৫. মহাৰথৱগ্গো
১. মণ্ডূকদেৱপুত্তৱিমানৱত্থু
৮৫৭. ‘‘কো মে ৱন্দতি পাদানি, ইদ্ধিযা যসসা জলং;
অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, সব্বা ওভাসযং দিসা’’তি.
৮৫৮. ‘‘মণ্ডূকোহং পুৰে আসিং, উদকে ৱাৰিগোচৰো;
তৱ ধম্মং সুণন্তস্স, অৱধী ৱচ্ছপালকো.
৮৫৯. ‘‘মুহুত্তং চিত্তপসাদস্স, ইদ্ধিং পস্স যসঞ্চ মে;
আনুভাৱঞ্চ মে পস্স, ৱণ্ণং পস্স জুতিঞ্চ মে.
৮৬০. ‘‘যে চ তে দীঘমদ্ধানং, ধম্মং অস্সোসুং গোতম;
পত্তা তে অচলট্ঠানং, যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচৰে’’তি.
মণ্ডূকদেৱপুত্তৱিমানং পঠমং.
২. ৰেৱতীৱিমানৱত্থু
৮৬১. [ধ. প. ২১৯ ধম্মপদে] ‘‘চিৰপ্পৱাসিং পুৰিসং, দূৰতো সোত্থিমাগতং;
ঞাতিমিত্তা সুহজ্জা চ, অভিনন্দন্তি আগতং;
৮৬২. [ধ. প. ২২০ ধম্মপদে] ‘‘তথেৱ কতপুঞ্ঞম্পি, অস্মা লোকা পৰং গতং;
পুঞ্ঞানি পটিগণ্হন্তি, পিযং ঞাতীৱ আগতং.
৮৬৩. [পে. ৱ. ৭১৪]‘‘উট্ঠেহি ৰেৱতে সুপাপধম্মে, অপাৰুতদ্ৱাৰে [অপাৰুভং দ্ৱাৰং (সী. স্যা.), অপাৰুতদ্ৱাৰং (পী. ক.)] অদানসীলে;
নেস্সাম তং যত্থ থুনন্তি দুগ্গতা, সমপ্পিতা নেৰযিকা দুক্খেনা’’তি.
৮৬৪. ইচ্চেৱ [ইচ্চেৱং (স্যা. ক.)] ৱত্ৱান যমস্স দূতা, তে দ্ৱে যক্খা লোহিতক্খা ব্ৰহন্তা;
পচ্চেকবাহাসু গহেত্ৱা ৰেৱতং, পক্কামযুং দেৱগণস্স সন্তিকে.
৮৬৫. ‘‘আদিচ্চৱণ্ণং ৰুচিৰং পভস্সৰং, ব্যম্হং সুভং কঞ্চনজালছন্নং;
কস্সেতমাকিণ্ণজনং ৱিমানং, সূৰিযস্স ৰংসীৰিৱ জোতমানং.
৮৬৬. ‘‘নাৰীগণা চন্দনসাৰলিত্তা [চন্দনসাৰানুলিত্তা (স্যা.)], উভতো ৱিমানং উপসোভযন্তি;
তং দিস্সতি সূৰিযসমানৱণ্ণং, কো মোদতি সগ্গপত্তো ৱিমানে’’তি.
৮৬৭. ‘‘বাৰাণসিযং নন্দিযো নামাসি, উপাসকো অমচ্ছৰী দানপতি ৱদঞ্ঞূ;
তস্সেতমাকিণ্ণজনং ৱিমানং, সূৰিযস্স ৰংসীৰিৱ জোতমানং.
৮৬৮. ‘‘নাৰীগণা চন্দনসাৰলিত্তা, উভতো ৱিমানং উপসোভযন্তি;
তং দিস্সতি সূৰিযসমানৱণ্ণং, সো মোদতি সগ্গপত্তো ৱিমানে’’তি.
