৫. দন্তভূমিসুত্তং

২১৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন অচিৰৱতো সমণুদ্দেসো অৰঞ্ঞকুটিকাযং ৱিহৰতি. অথ খো জযসেনো ৰাজকুমাৰো জঙ্ঘাৱিহাৰং অনুচঙ্কমমানো অনুৱিচৰমানো যেন অচিৰৱতো সমণুদ্দেসো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা অচিৰৱতেন সমণুদ্দেসেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জযসেনো ৰাজকুমাৰো অচিৰৱতং সমণুদ্দেসং এতদৱোচ –

‘‘সুতং মেতং, ভো অগ্গিৱেস্সন – ‘ইধ ভিক্খু অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো ফুসেয্য চিত্তস্স একগ্গত’ন্তি. ‘এৱমেতং, ৰাজকুমাৰ, এৱমেতং, ৰাজকুমাৰ. ইধ ভিক্খু অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো ফুসেয্য চিত্তস্স একগ্গত’ন্তি. ‘সাধু মে ভৱং অগ্গিৱেস্সনো যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং দেসেতূ’তি. ‘ন খো তে অহং, ৰাজকুমাৰ, সক্কোমি যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং দেসেতুং. অহঞ্চ হি তে, ৰাজকুমাৰ, যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং দেসেয্যং, ত্ৱঞ্চ মে ভাসিতস্স অত্থং ন আজানেয্যাসি; সো মমস্স কিলমথো, সা মমস্স ৱিহেসা’তি. ‘দেসেতু মে ভৱং অগ্গিৱেস্সনো যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং. অপ্পেৱনামাহং ভোতো অগ্গিৱেস্সনস্স ভাসিতস্স অত্থং আজানেয্য’ন্তি. ‘দেসেয্যং খো তে অহং, ৰাজকুমাৰ, যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং. সচে মে ত্ৱং ভাসিতস্স অত্থং আজানেয্যাসি, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে মে ত্ৱং ভাসিতস্স অত্থং আজানেয্যাসি, যথাসকে তিট্ঠেয্যাসি, ন মং তত্থ উত্তৰিং পটিপুচ্ছেয্যাসী’তি. ‘দেসেতু মে ভৱং অগ্গিৱেস্সনো যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং. সচে অহং ভোতো অগ্গিৱেস্সনস্স ভাসিতস্স অত্থং আজানিস্সামি [আজানেয্যামি (ক.)], ইচ্চেতং কুসলং; নো চে অহং ভোতো অগ্গিৱেস্সনস্স ভাসিতস্স অত্থং আজানিস্সামি, যথাসকে তিট্ঠিস্সামি [তিট্ঠেয্যামি (ক.)], নাহং তত্থ ভৱন্তং অগ্গিৱেস্সনং উত্তৰিং পটিপুচ্ছিস্সামী’’’তি.

২১৪. অথ খো অচিৰৱতো সমণুদ্দেসো জযসেনস্স ৰাজকুমাৰস্স যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং দেসেসি. এৱং ৱুত্তে, জযসেনো ৰাজকুমাৰো অচিৰৱতং সমণুদ্দেসং এতদৱোচ – ‘‘অট্ঠানমেতং, ভো অগ্গিৱেস্সন, অনৱকাসো যং ভিক্খু অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো ফুসেয্য চিত্তস্স একগ্গত’’ন্তি. অথ খো জযসেনো ৰাজকুমাৰো অচিৰৱতস্স সমণুদ্দেসস্স অট্ঠানতঞ্চ অনৱকাসতঞ্চ পৱেদেত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি.

অথ খো অচিৰৱতো সমণুদ্দেসো অচিৰপক্কন্তে জযসেনে ৰাজকুমাৰে যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো অচিৰৱতো সমণুদ্দেসো যাৱতকো অহোসি জযসেনেন ৰাজকুমাৰেন সদ্ধিং কথাসল্লাপো তং সব্বং ভগৱতো আৰোচেসি.

