৫. মহাৰথৱগ্গো

১. মণ্ডূকদেৱপুত্তৱিমানৱত্থু

৮৫৭. ‘‘কো মে ৱন্দতি পাদানি, ইদ্ধিযা যসসা জলং;

অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, সব্বা ওভাসযং দিসা’’তি.

৮৫৮. ‘‘মণ্ডূকোহং পুৰে আসিং, উদকে ৱাৰিগোচৰো;

তৱ ধম্মং সুণন্তস্স, অৱধী ৱচ্ছপালকো.

৮৫৯. ‘‘মুহুত্তং চিত্তপসাদস্স, ইদ্ধিং পস্স যসঞ্চ মে;

আনুভাৱঞ্চ মে পস্স, ৱণ্ণং পস্স জুতিঞ্চ মে.

৮৬০. ‘‘যে চ তে দীঘমদ্ধানং, ধম্মং অস্সোসুং গোতম;

পত্তা তে অচলট্ঠানং, যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচৰে’’তি.

মণ্ডূকদেৱপুত্তৱিমানং পঠমং.

২. ৰেৱতীৱিমানৱত্থু

৮৬১. [ধ. প. ২১৯ ধম্মপদে] ‘‘চিৰপ্পৱাসিং পুৰিসং, দূৰতো সোত্থিমাগতং;

ঞাতিমিত্তা সুহজ্জা চ, অভিনন্দন্তি আগতং;

৮৬২. [ধ. প. ২২০ ধম্মপদে] ‘‘তথেৱ কতপুঞ্ঞম্পি, অস্মা লোকা পৰং গতং;

পুঞ্ঞানি পটিগণ্হন্তি, পিযং ঞাতীৱ আগতং.

৮৬৩. [পে. ৱ. ৭১৪]‘‘উট্ঠেহি ৰেৱতে সুপাপধম্মে, অপাৰুতদ্ৱাৰে [অপাৰুভং দ্ৱাৰং (সী. স্যা.), অপাৰুতদ্ৱাৰং (পী. ক.)] অদানসীলে;

নেস্সাম তং যত্থ থুনন্তি দুগ্গতা, সমপ্পিতা নেৰযিকা দুক্খেনা’’তি.

৮৬৪. ইচ্চেৱ [ইচ্চেৱং (স্যা. ক.)] ৱত্ৱান যমস্স দূতা, তে দ্ৱে যক্খা লোহিতক্খা ব্ৰহন্তা;

পচ্চেকবাহাসু গহেত্ৱা ৰেৱতং, পক্কামযুং দেৱগণস্স সন্তিকে.

৮৬৫. ‘‘আদিচ্চৱণ্ণং ৰুচিৰং পভস্সৰং, ব্যম্হং সুভং কঞ্চনজালছন্নং;

কস্সেতমাকিণ্ণজনং ৱিমানং, সূৰিযস্স ৰংসীৰিৱ জোতমানং.

৮৬৬. ‘‘নাৰীগণা চন্দনসাৰলিত্তা [চন্দনসাৰানুলিত্তা (স্যা.)], উভতো ৱিমানং উপসোভযন্তি;

তং দিস্সতি সূৰিযসমানৱণ্ণং, কো মোদতি সগ্গপত্তো ৱিমানে’’তি.

৮৬৭. ‘‘বাৰাণসিযং নন্দিযো নামাসি, উপাসকো অমচ্ছৰী দানপতি ৱদঞ্ঞূ;

তস্সেতমাকিণ্ণজনং ৱিমানং, সূৰিযস্স ৰংসীৰিৱ জোতমানং.

৮৬৮. ‘‘নাৰীগণা চন্দনসাৰলিত্তা, উভতো ৱিমানং উপসোভযন্তি;

তং দিস্সতি সূৰিযসমানৱণ্ণং, সো মোদতি সগ্গপত্তো ৱিমানে’’তি.

