১. অনাথপিণ্ডিকোৱাদসুত্তং

৩৮৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন অনাথপিণ্ডিকো গহপতি আবাধিকো হোতি দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি অঞ্ঞতৰং পুৰিসং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা মম ৱচনেন ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দাহি [ৱন্দাহি এৱঞ্চ ৱদেহি (সব্বত্থ) অঞ্ঞসুত্তেসু পন নত্থি] – ‘অনাথপিণ্ডিকো, ভন্তে, গহপতি আবাধিকো দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. সো ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দতী’তি. যেন চাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা মম ৱচনেন আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পাদে সিৰসা ৱন্দাহি [ৱন্দাহি এৱঞ্চ ৱদেহি (সব্বত্থ) অঞ্ঞসুত্তেসু পন নত্থি] – ‘অনাথপিণ্ডিকো, ভন্তে, গহপতি আবাধিকো দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. সো আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পাদে সিৰসা ৱন্দতী’তি. এৱঞ্চ ৱদেহি – ‘সাধু কিৰ, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো যেন অনাথপিণ্ডিকস্স গহপতিস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’’তি.

‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো সো পুৰিসো অনাথপিণ্ডিকস্স গহপতিস্স পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো পুৰিসো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অনাথপিণ্ডিকো, ভন্তে, গহপতি আবাধিকো দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. সো ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দতী’’তি. যেন চাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো পুৰিসো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘অনাথপিণ্ডিকো, ভন্তে, গহপতি আবাধিকো দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. সো আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পাদে সিৰসা ৱন্দতি; এৱঞ্চ ৱদেতি – ‘সাধু কিৰ, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো যেন অনাথপিণ্ডিকস্স গহপতিস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’’তি. অধিৱাসেসি খো আযস্মা সাৰিপুত্তো তুণ্হীভাৱেন.

৩৮৪. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায আযস্মতা আনন্দেন পচ্ছাসমণেন যেন অনাথপিণ্ডিকস্স গহপতিস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি তে, গহপতি, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং? কচ্চি তে দুক্খা ৱেদনা পটিক্কমন্তি, নো অভিক্কমন্তি; পটিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি, নো অভিক্কমো’’তি?

‘‘ন মে, ভন্তে সাৰিপুত্ত, খমনীযং ন যাপনীযং. বাড়্হা মে দুক্খা ৱেদনা অভিক্কমন্তি, নো পটিক্কমন্তি; অভিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি, নো পটিক্কমো. সেয্যথাপি, ভন্তে সাৰিপুত্ত, বলৱা পুৰিসো তিণ্হেন সিখৰেন মুদ্ধনি [মুদ্ধানং (সী. স্যা. কং. পী.)] অভিমত্থেয্য [অভিমন্থেয্য (সী. পী.)]; এৱমেৱ খো মে, ভন্তে সাৰিপুত্ত, অধিমত্তা ৱাতা মুদ্ধনি [ওহনন্তি (স্যা. কং.)] ঊহনন্তি [অধিমত্তা ৱাতা সীলং পৰিকন্তন্তি (সী. স্যা. কং.)]. ন মে, ভন্তে সাৰিপুত্ত, খমনীযং ন যাপনীযং. বাড়্হা মে দুক্খা ৱেদনা অভিক্কমন্তি, নো পটিক্কমন্তি; অভিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি, নো পটিক্কমো. সেয্যথাপি, ভন্তে সাৰিপুত্ত, বলৱা পুৰিসো দড়্হেন ৱৰত্তখণ্ডেন সীসে সীসৱেঠং দদেয্য; এৱমেৱ খো মে, ভন্তে সাৰিপুত্ত, অধিমত্তা সীসে সীসৱেদনা. ন মে, ভন্তে সাৰিপুত্ত, খমনীযং ন যাপনীযং. বাড়্হা মে দুক্খা ৱেদনা অভিক্কমন্তি, নো পটিক্কমন্তি; অভিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি, নো পটিক্কমো. সেয্যথাপি, ভন্তে সাৰিপুত্ত, দক্খো গোঘাতকো ৱা গোঘাতকন্তেৱাসী ৱা তিণ্হেন গোৱিকন্তনেন কুচ্ছিং পৰিকন্তেয্য; এৱমেৱ খো মে, ভন্তে সাৰিপুত্ত, অধিমত্তা ৱাতা কুচ্ছিং পৰিকন্তন্তি. ন মে, ভন্তে সাৰিপুত্ত, খমনীযং ন যাপনীযং. বাড়্হা মে দুক্খা ৱেদনা অভিক্কমন্তি, নো পটিক্কমন্তি; অভিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি, নো পটিক্কমো. সেয্যথাপি, ভন্তে সাৰিপুত্ত, দ্ৱে বলৱন্তো পুৰিসা দুব্বলতৰং পুৰিসং নানাবাহাসু গহেত্ৱা অঙ্গাৰকাসুযা সন্তাপেয্যুং, সম্পৰিতাপেয্যুং; এৱমেৱ খো মে, ভন্তে সাৰিপুত্ত, অধিমত্তো কাযস্মিং ডাহো. ন মে, ভন্তে সাৰিপুত্ত, খমনীযং ন যাপনীযং. বাড়্হা মে দুক্খা ৱেদনা অভিক্কমন্তি, নো পটিক্কমন্তি; অভিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি, নো পটিক্কমো’’তি.

