰা ভিক্খূ আসনেন নিমন্তেন্তি – এহি, ভিক্খু, কো নামাযং ভিক্খু, ভদ্দকো ৱতাযং ভিক্খু, সব্ৰহ্মচাৰিকামো ৱতাযং ভিক্খু; এহি, ভিক্খু, ইদং আসনং নিসীদাহী’তি. তে তথত্তায পটিপজ্জন্তি. তেসং তং হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায. যঞ্হি তং, কস্সপ, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘উপদ্দুতা ব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰূপদ্দৱেন অভিপত্থনা [অভিভৱনা (সী.)] ব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰিঅভিপত্থনেনা’তি [ব্ৰহ্মচাৰিঅভিভৱনেনাতি (সী.)], এতৰহি তং, কস্সপ, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘উপদ্দুতা ব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰূপদ্দৱেন অভিপত্থনা ব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰিঅভিপত্থনেনা’’’তি. অট্ঠমং.
৯. ঝানাভিঞ্ঞসুত্তং
১৫২. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি’’.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা…পে… দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰামি সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেমি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি সুখস্স চ পহানা …পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা অনন্তো আকাসোতি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা…পে… আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম অনন্তং ৱিঞ্ঞাণন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম অনন্তং ৱিঞ্ঞাণন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি…পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে…পে… সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভোমি – একোপি হুত্ৱা বহুধা হোমি, বহুধাপি হুত্ৱা একো হোমি; আৱিভাৱং, তিৰোভাৱং, তিৰোকুট্টং, তিৰোপাকাৰং, তিৰোপব্বতং, অসজ্জমানো গচ্ছামি, সেয্যথাপি আকাসে; পথৱিযাপি উম্মুজ্জনিমুজ্জং কৰোমি, সেয্যথাপি উদকে; উদকেপি অভিজ্জমানে গচ্ছামি, সেয্যথাপি পথৱিযং; আকাসেপি পল্লঙ্কেন কমামি, সেয্যথাপি পক্খী সকুণো; ইমেপি চন্দিমসূৰিযে এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে পাণিনা পৰিমসামি পৰিমজ্জামি; যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেমি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভোতি…পে… যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি দিব্বায সোতধাতুযা ৱিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণামি, দিব্বে চ মানুসে চ, যে দূৰে সন্তিকে চ. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি দিব্বায সোতধাতুযা…পে… দূৰে সন্তিকে চ.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানামি – সৰাগং ৱা চিত্তং সৰাগং চিত্তন্তি পজানামি, ৱীতৰাগং ৱা চিত্তং ৱীতৰাগং চিত্তন্তি পজানামি, সদোসং ৱা চিত্তং…পে… ৱীতদোসং ৱা চিত্তং… সমোহং ৱা চিত্তং… ৱীতমোহং ৱা চিত্তং… সংখিত্তং ৱা চিত্তং… ৱিক্খিত্তং ৱা চিত্তং… মহগ্গতং ৱা চিত্তং… অমহগ্গতং ৱা চিত্তং… সউত্তৰং ৱা চিত্তং… অনুত্তৰং ৱা চিত্তং… সমাহিতং ৱা চিত্তং… অসমাহিতং ৱা চিত্তং… ৱিমুত্তং ৱা চিত্তং… অৱিমুত্তং ৱা চিত্তং অৱিমুত্তং চিত্তন্তি পজানামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানাতি – সৰাগং ৱা চিত্তং সৰাগং চিত্তন্তি পজানাতি…পে… অৱিমুত্তং ৱা চিত্তং অৱিমুত্তং চিত্তন্তি পজানাতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি, অনেকেপি সংৱট্টকপ্পে অনেকেপি ৱিৱট্টকপ্পে অনেকেপি সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি – ‘ইমে ৱত, ভোন্তো, সত্তা কাযদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং উপৱাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপন্না, ইমে ৱা পন, ভোন্তো, সত্তা কাযসুচৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীসুচৰিতেন সমন্নাগতা মনোসুচৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং অনুপৱাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি. ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি.
‘‘অহং, ভিক্খৱে, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি. নৱমং.
