২. অলগদ্দূপমসুত্তং
২৩৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন অৰিট্ঠস্স নাম ভিক্খুনো গদ্ধবাধিপুব্বস্স [গন্ধবাধিপুব্বস্স (ক.)] এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি – ‘‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি. অস্সোসুং খো সম্বহুলা ভিক্খূ – ‘‘অৰিট্ঠস্স কিৰ নাম ভিক্খুনো গদ্ধবাধিপুব্বস্স এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ যেন অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতদৱোচুং – ‘‘সচ্চং কিৰ তে, আৱুসো অৰিট্ঠ, এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি. ‘‘এৱংব্যাখো [এৱং খো (?) ভগৱতো সম্মুখাযেৱস্স ‘‘এৱংব্যাখো’’তি] অহং, আৱুসো, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি.
অথ খো তেপি ভিক্খূ অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতস্মা পাপকা দিট্ঠিগতা ৱিৱেচেতুকামা সমনুযুঞ্জন্তি সমনুগাহন্তি [সমনুগ্গাহন্তি (স্যা.)] সমনুভাসন্তি – ‘‘মা হেৱং, আৱুসো অৰিট্ঠ, অৱচ, মা ভগৱন্তং অব্ভাচিক্খি; ন হি সাধু ভগৱতো অব্ভক্খানং [অব্ভাচিক্খনং (ক.)], ন হি ভগৱা এৱং ৱদেয্য. অনেকপৰিযাযেনাৱুসো অৰিট্ঠ, অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা, অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা,আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা…পে… মংসপেসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… তিণুক্কূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… অঙ্গাৰকাসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… সুপিনকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… যাচিতকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… ৰুক্খফলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… অসিসূনূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… সত্তিসূলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’’তি. এৱম্পি খো অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তেহি ভিক্খূহি সমনুযুঞ্জিযমানো সমনুগাহিযমানো [সমনুগ্গাহিযমানো (স্যা. ৱিনযেপি)] সমনুভাসিযমানো তদেৱ [তথেৱ তং (ৱিনযে)] পাপকং দিট্ঠিগতং থামসা পৰামাসা অভিনিৱিস্স ৱোহৰতি – ‘‘এৱংব্যাখো অহং, আৱুসো, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি.
২৩৫. যতো খো তে ভিক্খূ নাসক্খিংসু অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতস্মা পাপকা দিট্ঠিগতা ৱিৱেচেতুং, অথ খো তে ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘অৰিট্ঠস্স নাম, ভন্তে, ভিক্খুনো গদ্ধবাধিপুব্বস্স এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি. অস্সুম্হ খো মযং, ভন্তে – ‘অৰিট্ঠস্স কিৰ নাম ভিক্খুনো গদ্ধবাধিপুব্বস্স এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি. অথ খো মযং, ভন্তে, যেন অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তেনুপসঙ্কমিম্হ; উপসঙ্কমিত্ৱা অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতদৱোচুম্হ – ‘সচ্চং কিৰ তে, আৱুসো অৰিট্ঠ, এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি?
‘‘এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো অম্হে এতদৱোচ – ‘এৱংব্যাখো অহং, আৱুসো, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি. অথ খো মযং, ভন্তে, অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতস্মা পাপকা দিট্ঠিগতা ৱিৱেচেতুকামা সমনুযুঞ্জিম্হ সমনুগাহিম্হ সমনুভাসিম্হ – ‘মা হেৱং, আৱুসো অৰিট্ঠ, অৱচ, মা ভগৱন্তং অব্ভাচিক্খি; ন হি সাধু ভগৱতো অব্ভক্খানং, ন হি ভগৱা এৱং ৱদেয্য. অনেকপৰিযাযেনাৱুসো অৰিট্ঠ, অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা, অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা…পে… সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’তি. এৱম্পি খো, ভন্তে, অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো অম্হেহি সমনুযুঞ্জিযমানো সমনুগাহিযমানো সমনুভাসিযমানো তদেৱ পাপকং দিট্ঠিগতং থামসা পৰামাসা অভিনিৱিস্স ৱোহৰতি – ‘এৱংব্যাখো অহং, আৱুসো, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি. যতো খো মযং, ভন্তে, নাসক্খিম্হ অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতস্মা পাপকা দিট্ঠিগতা ৱিৱেচেতুং, অথ মযং এতমত্থং ভগৱতো আৰোচেমা’’তি.