৩৮৫. ‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন চক্খুং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে চক্খুনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং.

‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন সোতং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে সোতনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন ঘানং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে ঘাননিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন জিৱ্হং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে জিৱ্হানিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন কাযং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে কাযনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন মনং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে মনোনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং.

‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন ৰূপং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে ৰূপনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন সদ্দং উপাদিযিস্সামি…পে… ন গন্ধং উপাদিযিস্সামি… ন ৰসং উপাদিযিস্সামি… ন ফোট্ঠব্বং উপাদিযিস্সামি… ন ধম্মং উপাদিযিস্সামি ন চ মে ধম্মনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং.

‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন চক্খুৱিঞ্ঞাণং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে চক্খুৱিঞ্ঞাণনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন সোতৱিঞ্ঞাণং উপাদিযিস্সামি… ন ঘানৱিঞ্ঞাণং উপাদিযিস্সামি… ন জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং উপাদিযিস্সামি… ন কাযৱিঞ্ঞাণং উপাদিযিস্সামি… ন মনোৱিঞ্ঞাণং উপাদিযিস্সামি ন চ মে মনোৱিঞ্ঞাণনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং.

‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন চক্খুসম্ফস্সং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে চক্খুসম্ফস্সনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন সোতসম্ফস্সং উপাদিযিস্সামি… ন ঘানসম্ফস্সং উপাদিযিস্সামি… ন জিৱ্হাসম্ফস্সং উপাদিযিস্সামি… ন কাযসম্ফস্সং উপাদিযিস্সামি… ন মনোসম্ফস্সং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে মনোসম্ফস্সনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং.

‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন চক্খুসম্ফস্সজং ৱেদনং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে চক্খুসম্ফস্সজাৱেদনানিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন সোতসম্ফস্সজং ৱেদনং উপাদিযিস্সামি… ন ঘানসম্ফস্সজং ৱেদনং উপাদিযিস্সামি… ন জিৱ্হাসম্ফস্সজং ৱেদনং উপাদিযিস্সামি… ন কাযসম্ফস্সজং ৱেদনং উপাদিযিস্সামি… ন মনোসম্ফস্সজং ৱেদনং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে মনোসম্ফস্সজাৱেদনানিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং.

৩৮৬. ‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন পথৱীধাতুং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে পথৱীধাতুনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন আপোধাতুং উপাদিযিস্সামি… ন তেজোধাতুং উপাদিযিস্সামি… ন ৱাযোধাতুং উপাদিযিস্সামি… ন আকাসধাতুং উপাদিযিস্সামি… ন ৱিঞ্ঞাণধাতুং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে ৱিঞ্ঞাণধাতুনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং.

‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন ৰূপং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে ৰূপনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন ৱেদনং উপাদিযিস্সামি… ন সঞ্ঞং উপাদিযিস্সামি… ন সঙ্খাৰে উপাদিযিস্সামি… ন ৱিঞ্ঞাণং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে ৱিঞ্ঞাণনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং.

‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন আকাসানঞ্চাযতনং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে আকাসানঞ্চাযতননিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপাদিযিস্সামি… ন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপাদিযিস্সামি… ন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপাদিযিস্সামি ন চ মে নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতননিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং.

‘‘তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন ইধলোকং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে ইধলোকনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন পৰলোকং উপাদিযিস্সামি, ন চ মে পৰলোকনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, গহপতি, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘যম্পি মে দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুপৰিযেসিতং অনুচৰিতং মনসা তম্পি ন উপাদিযিস্সামি, ন চ মে তংনিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং ভৱিস্সতী’তি. এৱঞ্হি তে, গহপতি, সিক্খিতব্ব’’ন্তি.