এৱং ৱুত্তে, ভগৱা অচিৰৱতং সমণুদ্দেসং এতদৱোচ – ‘‘তং কুতেত্থ, অগ্গিৱেস্সন, লব্ভা. যং তং নেক্খম্মেন ঞাতব্বং নেক্খম্মেন দট্ঠব্বং নেক্খম্মেন পত্তব্বং নেক্খম্মেন সচ্ছিকাতব্বং তং ৱত জযসেনো ৰাজকুমাৰো কামমজ্ঝে ৱসন্তো কামে পৰিভুঞ্জন্তো কামৱিতক্কেহি খজ্জমানো কামপৰিড়াহেন পৰিডয্হমানো কামপৰিযেসনায উস্সুকো [উস্সুক্কো (সব্বত্থ)] ঞস্সতি ৱা দক্খতি ৱা সচ্ছি ৱা কৰিস্সতী’’তি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.

২১৫. ‘‘সেয্যথাপিস্সু, অগ্গিৱেস্সন, দ্ৱে হত্থিদম্মা ৱা অস্সদম্মা ৱা গোদম্মা ৱা সুদন্তা সুৱিনীতা, দ্ৱে হত্থিদম্মা ৱা অস্সদম্মা ৱা গোদম্মা ৱা অদন্তা অৱিনীতা. তং কিং মঞ্ঞসি, অগ্গিৱেস্সন, যে তে দ্ৱে হত্থিদম্মা ৱা অস্সদম্মা ৱা গোদম্মা ৱা সুদন্তা সুৱিনীতা, অপি নু তে দন্তাৱ দন্তকাৰণং গচ্ছেয্যুং, দন্তাৱ দন্তভূমিং সম্পাপুণেয্যু’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘যে পন তে দ্ৱে হত্থিদম্মা ৱা অস্সদম্মা ৱা গোদম্মা ৱা অদন্তা অৱিনীতা, অপি নু তে অদন্তাৱ দন্তকাৰণং গচ্ছেয্যুং, অদন্তাৱ দন্তভূমিং সম্পাপুণেয্যুং, সেয্যথাপি তে দ্ৱে হত্থিদম্মা ৱা অস্সদম্মা ৱা গোদম্মা ৱা সুদন্তা সুৱিনীতা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, অগ্গিৱেস্সন, যং তং নেক্খম্মেন ঞাতব্বং নেক্খম্মেন দট্ঠব্বং নেক্খম্মেন পত্তব্বং নেক্খম্মেন সচ্ছিকাতব্বং তং ৱত জযসেনো ৰাজকুমাৰো কামমজ্ঝে ৱসন্তো কামে পৰিভুঞ্জন্তো কামৱিতক্কেহি খজ্জমানো কামপৰিড়াহেন পৰিডয্হমানো কামপৰিযেসনায উস্সুকো ঞস্সতি ৱা দক্খতি ৱা সচ্ছি ৱা কৰিস্সতী’’তি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.

২১৬. ‘‘সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, গামস্স ৱা নিগমস্স ৱা অৱিদূৰে মহাপব্বতো. তমেনং দ্ৱে সহাযকা তম্হা গামা ৱা নিগমা ৱা নিক্খমিত্ৱা হত্থৱিলঙ্ঘকেন যেন সো পব্বতো তেনুপসঙ্কমেয্যুং; উপসঙ্কমিত্ৱা একো সহাযকো হেট্ঠা পব্বতপাদে তিট্ঠেয্য, একো সহাযকো উপৰিপব্বতং আৰোহেয্য. তমেনং হেট্ঠা পব্বতপাদে ঠিতো সহাযকো উপৰিপব্বতে ঠিতং সহাযকং এৱং ৱেদয্য – ‘যং, সম্ম, কিং ত্ৱং পস্সসি উপৰিপব্বতে ঠিতো’তি? সো এৱং ৱদেয্য – ‘পস্সামি খো অহং, সম্ম, উপৰিপব্বতে ঠিতো আৰামৰামণেয্যকং ৱনৰামণেয্যকং ভূমিৰামণেয্যকং পোক্খৰণীৰামণেয্যক’’’ন্তি.

‘‘সো এৱং ৱদেয্য – ‘অট্ঠানং খো এতং, সম্ম, অনৱকাসো যং ত্ৱং উপৰিপব্বতে ঠিতো পস্সেয্যাসি আৰামৰামণেয্যকং ৱনৰামণেয্যকং ভূমিৰামণেয্যকং পোক্খৰণীৰামণেয্যক’ন্তি. তমেনং উপৰিপব্বতে ঠিতো সহাযকো হেট্ঠিমপব্বতপাদং ওৰোহিত্ৱা তং সহাযকং বাহাযং গহেত্ৱা উপৰিপব্বতং আৰোপেত্ৱা মুহুত্তং অস্সাসেত্ৱা এৱং ৱদেয্য – ‘যং, সম্ম, কিং ত্ৱং পস্সসি উপৰিপব্বতে ঠিতো’তি? সো এৱং ৱদেয্য – ‘পস্সামি খো অহং, সম্ম, উপৰিপব্বতে ঠিতো আৰামৰামণেয্যকং ৱনৰামণেয্যকং ভূমিৰামণেয্যকং পোক্খৰণীৰামণেয্যক’’’ন্তি.