২৩৬. অথ খো ভগৱা অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, ভিক্খু, মম ৱচনেন অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং আমন্তেহি – ‘সত্থা তং, আৱুসো অৰিট্ঠ, আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা, যেন অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতদৱোচ – ‘‘সত্থা তং, আৱুসো অৰিট্ঠ, আমন্তেতী’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তস্স ভিক্খুনো পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সচ্চং কিৰ তে, অৰিট্ঠ, এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি?
‘‘এৱংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি. ‘‘কস্স খো নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, মযা এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাসি? ননু মযা, মোঘপুৰিস, অনেকপৰিযাযেন অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা? অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা মযা, বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা মযা… মংসপেসূপমা কামা ৱুত্তা মযা… তিণুক্কূপমা কামা ৱুত্তা মযা… অঙ্গাৰকাসূপমা কামা ৱুত্তা মযা… সুপিনকূপমা কামা ৱুত্তা মযা… যাচিতকূপমা কামা ৱুত্তা মযা… ৰুক্খফলূপমা কামা ৱুত্তা মযা… অসিসূনূপমা কামা ৱুত্তা মযা… সত্তিসূলূপমা কামা ৱুত্তা মযা… সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা মযা, বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অথ চ পন ত্ৱং, মোঘপুৰিস, অত্তনা দুগ্গহিতেন অম্হে চেৱ অব্ভাচিক্খসি, অত্তানঞ্চ খনসি, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱসি. তঞ্হি তে, মোঘপুৰিস, ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খাযা’’তি.
অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নাযং অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো উস্মীকতোপি ইমস্মিং ধম্মৱিনযে’’তি? ‘‘কিঞ্হি [কিংতি (ক.)] সিযা, ভন্তে; নো হেতং, ভন্তে’’তি. এৱং ৱুত্তে, অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তুণ্হীভূতো মঙ্কুভূতো পত্তক্খন্ধো অধোমুখো পজ্ঝাযন্তো অপ্পটিভানো নিসীদি. অথ খো ভগৱা অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং তুণ্হীভূতং মঙ্কুভূতং পত্তক্খন্ধং অধোমুখং পজ্ঝাযন্তং অপ্পটিভানং ৱিদিত্ৱা অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতদৱোচ – ‘‘পঞ্ঞাযিস্সসি খো ত্ৱং, মোঘপুৰিস, এতেন সকেন পাপকেন দিট্ঠিগতেন. ইধাহং ভিক্খূ পটিপুচ্ছিস্সামী’’তি.
২৩৭. অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তুম্হেপি মে, ভিক্খৱে, এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাথ যথাযং অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো অত্তনা দুগ্গহিতেন অম্হে চেৱ অব্ভাচিক্খতি, অত্তানঞ্চ খনতি, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতী’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে. অনেকপৰিযাযেন হি নো, ভন্তে, অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা; অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা…পে… সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’’তি. ‘‘সাধু সাধু, ভিক্খৱে, সাধু, খো মে তুম্হে, ভিক্খৱে, এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাথ. অনেকপৰিযাযেন হি খো, ভিক্খৱে, অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা মযা, অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা মযা, বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা মযা…পে… সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা মযা, বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অথ চ পনাযং অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো অত্তনা দুগ্গহিতেন অম্হে চেৱ অব্ভাচিক্খতি, অত্তানঞ্চ খনতি, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. তঞ্হি তস্স মোঘপুৰিসস্স ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায. সো ৱত, ভিক্খৱে, অঞ্ঞত্ৰেৱ কামেহি অঞ্ঞত্ৰ কামসঞ্ঞায অঞ্ঞত্ৰ কামৱিতক্কেহি কামে পটিসেৱিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি’’.