৮৬৯. ‘‘নন্দিযস্সাহং ভৰিযা, অগাৰিনী সব্বকুলস্স ইস্সৰা;

ভত্তু ৱিমানে ৰমিস্সামি দানহং, ন পত্থযে নিৰযং দস্সনাযা’’তি.

৮৭০. ‘‘এসো তে নিৰযো সুপাপধম্মে, পুঞ্ঞং তযা অকতং জীৱলোকে;

ন হি মচ্ছৰী ৰোসকো পাপধম্মো, সগ্গূপগানং লভতি সহব্যত’’ন্তি.

৮৭১. ‘‘কিং নু গূথঞ্চ মুত্তঞ্চ, অসুচী পটিদিস্সতি;

দুগ্গন্ধং কিমিদং মীড়্হং, কিমেতং উপৱাযতী’’তি.

৮৭২. ‘‘এস সংসৱকো নাম, গম্ভীৰো সতপোৰিসো;

যত্থ ৱস্সসহস্সানি, তুৱং পচ্চসি ৰেৱতে’’তি.

৮৭৩. ‘‘কিং নু কাযেন ৱাচায, মনসা দুক্কটং কতং;

কেন সংসৱকো লদ্ধো, গম্ভীৰো সতপোৰিসো’’তি.

৮৭৪. ‘‘সমণে ব্ৰাহ্মণে চাপি, অঞ্ঞে ৱাপি ৱনিব্বকে [ৱণিব্বকে (স্যা. ক.)];

মুসাৱাদেন ৱঞ্চেসি, তং পাপং পকতং তযা.

৮৭৫. ‘‘তেন সংসৱকো লদ্ধো, গম্ভীৰো সতপোৰিসো;

তত্থ ৱস্সসহস্সানি, তুৱং পচ্চসি ৰেৱতে.

৮৭৬. ‘‘হত্থেপি ছিন্দন্তি অথোপি পাদে, কণ্ণেপি ছিন্দন্তি অথোপি নাসং;

অথোপি কাকোড়গণা সমেচ্চ, সঙ্গম্ম খাদন্তি ৱিফন্দমান’’ন্তি.

৮৭৭. ‘‘সাধু খো মং পটিনেথ, কাহামি কুসলং বহুং;

দানেন সমচৰিযায, সংযমেন দমেন চ;

যং কত্ৱা সুখিতা হোন্তি, ন চ পচ্ছানুতপ্পৰে’’তি.

৮৭৮. ‘‘পুৰে তুৱং পমজ্জিত্ৱা, ইদানি পৰিদেৱসি;

সযং কতানং কম্মানং, ৱিপাকং অনুভোস্সসী’’তি.

৮৭৯. ‘‘কো দেৱলোকতো মনুস্সলোকং, গন্ত্ৱান পুট্ঠো মে এৱং ৱদেয্য;

‘নিক্খিত্তদণ্ডেসু দদাথ দানং, অচ্ছাদনং সেয্য [সযন (সী.)] মথন্নপানং;

নহি মচ্ছৰী ৰোসকো পাপধম্মো, সগ্গূপগানং লভতি সহব্যতং’.

৮৮০. ‘‘সাহং নূন ইতো গন্ত্ৱা, যোনিং লদ্ধান মানুসিং;

ৱদঞ্ঞূ সীলসম্পন্না, কাহামি কুসলং বহুং;

দানেন সমচৰিযায, সংযমেন দমেন চ.

৮৮১. ‘‘আৰামানি চ ৰোপিস্সং, দুগ্গে সঙ্কমনানি চ;

পপঞ্চ উদপানঞ্চ, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা.

৮৮২. ‘‘চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং, যা চ পক্খস্স অট্ঠমী;

পাটিহাৰিযপক্খঞ্চ, অট্ঠঙ্গসুসমাগতং.

