২. পুব্বেসম্বোধসুত্তং

১১৫. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘পুব্বেৱ মে, ভিক্খৱে, সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৱ সতো এতদহোসি – ‘কো নু খো পথৱীধাতুযা অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণং; কো আপোধাতুযা অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণং; কো তেজোধাতুযা অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণং; কো ৱাযোধাতুযা অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণ’’’ন্তি?

‘‘তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘যং খো পথৱীধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং পথৱীধাতুযা অস্সাদো; যং [যা (সী.)] পথৱীধাতু অনিচ্চা দুক্খা ৱিপৰিণামধম্মা, অযং পথৱীধাতুযা আদীনৱো; যো পথৱীধাতুযা ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং, ইদং পথৱীধাতুযা নিস্সৰণং. যং আপোধাতুং পটিচ্চ…পে… যং তেজোধাতুং পটিচ্চ…পে… যং ৱাযোধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং ৱাযোধাতুযা অস্সাদো; যং ৱাযোধাতু অনিচ্চা দুক্খা ৱিপৰিণামধম্মা, অযং ৱাযোধাতুযা আদীনৱো; যো ৱাযোধাতুযা ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং, ইদং ৱাযোধাতুযা নিস্সৰণং’’’.

‘‘যাৱকীৱঞ্চাহং, ভিক্খৱে, ইমাসং চতুন্নং ধাতূনং এৱং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো আদীনৱঞ্চ আদীনৱতো নিস্সৰণঞ্চ নিস্সৰণতো যথাভূতং ন অব্ভঞ্ঞাসিং, নেৱ তাৱাহং, ভিক্খৱে, সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি [অভিসম্বুদ্ধো (সী. স্যা. কং.)] পচ্চঞ্ঞাসিং.

‘‘যতো চ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, ইমাসং চতুন্নং ধাতূনং এৱং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো আদীনৱঞ্চ আদীনৱতো নিস্সৰণঞ্চ নিস্সৰণতো যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, অথাহং, ভিক্খৱে, সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি পচ্চঞ্ঞাসিং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা মে ৱিমুত্তি [চেতোৱিমুত্তি (সী. পী. ক.)], অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৱো’’’তি. দুতিযং.