৬. জচ্চন্ধৱগ্গো

১. আযুসঙ্খাৰোস্সজ্জনসুত্তং

৫১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৱেসালিং পিণ্ডায পাৱিসি. ৱেসালিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘গণ্হাহি, আনন্দ, নিসীদনং. যেন চাপালং [পাৱালং (স্যা.)] চেতিযং তেনুপসঙ্কমিস্সাম দিৱাৱিহাৰাযা’’তি.

‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা নিসীদনং আদায ভগৱন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধি. অথ খো ভগৱা যেন চাপালং চেতিযং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি –

‘‘ৰমণীযা, আনন্দ, ৱেসালী; ৰমণীযং উদেনং চেতিযং; ৰমণীযং গোতমকং চেতিযং; ৰমণীযং সত্তম্বং চেতিযং; ৰমণীযং বহুপুত্তং চেতিযং; ৰমণীযং সাৰন্দদং চেতিযং; ৰমণীযং চাপালং চেতিযং. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা, সো আকঙ্খমানো ( ) [(আনন্দ) (ক.)] কপ্পং ৱা তিট্ঠেয্য কপ্পাৱসেসং ৱা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা. আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৱা তিট্ঠেয্য কপ্পাৱসেসং ৱা’’তি.

এৱম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতা ওড়াৰিকে নিমিত্তে কযিৰমানে, ওড়াৰিকে ওভাসে কযিৰমানে, নাসক্খি পটিৱিজ্ঝিতুং; ন ভগৱন্তং যাচি – ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৱা কপ্পং; তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’’ন্তি, যথা তং মাৰেন পৰিযুট্ঠিতচিত্তো. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি –

‘‘ৰমণীযা, আনন্দ, ৱেসালী; ৰমণীযং উদেনং চেতিযং; ৰমণীযং গোতমকং চেতিযং; ৰমণীযং সত্তম্বং চেতিযং; ৰমণীযং বহুপুত্তং চেতিযং; ৰমণীযং সাৰন্দদং চেতিযং; ৰমণীযং চাপালং চেতিযং. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৱা তিট্ঠেয্য কপ্পাৱসেসং ৱা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা. আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৱা তিট্ঠেয্য কপ্পাৱসেসং ৱা’’তি.

এৱম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতা ওড়াৰিকে নিমিত্তে কযিৰমানে, ওড়াৰিকে ওভাসে কযিৰমানে, নাসক্খি পটিৱিজ্ঝিতুং; ন ভগৱন্তং যাচি – ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৱা কপ্পং; তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’’ন্তি, যথা তং মাৰেন পৰিযুট্ঠিতচিত্তো.

অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘গচ্ছ ত্ৱং, আনন্দ, যস্সদানি কালং মঞ্ঞসী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসীদি.