২৩৮. ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চে মোঘপুৰিসা ধম্মং পৰিযাপুণন্তি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. তে তং ধম্মং পৰিযাপুণিত্ৱা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞায অত্থং ন উপপৰিক্খন্তি. তেসং তে ধম্মা পঞ্ঞায অত্থং অনুপপৰিক্খতং ন নিজ্ঝানং খমন্তি. তে উপাৰম্ভানিসংসা চেৱ ধম্মং পৰিযাপুণন্তি ইতিৱাদপ্পমোক্খানিসংসা চ. যস্স চত্থায ধম্মং পৰিযাপুণন্তি তঞ্চস্স অত্থং নানুভোন্তি. তেসং তে ধম্মা দুগ্গহিতা দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায সংৱত্তন্তি. তং কিস্স হেতু? দুগ্গহিতত্তা, ভিক্খৱে, ধম্মানং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো অলগদ্দত্থিকো অলগদ্দগৱেসী অলগদ্দপৰিযেসনং চৰমানো. সো পস্সেয্য মহন্তং অলগদ্দং. তমেনং ভোগে ৱা নঙ্গুট্ঠে ৱা গণ্হেয্য. তস্স সো অলগদ্দো পটিপৰিৱত্তিত্ৱা [পটিনিৱত্তিত্ৱা (স্যা. ক.)] হত্থে ৱা বাহায ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং ৱা অঙ্গপচ্চঙ্গে ডংসেয্য [ডসেয্য (সী. পী.)]. সো ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং. তং কিস্স হেতু? দুগ্গহিতত্তা, ভিক্খৱে, অলগদ্দস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চে মোঘপুৰিসা ধম্মং পৰিযাপুণন্তি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. তে তং ধম্মং পৰিযাপুণিত্ৱা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞায অত্থং ন উপপৰিক্খন্তি. তেসং তে ধম্মা পঞ্ঞায অত্থং অনুপপৰিক্খতং ন নিজ্ঝানং খমন্তি. তে উপাৰম্ভানিসংসা চেৱ ধম্মং পৰিযাপুণন্তি ইতিৱাদপ্পমোক্খানিসংসা চ. যস্স চত্থায ধম্মং পৰিযাপুণন্তি তঞ্চস্স অত্থং নানুভোন্তি. তেসং তে ধম্মা দুগ্গহিতা দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায সংৱত্তন্তি. তং কিস্স হেতু? দুগ্গহিতত্তা ভিক্খৱে ধম্মানং.
২৩৯. ‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চে কুলপুত্তা ধম্মং পৰিযাপুণন্তি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. তে তং ধম্মং পৰিযাপুণিত্ৱা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞায অত্থং উপপৰিক্খন্তি. তেসং তে ধম্মা পঞ্ঞায অত্থং উপপৰিক্খতং নিজ্ঝানং খমন্তি. তে ন চেৱ উপাৰম্ভানিসংসা ধম্মং পৰিযাপুণন্তি ন ইতিৱাদপ্পমোক্খানিসংসা চ [ন চ ইতিৱাদপ্পমোক্খানিসংসা (?)]. যস্স চত্থায ধম্মং পৰিযাপুণন্তি তঞ্চস্স অত্থং অনুভোন্তি. তেসং তে ধম্মা সুগ্গহিতা দীঘৰত্তং হিতায সুখায সংৱত্তন্তি. তং কিস্স হেতু? সুগ্গহিতত্তা ভিক্খৱে ধম্মানং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো অলগদ্দত্থিকো অলগদ্দগৱেসী অলগদ্দপৰিযেসনং চৰমানো. সো পস্সেয্য মহন্তং অলগদ্দং. তমেনং অজপদেন দণ্ডেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গণ্হেয্য. অজপদেন দণ্ডেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহিত্ৱা, গীৱায সুগ্গহিতং গণ্হেয্য. কিঞ্চাপি সো, ভিক্খৱে, অলগদ্দো তস্স পুৰিসস্স হত্থং ৱা বাহং ৱা অঞ্ঞতৰং ৱা অঙ্গপচ্চঙ্গং ভোগেহি পলিৱেঠেয্য, অথ খো সো নেৱ ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং. তং কিস্স হেতু? সুগ্গহিতত্তা, ভিক্খৱে, অলগদ্দস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চে কুলপুত্তা ধম্মং পৰিযাপুণন্তি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. তে তং ধম্মং পৰিযাপুণিত্ৱা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞায অত্থং উপপৰিক্খন্তি. তেসং তে ধম্মা পঞ্ঞায অত্থং উপপৰিক্খতং নিজ্ঝানং খমন্তি. তে ন চেৱ উপাৰম্ভানিসংসা ধম্মং পৰিযাপুণন্তি, ন ইতিৱাদপ্পমোক্খানিসংসা চ. যস্স চত্থায ধম্মং পৰিযাপুণন্তি, তঞ্চস্স অত্থং অনুভোন্তি. তেসং তে ধম্মা সুগ্গহিতা দীঘৰত্তং অত্থায হিতায সুখায সংৱত্তন্তি. তং কিস্স হেতু? সুগ্গহিতত্তা, ভিক্খৱে, ধম্মানং. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, যস্স মে ভাসিতস্স অত্থং আজানেয্যাথ, তথা নং ধাৰেয্যাথ. যস্স চ পন মে ভাসিতস্স অত্থং ন আজানেয্যাথ, অহং ৱো তত্থ পটিপুচ্ছিতব্বো, যে ৱা পনাস্সু ৱিযত্তা ভিক্খূ.