১০. উপস্সযসুত্তং
১৫৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং আযস্মা মহাকস্সপো সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেনাযস্মা মহাকস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৱোচ – ‘‘আযাম, ভন্তে কস্সপ, যেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খুনুপস্সযো তেনুপসঙ্কমিস্সামা’’তি. ‘‘গচ্ছ ত্ৱং, আৱুসো আনন্দ, বহুকিচ্চো ত্ৱং বহুকৰণীযো’’তি. দুতিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৱোচ – ‘‘আযাম, ভন্তে কস্সপ, যেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খুনুপস্সযো তেনুপসঙ্কমিস্সামা’’তি. ‘‘গচ্ছ ত্ৱং, আৱুসো আনন্দ, বহুকিচ্চো ত্ৱং বহুকৰণীযো’’তি. ততিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৱোচ – ‘‘আযাম, ভন্তে কস্সপ, যেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খুনুপস্সযো তেনুপসঙ্কমিস্সামা’’তি.
অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায আযস্মতা আনন্দেন পচ্ছাসমণেন যেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খুনুপস্সযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খুনিযো যেনাযস্মা মহাকস্সপো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকস্সপং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তা ভিক্খুনিযো আযস্মা মহাকস্সপো ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো তা ভিক্খুনিযো ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৱা সমাদপেত্ৱা সমুত্তেজেত্ৱা সম্পহংসেত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি.
অথ খো থুল্লতিস্সা ভিক্খুনী অনত্তমনা অনত্তমনৱাচং নিচ্ছাৰেসি – ‘‘কিং পন অয্যো মহাকস্সপো, অয্যস্স আনন্দস্স ৱেদেহমুনিনো সম্মুখা ধম্মং ভাসিতব্বং মঞ্ঞতি? সেয্যথাপি নাম সূচিৱাণিজকো সূচিকাৰস্স সন্তিকে সূচিং ৱিক্কেতব্বং মঞ্ঞেয্য; এৱমেৱ অয্যো মহাকস্সপো অয্যস্স আনন্দস্স ৱেদেহমুনিনো সম্মুখা ধম্মং ভাসিতব্বং মঞ্ঞতী’’তি.
অস্সোসি খো আযস্মা মহাকস্সপো থুল্লতিস্সায ভিক্খুনিযা ইমং ৱাচং ভাসমানায. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘কিং নু খো, আৱুসো আনন্দ, অহং সূচিৱাণিজকো, ত্ৱং সূচিকাৰো; উদাহু অহং সূচিকাৰো, ত্ৱং সূচিৱাণিজকো’’তি? ‘‘খম, ভন্তে কস্সপ, বালো মাতুগামো’’তি. ‘‘আগমেহি ত্ৱং, আৱুসো আনন্দ, মা তে সঙ্ঘো উত্তৰি উপপৰিক্খি’’.
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, আৱুসো আনন্দ, অপি নু ত্ৱং ভগৱতো সম্মুখা ভিক্খুসঙ্ঘে উপনীতো – ‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. আনন্দোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘অহং খো, আৱুসো, ভগৱতো সম্মুখা ভিক্খুসঙ্ঘে উপনীতো – ‘অহং, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খামি ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, যাৱদেৱ আকঙ্খতি ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’তি…পে…. (নৱন্নং অনুপুব্বৱিহাৰসমাপত্তীনং পঞ্চন্নঞ্চ অভিঞ্ঞানং এৱং ৱিত্থাৰো ৱেদিতব্বো.)
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, আৱুসো আনন্দ, অপি নু ত্ৱং ভগৱতো সম্মুখা ভিক্খুসঙ্ঘে উপনীতো – ‘অহং, ভিক্খৱে, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. আনন্দোপি, ভিক্খৱে, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘অহং খো, আৱুসো, ভগৱতো সম্মুখা ভিক্খুসঙ্ঘে উপনীতো – ‘অহং, ভিক্খৱে, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. কস্সপোপি, ভিক্খৱে, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’’তি.
‘‘সত্তৰতনং ৱা, আৱুসো, নাগং অড্ঢট্ঠমৰতনং ৱা তালপত্তিকায ছাদেতব্বং মঞ্ঞেয্য, যো মে ছ অভিঞ্ঞা ছাদেতব্বং মঞ্ঞেয্যা’’তি.
চৱিত্থ চ পন থুল্লতিস্সা ভিক্খুনী ব্ৰহ্মচৰিযম্হাতি. দসমং.