অথ খো মাৰো পাপিমা, অচিৰপক্কন্তে আযস্মন্তে আনন্দে, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো মাৰো পাপিমা ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা; পৰিনিব্বাতু সুগতো; পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো. ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৱতা ৱাচা – ‘ন তাৱাহং, পাপিম, পৰিনিব্বাযিস্সামি যাৱ মে ভিক্খূ ন সাৱকা ভৱিস্সন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা [ৱিসাৰদা পত্তযোগখেমা (অ. নি. ৮.৭০), ৱিসাৰদপ্পত্তা যোগখেমা (সী. পী. ক.), ৱিসাৰদপ্পত্তা যোগখেমকামা (স্যা.)] বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনো, সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৱিৱৰিস্সন্তি ৱিভজিস্সন্তি উত্তানীকৰিস্সন্তি উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’তি. এতৰহি খো পন, ভন্তে [সন্তি খো পন ভন্তে এতৰহি (সী. পী. সং. নি. ৫.৮২২)] ভিক্খূ ভগৱতো সাৱকা ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনো সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৱিৱৰন্তি ৱিভজন্তি উত্তানীকৰোন্তি উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেন্তি. পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা; পৰিনিব্বাতু সুগতো; পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৱতা ৱাচা – ‘ন তাৱাহং, পাপিম, পৰিনিব্বাযিস্সামি যাৱ মে ভিক্খুনিযো ন সাৱিকা ভৱিস্সন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনিযো সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৱিৱৰিস্সন্তি ৱিভজিস্সন্তি উত্তানীকৰিস্সন্তি উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’তি. এতৰহি খো পন, ভন্তে, ভিক্খুনিযো ভগৱতো সাৱিকা ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনিযো সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৱিৱৰন্তি ৱিভজন্তি উত্তানীকৰোন্তি উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেন্তি. পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা; পৰিনিব্বাতু সুগতো; পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৱতা ৱাচা – ‘ন তাৱাহং, পাপিম, পৰিনিব্বাযিস্সামি যাৱ মে উপাসকা ন সাৱকা ভৱিস্সন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনো সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৱিৱৰিস্সন্তি ৱিভজিস্সন্তি উত্তানীকৰিস্সন্তি উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’তি. এতৰহি খো পন, ভন্তে, উপাসকা ভগৱতো সাৱকা ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনো সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৱিৱৰন্তি ৱিভজন্তি উত্তানীকৰোন্তি উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেন্তি. পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা; পৰিনিব্বাতু সুগতো; পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৱতা ৱাচা – ‘ন তাৱাহং, পাপিম, পৰিনিব্বাযিস্সামি যাৱ মে উপাসিকা ন সাৱিকা ভৱিস্সন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনিযো সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খিস্সন্তি দেসেস্সন্তি পঞ্ঞপেস্সন্তি পট্ঠপেস্সন্তি ৱিৱৰিস্সন্তি ৱিভজিস্সন্তি উত্তানীকৰিস্সন্তি উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেস্সন্তী’তি. এতৰহি খো পন, ভন্তে, উপাসিকা ভগৱতো সাৱিকা ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা বহুস্সুতা ধম্মধৰা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্না সামীচিপ্পটিপন্না অনুধম্মচাৰিনিযো সকং আচৰিযকং উগ্গহেত্ৱা আচিক্খন্তি দেসেন্তি পঞ্ঞপেন্তি পট্ঠপেন্তি ৱিৱৰন্তি ৱিভজন্তি উত্তানীকৰোন্তি উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেন্তি. পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা; পৰিনিব্বাতু সুগতো; পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো.

‘‘ভাসিতা খো পনেসা, ভন্তে, ভগৱতা ৱাচা – ‘ন তাৱাহং, পাপিম, পৰিনিব্বাযিস্সামি যাৱ মে ইদং ব্ৰহ্মচৰিযং ন ইদ্ধঞ্চেৱ ভৱিস্সতি ফীতঞ্চ ৱিত্থাৰিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিত’ন্তি. এতৰহি খো পন, ভন্তে [তযিদং ভন্তে (সং. নি. ৫.৮২২)], ভগৱতো ব্ৰহ্মচৰিযং ইদ্ধঞ্চেৱ ফীতঞ্চ ৱিত্থাৰিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং. পৰিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৱা; পৰিনিব্বাতু সুগতো; পৰিনিব্বানকালো দানি, ভন্তে, ভগৱতো’’তি.

এৱং ৱুত্তে, ভগৱা মাৰং পাপিমন্তং এতদৱোচ – ‘‘অপ্পোস্সুক্কো ত্ৱং, পাপিম, হোহি. ন চিৰং তথাগতস্স পৰিনিব্বানং ভৱিস্সতি. ইতো তিণ্ণং মাসানং অচ্চযেন তথাগতো পৰিনিব্বাযিস্সতী’’তি.

অথ খো ভগৱা চাপালে চেতিযে সতো সম্পজানো আযুসঙ্খাৰং ওস্সজ্জি. ওস্সট্ঠে চ ভগৱতা আযুসঙ্খাৰে মহাভূমিচালো অহোসি ভিংসনকো লোমহংসো, দেৱদুন্দুভিযো [দেৱদুদ্ৰভিযো (ক.)] চ ফলিংসু.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘তুলমতুলঞ্চ সম্ভৱং,

ভৱসঙ্খাৰমৱস্সজি মুনি;

অজ্ঝত্তৰতো সমাহিতো,

অভিন্দি কৱচমিৱত্তসম্ভৱ’’ন্তি. পঠমং;

২. সত্তজটিলসুত্তং

৫২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি পুব্বাৰামে মিগাৰমাতুপাসাদে. তেন খো পন সমযেন ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে নিসিন্নো হোতি. অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি.