২৪০. ‘‘কুল্লূপমং ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেস্সামি নিত্থৰণত্থায, নো গহণত্থায. তং সুণাথ, সাধুকং মনসিকৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো. সো পস্সেয্য মহন্তং উদকণ্ণৱং, ওৰিমং তীৰং সাসঙ্কং সপ্পটিভযং, পাৰিমং তীৰং খেমং অপ্পটিভযং; ন চস্স নাৱা সন্তাৰণী উত্তৰসেতু ৱা অপাৰা পাৰং গমনায. তস্স এৱমস্স – ‘অযং খো মহাউদকণ্ণৱো, ওৰিমং তীৰং সাসঙ্কং সপ্পটিভযং, পাৰিমং তীৰং খেমং অপ্পটিভযং; নত্থি চ নাৱা সন্তাৰণী উত্তৰসেতু ৱা অপাৰা পাৰং গমনায. যংনূনাহং তিণকট্ঠসাখাপলাসং সংকড্ঢিত্ৱা, কুল্লং বন্ধিত্ৱা, তং কুল্লং নিস্সায হত্থেহি চ পাদেহি চ ৱাযমমানো সোত্থিনা পাৰং উত্তৰেয্য’ন্তি. অথ খো সো, ভিক্খৱে, পুৰিসো তিণকট্ঠসাখাপলাসং সংকড্ঢিত্ৱা, কুল্লং বন্ধিত্ৱা তং কুল্লং নিস্সায হত্থেহি চ পাদেহি চ ৱাযমমানো সোত্থিনা পাৰং উত্তৰেয্য. তস্স পুৰিসস্স উত্তিণ্ণস্স [তিণ্ণস্স (পী. ক.)] পাৰঙ্গতস্স এৱমস্স – ‘বহুকাৰো খো মে অযং কুল্লো; ইমাহং কুল্লং নিস্সায হত্থেহি চ পাদেহি চ ৱাযমমানো সোত্থিনা পাৰং উত্তিণ্ণো. যংনূনাহং ইমং কুল্লং সীসে ৱা আৰোপেত্ৱা খন্ধে ৱা উচ্চাৰেত্ৱা [উচ্চোপেত্ৱা (ক.)] যেন কামং পক্কমেয্য’ন্তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নু সো পুৰিসো এৱংকাৰী তস্মিং কুল্লে কিচ্চকাৰী অস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘কথংকাৰী চ সো, ভিক্খৱে, পুৰিসো তস্মিং কুল্লে কিচ্চকাৰী অস্স? ইধ, ভিক্খৱে, তস্স পুৰিসস্স উত্তিণ্ণস্স পাৰঙ্গতস্স এৱমস্স – ‘বহুকাৰো খো মে অযং কুল্লো; ইমাহং কুল্লং নিস্সায হত্থেহি চ পাদেহি চ ৱাযমমানো সোত্থিনা পাৰং উত্তিণ্ণো. যংনূনাহং ইমং কুল্লং থলে ৱা উস্সাদেত্ৱা [উস্সাৰেত্ৱা (ক.)] উদকে ৱা ওপিলাপেত্ৱা যেন কামং পক্কমেয্য’ন্তি. এৱংকাৰী খো সো, ভিক্খৱে, পুৰিসো তস্মিং কুল্লে কিচ্চকাৰী অস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, কুল্লূপমো মযা ধম্মো দেসিতো নিত্থৰণত্থায, নো গহণত্থায. কুল্লূপমং ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসিতং, আজানন্তেহি ধম্মাপি ৱো পহাতব্বা পগেৱ অধম্মা.
২৪১. ‘‘ছযিমানি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিট্ঠানানি. কতমানি ছ? ইধ, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো অৰিযানং অদস্সাৱী অৰিযধম্মস্স অকোৱিদো অৰিযধম্মে অৱিনীতো, সপ্পুৰিসানং অদস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স অকোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে অৱিনীতো, ৰূপং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; ৱেদনং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; সঞ্ঞং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; সঙ্খাৰে ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; যম্পি তং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং, অনুৱিচৰিতং মনসা তম্পি ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; যম্পি তং দিট্ঠিট্ঠানং – সো লোকো সো অত্তা, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো, সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সামীতি – তম্পি ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি. সুতৱা চ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অৰিযানং দস্সাৱী অৰিযধম্মস্স কোৱিদো অৰিযধম্মে সুৱিনীতো, সপ্পুৰিসানং দস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স কোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে সুৱিনীতো, ৰূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি; ৱেদনং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি; সঞ্ঞং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি; সঙ্খাৰে ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি; যম্পি তং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং, অনুৱিচৰিতং মনসা, তম্পি ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি; যম্পি তং দিট্ঠিট্ঠানং – সো লোকো সো অত্তা, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো, সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সামীতি – তম্পি ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. সো এৱং সমনুপস্সন্তো অসতি ন পৰিতস্সতী’’তি.