৮৮৩. ‘‘উপোসথং উপৱসিস্সং, সদা সীলেসু সংৱুতা;

ন চ দানে পমজ্জিস্সং, সামং দিট্ঠমিদং মযা’’তি;

৮৮৪. ইচ্চেৱং ৱিপ্পলপন্তিং, ফন্দমানং ততো ততো;

খিপিংসু নিৰযে ঘোৰে, উদ্ধপাদং অৱংসিৰং.

৮৮৫. ‘‘অহং পুৰে মচ্ছৰিনী অহোসিং, পৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং;

ৱিতথেন চ সামিকং ৱঞ্চযিত্ৱা, পচ্চামহং নিৰযে ঘোৰৰূপে’’তি.

ৰেৱতীৱিমানং দুতিযং.

৩. ছত্তমাণৱকৱিমানৱত্থু

৮৮৬. ‘‘যে ৱদতং পৱৰো মনুজেসু, সক্যমুনী ভগৱা কতকিচ্চো;

পাৰগতো বলৱীৰিযসমঙ্গী [বলৱীৰসমঙ্গী (ক.)], তং সুগতং সৰণত্থমুপেহি.

৮৮৭. ‘‘ৰাগৱিৰাগমনেজমসোকং, ধম্মমসঙ্খতমপ্পটিকূলং;

মধুৰমিমং পগুণং সুৱিভত্তং, ধম্মমিমং সৰণত্থমুপেহি.

৮৮৮. ‘‘যত্থ চ দিন্ন মহপ্ফলমাহু, চতূসু সুচীসু পুৰিসযুগেসু;

অট্ঠ চ পুগ্গলধম্মদসা তে, সঙ্ঘমিমং সৰণত্থমুপেহি.

৮৮৯. ‘‘ন তথা তপতি নভে সূৰিযো, চন্দো চ ন ভাসতি ন ফুস্সো;

যথা অতুলমিদং মহপ্পভাসং, কো নু ত্ৱং তিদিৱা মহিং উপাগা.

৮৯০. ‘‘ছিন্দতি ৰংসী পভঙ্কৰস্স, সাধিকৱীসতিযোজনানি আভা;

ৰত্তিমপি যথা দিৱং কৰোতি, পৰিসুদ্ধং ৱিমলং সুভং ৱিমানং.

৮৯১. ‘‘বহুপদুমৱিচিত্ৰপুণ্ডৰীকং, ৱোকিণ্ণং কুসুমেহি নেকচিত্তং;

অৰজৱিৰজহেমজালছন্নং, আকাসে তপতি যথাপি সূৰিযো.

৮৯২. ‘‘ৰত্তম্বৰপীতৱসসাহি, অগৰুপিযঙ্গুচন্দনুস্সদাহি;

কঞ্চনতনুসন্নিভত্তচাহি, পৰিপূৰং গগনংৱ তাৰকাহি.

৮৯৩. ‘‘নৰনাৰিযো [নৰনাৰী (ক.), নাৰিযো (?)] বহুকেত্থনেকৱণ্ণা, কুসুমৱিভূসিতাভৰণেত্থ সুমনা;

অনিলপমুঞ্চিতা পৱন্তি [পৱাযন্তি (ক.)] সুৰভিং, তপনিযৱিততা সুৱণ্ণছন্না [সুৱণ্ণচ্ছাদনা (সী.)].

৮৯৪. ‘‘কিস্স সংযমস্স [সমদমস্স (সী.)] অযং ৱিপাকো, কেনাসি কম্মফলেনিধূপপন্নো;

যথা চ তে অধিগতমিদং ৱিমানং, তদনুপদং অৱচাসি ইঙ্ঘ পুট্ঠো’’তি.

৮৯৫. ‘‘সযমিধ [যমিধ (সী. স্যা. পী.)] পথে সমেচ্চ মাণৱেন, সত্থানুসাসি অনুকম্পমানো;

তৱ ৰতনৱৰস্স ধম্মং সুত্ৱা, কৰিস্সামীতি চ ব্ৰৱিত্থ ছত্তো.