৮৬৯. ‘‘নন্দিযস্সাহং ভৰিযা, অগাৰিনী সব্বকুলস্স ইস্সৰা;
ভত্তু ৱিমানে ৰমিস্সামি দানহং, ন পত্থযে নিৰযং দস্সনাযা’’তি.
৮৭০. ‘‘এসো তে নিৰযো সুপাপধম্মে, পুঞ্ঞং তযা অকতং জীৱলোকে;
ন হি মচ্ছৰী ৰোসকো পাপধম্মো, সগ্গূপগানং লভতি সহব্যত’’ন্তি.
৮৭১. ‘‘কিং নু গূথঞ্চ মুত্তঞ্চ, অসুচী পটিদিস্সতি;
দুগ্গন্ধং কিমিদং মীড়্হং, কিমেতং উপৱাযতী’’তি.
৮৭২. ‘‘এস সংসৱকো নাম, গম্ভীৰো সতপোৰিসো;
যত্থ ৱস্সসহস্সানি, তুৱং পচ্চসি ৰেৱতে’’তি.
৮৭৩. ‘‘কিং নু কাযেন ৱাচায, মনসা দুক্কটং কতং;
কেন সংসৱকো লদ্ধো, গম্ভীৰো সতপোৰিসো’’তি.
৮৭৪. ‘‘সমণে ব্ৰাহ্মণে চাপি, অঞ্ঞে ৱাপি ৱনিব্বকে [ৱণিব্বকে (স্যা. ক.)];
মুসাৱাদেন ৱঞ্চেসি, তং পাপং পকতং তযা.
৮৭৫. ‘‘তেন সংসৱকো লদ্ধো, গম্ভীৰো সতপোৰিসো;
তত্থ ৱস্সসহস্সানি, তুৱং পচ্চসি ৰেৱতে.
৮৭৬. ‘‘হত্থেপি ছিন্দন্তি অথোপি পাদে, কণ্ণেপি ছিন্দন্তি অথোপি নাসং;
অথোপি কাকোড়গণা সমেচ্চ, সঙ্গম্ম খাদন্তি ৱিফন্দমান’’ন্তি.
৮৭৭. ‘‘সাধু খো মং পটিনেথ, কাহামি কুসলং বহুং;
দানেন সমচৰিযায, সংযমেন দমেন চ;
যং কত্ৱা সুখিতা হোন্তি, ন চ পচ্ছানুতপ্পৰে’’তি.
৮৭৮. ‘‘পুৰে তুৱং পমজ্জিত্ৱা, ইদানি পৰিদেৱসি;
সযং কতানং কম্মানং, ৱিপাকং অনুভোস্সসী’’তি.
৮৭৯. ‘‘কো দেৱলোকতো মনুস্সলোকং, গন্ত্ৱান পুট্ঠো মে এৱং ৱদেয্য;
‘নিক্খিত্তদণ্ডেসু দদাথ দানং, অচ্ছাদনং সেয্য [সযন (সী.)] মথন্নপানং;
নহি মচ্ছৰী ৰোসকো পাপধম্মো, সগ্গূপগানং লভতি সহব্যতং’.
৮৮০. ‘‘সাহং নূন ইতো গন্ত্ৱা, যোনিং লদ্ধান মানুসিং;
ৱদঞ্ঞূ সীলসম্পন্না, কাহামি কুসলং বহুং;
দানেন সমচৰিযায, সংযমেন দমেন চ.
৮৮১. ‘‘আৰামানি চ ৰোপিস্সং, দুগ্গে সঙ্কমনানি চ;
পপঞ্চ উদপানঞ্চ, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা.
৮৮২. ‘‘চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং, যা চ পক্খস্স অট্ঠমী;
পাটিহাৰিযপক্খঞ্চ, অট্ঠঙ্গসুসমাগতং.