১১. চীৱৰসুত্তং
১৫৪. একং সমযং আযস্মা মহাকস্সপো ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা আনন্দো দক্খিণগিৰিস্মিং চাৰিকং চৰতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং.
তেন খো পন সমযেন আযস্মতো আনন্দস্স তিংসমত্তা সদ্ধিৱিহাৰিনো ভিক্খূ সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তা ভৱন্তি যেভুয্যেন কুমাৰভূতা. অথ খো আযস্মা আনন্দো দক্খিণগিৰিস্মিং যথাভিৰন্তং চাৰিকং চৰিত্ৱা যেন ৰাজগহং ৱেড়ুৱনং কলন্দকনিৱাপো যেনাযস্মা মহাকস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকস্সপং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং আযস্মা মহাকস্সপো এতদৱোচ – ‘‘কতি নু খো, আৱুসো আনন্দ, অত্থৱসে পটিচ্চ ভগৱতা কুলেসু তিকভোজনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি?
‘‘তযো খো, ভন্তে কস্সপ, অত্থৱসে পটিচ্চ ভগৱতা কুলেসু তিকভোজনং পঞ্ঞত্তং – দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহায পেসলানং ভিক্খূনং ফাসুৱিহাৰায, মা পাপিচ্ছা পক্খং নিস্সায সঙ্ঘং ভিন্দেয্যুং [ৱিনযপিটকে চূড়ৱগ্গে সংঘভেদকক্খন্ধকে ৱজিৰবুদ্ধিযং অঞ্ঞথা সম্বন্ধো দস্সিতো], কুলানুদ্দযতায চ. ইমে খো, ভন্তে কস্সপ, তযো অত্থৱসে পটিচ্চ ভগৱতা কুলেসু তিকভোজনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি.
‘‘অথ কিঞ্চৰহি ত্ৱং, আৱুসো আনন্দ, ইমেহি নৱেহি ভিক্খূহি ইন্দ্ৰিযেসু অগুত্তদ্ৱাৰেহি ভোজনে অমত্তঞ্ঞূহি জাগৰিযং অননুযুত্তেহি সদ্ধিং চাৰিকং চৰসি? সস্সঘাতং মঞ্ঞে চৰসি, কুলূপঘাতং মঞ্ঞে চৰসি. ওলুজ্জতি [উল্লুজ্জতি (সী. অট্ঠকথাসু চ)] খো তে, আৱুসো আনন্দ, পৰিসা; পলুজ্জন্তি খো তে, আৱুসো, নৱপ্পাযা. ন ৱাযং কুমাৰকো মত্তমঞ্ঞাসী’’তি.
‘‘অপি মে, ভন্তে কস্সপ, সিৰস্মিং পলিতানি জাতানি. অথ চ পন মযং অজ্জাপি আযস্মতো মহাকস্সপস্স কুমাৰকৱাদা ন মুচ্চামা’’তি. ‘‘তথা হি পন ত্ৱং, আৱুসো আনন্দ, ইমেহি নৱেহি ভিক্খূহি ইন্দ্ৰিযেসু অগুত্তদ্ৱাৰেহি ভোজনে অমত্তঞ্ঞূহি জাগৰিযং অননুযুত্তেহি সদ্ধিং চাৰিকং চৰসি, সস্সঘাতং মঞ্ঞে চৰসি, কুলূপঘাতং মঞ্ঞে চৰসি. ওলুজ্জতি খো তে, আৱুসো আনন্দ, পৰিসা; পলুজ্জন্তি খো তে, আৱুসো, নৱপ্পাযা. [পলুজ্জতি খো তে আৱুসো আনন্দ পৰিসা (ক. সী.)] ন ৱাযং কুমাৰকো মত্তমঞ্ঞাসী’’তি.
অস্সোসি খো থুল্লনন্দা ভিক্খুনী – ‘‘অয্যেন কিৰ মহাকস্সপেন অয্যো আনন্দো ৱেদেহমুনি কুমাৰকৱাদেন অপসাদিতো’’তি.
অথ খো থুল্লনন্দা ভিক্খুনী অনত্তমনা অনত্তমনৱাচং নিচ্ছাৰেসি – ‘‘কিং পন অয্যো মহাকস্সপো অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো সমানো অয্যং আনন্দং ৱেদেহমুনিং কুমাৰকৱাদেন অপসাদেতব্বং মঞ্ঞতী’’তি! অস্সোসি খো আযস্মা মহাকস্সপো থুল্লনন্দায ভিক্খুনিযা ইমং ৱাচং ভাসমানায.
অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘তগ্ঘাৱুসো আনন্দ, থুল্লনন্দায ভিক্খুনিযা সহসা অপ্পটিসঙ্খা ৱাচা ভাসিতা. যত্ৱাহং, আৱুসো, কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো, নাভিজানামি অঞ্ঞং সত্থাৰং উদ্দিসিতা [উদ্দিসিতুং (সী. পী. ক.)], অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন. পুব্বে মে, আৱুসো, অগাৰিকভূতস্স সতো এতদহোসি – ‘সম্বাধো ঘৰাৱাসো ৰজাপথো [ৰজোপথো (সী.)], অব্ভোকাসো পব্বজ্জা. নযিদং সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা একন্তপৰিপুণ্ণং একন্তপৰিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং. যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজেয্য’ন্তি. সো খ্ৱাহং, আৱুসো, অপৰেন সমযেন পটপিলোতিকানং সঙ্ঘাটিং কাৰেত্ৱা [কৰিত্ৱা (সী. স্যা. কং. পী.)] যে লোকে অৰহন্তো তে উদ্দিস্স কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিং.
সো এৱং পব্বজিতো সমানো অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো অদ্দসং ভগৱন্তং অন্তৰা চ ৰাজগহং অন্তৰা চ নাড়ন্দং বহুপুত্তে চেতিযে নিসিন্নং. দিস্ৱান মে এতদহোসি – ‘সত্থাৰঞ্চ ৱতাহং পস্সেয্যং, ভগৱন্তমেৱ পস্সেয্যং; সুগতঞ্চ ৱতাহং পস্সেয্যং, ভগৱন্তমেৱ পস্সেয্যং; সম্মাসম্বুদ্ধঞ্চ ৱতাহং পস্সেয্যং; ভগৱন্তমেৱ পস্সেয্য’ন্তি. সো খ্ৱাহং, আৱুসো, তত্থেৱ ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচং – ‘সত্থা মে, ভন্তে, ভগৱা, সাৱকোহমস্মি; সত্থা মে, ভন্তে, ভগৱা, সাৱকোহমস্মী’তি. এৱং ৱুত্তে মং, আৱুসো, ভগৱা এতদৱোচ – ‘যো খো, কস্সপ, এৱং সব্বচেতসা সমন্নাগতং সাৱকং অজানঞ্ঞেৱ ৱদেয্য জানামীতি, অপস্সঞ্ঞেৱ ৱদেয্য পস্সামীতি, মুদ্ধাপি তস্স ৱিপতেয্য. অহং খো পন, কস্সপ, জানঞ্ঞেৱ ৱদামি জানামীতি, পস্সঞ্ঞেৱ ৱদামি পস্সামী’তি.
তস্মাতিহ তে, কস্সপ, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘তিব্বং মে হিৰোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠিতং ভৱিস্সতি থেৰেসু নৱেসু মজ্ঝিমেসূ’তি. এৱঞ্হি তে, কস্সপ, সিক্খিতব্বং.
তস্মাতিহ তে, কস্সপ, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘যং কিঞ্চি ধম্মং সুণিস্সামি কুসলূপসংহিতং সব্বং তং অট্ঠিং কত্ৱা মনসি কৰিত্ৱা সব্বচেতসা সমন্নাহৰিত্ৱা ওহিতসোতো ধম্মং সুণিস্সামী’তি. এৱঞ্হি তে, কস্সপ, সিক্খিতব্বং.
তস্মাতিহ তে, কস্সপ, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘সাতসহগতা চ মে কাযগতাসতি ন ৱিজহিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, কস্সপ, সিক্খিতব্বন্তি.
‘‘অথ খো মং, আৱুসো, ভগৱা ইমিনা ওৱাদেন ওৱদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. সত্তাহমেৱ খ্ৱাহং, আৱুসো, সৰণো [সাণো (সী.)] ৰট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জিং’’. অট্ঠমিযা অঞ্ঞা উদপাদি.