২৪২. এৱং ৱুত্তে, অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সিযা নু খো, ভন্তে, বহিদ্ধা অসতি পৰিতস্সনা’’তি? ‘‘সিযা, ভিক্খূ’’তি – ভগৱা অৱোচ. ‘‘ইধ ভিক্খু একচ্চস্স এৱং হোতি – ‘অহু ৱত মে, তং ৱত মে নত্থি; সিযা ৱত মে, তং ৱতাহং ন লভামী’তি. সো সোচতি কিলমতি পৰিদেৱতি উৰত্তাড়িং কন্দতি সম্মোহং আপজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খু, বহিদ্ধা অসতি পৰিতস্সনা হোতী’’তি.
‘‘সিযা পন, ভন্তে, বহিদ্ধা অসতি অপৰিতস্সনা’’তি? ‘‘সিযা, ভিক্খূ’’তি – ভগৱা অৱোচ. ‘‘ইধ ভিক্খু একচ্চস্স ন এৱং হোতি – ‘অহু ৱত মে, তং ৱত মে নত্থি; সিযা ৱত মে, তং ৱতাহং ন লভামী’তি. সো ন সোচতি ন কিলমতি ন পৰিদেৱতি ন উৰত্তাড়িং কন্দতি ন সম্মোহং আপজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খু, বহিদ্ধা অসতি অপৰিতস্সনা হোতী’’তি.
‘‘সিযা নু খো, ভন্তে, অজ্ঝত্তং অসতি পৰিতস্সনা’’তি? ‘‘সিযা, ভিক্খূ’’তি – ভগৱা অৱোচ. ‘‘ইধ, ভিক্খু, একচ্চস্স এৱং দিট্ঠি হোতি – ‘সো লোকো সো অত্তা, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো, সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সামী’তি. সো সুণাতি তথাগতস্স ৱা তথাগতসাৱকস্স ৱা সব্বেসং দিট্ঠিট্ঠানাধিট্ঠানপৰিযুট্ঠানাভিনিৱেসানুসযানং সমুগ্ঘাতায সব্বসঙ্খাৰসমথায সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গায তণ্হাক্খযায ৱিৰাগায নিৰোধায নিব্বানায ধম্মং দেসেন্তস্স. তস্স এৱং হোতি – ‘উচ্ছিজ্জিস্সামি নামস্সু, ৱিনস্সিস্সামি নামস্সু, নস্সু নাম ভৱিস্সামী’তি. সো সোচতি কিলমতি পৰিদেৱতি উৰত্তাড়িং কন্দতি সম্মোহং আপজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খু, অজ্ঝত্তং অসতি পৰিতস্সনা হোতী’’তি.
‘‘সিযা পন, ভন্তে, অজ্ঝত্তং অসতি অপৰিতস্সনা’’তি? ‘‘সিযা, ভিক্খূ’’তি ভগৱা অৱোচ. ‘‘ইধ, ভিক্খু, একচ্চস্স ন এৱং দিট্ঠি হোতি – ‘সো লোকো সো অত্তা, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো, সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সামী’তি. সো সুণাতি তথাগতস্স ৱা তথাগতসাৱকস্স ৱা সব্বেসং দিট্ঠিট্ঠানাধিট্ঠানপৰিযুট্ঠানাভিনিৱেসানুসযানং সমুগ্ঘাতায সব্বসঙ্খাৰসমথায সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গায তণ্হাক্খযায ৱিৰাগায নিৰোধায নিব্বানায ধম্মং দেসেন্তস্স. তস্স ন এৱং হোতি – ‘উচ্ছিজ্জিস্সামি নামস্সু, ৱিনস্সিস্সামি নামস্সু, নস্সু নাম ভৱিস্সামী’তি. সো ন সোচতি ন কিলমতি ন পৰিদেৱতি ন উৰত্তাড়িং কন্দতি ন সম্মোহং আপজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খু, অজ্ঝত্তং অসতি অপৰিতস্সনা হোতি’’.