‘‘সো এৱং ৱদেয্য – ‘ইদানেৱ খো তে, সম্ম, ভাসিতং – মযং এৱং আজানাম – অট্ঠানং খো এতং সম্ম, অনৱকাসো যং ত্ৱং উপৰিপব্বতে ঠিতো পস্সেয্যাসি আৰামৰামণেয্যকং ৱনৰামণেয্যকং ভূমিৰামণেয্যকং পোক্খৰণীৰামণেয্যক’ন্তি. ইদানেৱ চ পন তে ভাসিতং মযং এৱং আজানাম – ‘পস্সামি খো অহং, সম্ম, উপৰিপব্বতে ঠিতো আৰামৰামণেয্যকং ৱনৰামণেয্যকং ভূমিৰামণেয্যকং পোক্খৰণীৰামণেয্যক’ন্তি. সো এৱং ৱদেয্য – ‘তথা হি পনাহং, সম্ম, ইমিনা মহতা পব্বতেন আৱুতো [আৱটো (সী. অট্ঠ. পী.), আৱুটো (স্যা. কং. ক.)] দট্ঠেয্যং নাদ্দস’’’ন্তি.

‘‘অতো মহন্ততৰেন, অগ্গিৱেস্সন, অৱিজ্জাখন্ধেন জযসেনো ৰাজকুমাৰো আৱুতো নিৱুতো [নিৱুটো (স্যা. কং. পী. ক.)] ওফুটো [ওৱুতো (সী.), ওৱুটো (স্যা. কং. পী.)] পৰিযোনদ্ধো. সো ৱত যং তং নেক্খম্মেন ঞাতব্বং নেক্খম্মেন দট্ঠব্বং নেক্খম্মেন পত্তব্বং নেক্খম্মেন সচ্ছিকাতব্বং তং ৱত জযসেনো ৰাজকুমাৰো কামমজ্ঝে ৱসন্তো কামে পৰিভুঞ্জন্তো কামৱিতক্কেহি খজ্জমানো কামপৰিড়াহেন পৰিডয্হমানো কামপৰিযেসনায উস্সুকো ঞস্সতি ৱা দক্খতি ৱা সচ্ছি ৱা কৰিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সচে খো তং, অগ্গিৱেস্সন, জযসেনস্স ৰাজকুমাৰস্স ইমা দ্ৱে উপমা পটিভাযেয্যুং [পটিভাসেয্যুং (সী. স্যা. কং. পী.)], অনচ্ছৰিযং তে জযসেনো ৰাজকুমাৰো পসীদেয্য, পসন্নো চ তে পসন্নাকাৰং কৰেয্যা’’তি. ‘‘কুতো পন মং, ভন্তে, জযসেনস্স ৰাজকুমাৰস্স ইমা দ্ৱে উপমা পটিভাযিস্সন্তি [পটিভাসিস্সন্তি (সী. স্যা. কং. পী.)] অনচ্ছৰিযা পুব্বে অস্সুতপুব্বা, সেয্যথাপি ভগৱন্ত’’ন্তি?