৮৮৩. ‘‘উপোসথং উপৱসিস্সং, সদা সীলেসু সংৱুতা;
ন চ দানে পমজ্জিস্সং, সামং দিট্ঠমিদং মযা’’তি;
৮৮৪. ইচ্চেৱং ৱিপ্পলপন্তিং, ফন্দমানং ততো ততো;
খিপিংসু নিৰযে ঘোৰে, উদ্ধপাদং অৱংসিৰং.
৮৮৫. ‘‘অহং পুৰে মচ্ছৰিনী অহোসিং, পৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং;
ৱিতথেন চ সামিকং ৱঞ্চযিত্ৱা, পচ্চামহং নিৰযে ঘোৰৰূপে’’তি.
ৰেৱতীৱিমানং দুতিযং.
৩. ছত্তমাণৱকৱিমানৱত্থু
৮৮৬. ‘‘যে ৱদতং পৱৰো মনুজেসু, সক্যমুনী ভগৱা কতকিচ্চো;
পাৰগতো বলৱীৰিযসমঙ্গী [বলৱীৰসমঙ্গী (ক.)], তং সুগতং সৰণত্থমুপেহি.
৮৮৭. ‘‘ৰাগৱিৰাগমনেজমসোকং, ধম্মমসঙ্খতমপ্পটিকূলং;
মধুৰমিমং পগুণং সুৱিভত্তং, ধম্মমিমং সৰণত্থমুপেহি.
৮৮৮. ‘‘যত্থ চ দিন্ন মহপ্ফলমাহু, চতূসু সুচীসু পুৰিসযুগেসু;
অট্ঠ চ পুগ্গলধম্মদসা তে, সঙ্ঘমিমং সৰণত্থমুপেহি.
৮৮৯. ‘‘ন তথা তপতি নভে সূৰিযো, চন্দো চ ন ভাসতি ন ফুস্সো;
যথা অতুলমিদং মহপ্পভাসং, কো নু ত্ৱং তিদিৱা মহিং উপাগা.
৮৯০. ‘‘ছিন্দতি ৰংসী পভঙ্কৰস্স, সাধিকৱীসতিযোজনানি আভা;
ৰত্তিমপি যথা দিৱং কৰোতি, পৰিসুদ্ধং ৱিমলং সুভং ৱিমানং.
৮৯১. ‘‘বহুপদুমৱিচিত্ৰপুণ্ডৰীকং, ৱোকিণ্ণং কুসুমেহি নেকচিত্তং;
অৰজৱিৰজহেমজালছন্নং, আকাসে তপতি যথাপি সূৰিযো.
৮৯২. ‘‘ৰত্তম্বৰপীতৱসসাহি, অগৰুপিযঙ্গুচন্দনুস্সদাহি;
কঞ্চনতনুসন্নিভত্তচাহি, পৰিপূৰং গগনংৱ তাৰকাহি.
৮৯৩. ‘‘নৰনাৰিযো [নৰনাৰী (ক.), নাৰিযো (?)] বহুকেত্থনেকৱণ্ণা, কুসুমৱিভূসিতাভৰণেত্থ সুমনা;
অনিলপমুঞ্চিতা পৱন্তি [পৱাযন্তি (ক.)] সুৰভিং, তপনিযৱিততা সুৱণ্ণছন্না [সুৱণ্ণচ্ছাদনা (সী.)].
৮৯৪. ‘‘কিস্স সংযমস্স [সমদমস্স (সী.)] অযং ৱিপাকো, কেনাসি কম্মফলেনিধূপপন্নো;
যথা চ তে অধিগতমিদং ৱিমানং, তদনুপদং অৱচাসি ইঙ্ঘ পুট্ঠো’’তি.
৮৯৫. ‘‘সযমিধ [যমিধ (সী. স্যা. পী.)] পথে সমেচ্চ মাণৱেন, সত্থানুসাসি অনুকম্পমানো;
তৱ ৰতনৱৰস্স ধম্মং সুত্ৱা, কৰিস্সামীতি চ ব্ৰৱিত্থ ছত্তো.