২৪৩. ‘‘তং [তঞ্চ (ক.)], ভিক্খৱে, পৰিগ্গহং পৰিগ্গণ্হেয্যাথ, য্ৱাস্স [য্ৱাস্সু (ক.)] পৰিগ্গহো নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো, সস্সতিসমং তথেৱ তিট্ঠেয্য. পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, তং পৰিগ্গহং য্ৱাস্স পৰিগ্গহো নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো, সস্সতিসমং তথেৱ তিট্ঠেয্যা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু, ভিক্খৱে. অহম্পি খো তং, ভিক্খৱে, পৰিগ্গহং ন সমনুপস্সামি য্ৱাস্স পৰিগ্গহো নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো সস্সতিসমং তথেৱ তিট্ঠেয্য.
‘‘তং, ভিক্খৱে, অত্তৱাদুপাদানং উপাদিযেথ, যংস [যস্স (স্যা. ক.)] অত্তৱাদুপাদানং উপাদিযতো ন উপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, তং অত্তৱাদুপাদানং যংস অত্তৱাদুপাদানং উপাদিযতো ন উপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু, ভিক্খৱে. অহম্পি খো তং, ভিক্খৱে, অত্তৱাদুপাদানং ন সমনুপস্সামি যংস অত্তৱাদুপাদানং উপাদিযতো ন উপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা.
‘‘তং, ভিক্খৱে, দিট্ঠিনিস্সযং নিস্সযেথ যংস দিট্ঠিনিস্সযং নিস্সযতো ন উপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, তং দিট্ঠিনিস্সযং যংস দিট্ঠিনিস্সযং নিস্সযতো ন উপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু, ভিক্খৱে. অহম্পি খো তং, ভিক্খৱে, দিট্ঠিনিস্সযং ন সমনুপস্সামি যংস দিট্ঠিনিস্সযং নিস্সযতো ন উপ্পজ্জেয্যুং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’.
২৪৪. ‘‘অত্তনি ৱা, ভিক্খৱে, সতি অত্তনিযং মে তি অস্সা’’তি?
‘‘এৱং, ভন্তে’’.
‘‘অত্তনিযে ৱা, ভিক্খৱে, সতি অত্তা মে তি অস্সা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’.
‘‘অত্তনি চ, ভিক্খৱে, অত্তনিযে চ সচ্চতো থেততো অনুপলব্ভমানে, যম্পি তং দিট্ঠিট্ঠানং – ‘সো লোকো সো অত্তা, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো, সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সামী’তি – ননাযং [ন চ খোযং (ক.)], ভিক্খৱে, কেৱলো পৰিপূৰো বালধম্মো’’’তি?
‘‘কিঞ্হি নো সিযা, ভন্তে, কেৱলো হি, ভন্তে, পৰিপূৰো [কেৱলো পৰিপূৰো (সী. পী.)] বালধম্মো’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং, দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং, দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, যং কিঞ্চি ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং, অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা, ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা, হীনং ৱা পণীতং ৱা, যং দূৰে সন্তিকে ৱা, সব্বং ৰূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি – এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. যা কাচি ৱেদনা…পে… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খাৰা… যং কিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং, অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা, ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা, হীনং ৱা পণীতং ৱা, যং দূৰে সন্তিকে ৱা, সব্বং ৱিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি – এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং’’.
২৪৫. ‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো ৰূপস্মিং নিব্বিন্দতি, ৱেদনায নিব্বিন্দতি, সঞ্ঞায নিব্বিন্দতি, সঙ্খাৰেসু নিব্বিন্দতি, ৱিঞ্ঞাণস্মিং নিব্বিন্দতি, নিব্বিদা ৱিৰজ্জতি [নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি (সী. স্যা. পী.)], ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি, ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভিক্খু উক্খিত্তপলিঘো ইতিপি, সংকিণ্ণপৰিক্খো ইতিপি, অব্বূড়্হেসিকো ইতিপি, নিৰগ্গড়ো ইতিপি, অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসংযুত্তো ইতিপি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু উক্খিত্তপলিঘো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীনা হোতি, উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা, আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু উক্খিত্তপলিঘো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সংকিণ্ণপৰিক্খো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পোনোব্ভৱিকো জাতিসংসাৰো পহীনো হোতি, উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱংকতো, আযতিং অনুপ্পাদধম্মো. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সংকিণ্ণপৰিক্খো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অব্বূড়্হেসিকো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো তণ্হা পহীনা হোতি, উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা, আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অব্বূড়্হেসিকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু নিৰগ্গড়ো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পঞ্চ ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি, উচ্ছিন্নমূলানি তালাৱত্থুকতানি অনভাৱংকতানি, আযতিং অনুপ্পাদধম্মানি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু নিৰগ্গড়ো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসংযুত্তো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অস্মিমানো পহীনো হোতি, উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱংকতো, আযতিং অনুপ্পাদধম্মো. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসংযুত্তো হোতি.