২১৭. ‘‘সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, ৰাজা খত্তিযো মুদ্ধাৱসিত্তো নাগৱনিকং আমন্তেতি – ‘এহি ত্ৱং, সম্ম নাগৱনিক, ৰঞ্ঞো নাগং অভিৰুহিত্ৱা নাগৱনং পৱিসিত্ৱা আৰঞ্ঞকং নাগং অতিপস্সিত্ৱা ৰঞ্ঞো নাগস্স গীৱাযং উপনিবন্ধাহী’তি. ‘এৱং, দেৱা’তি খো, অগ্গিৱেস্সন, নাগৱনিকো ৰঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৱসিত্তস্স পটিস্সুত্ৱা ৰঞ্ঞো নাগং অভিৰুহিত্ৱা নাগৱনং পৱিসিত্ৱা আৰঞ্ঞকং নাগং অতিপস্সিত্ৱা ৰঞ্ঞো নাগস্স গীৱাযং উপনিবন্ধতি. তমেনং ৰঞ্ঞো নাগো অব্ভোকাসং নীহৰতি. এত্তাৱতা খো, অগ্গিৱেস্সন, আৰঞ্ঞকো নাগো অব্ভোকাসং গতো হোতি. এত্থগেধা [এতগেধা (সী. পী.)] হি, অগ্গিৱেস্সন, আৰঞ্ঞকা নাগা যদিদং – নাগৱনং. তমেনং নাগৱনিকো ৰঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৱসিত্তস্স আৰোচেসি – ‘অব্ভোকাসগতো খো [খো তে (স্যা. কং. ক.)], দেৱ, আৰঞ্ঞকো নাগো’তি. অথ খো অগ্গিৱেস্সন, তমেনং ৰাজা খত্তিযো মুদ্ধাৱসিত্তো হত্থিদমকং আমন্তেসি – ‘এহি ত্ৱং, সম্ম হত্থিদমক, আৰঞ্ঞকং নাগং দমযাহি আৰঞ্ঞকানঞ্চেৱ সীলানং অভিনিম্মদনায আৰঞ্ঞকানঞ্চেৱ সৰসঙ্কপ্পানং অভিনিম্মদনায আৰঞ্ঞকানঞ্চেৱ দৰথকিলমথপৰিড়াহানং অভিনিম্মদনায গামন্তে অভিৰমাপনায মনুস্সকন্তেসু সীলেসু সমাদপনাযা’’’তি [সমাদাপনাযাতি (?)].

‘‘‘এৱং, দেৱা’তি খো, অগ্গিৱেস্সন, হত্থিদমকো ৰঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৱসিত্তস্স পটিস্সুত্ৱা মহন্তং থম্ভং পথৱিযং নিখণিত্ৱা আৰঞ্ঞকস্স নাগস্স গীৱাযং উপনিবন্ধতি আৰঞ্ঞকানঞ্চেৱ সীলানং অভিনিম্মদনায আৰঞ্ঞকানঞ্চেৱ সৰসঙ্কপ্পানং অভিনিম্মদনায আৰঞ্ঞকানঞ্চেৱ দৰথকিলমথপৰিড়াহানং অভিনিম্মদনায গামন্তে অভিৰমাপনায মনুস্সকন্তেসু সীলেসু সমাদপনায. তমেনং হত্থিদমকো যা সা ৱাচা নেলা কণ্ণসুখা পেমনীযা হদযঙ্গমা পোৰী বহুজনকন্তা বহুজনমনাপা তথাৰূপাহি ৱাচাহি সমুদাচৰতি. যতো খো, অগ্গিৱেস্সন, আৰঞ্ঞকো নাগো হত্থিদমকস্স যা সা ৱাচা নেলা কণ্ণসুখা পেমনীযা হদযঙ্গমা পোৰী বহুজনকন্তা বহুজনমনাপা তথাৰূপাহি ৱাচাহি সমুদাচৰিযমানো সুস্সূসতি, সোতং ওদহতি, অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেতি; তমেনং হত্থিদমকো উত্তৰি তিণঘাসোদকং অনুপ্পৱেচ্ছতি.

