১. নানত্তৱগ্গো

১. ধাতুনানত্তসুত্তং

৮৫. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ধাতুনানত্তং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? চক্খুধাতু ৰূপধাতু চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু, সোতধাতু সদ্দধাতু সোতৱিঞ্ঞাণধাতু, ঘানধাতু গন্ধধাতু ঘানৱিঞ্ঞাণধাতু, জিৱ্হাধাতু ৰসধাতু জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতু, কাযধাতু ফোট্ঠব্বধাতু কাযৱিঞ্ঞাণধাতু, মনোধাতু ধম্মধাতু মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্ত’’ন্তি. পঠমং.

২. ফস্সনানত্তসুত্তং

৮৬. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ধাতুনানত্তং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? চক্খুধাতু সোতধাতু ঘানধাতু জিৱ্হাধাতু কাযধাতু মনোধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং’’.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং? চক্খুধাতুং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুসম্ফস্সো. সোতধাতুং পটিচ্চ… ঘানধাতুং পটিচ্চ … জিৱ্হাধাতুং পটিচ্চ… কাযধাতুং পটিচ্চ… মনোধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোসম্ফস্সো. এৱং খো, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্ত’’ন্তি. দুতিযং.

৩. নোফস্সনানত্তসুত্তং

৮৭. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ধাতুনানত্তং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, নো ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? চক্খুধাতু…পে… মনোধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং’’.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, নো ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্তং? চক্খুধাতুং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুসম্ফস্সো, নো চক্খুসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুধাতু…পে… মনোধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোসম্ফস্সো, নো মনোসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোধাতু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, নো ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্ত’’ন্তি. ততিযং.

৪. ৱেদনানানত্তসুত্তং

৮৮. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ধাতুনানত্তং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? চক্খুধাতু …পে… মনোধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং’’.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্তং? চক্খুধাতুং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুসম্ফস্সো, চক্খুসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা…পে… মনোধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোসম্ফস্সো, মনোসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্ত’’ন্তি. চতুত্থং.

৫. দুতিযৱেদনানানত্তসুত্তং

৮৯. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ধাতুনানত্তং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্তং, নো ৱেদনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, নো ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? চক্খুধাতু…পে… মনোধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং’’.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্তং, নো ৱেদনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, নো ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্তং? চক্খুধাতুং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুসম্ফস্সো, চক্খুসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা, নো চক্খুসম্ফস্সজং ৱেদনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুসম্ফস্সো, নো চক্খুসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুধাতু…পে… মনোধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোসম্ফস্সো, মনোসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা, নো মনোসম্ফস্সজং ৱেদনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোসম্ফস্সো, নো মনোসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি মনোধাতু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্তং, নো ৱেদনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, নো ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্ত’’ন্তি. পঞ্চমং.

৬. বাহিৰধাতুনানত্তসুত্তং

৯০. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ধাতুনানত্তং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি. তং সুণাথ…পে… কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? ৰূপধাতু সদ্দধাতু গন্ধধাতু ৰসধাতু ফোট্ঠব্বধাতু ধম্মধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্ত’’ন্তি. ছট্ঠং.

৭. সঞ্ঞানানত্তসুত্তং

৯১. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ধাতুনানত্তং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দনানত্তং, ছন্দনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিযেসনানানত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? ৰূপধাতু…পে… ধম্মধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং’’.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দনানত্তং, ছন্দনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিযেসনানানত্তং?

‘‘ৰূপধাতুং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপসঞ্ঞা, ৰূপসঞ্ঞং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপসঙ্কপ্পো, ৰূপসঙ্কপ্পং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপচ্ছন্দো, ৰূপচ্ছন্দং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপপৰিড়াহো, ৰূপপৰিড়াহং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপপৰিযেসনা…পে… ধম্মধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঞ্ঞা, ধম্মসঞ্ঞং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঙ্কপ্পো, ধম্মসঙ্কপ্পং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মচ্ছন্দো, ধম্মচ্ছন্দং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মপৰিড়াহো, ধম্মপৰিড়াহং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মপৰিযেসনা.

‘‘এৱং, খো, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দনানত্তং, ছন্দনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিযেসনানানত্ত’’ন্তি. সত্তমং.

৮. নোপৰিযেসনানানত্তসুত্তং

৯২. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ধাতুনানত্তং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দনানত্তং, ছন্দনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিযেসনানানত্তং; নো পৰিযেসনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, নো পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দনানত্তং, নো ছন্দনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, নো সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, নো সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? ৰূপধাতু…পে… ধম্মধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং’’.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি…পে… পৰিযেসনানানত্তং; নো পৰিযেসনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, নো পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দনানত্তং, নো ছন্দনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, নো সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, নো সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্তং?

