২. ৱেৰঞ্জকসুত্তং

৪৪৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ৱেৰঞ্জকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা সাৱত্থিযং পটিৱসন্তি কেনচিদেৱ কৰণীযেন. অস্সোসুং খো ৱেৰঞ্জকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা – ‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তং খো পন ভৱন্তং গোতমং এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা. সো ইমং লোকং সদেৱকং সমাৰকং সব্ৰহ্মকং সস্সমণব্ৰাহ্মণিং পজং সদেৱমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি. সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং; কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেতি’. সাধু খো পন তথাৰূপানং অৰহতং দস্সনং হোতী’’তি.

অথ খো ৱেৰঞ্জকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা অপ্পেকচ্চে ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু, সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে যেন ভগৱা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে ভগৱতো সন্তিকে নামগোত্তং সাৱেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো ৱেৰঞ্জকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘কো নু খো, ভো গোতম, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি? কো পন, ভো গোতম, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি?

‘‘অধম্মচৰিযাৱিসমচৰিযাহেতু খো, গহপতযো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি. ধম্মচৰিযাসমচৰিযাহেতু খো, গহপতযো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি.

‘‘ন খো মযং ইমস্স ভোতো গোতমস্স সংখিত্তেন ভাসিতস্স, ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স, ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানাম. সাধু নো ভৱং গোতমো তথা ধম্মং দেসেতু যথা মযং ইমস্স ভোতো গোতমস্স সংখিত্তেন ভাসিতস্স, ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স, ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানেয্যামা’’তি. ‘‘তেন হি, গহপতযো, সুণাথ সাধুকং মনসি কৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং ভো’’তি খো ৱেৰঞ্জকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

৪৪৫. ‘‘তিৱিধং খো, গহপতযো, কাযেন অধম্মচাৰী ৱিসমচাৰী হোতি, চতুব্বিধং ৱাচায অধম্মচাৰী ৱিসমচাৰী হোতি, তিৱিধং মনসা অধম্মচাৰী ৱিসমচাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, তিৱিধং কাযেন অধম্মচাৰী ৱিসমচাৰী হোতি? ইধ, গহপতযো, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি. লুদ্দো লোহিতপাণি হতপ্পহতে নিৱিট্ঠো অদযাপন্নো পাণভূতেসু. অদিন্নাদাযী খো পন হোতি. যং তং পৰস্স পৰৱিত্তূপকৰণং… তং অদিন্নং থেয্যসঙ্খাতং আদাতা হোতি. কামেসুমিচ্ছাচাৰী খো পন হোতি. যা তা মাতুৰক্খিতা… তথাৰূপাসু চাৰিত্তং আপজ্জিতা হোতি. এৱং খো, গহপতযো, তিৱিধং কাযেন অধম্মচাৰী ৱিসমচাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, চতুব্বিধং ৱাচায অধম্মচাৰী ৱিসমচাৰী হোতি? ইধ, গহপতযো, একচ্চো মুসাৱাদী হোতি. সভাগতো ৱা… সম্পজানমুসা ভাসিতা হোতি. পিসুণৱাচো খো পন হোতি. ইতো সুত্ৱা অমুত্ৰ অক্খাতা… ৱগ্গকৰণিং ৱাচং ভাসিতা হোতি. ফৰুসৱাচো খো পন হোতি. যা সা ৱাচা অণ্ডকা কক্কসা… তথাৰূপিং ৱাচং ভাসিতা হোতি. সম্ফপ্পলাপী খো পন হোতি. অকালৱাদী… অপৰিযন্তৱতিং অনত্থসংহিতং. এৱং খো, গহপতযো, চতুব্বিধং ৱাচায অধম্মচাৰী ৱিসমচাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, তিৱিধং মনসা অধম্মচাৰী ৱিসমচাৰী হোতি? ইধ, গহপতযো, একচ্চো অভিজ্ঝালু হোতি…পে… তং মমস্সা’তি. ব্যাপন্নচিত্তো খো পন হোতি পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো – ইমে সত্তা হঞ্ঞন্তু ৱা… মা ৱা অহেসু’ন্তি. মিচ্ছাদিট্ঠিকো খো পন হোতি ৱিপৰীতদস্সনো – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং… সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. এৱং খো, গহপতযো, তিৱিধং মনসা অধম্মচাৰী ৱিসমচাৰী হোতি.

‘‘এৱং অধম্মচৰিযাৱিসমচৰিযাহেতু খো, গহপতযো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি.