‘‘যতো খো, অগ্গিৱেস্সন, আৰঞ্ঞকো নাগো হত্থিদমকস্স তিণঘাসোদকং পটিগ্গণ্হাতি, তত্ৰ হত্থিদমকস্স এৱং হোতি – ‘জীৱিস্সতি খো [নু খো (সী. ক.)] দানি আৰঞ্ঞকো [ৰঞ্ঞো (সী. পী.)] নাগো’তি. তমেনং হত্থিদমকো উত্তৰি কাৰণং কাৰেতি – ‘আদিয, ভো, নিক্খিপ, ভো’তি. যতো খো, অগ্গিৱেস্সন, আৰঞ্ঞকো নাগো হত্থিদমকস্স আদাননিক্খেপে ৱচনকৰো হোতি ওৱাদপ্পটিকৰো, তমেনং হত্থিদমকো উত্তৰি কাৰণং কাৰেতি – ‘অভিক্কম, ভো, পটিক্কম, ভো’তি. যতো খো, অগ্গিৱেস্সন, আৰঞ্ঞকো নাগো হত্থিদমকস্স অভিক্কমপটিক্কমৱচনকৰো হোতি ওৱাদপ্পটিকৰো, তমেনং হত্থিদমকো উত্তৰি কাৰণং কাৰেতি – ‘উট্ঠহ, ভো, নিসীদ, ভো’তি. যতো খো, অগ্গিৱেস্সন, আৰঞ্ঞকো নাগো হত্থিদমকস্স উট্ঠাননিসজ্জায ৱচনকৰো হোতি ওৱাদপ্পটিকৰো, তমেনং হত্থিদমকো উত্তৰি আনেঞ্জং নাম কাৰণং কাৰেতি, মহন্তস্স ফলকং সোণ্ডায উপনিবন্ধতি, তোমৰহত্থো চ পুৰিসো উপৰিগীৱায নিসিন্নো হোতি, সমন্ততো চ তোমৰহত্থা পুৰিসা পৰিৱাৰেত্ৱা ঠিতা হোন্তি, হত্থিদমকো চ দীঘতোমৰযট্ঠিং গহেত্ৱা পুৰতো ঠিতো হোতি. সো আনেঞ্জং কাৰণং কাৰিযমানো নেৱ পুৰিমে পাদে চোপেতি ন পচ্ছিমে পাদে চোপেতি, ন পুৰিমকাযং চোপেতি ন পচ্ছিমকাযং চোপেতি, ন সীসং চোপেতি, ন কণ্ণে চোপেতি, ন দন্তে চোপেতি, ন নঙ্গুট্ঠং চোপেতি, ন সোণ্ডং চোপেতি. সো হোতি আৰঞ্ঞকো নাগো খমো সত্তিপ্পহাৰানং অসিপ্পহাৰানং উসুপ্পহাৰানং সৰপত্তপ্পহাৰানং [পৰসত্থপ্পহাৰানং (সী.), পৰসত্তুপ্পহাৰানং (স্যা. কং. পী.)] ভেৰিপণৱৱংসসঙ্খডিণ্ডিমনিন্নাদসদ্দানং [ভেৰিপণৱসঙ্খতিণৱনিন্নাদসদ্দানং (পী.)] সব্বৱঙ্কদোসনিহিতনিন্নীতকসাৱো ৰাজাৰহো ৰাজভোগ্গো ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

২১৮. ‘‘এৱমেৱ খো, অগ্গিৱেস্সন, ইধ তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা. সো ইমং লোকং সদেৱকং সমাৰকং সব্ৰহ্মকং সস্সমণব্ৰাহ্মণিং পজং সদেৱমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি. সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেতি. তং ধম্মং সুণাতি গহপতি ৱা গহপতিপুত্তো ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং ৱা কুলে পচ্চাজাতো. সো তং ধম্মং সুত্ৱা তথাগতে সদ্ধং পটিলভতি. সো তেন সদ্ধাপটিলাভেন সমন্নাগতো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সম্বাধো ঘৰাৱাসো ৰজাপথো, অব্ভোকাসো পব্বজ্জা. নযিদং সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা একন্তপৰিপুণ্ণং একন্তপৰিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং. যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজেয্য’ন্তি.

‘‘সো অপৰেন সমযেন অপ্পং ৱা ভোগক্খন্ধং পহায মহন্তং ৱা ভোগক্খন্ধং পহায অপ্পং ৱা ঞাতিপৰিৱট্টং পহায মহন্তং ৱা ঞাতিপৰিৱট্টং পহায কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজতি. এত্তাৱতা খো, অগ্গিৱেস্সন, অৰিযসাৱকো অব্ভোকাসগতো হোতি. এত্থগেধা হি, অগ্গিৱেস্সন, দেৱমনুস্সা যদিদং – পঞ্চ কামগুণা. তমেনং তথাগতো উত্তৰিং ৱিনেতি – ‘এহি ত্ৱং, ভিক্খু, সীলৱা হোহি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰাহি আচাৰগোচৰসম্পন্নো, অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খস্সু সিক্খাপদেসূ’’’তি.

‘‘যতো খো, অগ্গিৱেস্সন, অৰিযসাৱকো সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু, তমেনং তথাগতো উত্তৰিং ৱিনেতি – ‘এহি ত্ৱং, ভিক্খু, ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো হোহি, চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা মা নিমিত্তগ্গাহী…পে… (যথা গণকমোগ্গল্লানসুত্তন্তে, এৱং ৱিত্থাৰেতব্বানি.)