৮৯৬. ‘‘জিনৱৰপৱৰং [জিনপৱৰং (স্যা. ক.)] উপেহি [উপেমি (বহূসু)] সৰণং, ধম্মঞ্চাপি তথেৱ ভিক্খুসঙ্ঘং;
নোতি পঠমং অৱোচহং [অৱোচাহং (সী. স্যা. ক.)] ভন্তে, পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং.
৮৯৭. ‘‘মা চ পাণৱধং ৱিৱিধং চৰস্সু অসুচিং,
ন হি পাণেসু অসঞ্ঞতং অৱণ্ণযিংসু সপ্পঞ্ঞা;
নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে,
পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং.
৮৯৮. ‘‘মা চ পৰজনস্স ৰক্খিতম্পি, আদাতব্বমমঞ্ঞিথো [মমঞ্ঞিত্থ (সী. পী.)] অদিন্নং;
নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে, পচ্ছা ৱচনং তথেৱকাসিং.
৮৯৯. ‘‘মা চ পৰজনস্স ৰক্খিতাযো, পৰভৰিযা অগমা অনৰিযমেতং;
নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে, পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং;
৯০০. ‘‘মা চ ৱিতথং অঞ্ঞথা অভাণি,
ন হি মুসাৱাদং অৱণ্ণযিংসু সপ্পঞ্ঞা;
নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে, পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং.
৯০১. ‘‘যেন চ পুৰিসস্স অপেতি সঞ্ঞা, তং মজ্জং পৰিৱজ্জযস্সু সব্বং;
নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে, পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং.
৯০২. ‘‘স্ৱাহং ইধ পঞ্চ সিক্খা কৰিত্ৱা, পটিপজ্জিত্ৱা তথাগতস্স ধম্মে;
দ্ৱেপথমগমাসিং চোৰমজ্ঝে, তে মং তত্থ ৱধিংসু ভোগহেতু.
৯০৩. ‘‘এত্তকমিদং অনুস্সৰামি কুসলং, ততো পৰং ন মে ৱিজ্জতি অঞ্ঞং;
তেন সুচৰিতেন কম্মুনাহং [কম্মনাহং (সী.)], উপ্পন্নো [উপপন্নো (বহূসু)] তিদিৱেসু কামকামী.
৯০৪. ‘‘পস্স খণমুহুত্তসঞ্ঞমস্স, অনুধম্মপ্পটিপত্তিযা ৱিপাকং;
জলমিৱ যসসা সমেক্খমানা, বহুকা মং পিহযন্তি হীনকম্মা.
৯০৫. ‘‘পস্স কতিপযায দেসনায, সুগতিঞ্চম্হি গতো সুখঞ্চ পত্তো;
যে চ তে সততং সুণন্তি ধম্মং, মঞ্ঞে তে অমতং ফুসন্তি খেমং.
৯০৬. ‘‘অপ্পম্পি কতং মহাৱিপাকং, ৱিপুলং হোতি [ৱিপুলফলং (ক.)] তথাগতস্স ধম্মে;
পস্স কতপুঞ্ঞতায ছত্তো, ওভাসেতি পথৱিং যথাপি সূৰিযো.
৯০৭. ‘‘কিমিদং কুসলং কিমাচৰেম, ইচ্চেকে হি সমেচ্চ মন্তযন্তি;
তে মযং পুনৰেৱ [পুনপি (?)] লদ্ধ মানুসত্তং, পটিপন্না ৱিহৰেমু সীলৱন্তো.
৯০৮. ‘‘বহুকাৰো অনুকম্পকো চ সত্থা, ইতি মে সতি অগমা দিৱা দিৱস্স;
স্ৱাহং উপগতোম্হি সচ্চনামং, অনুকম্পস্সু পুনপি সুণেমু [সুণোম (সী.), সুণোমি (স্যা.)] ধম্মং.