২৪৬. ‘‘এৱং ৱিমুত্তচিত্তং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খুং সইন্দা দেৱা সব্ৰহ্মকা সপজাপতিকা অন্ৱেসং নাধিগচ্ছন্তি – ‘ইদং নিস্সিতং তথাগতস্স ৱিঞ্ঞাণ’ন্তি. তং কিস্স হেতু? দিট্ঠেৱাহং, ভিক্খৱে, ধম্মে তথাগতং অননুৱিজ্জোতি ৱদামি. এৱংৱাদিং খো মং, ভিক্খৱে, এৱমক্খাযিং একে সমণব্ৰাহ্মণা অসতা তুচ্ছা মুসা অভূতেন অব্ভাচিক্খন্তি – ‘ৱেনযিকো সমণো গোতমো, সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞাপেতী’তি. যথা চাহং ন, ভিক্খৱে [ভিক্খৱে ন (সী. স্যা. পী.)], যথা চাহং ন ৱদামি, তথা মং তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অসতা তুচ্ছা মুসা অভূতেন অব্ভাচিক্খন্তি – ‘ৱেনযিকো সমণো গোতমো, সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞাপেতী’তি. পুব্বে চাহং ভিক্খৱে, এতৰহি চ দুক্খঞ্চেৱ পঞ্ঞাপেমি, দুক্খস্স চ নিৰোধং. তত্ৰ চে, ভিক্খৱে, পৰে তথাগতং অক্কোসন্তি পৰিভাসন্তি ৰোসেন্তি ৱিহেসেন্তি, তত্ৰ, ভিক্খৱে, তথাগতস্স ন হোতি আঘাতো ন অপ্পচ্চযো ন চেতসো অনভিৰদ্ধি.
‘‘তত্ৰ চে, ভিক্খৱে, পৰে তথাগতং সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তত্ৰ, ভিক্খৱে, তথাগতস্স ন হোতি আনন্দো ন সোমনস্সং ন চেতসো উপ্পিলাৱিতত্তং. তত্ৰ চে, ভিক্খৱে, পৰে ৱা তথাগতং সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তত্ৰ, ভিক্খৱে, তথাগতস্স এৱং হোতি – ‘যং খো ইদং পুব্বে পৰিঞ্ঞাতং তত্থ মে এৱৰূপা কাৰা [সক্কাৰা (ক.)] কৰীযন্তী’তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, তুম্হে চেপি পৰে অক্কোসেয্যুং পৰিভাসেয্যুং ৰোসেয্যুং ৱিহেসেয্যুং, তত্ৰ তুম্হে হি ন আঘাতো ন অপ্পচ্চযো ন চেতসো অনভিৰদ্ধি কৰণীযা. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, তুম্হে চেপি পৰে সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, তত্ৰ তুম্হেহি ন আনন্দো ন সোমনস্সং ন চেতসো উপ্পিলাৱিতত্তং কৰণীযং. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, তুম্হে চেপি পৰে সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, তত্ৰ তুম্হাকং এৱমস্স – ‘যং খো ইদং পুব্বে পৰিঞ্ঞাতং, তত্থ মে [তত্থ নো (ক.) তত্থ + ইমেতি পদচ্ছেদো] এৱৰূপা কাৰা কৰীযন্তী’তি.