৮৯৬. ‘‘জিনৱৰপৱৰং [জিনপৱৰং (স্যা. ক.)] উপেহি [উপেমি (বহূসু)] সৰণং, ধম্মঞ্চাপি তথেৱ ভিক্খুসঙ্ঘং;

নোতি পঠমং অৱোচহং [অৱোচাহং (সী. স্যা. ক.)] ভন্তে, পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং.

৮৯৭. ‘‘মা চ পাণৱধং ৱিৱিধং চৰস্সু অসুচিং,

ন হি পাণেসু অসঞ্ঞতং অৱণ্ণযিংসু সপ্পঞ্ঞা;

নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে,

পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং.

৮৯৮. ‘‘মা চ পৰজনস্স ৰক্খিতম্পি, আদাতব্বমমঞ্ঞিথো [মমঞ্ঞিত্থ (সী. পী.)] অদিন্নং;

নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে, পচ্ছা ৱচনং তথেৱকাসিং.

৮৯৯. ‘‘মা চ পৰজনস্স ৰক্খিতাযো, পৰভৰিযা অগমা অনৰিযমেতং;

নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে, পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং;

৯০০. ‘‘মা চ ৱিতথং অঞ্ঞথা অভাণি,

ন হি মুসাৱাদং অৱণ্ণযিংসু সপ্পঞ্ঞা;

নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে, পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং.

৯০১. ‘‘যেন চ পুৰিসস্স অপেতি সঞ্ঞা, তং মজ্জং পৰিৱজ্জযস্সু সব্বং;

নোতি পঠমং অৱোচহং ভন্তে, পচ্ছা তে ৱচনং তথেৱকাসিং.

৯০২. ‘‘স্ৱাহং ইধ পঞ্চ সিক্খা কৰিত্ৱা, পটিপজ্জিত্ৱা তথাগতস্স ধম্মে;

দ্ৱেপথমগমাসিং চোৰমজ্ঝে, তে মং তত্থ ৱধিংসু ভোগহেতু.

৯০৩. ‘‘এত্তকমিদং অনুস্সৰামি কুসলং, ততো পৰং ন মে ৱিজ্জতি অঞ্ঞং;

তেন সুচৰিতেন কম্মুনাহং [কম্মনাহং (সী.)], উপ্পন্নো [উপপন্নো (বহূসু)] তিদিৱেসু কামকামী.

৯০৪. ‘‘পস্স খণমুহুত্তসঞ্ঞমস্স, অনুধম্মপ্পটিপত্তিযা ৱিপাকং;

জলমিৱ যসসা সমেক্খমানা, বহুকা মং পিহযন্তি হীনকম্মা.

৯০৫. ‘‘পস্স কতিপযায দেসনায, সুগতিঞ্চম্হি গতো সুখঞ্চ পত্তো;

যে চ তে সততং সুণন্তি ধম্মং, মঞ্ঞে তে অমতং ফুসন্তি খেমং.

৯০৬. ‘‘অপ্পম্পি কতং মহাৱিপাকং, ৱিপুলং হোতি [ৱিপুলফলং (ক.)] তথাগতস্স ধম্মে;

পস্স কতপুঞ্ঞতায ছত্তো, ওভাসেতি পথৱিং যথাপি সূৰিযো.

৯০৭. ‘‘কিমিদং কুসলং কিমাচৰেম, ইচ্চেকে হি সমেচ্চ মন্তযন্তি;

তে মযং পুনৰেৱ [পুনপি (?)] লদ্ধ মানুসত্তং, পটিপন্না ৱিহৰেমু সীলৱন্তো.

৯০৮. ‘‘বহুকাৰো অনুকম্পকো চ সত্থা, ইতি মে সতি অগমা দিৱা দিৱস্স;

স্ৱাহং উপগতোম্হি সচ্চনামং, অনুকম্পস্সু পুনপি সুণেমু [সুণোম (সী.), সুণোমি (স্যা.)] ধম্মং.