৯০৯. ‘‘যে চিধ [যেধ (সী. স্যা. পী.), যে ইধ (ক.)] পজহন্তি কামৰাগং, ভৱৰাগানুসযঞ্চ পহায মোহং;
ন চ তে পুনমুপেন্তি গব্ভসেয্যং, পৰিনিব্বানগতা হি সীতিভূতা’’তি.
ছত্তমাণৱকৱিমানং ততিযং.
৪. কক্কটকৰসদাযকৱিমানৱত্থু
৯১০. ‘‘উচ্চমিদং মণিথূণং ৱিমানং, সমন্ততো দ্ৱাদস যোজনানি;
কূটাগাৰা সত্তসতা উড়াৰা, ৱেড়ুৰিযথম্ভা ৰুচকত্থতা [ৰুচিৰত্থতা (স্যা. ক.) ৬৪৬ গাথাযং ‘‘ৰুচকুপকিণ্ণং’’তি পদস্স সংৱণ্ণনা পস্সিতব্বা] সুভা.
৯১১. ‘‘তত্থচ্ছসি পিৱসি খাদসি চ, দিব্বা চ ৱীণা পৱদন্তি ৱগ্গুং [ৱগ্গু (সী. ক.), ৱগ্গূ (স্যা.)];
দিব্বা ৰসা কামগুণেত্থ পঞ্চ, নাৰিযো চ নচ্চন্তি সুৱণ্ণছন্না.
৯১২. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;
উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.
৯১৩. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৱ মহানুভাৱ, মনুস্সভূতো কিমকাসি পুঞ্ঞং;
কেনাসি এৱং জলিতানুভাৱো, ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
৯১৪. সো দেৱপুত্তো অত্তমনো, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতো;
পঞ্হং পুট্ঠো ৱিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং.
৯১৫. ‘‘সতিসমুপ্পাদকৰো, দ্ৱাৰে কক্কটকো ঠিতো;
নিট্ঠিতো জাতৰূপস্স, সোভতি দসপাদকো.
৯১৬. ‘‘তেন মেতাদিসো ৱণ্ণো, তেন মে ইধ মিজ্ঝতি;
উপ্পজ্জন্তি চ মে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.
৯১৭. ‘‘অক্খামি তে ভিক্খু মহানুভাৱ, মনুস্সভূতো যমকাসি পুঞ্ঞং;
তেনম্হি এৱং জলিতানুভাৱো, ৱণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
কক্কটকৰসদাযকৱিমানং চতুত্থং.
(অনন্তৰং পঞ্চৱিমানং যথা কক্কটকৰসদাযকৱিমানং তথা ৱিত্থাৰেতব্বং)
৫. দ্ৱাৰপালৱিমানৱত্থু
৯১৮. ‘‘উচ্চমিদং মণিথূণং ৱিমানং, সমন্ততো দ্ৱাদস যোজনানি;
কূটাগাৰা সত্তসতা উড়াৰা, ৱেড়ুৰিযথম্ভা ৰুচকত্থতা সুভা.
৯১৯. ‘‘তত্থচ্ছসি পিৱসি খাদসি চ, দিব্বা চ ৱীণা পৱদন্তি ৱগ্গুং;
দিব্বা ৰসা কামগুণেত্থ পঞ্চ, নাৰিযো চ নচ্চন্তি সুৱণ্ণছন্না.
৯২০. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো…পে… ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
৯২২. সো দেৱপুত্তো অত্তমনো, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতো;
পঞ্হং পুট্ঠো ৱিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং.
৯২৩. ‘‘দিব্বং মমং ৱস্সসহস্সমাযু, ৱাচাভিগীতং মনসা পৱত্তিতং;
এত্তাৱতা ঠস্সতি পুঞ্ঞকম্মো, দিব্বেহি কামেহি সমঙ্গিভূতো.
৯২৪. ‘‘তেন মেতাদিসো ৱণ্ণো…পে…ৱণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
দ্ৱাৰপালৱিমানং পঞ্চমং.