৪৪৬. ‘‘তিৱিধং খো, গহপতযো, কাযেন ধম্মচাৰী সমচাৰী হোতি, চতুব্বিধং ৱাচায ধম্মচাৰী সমচাৰী হোতি, তিৱিধং মনসা ধম্মচাৰী সমচাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, তিৱিধং কাযেন ধম্মচাৰী সমচাৰী হোতি? ইধ, গহপতযো, একচ্চো পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, নিহিতদণ্ডো নিহিতসত্থো লজ্জী দযাপন্নো সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী ৱিহৰতি. অদিন্নাদানং পহায অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, যং তং পৰস্স… তং নাদিন্নং থেয্যসঙ্খাতং আদাতা হোতি. কামেসুমিচ্ছাচাৰং পহায… তথাৰূপাসু ন চাৰিত্তং আপজ্জিতা হোতি. এৱং খো, গহপতযো, তিৱিধং কাযেন ধম্মচাৰী সমচাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, চতুব্বিধং ৱাচায ধম্মচাৰী সমচাৰী হোতি? ইধ, গহপতযো, একচ্চো মুসাৱাদং পহায মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি. সভাগতো ৱা…পে… ন সম্পজানমুসা ভাসিতা হোতি. পিসুণং ৱাচং পহায… সমগ্গকৰণিং ৱাচং ভাসিতা হোতি. ফৰুসং ৱাচং পহায… তথাৰূপিং ৱাচং ভাসিতা হোতি. সম্ফপ্পলাপং পহায… কালেন সাপদেসং পৰিযন্তৱতিং অত্থসংহিতং. এৱং খো, গহপতযো, চতুব্বিধং ৱাচায ধম্মচাৰী সমচাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, তিৱিধং মনসা ধম্মচাৰী সমচাৰী হোতি? ইধ, গহপতযো, একচ্চো অনভিজ্ঝালু হোতি. যং তং পৰস্স পৰৱিত্তূপকৰণং তং নাভিজ্ঝাতা হোতি ‘অহো ৱত যং পৰস্স, তং মমস্সা’তি. অব্যাপন্নচিত্তো খো পন হোতি অপ্পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো – ‘ইমে সত্তা অৱেৰা অব্যাবজ্ঝা অনীঘা সুখী অত্তানং পৰিহৰন্তূ’তি. সম্মাদিট্ঠিকো খো পন হোতি অৱিপৰীতদস্সনো – ‘অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং… সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. এৱং খো, গহপতযো, তিৱিধং মনসা ধম্মচাৰী সমচাৰী হোতি.

‘‘এৱং ধম্মচৰিযাসমচৰিযাহেতু খো, গহপতযো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি.

৪৪৭. ‘‘আকঙ্খেয্য চে, গহপতযো, ধম্মচাৰী সমচাৰী – ‘অহো ৱতাহং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা খত্তিযমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য’ন্তি; ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা খত্তিযমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. তং কিস্স হেতু? তথা হি সো ধম্মচাৰী সমচাৰী.

‘‘আকঙ্খেয্য চে, গহপতযো, ধম্মচাৰী সমচাৰী – ‘অহো ৱতাহং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং গহপতিমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য’ন্তি; ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা গহপতিমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. তং কিস্স হেতু? তথা হি সো ধম্মচাৰী সমচাৰী.

‘‘আকঙ্কেয্য চে, গহপতযো, ধম্মচাৰী সমচাৰী – ‘অহো ৱতাহং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য’ন্তি; ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. তং কিস্স হেতু? তথা হি সো ধম্মচাৰী সমচাৰী.

‘‘আকঙ্খেয্য চে, গহপতযো, ধম্মচাৰী সমচাৰী – ‘অহো ৱতাহং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা তাৱতিংসানং দেৱানং… যামানং দেৱানং… তুসিতানং দেৱানং… নিম্মানৰতীনং দেৱানং… পৰনিম্মিতৱসৱত্তীনং দেৱানং… ব্ৰহ্মকাযিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য’ন্তি; ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা ব্ৰহ্মকাযিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. তং কিস্স হেতু? তথা হি সো ধম্মচাৰী সমচাৰী.

‘‘আকঙ্খেয্য চে, গহপতযো, ধম্মচাৰী সমচাৰী – ‘অহো ৱতাহং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা আভানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য’ন্তি; ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা আভানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. তং কিস্স হেতু? তথা হি সো ধম্মচাৰী সমচাৰী.

‘‘আকঙ্খেয্য চে, গহপতযো, ধম্মচাৰী সমচাৰী ‘অহো ৱতাহং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা পৰিত্তাভানং দেৱানং…পে… অপ্পমাণাভানং দেৱানং… আভস্সৰানং দেৱানং… পৰিত্তসুভানং দেৱানং… অপ্পমাণসুভানং দেৱানং… সুভকিণ্হানং দেৱানং … ৱেহপ্ফলানং দেৱানং… অৱিহানং দেৱানং… অতপ্পানং দেৱানং… সুদস্সানং দেৱানং… সুদস্সীনং দেৱানং… অকনিট্ঠানং দেৱানং… আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৱানং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনূপগানং দেৱানং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপগানং দেৱানং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য’ন্তি; ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. তং কিস্স হেতু? তথা হি সো ধম্মচাৰী সমচাৰী.

‘‘আকঙ্খেয্য চে গহপতযো ধম্মচাৰী সমচাৰী – ‘অহো ৱতাহং আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্য’ন্তি; ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, ‘যং সো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্য. তং কিস্স হেতু? তথা হি সো ধম্মচাৰী সমচাৰী’’’তি.

৪৪৮. এৱং ৱুত্তে, ৱেৰঞ্জকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য, চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি; এৱমেৱং ভোতা গোতমেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এতে মযং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছাম ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকে নো ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতে সৰণং গতে’’তি.

ৱেৰঞ্জকসুত্তং নিট্ঠিতং দুতিযং.