৯০৯. ‘‘যে চিধ [যেধ (সী. স্যা. পী.), যে ইধ (ক.)] পজহন্তি কামৰাগং, ভৱৰাগানুসযঞ্চ পহায মোহং;

ন চ তে পুনমুপেন্তি গব্ভসেয্যং, পৰিনিব্বানগতা হি সীতিভূতা’’তি.

ছত্তমাণৱকৱিমানং ততিযং.

৪. কক্কটকৰসদাযকৱিমানৱত্থু

৯১০. ‘‘উচ্চমিদং মণিথূণং ৱিমানং, সমন্ততো দ্ৱাদস যোজনানি;

কূটাগাৰা সত্তসতা উড়াৰা, ৱেড়ুৰিযথম্ভা ৰুচকত্থতা [ৰুচিৰত্থতা (স্যা. ক.) ৬৪৬ গাথাযং ‘‘ৰুচকুপকিণ্ণং’’তি পদস্স সংৱণ্ণনা পস্সিতব্বা] সুভা.

৯১১. ‘‘তত্থচ্ছসি পিৱসি খাদসি চ, দিব্বা চ ৱীণা পৱদন্তি ৱগ্গুং [ৱগ্গু (সী. ক.), ৱগ্গূ (স্যা.)];

দিব্বা ৰসা কামগুণেত্থ পঞ্চ, নাৰিযো চ নচ্চন্তি সুৱণ্ণছন্না.

৯১২. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

৯১৩. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৱ মহানুভাৱ, মনুস্সভূতো কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৱং জলিতানুভাৱো, ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

৯১৪. সো দেৱপুত্তো অত্তমনো, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতো;

পঞ্হং পুট্ঠো ৱিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং.

৯১৫. ‘‘সতিসমুপ্পাদকৰো, দ্ৱাৰে কক্কটকো ঠিতো;

নিট্ঠিতো জাতৰূপস্স, সোভতি দসপাদকো.

৯১৬. ‘‘তেন মেতাদিসো ৱণ্ণো, তেন মে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ মে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

৯১৭. ‘‘অক্খামি তে ভিক্খু মহানুভাৱ, মনুস্সভূতো যমকাসি পুঞ্ঞং;

তেনম্হি এৱং জলিতানুভাৱো, ৱণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

কক্কটকৰসদাযকৱিমানং চতুত্থং.

(অনন্তৰং পঞ্চৱিমানং যথা কক্কটকৰসদাযকৱিমানং তথা ৱিত্থাৰেতব্বং)

৫. দ্ৱাৰপালৱিমানৱত্থু

৯১৮. ‘‘উচ্চমিদং মণিথূণং ৱিমানং, সমন্ততো দ্ৱাদস যোজনানি;

কূটাগাৰা সত্তসতা উড়াৰা, ৱেড়ুৰিযথম্ভা ৰুচকত্থতা সুভা.

৯১৯. ‘‘তত্থচ্ছসি পিৱসি খাদসি চ, দিব্বা চ ৱীণা পৱদন্তি ৱগ্গুং;

দিব্বা ৰসা কামগুণেত্থ পঞ্চ, নাৰিযো চ নচ্চন্তি সুৱণ্ণছন্না.

৯২০. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো…পে… ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

৯২২. সো দেৱপুত্তো অত্তমনো, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতো;

পঞ্হং পুট্ঠো ৱিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং.

৯২৩. ‘‘দিব্বং মমং ৱস্সসহস্সমাযু, ৱাচাভিগীতং মনসা পৱত্তিতং;

এত্তাৱতা ঠস্সতি পুঞ্ঞকম্মো, দিব্বেহি কামেহি সমঙ্গিভূতো.

৯২৪. ‘‘তেন মেতাদিসো ৱণ্ণো…পে…ৱণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

দ্ৱাৰপালৱিমানং পঞ্চমং.