‘‘অথ খো, আৱুসো, ভগৱা মগ্গা ওক্কম্ম যেন অঞ্ঞতৰং ৰুক্খমূলং তেনুপসঙ্কমি. অথ খ্ৱাহং, আৱুসো, পটপিলোতিকানং সঙ্ঘাটিং চতুগ্গুণং পঞ্ঞপেত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচং – ‘ইধ, ভন্তে, ভগৱা নিসীদতু, যং মমস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’তি. নিসীদি খো, আৱুসো, ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে. নিসজ্জ খো মং, আৱুসো, ভগৱা এতদৱোচ – ‘মুদুকা খো ত্যাযং, কস্সপ, পটপিলোতিকানং সঙ্ঘাটী’তি. ‘পটিগ্গণ্হাতু মে, ভন্তে, ভগৱা পটপিলোতিকানং সঙ্ঘাটিং অনুকম্পং উপাদাযা’তি. ‘ধাৰেস্সসি পন মে ত্ৱং, কস্সপ, সাণানি পংসুকূলানি নিব্বসনানী’তি. ‘ধাৰেস্সামহং, ভন্তে, ভগৱতো সাণানি পংসুকূলানি নিব্বসনানী’তি. ‘‘সো খ্ৱাহং, আৱুসো, পটপিলোতিকানং সঙ্ঘাটিং ভগৱতো পাদাসিং. অহং পন ভগৱতো সাণানি পংসুকূলানি নিব্বসনানি পটিপজ্জিং’’.
‘‘যঞ্হি তং, আৱুসো, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘ভগৱতো পুত্তো ওৰসো মুখতো জাতো ধম্মজো ধম্মনিম্মিতো ধম্মদাযাদো, পটিগ্গহিতানি [পটিগ্গহেতা (সী.)] সাণানি পংসুকূলানি নিব্বসনানী’তি, মমং তং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘ভগৱতো পুত্তো ওৰসো মুখতো জাতো ধম্মজো ধম্মনিম্মিতো ধম্মদাযাদো, পটিগ্গহিতানি সাণানি পংসুকূলানি নিব্বসনানী’’’তি.
‘‘অহং খো, আৱুসো, যাৱদেৱ আকঙ্খামি ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি. অহং খো, আৱুসো, যাৱদে আকঙ্খামি…পে… (নৱন্নং অনুপুব্বৱিহাৰসমাপত্তিনং পঞ্চন্নঞ্চ অভিঞ্ঞানং এৱং ৱিত্থাৰো ৱেদিতব্বো).
‘‘অহং খো, আৱুসো, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি; সত্তৰতনং ৱা, আৱুসো, নাগং অড্ঢট্ঠমৰতনং ৱা তালপত্তিকায ছাদেতব্বং মঞ্ঞেয্য, যো মে ছ অভিঞ্ঞা ছাদেতব্বং মঞ্ঞেয্যা’’তি.
চৱিত্থ চ পন থুল্লনন্দা ভিক্খুনী ব্ৰহ্মচৰিযম্হাতি. একাদসমং.
১২. পৰংমৰণসুত্তং
১৫৫. একং সমযং আযস্মা চ মহাকস্সপো আযস্মা চ সাৰিপুত্তো বাৰাণসিযং ৱিহৰন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা মহাকস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা মহাকস্সপেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সাৰিপুত্তো আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৱোচ – ‘‘কিং নু খো, আৱুসো কস্সপ, হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি? ‘‘অব্যাকতং খো এতং, আৱুসো, ভগৱতা – ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি. ‘‘কিং পনাৱুসো, ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি? ‘‘এৱম্পি খো, আৱুসো, অব্যাকতং ভগৱতা – ‘ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি. ‘‘কিং নু খো, আৱুসো, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি? ‘‘অব্যাকতং খো এতং, আৱুসো, ভগৱতা – ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি. ‘‘কিং পনাৱুসো, নেৱ হোতি, ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি? ‘‘এৱম্পি খো, আৱুসো, অব্যাকতং ভগৱতা – ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি. ‘‘কস্মা চেতং, আৱুসো, অব্যাকতং ভগৱতা’’তি? ‘‘ন হেতং, আৱুসো, অত্থসংহিতং নাদিব্ৰহ্মচৰিযকং ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি. তস্মা তং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি.