‘‘ৰূপধাতুং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপসঞ্ঞা…পে… ধম্মধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঞ্ঞা, ধম্মসঞ্ঞং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি…পে… ধম্মপৰিযেসনা; নো ধম্মপৰিযেসনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মপৰিড়াহো, নো ধম্মপৰিড়াহং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মচ্ছন্দো, নো ধম্মচ্ছন্দং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঙ্কপ্পো, নো ধম্মসঙ্কপ্পং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঞ্ঞা, নো ধম্মসঞ্ঞং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মধাতু.

‘‘এৱং খো, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি…পে… পৰিযেসনানানত্তং; নো পৰিযেসনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, নো পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দনানত্তং, নো ছন্দনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, নো সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, নো সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্ত’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. বাহিৰফস্সনানত্তসুত্তং

৯৩. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ধাতুনানত্তং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্তং, ৱেদনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দনানত্তং, ছন্দনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিযেসনানানত্তং, পৰিযেসনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি লাভনানত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? ৰূপধাতু…পে… ধম্মধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং’’.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি…পে… লাভনানত্তং?

‘‘ৰূপধাতুং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপসঞ্ঞা, ৰূপসঞ্ঞং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপসঙ্কপ্পো, ৰূপসঙ্কপ্পং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপসম্ফস্সো, ৰূপসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপসম্ফস্সজা ৱেদনা, ৰূপসম্ফস্সজং ৱেদনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপচ্ছন্দো, ৰূপচ্ছন্দং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপপৰিড়াহো, ৰূপপৰিড়াহং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপপৰিযেসনা, ৰূপপৰিযেসনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপলাভো…পে… ধম্মধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঞ্ঞা, ধম্মসঞ্ঞং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঙ্কপ্পো, ধম্মসঙ্কপ্পং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসম্ফস্সো, ধম্মসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসম্ফস্সজা ৱেদনা, ধম্মসম্ফস্সজং ৱেদনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মচ্ছন্দো, ধম্মচ্ছন্দং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মপৰিড়াহো, ধম্মপৰিড়াহং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মপৰিযেসনা, ধম্মপৰিযেসনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মলাভো.

‘‘এৱং খো, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি…পে… পৰিযেসনানানত্তং, পৰিযেসনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি লাভনানত্ত’’ন্তি. নৱমং.

১০. দুতিযবাহিৰফস্সনানত্তসুত্তং

৯৪. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘ধাতুনানত্তং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, ফস্স… ৱেদনা… ছন্দ… পৰিড়াহ… পৰিযেসনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি লাভনানত্তং; নো লাভনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিযেসনানানত্তং, নো পৰিযেসনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, নো পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি…পে… ছন্দ… ৱেদনা… ফস্স… সঙ্কপ্প… সঞ্ঞানানত্তং, নো সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং? ৰূপধাতু…পে… ধম্মধাতু – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং’’.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং? ফস্স… ৱেদনা… ছন্দ… পৰিড়াহ… পৰিযেসনা… লাভ… নো লাভনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিযেসনানানত্তং, নো পৰিযেসনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহ… ছন্দ… ৱেদনা… ফস্স… নো সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, নো সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্তং?

‘‘ৰূপধাতুং, ভিক্খৱে, পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৰূপসঞ্ঞা…পে… ধম্মধাতুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঞ্ঞা, ধম্মসঞ্ঞং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি…পে… ধম্মপৰিযেসনা, ধম্মপৰিযেসনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মলাভো; নো ধম্মলাভং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মপৰিযেসনা, নো ধম্মপৰিযেসনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মপৰিড়াহো, নো ধম্মপৰিড়াহং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মচ্ছন্দো, নো ধম্মচ্ছন্দং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসম্ফস্সজা ৱেদনা, নো ধম্মসম্ফস্সজং ৱেদনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসম্ফস্সো, নো ধম্মসম্ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঙ্কপ্পো, নো ধম্মসঙ্কপ্পং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মসঞ্ঞা, নো ধম্মসঞ্ঞং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধম্মধাতু.

‘‘এৱং খো, ভিক্খৱে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি…পে… সঙ্কপ্প… ফস্স… ৱেদনা… ছন্দ… পৰিড়াহ… পৰিযেসনা… লাভ… নো লাভনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিযেসনানানত্তং, নো পৰিযেসনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পৰিড়াহনানত্তং, নো পৰিড়াহনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দনানত্তং, নো ছন্দনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্তং, নো ৱেদনানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং, নো ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঙ্কপ্পনানত্তং, নো সঙ্কপ্পনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সঞ্ঞানানত্তং, নো সঞ্ঞানানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ধাতুনানত্ত’’ন্তি. দসমং.

নানত্তৱগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

ধাতুফস্সঞ্চ নো চেতং, ৱেদনা অপৰে দুৱে;

এতং অজ্ঝত্তপঞ্চকং, ধাতুসঞ্ঞঞ্চ নো চেতং;

ফস্সস্স অপৰে দুৱে, এতং বাহিৰপঞ্চকন্তি.