২৪৭. ‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, যং ন তুম্হাকং তং পজহথ; তং ৱো পহীনং দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতি. কিঞ্চ, ভিক্খৱে, ন তুম্হাকং? ৰূপং, ভিক্খৱে, ন তুম্হাকং, তং পজহথ; তং ৱো পহীনং দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতি. ৱেদনা, ভিক্খৱে, ন তুম্হাকং, তং পজহথ; সা ৱো পহীনা দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতি. সঞ্ঞা, ভিক্খৱে, ন তুম্হাকং, তং পজহথ; সা ৱো পহীনা দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতি. সঙ্খাৰা, ভিক্খৱে, ন তুম্হাকং, তে পজহথ; তে ৱো পহীনা দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সন্তি. ৱিঞ্ঞাণং, ভিক্খৱে, ন তুম্হাকং, তং পজহথ; তং ৱো পহীনং দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, যং ইমস্মিং জেতৱনে তিণকট্ঠসাখাপলাসং, তং জনো হৰেয্য ৱা দহেয্য ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰেয্য. অপি নু তুম্হাকং এৱমস্স – ‘অম্হে জনো হৰতি ৱা দহতি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোতী’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘ন হি নো এতং, ভন্তে, অত্তা ৱা অত্তনিযং ৱা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যং ন তুম্হাকং তং পজহথ; তং ৱো পহীনং দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতি. কিঞ্চ, ভিক্খৱে, ন তুম্হাকং? ৰূপং, ভিক্খৱে, ন তুম্হাকং, তং পজহথ; তং ৱো পহীনং দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতি. ৱেদনা, ভিক্খৱে…পে… সঞ্ঞা, ভিক্খৱে… সঙ্খাৰা, ভিক্খৱে…পে… ৱিঞ্ঞাণং, ভিক্খৱে, ন তুম্হাকং, তং পজহথ; তং ৱো পহীনং দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতি.
২৪৮. ‘‘এৱং স্ৱাক্খাতো, ভিক্খৱে, মযা ধম্মো উত্তানো ৱিৱটো পকাসিতো ছিন্নপিলোতিকো. এৱং স্ৱাক্খাতে, ভিক্খৱে, মযা ধম্মে উত্তানে ৱিৱটে পকাসিতে ছিন্নপিলোতিকে যে তে ভিক্খূ অৰহন্তো খীণাসৱা ৱুসিতৱন্তো কতকৰণীযা ওহিতভাৰা অনুপ্পত্তসদত্থা পৰিক্খীণভৱসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তা, ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায. এৱং স্ৱাক্খাতো, ভিক্খৱে, মযা ধম্মো উত্তানো ৱিৱটো পকাসিতো ছিন্নপিলোতিকো. এৱং স্ৱাক্খাতে, ভিক্খৱে, মযা ধম্মে উত্তানে ৱিৱটে পকাসিতে ছিন্নপিলোতিকে যেসং ভিক্খূনং পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি, সব্বে তে ওপপাতিকা, তত্থ পৰিনিব্বাযিনো, অনাৱত্তিধম্মা তস্মা লোকা. এৱং স্ৱাক্খাতো, ভিক্খৱে, মযা ধম্মো উত্তানো ৱিৱটো পকাসিতো ছিন্নপিলোতিকো. এৱং স্ৱাক্খাতে, ভিক্খৱে, মযা ধম্মে উত্তানে ৱিৱটে পকাসিতে ছিন্নপিলোতিকে যেসং ভিক্খূনং তীণি সংযোজনানি পহীনানি, ৰাগদোসমোহা তনুভূতা, সব্বে তে সকদাগামিনো, সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সন্তি. এৱং স্ৱাক্খাতো, ভিক্খৱে, মযা ধম্মো উত্তানো ৱিৱটো পকাসিতো ছিন্নপিলোতিকো. এৱং স্ৱাক্খাতে, ভিক্খৱে, মযা ধম্মে উত্তানে ৱিৱটে পকাসিতে ছিন্নপিলোতিকে যেসং ভিক্খূনং তীণি সংযোজনানি পহীনানি, সব্বে তে সোতাপন্না, অৱিনিপাতধম্মা, নিযতা সম্বোধিপৰাযনা. এৱং স্ৱাক্খাতো, ভিক্খৱে, মযা ধম্মো উত্তানো ৱিৱটো পকাসিতো ছিন্নপিলোতিকো. এৱং স্ৱাক্খাতে, ভিক্খৱে, মযা ধম্মে উত্তানে ৱিৱটে পকাসিতে ছিন্নপিলোতিকে যে তে ভিক্খূ ধম্মানুসাৰিনো সদ্ধানুসাৰিনো সব্বে তে সম্বোধিপৰাযনা. এৱং স্ৱাক্খাতো, ভিক্খৱে, মযা ধম্মো উত্তানো ৱিৱটো পকাসিতো ছিন্নপিলোতিকো. এৱং স্ৱাক্খাতে, ভিক্খৱে, মযা ধম্মে উত্তানে ৱিৱটে পকাসিতে ছিন্নপিলোতিকে যেসং মযি সদ্ধামত্তং পেমমত্তং সব্বে তে সগ্গপৰাযনা’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
অলগদ্দূপমসুত্তং নিট্ঠিতং দুতিযং.