‘‘অথ কিঞ্চৰহাৱুসো, ব্যাকতং ভগৱতা’’তি? ‘‘ইদং ‘দুক্খ’ন্তি খো, আৱুসো, ব্যাকতং ভগৱতা; অযং ‘দুক্খসমুদযো’তি ব্যাকতং ভগৱতা; অযং ‘দুক্খনিৰোধো’তি ব্যাকতং ভগৱতা; অযং ‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি ব্যাকতং ভগৱতা’’তি. ‘‘কস্মা চেতং, আৱুসো, ব্যাকতং ভগৱতা’’তি? ‘‘এতঞ্হি, আৱুসো, অত্থসংহিতং এতং আদিব্ৰহ্মচৰিযকং এতং নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি. তস্মা তং ব্যাকতং ভগৱতা’’তি. দ্ৱাদসমং.
১৩. সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকসুত্তং
১৫৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহাকস্সপো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন পুব্বে অপ্পতৰানি চেৱ সিক্খাপদানি অহেসুং বহুতৰা চ ভিক্খূ অঞ্ঞায সণ্ঠহিংসু? কো পন, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেনেতৰহি বহুতৰানি চেৱ সিক্খাপদানি অপ্পতৰা চ ভিক্খূ অঞ্ঞায সণ্ঠহন্তী’’তি? ‘‘এৱঞ্চেতং, কস্সপ, হোতি সত্তেসু হাযমানেসু সদ্ধম্মে অন্তৰধাযমানে, বহুতৰানি চেৱ সিক্খাপদানি হোন্তি অপ্পতৰা চ ভিক্খূ অঞ্ঞায সণ্ঠহন্তি. ন তাৱ, কস্সপ, সদ্ধম্মস্স অন্তৰধানং হোতি যাৱ ন সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকং লোকে উপ্পজ্জতি. যতো চ খো, কস্সপ, সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকং লোকে উপ্পজ্জতি, অথ সদ্ধম্মস্স অন্তৰধানং হোতি’’.
‘‘সেয্যথাপি, কস্সপ, ন তাৱ জাতৰূপস্স অন্তৰধানং হোতি যাৱ ন জাতৰূপপ্পতিৰূপকং লোকে উপ্পজ্জতি. যতো চ খো, কস্সপ, জাতৰূপপ্পতিৰূপকং লোকে উপ্পজ্জতি, অথ জাতৰূপস্স অন্তৰধানং হোতি. এৱমেৱ খো, কস্সপ, ন তাৱ সদ্ধম্মস্স অন্তৰধানং হোতি যাৱ ন সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকং লোকে উপ্পজ্জতি. যতো চ খো, কস্সপ, সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকং লোকে উপ্পজ্জতি, অথ সদ্ধম্মস্স অন্তৰধানং হোতি.
‘‘ন খো, কস্সপ, পথৱীধাতু সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেতি, ন আপোধাতু সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেতি, ন তেজোধাতু সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেতি, ন ৱাযোধাতু সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেতি; অথ খো ইধেৱ তে উপ্পজ্জন্তি মোঘপুৰিসা যে ইমং সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেন্তি. সেয্যথাপি, কস্সপ, নাৱা আদিকেনেৱ ওপিলৱতি; ন খো, কস্সপ, এৱং সদ্ধম্মস্স অন্তৰধানং হোতি.
‘‘পঞ্চ খোমে, কস্সপ, ওক্কমনিযা ধম্মা সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্তন্তি. কতমে পঞ্চ? ইধ, কস্সপ, ভিক্খূ ভিক্খুনিযো উপাসকা উপাসিকাযো সত্থৰি অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, ধম্মে অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, সঙ্ঘে অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, সিক্খায অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা, সমাধিস্মিং অগাৰৱা ৱিহৰন্তি অপ্পতিস্সা – ইমে খো, কস্সপ, পঞ্চ ওক্কমনিযা ধম্মা সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্তন্তি.
‘‘পঞ্চ খোমে, কস্সপ, ধম্মা সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্তন্তি. কতমে পঞ্চ? ইধ, কস্সপ, ভিক্খূ ভিক্খুনিযো উপাসকা উপাসিকাযো সত্থৰি সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, ধম্মে সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, সঙ্ঘে সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, সিক্খায সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা, সমাধিস্মিং সগাৰৱা ৱিহৰন্তি সপ্পতিস্সা – ইমে খো, কস্সপ, পঞ্চ ধম্মা সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্তন্তী’’তি. তেৰসমং.
কস্সপসংযুত্তং সমত্তং.