৩৮৭. এৱং ৱুত্তে, অনাথপিণ্ডিকো গহপতি পৰোদি, অস্সূনি পৱত্তেসি. অথ খো আযস্মা আনন্দো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং এতদৱোচ – ‘‘ওলীযসি খো ত্ৱং, গহপতি, সংসীদসি খো ত্ৱং, গহপতী’’তি? ‘‘নাহং, ভন্তে আনন্দ, ওলীযামি, নপি সংসীদামি; অপি চ মে দীঘৰত্তং সত্থা পযিৰুপাসিতো মনোভাৱনীযা চ ভিক্খূ; ন চ মে এৱৰূপী ধম্মী কথা সুতপুব্বা’’তি. ‘‘ন খো, গহপতি, গিহীনং ওদাতৱসনানং এৱৰূপী ধম্মী কথা পটিভাতি; পব্বজিতানং খো, গহপতি, এৱৰূপী ধম্মী কথা পটিভাতী’’তি. ‘‘তেন হি, ভন্তে সাৰিপুত্ত, গিহীনম্পি ওদাতৱসনানং এৱৰূপী ধম্মী কথা পটিভাতু. সন্তি হি, ভন্তে, কুলপুত্তা অপ্পৰজক্খজাতিকা, অস্সৱনতা ধম্মস্স পৰিহাযন্তি; ভৱিস্সন্তি ধম্মস্স অঞ্ঞাতাৰো’’তি.

অথ খো আযস্মা চ সাৰিপুত্তো আযস্মা চ আনন্দো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং ইমিনা ওৱাদেন ওৱদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কমিংসু. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি, অচিৰপক্কন্তে আযস্মন্তে চ সাৰিপুত্তে আযস্মন্তে চ আনন্দে, কালমকাসি তুসিতং কাযং উপপজ্জি. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো দেৱপুত্তো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো অনাথপিণ্ডিকো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘ইদঞ্হি তং জেতৱনং, ইসিসঙ্ঘনিসেৱিতং;

আৱুত্থং ধম্মৰাজেন, পীতিসঞ্জননং মম.

‘‘কম্মং ৱিজ্জা চ ধম্মো চ, সীলং জীৱিতমুত্তমং;

এতেন মচ্চা সুজ্ঝন্তি, ন গোত্তেন ধনেন ৱা.

‘‘তস্মা হি পণ্ডিতো পোসো, সম্পস্সং অত্থমত্তনো;

যোনিসো ৱিচিনে ধম্মং, এৱং তত্থ ৱিসুজ্ঝতি.

‘‘সাৰিপুত্তোৱ পঞ্ঞায, সীলেন উপসমেন;

যোপি পাৰঙ্গতো ভিক্খু, এতাৱপৰমো সিযা’’তি.

ইদমৱোচ অনাথপিণ্ডিকো দেৱপুত্তো. সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো দেৱপুত্তো – ‘‘সমনুঞ্ঞো মে সত্থা’’তি ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযি.

৩৮৮. অথ খো ভগৱা তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইমং, ভিক্খৱে, ৰত্তিং অঞ্ঞতৰো দেৱপুত্তো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো সো দেৱপুত্তো মং গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘ইদঞ্হি তং জেতৱনং, ইসিসঙ্ঘনিসেৱিতং;

আৱুত্থং ধম্মৰাজেন, পীতিসঞ্জননং মম.

‘‘কম্মং ৱিজ্জা চ ধম্মো চ, সীলং জীৱিতমুত্তমং;

এতেন মচ্চা সুজ্ঝন্তি, ন গোত্তেন ধনেন ৱা.

‘‘তস্মা হি পণ্ডিতো পোসো, সম্পস্সং অত্থমত্তনো;

যোনিসো ৱিচিনে ধম্মং, এৱং তত্থ ৱিসুজ্ঝতি.

‘‘সাৰিপুত্তোৱ পঞ্ঞায, সীলেন উপসমেন;

যোপি পাৰঙ্গতো ভিক্খু, এতাৱপৰমো সিযা’’তি.

‘‘ইদমৱোচ, ভিক্খৱে, সো দেৱপুত্তো. ‘সমনুঞ্ঞো মে সত্থা’তি মং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযী’’তি.

এৱং ৱুত্তে, আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সো হি নূন সো, ভন্তে, অনাথপিণ্ডিকো দেৱপুত্তো ভৱিস্সতি. অনাথপিণ্ডিকো, ভন্তে, গহপতি আযস্মন্তে সাৰিপুত্তে অভিপ্পসন্নো অহোসী’’তি. ‘‘সাধু, সাধু, আনন্দ! যাৱতকং খো, আনন্দ, তক্কায পত্তব্বং, অনুপ্পত্তং তং তযা. অনাথপিণ্ডিকো সো, আনন্দ, দেৱপুত্তো’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.

অনাথপিণ্ডিকোৱাদসুত্তং নিট্ঠিতং পঠমং.