২১৯. ‘‘সো ইমে পঞ্চ নীৱৰণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণে কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, হত্থিদমকো মহন্তং থম্ভং পথৱিযং নিখণিত্ৱা আৰঞ্ঞকস্স নাগস্স গীৱাযং উপনিবন্ধতি আৰঞ্ঞকানঞ্চেৱ সীলানং অভিনিম্মদনায আৰঞ্ঞকানঞ্চেৱ সৰসঙ্কপ্পানং অভিনিম্মদনায আৰঞ্ঞকানঞ্চেৱ দৰথকিলমথপৰিড়াহানং অভিনিম্মদনায গামন্তে অভিৰমাপনায মনুস্সকন্তেসু সীলেসু সমাদপনায; এৱমেৱ খো, অগ্গিৱেস্সন, অৰিযসাৱকস্স ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা চেতসো উপনিবন্ধনা হোন্তি গেহসিতানঞ্চেৱ সীলানং অভিনিম্মদনায গেহসিতানঞ্চেৱ সৰসঙ্কপ্পানং অভিনিম্মদনায গেহসিতানঞ্চেৱ দৰথকিলমথপৰিড়াহানং অভিনিম্মদনায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযায.

২২০. ‘‘তমেনং তথাগতো উত্তৰিং ৱিনেতি – ‘এহি ত্ৱং, ভিক্খু, কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰাহি, মা চ কামূপসংহিতং ৱিতক্কং ৱিতক্কেসি. ৱেদনাসু… চিত্তে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰাহি, মা চ কামূপসংহিতং ৱিতক্কং ৱিতক্কেসী’’’তি.

‘‘সো ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং…পে… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.

২২১. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি.

‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি; ‘ইমে আসৱা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. তস্স এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি.

‘‘সো হোতি ভিক্খু খমো সীতস্স উণ্হস্স জিঘচ্ছায পিপাসায ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপসম্ফস্সানং দুৰুত্তানং দুৰাগতানং ৱচনপথানং, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অধিৱাসকজাতিকো হোতি সব্বৰাগদোসমোহনিহিতনিন্নীতকসাৱো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স.

২২২. ‘‘মহল্লকো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ৰঞ্ঞো নাগো অদন্তো অৱিনীতো কালঙ্কৰোতি, ‘অদন্তমৰণং [অদন্তং মৰণং (ক.)] মহল্লকো ৰঞ্ঞো নাগো কালঙ্কতো’ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি; মজ্ঝিমো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ৰঞ্ঞো নাগো. দহৰো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ৰঞ্ঞো নাগো অদন্তো অৱিনীতো কালঙ্কৰোতি, ‘অদন্তমৰণং দহৰো ৰঞ্ঞো নাগো কালঙ্কতো’ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি; এৱমেৱ খো, অগ্গিৱেস্সন, থেৰো চেপি ভিক্খু অখীণাসৱো কালঙ্কৰোতি, ‘অদন্তমৰণং থেৰো ভিক্খু কালঙ্কতো’ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি; মজ্ঝিমো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ভিক্খু. নৱো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ভিক্খু অখীণাসৱো কালঙ্কৰোতি, ‘অদন্তমৰণং নৱো ভিক্খু কালঙ্কতো’ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘মহল্লকো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ৰঞ্ঞো নাগো সুদন্তো সুৱিনীতো কালঙ্কৰোতি, ‘দন্তমৰণং মহল্লকো ৰঞ্ঞো নাগো কালঙ্কতো’ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি; মজ্ঝিমো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ৰঞ্ঞো নাগো… দহৰো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ৰঞ্ঞো নাগো সুদন্তো সুৱিনীতো কালঙ্কৰোতি, ‘দন্তমৰণং দহৰো ৰঞ্ঞো নাগো কালঙ্কতো’ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি; এৱমেৱ খো, অগ্গিৱেস্সন, থেৰো চেপি ভিক্খু খীণাসৱো কালঙ্কৰোতি, ‘দন্তমৰণং থেৰো ভিক্খু কালঙ্কতো’ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি; মজ্ঝিমো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ভিক্খু. নৱো চেপি, অগ্গিৱেস্সন, ভিক্খু খীণাসৱো কালঙ্কৰোতি, ‘দন্তমৰণং নৱো ভিক্খু কালঙ্কতো’ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতী’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো অচিৰৱতো সমণুদ্দেসো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.

দন্তভূমিসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.