তেন খো পন সমযেন সত্ত চ জটিলা, সত্ত চ নিগণ্ঠা, সত্ত চ অচেলকা, সত্ত চ একসাটকা, সত্ত চ পৰিব্বাজকা, পৰূড়্হকচ্ছনখলোমা খাৰিৱিৱিধমাদায [খাৰীৱিধমাদায (ক. সং. নি. ১.১২২; দী. নি. ১.২৮০)] ভগৱতো অৱিদূৰে অতিক্কমন্তি.

অদ্দসা খো ৰাজা পসেনদি কোসলো তে সত্ত চ জটিলে, সত্ত চ নিগণ্ঠে, সত্ত চ অচেলকে, সত্ত চ একসাটকে, সত্ত চ পৰিব্বাজকে, পৰূড়্হকচ্ছনখলোমে খাৰিৱিৱিধমাদায ভগৱতো অৱিদূৰে অতিক্কমন্তে. দিস্ৱান উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা দক্খিণজাণুমণ্ডলং পথৱিযং [পঠৱিযং (সী. স্যা. পী.)] নিহন্ত্ৱা যেন তে সত্ত চ জটিলা, সত্ত চ নিগণ্ঠা, সত্ত চ অচেলকা, সত্ত চ একসাটকা, সত্ত চ পৰিব্বাজকা, তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা তিক্খত্তুং নামং সাৱেসি – ‘‘ৰাজাহং, ভন্তে, পসেনদি কোসলো; ৰাজাহং, ভন্তে, পসেনদি কোসলো; ৰাজাহং, ভন্তে, পসেনদি কোসলো’’তি.

অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো অচিৰপক্কন্তেসু তেসু সত্তসু চ জটিলেসু, সত্তসু চ নিগণ্ঠেসু, সত্তসু চ অচেলকেসু, সত্তসু চ একসাটকেসু, সত্তসু চ পৰিব্বাজকেসু, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰাজা পসেনদি কোসলো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যে খো [যে চ খো (সী.), যে চ তে (স্যা.), যে নু কেচি খো (পী.), যে তে (সং. নি. ১.১২২), যে নু খো কেচি (?)] ভন্তে, লোকে অৰহন্তো ৱা অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্না এতে তেসং অঞ্ঞতৰে’’তি [অঞ্ঞতৰাতি (সী. ক.), অঞ্ঞতৰোতি (স্যা. পী.)].

‘‘দুজ্জানং খো এতং, মহাৰাজ, তযা গিহিনা কামভোগিনা পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসন্তেন কাসিকচন্দনং পচ্চনুভোন্তেন মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰযন্তেন জাতৰূপৰজতং সাদিযন্তেন – ইমে ৱা অৰহন্তো, ইমে ৱা অৰহত্তমগ্গং সমাপন্নাতি.

‘‘সংৱাসেন খো, মহাৰাজ, সীলং ৱেদিতব্বং. তঞ্চ খো দীঘেন অদ্ধুনা ন ইত্তৰং [ন ইত্তৰেন (স্যা. সী. স্যা. অট্ঠ.)], মনসিকৰোতা নো অমনসিকৰোতা, পঞ্ঞৱতা নো দুপ্পঞ্ঞেন. সংৱোহাৰেন খো, মহাৰাজ, সোচেয্যং ৱেদিতব্বং. তঞ্চ খো দীঘেন অদ্ধুনা ন ইত্তৰং, মনসিকৰোতা নো অমনসিকৰোতা, পঞ্ঞৱতা নো দুপ্পঞ্ঞেন. আপদাসু খো, মহাৰাজ, থামো ৱেদিতব্বো. সো চ খো দীঘেন অদ্ধুনা ন ইত্তৰং, মনসিকৰোতা নো অমনসিকৰোতা, পঞ্ঞৱতা নো দুপ্পঞ্ঞেন. সাকচ্ছায খো, মহাৰাজ, পঞ্ঞা ৱেদিতব্বা. সা চ খো দীঘেন অদ্ধুনা ন ইত্তৰং, মনসিকৰোতা নো অমনসিকৰোতা, পঞ্ঞৱতা নো দুপ্পঞ্ঞেনা’’তি.

‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৱ সুভাসিতং চিদং [সুভাসিতমিদং (সং. নি. ১.১২২)], ভন্তে, ভগৱতা – ‘দুজ্জানং খো এতং, মহাৰাজ, তযা গিহিনা পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসন্তেন কাসিকচন্দনং পচ্চনুভোন্তেন মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰযন্তেন জাতৰূপৰজতং সাদিযন্তেন – ইমে ৱা অৰহন্তো, ইমে ৱা অৰহত্তমগ্গং সমাপন্নাতি. সংৱাসেন খো, মহাৰাজ, সীলং ৱেদিতব্বং…পে… সাকচ্ছায খো, মহাৰাজ, পঞ্ঞা ৱেদিতব্বা. সা চ খো দীঘেন অদ্ধুনা ন ইত্তৰং, মনসিকৰোতা নো অমনসিকৰোতা, পঞ্ঞৱতা নো দুপ্পঞ্ঞেনা’’’তি.

‘‘এতে, ভন্তে, মম পুৰিসা চোৰা [চৰা (সং. নি. ১.১২২)] ওচৰকা জনপদং ওচৰিত্ৱা গচ্ছন্তি. তেহি পঠমং ওচিণ্ণং অহং পচ্ছা ওসাৰিস্সামি [ওতৰিস্সামি (সী. স্যা. পী.), ওযাযিস্সামি (সী. স্যা. অট্ঠ.), ওসাপযিস্সামি (সং. নি. ১.১২২)]. ইদানি তে, ভন্তে, তং ৰজোজল্লং পৱাহেত্ৱা সুন্হাতা সুৱিলিত্তা কপ্পিতকেসমস্সূ ওদাতৱত্থৱসনা পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতা সমঙ্গিভূতা পৰিচাৰেস্সন্তী’’ [চাৰিযন্তি (স্যা.)] তি.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘ন ৱাযমেয্য সব্বত্থ, নাঞ্ঞস্স পুৰিসো সিযা;

নাঞ্ঞং নিস্সায জীৱেয্য, ধম্মেন ন ৱণিং [ৱাণিং (সী.), ৱণী (স্যা. পী.), ৱাণিজং (ক.)] চৰে’’তি. দুতিযং;

৩. পচ্চৱেক্খণসুত্তং

৫৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ভগৱা অত্তনো অনেকে পাপকে অকুসলে ধম্মে পহীনে পচ্চৱেক্খমানো নিসিন্নো হোতি, অনেকে চ কুসলে ধম্মে ভাৱনাপাৰিপূৰিং গতে.

অথ খো ভগৱা [এতমত্থং ৱিদিত্ৱা (সী. ক.)] অত্তনো অনেকে পাপকে অকুসলে ধম্মে পহীনে ৱিদিত্ৱা অনেকে চ কুসলে ধম্মে ভাৱনাপাৰিপূৰিং গতে [এতমত্থং ৱিদিত্ৱা (সী. ক.)] তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘অহু পুব্বে তদা নাহু, নাহু পুব্বে তদা অহু;

ন চাহু ন চ ভৱিস্সতি, ন চেতৰহি ৱিজ্জতী’’তি. ততিযং;

৪. পঠমনানাতিত্থিযসুত্তং

৫৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা নানাতিত্থিযসমণব্ৰাহ্মণপৰিব্বাজকা সাৱত্থিযং পটিৱসন্তি নানাদিট্ঠিকা নানাখন্তিকা নানাৰুচিকা নানাদিট্ঠিনিস্সযনিস্সিতা.

সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অসস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অন্তৱা লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অনন্তৱা লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘তং জীৱং তং সৰীৰং, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰং, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি.

তে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’তি.

অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসিংসু. সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং –

‘‘ইধ, ভন্তে, সম্বহুলা নানাতিত্থিযসমণব্ৰাহ্মণপৰিব্বাজকা সাৱত্থিযং পটিৱসন্তি নানাদিট্ঠিকা নানাখন্তিকা নানাৰুচিকা নানাদিট্ঠিনিস্সযনিস্সিতা.

‘‘সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি…পে… তে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’’ তি.

‘‘অঞ্ঞতিত্থিযা, ভিক্খৱে, পৰিব্বাজকা অন্ধা অচক্খুকা; অত্থং ন জানন্তি, অনত্থং ন জানন্তি, ধম্মং ন জানন্তি, অধম্মং ন জানন্তি. তে অত্থং অজানন্তা অনত্থং অজানন্তা ধম্মং অজানন্তা অধম্মং অজানন্তা ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’’তি.

‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, ইমিস্সাযেৱ সাৱত্থিযা অঞ্ঞতৰো ৰাজা অহোসি. অথ খো, ভিক্খৱে, সো ৰাজা অঞ্ঞতৰং পুৰিসং আমন্তেসি – ‘এহি ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, যাৱতকা সাৱত্থিযা জচ্চন্ধা তে সব্বে একজ্ঝং সন্নিপাতেহী’তি. ‘এৱং, দেৱা’তি খো, ভিক্খৱে, সো পুৰিসো তস্স ৰঞ্ঞো পটিস্সুত্ৱা যাৱতকা সাৱত্থিযা জচ্চন্ধা তে সব্বে গহেত্ৱা যেন সো ৰাজা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ৰাজানং এতদৱোচ – ‘সন্নিপাতিতা খো তে, দেৱ, যাৱতকা সাৱত্থিযা জচ্চন্ধা’তি. ‘তেন হি, ভণে, জচ্চন্ধানং হত্থিং দস্সেহী’তি. ‘এৱং, দেৱা’তি খো, ভিক্খৱে, সো পুৰিসো তস্স ৰঞ্ঞো পটিস্সুত্ৱা জচ্চন্ধানং হত্থিং দস্সেসি.

‘‘একচ্চানং জচ্চন্ধানং হত্থিস্স সীসং দস্সেসি – ‘এদিসো, জচ্চন্ধা, হত্থী’তি. একচ্চানং জচ্চন্ধানং হত্থিস্স কণ্ণং দস্সেসি – ‘এদিসো, জচ্চন্ধা, হত্থী’তি. একচ্চানং জচ্চন্ধানং হত্থিস্স দন্তং দস্সেসি – ‘এদিসো, জচ্চন্ধা, হত্থী’তি. একচ্চানং জচ্চন্ধানং হত্থিস্স সোণ্ডং দস্সেসি – ‘এদিসো, জচ্চন্ধা, হত্থী’তি. একচ্চানং জচ্চন্ধানং হত্থিস্স কাযং দস্সেসি – ‘এদিসো, জচ্চন্ধা, হত্থী’তি. একচ্চানং জচ্চন্ধানং হত্থিস্স পাদং দস্সেসি – ‘এদিসো, জচ্চন্ধা, হত্থী’তি. একচ্চানং জচ্চন্ধানং হত্থিস্স সত্থিং [পিট্ঠিং (স্যা.)] দস্সেসি – ‘এদিসো, জচ্চন্ধা, হত্থী’তি. একচ্চানং জচ্চন্ধানং হত্থিস্স নঙ্গুট্ঠং দস্সেসি – ‘এদিসো, জচ্চন্ধা, হত্থী’তি. একচ্চানং জচ্চন্ধানং হত্থিস্স ৱালধিং দস্সেসি – ‘এদিসো, জচ্চন্ধা, হত্থী’’’তি.

‘‘অথ খো, ভিক্খৱে, সো পুৰিসো জচ্চন্ধানং হত্থিং দস্সেত্ৱা যেন সো ৰাজা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ৰাজানং এতদৱোচ – ‘দিট্ঠো খো তেহি, দেৱ, জচ্চন্ধেহি হত্থী; যস্স দানি কালং মঞ্ঞসী’তি.

‘‘অথ খো, ভিক্খৱে, সো ৰাজা যেন তে জচ্চন্ধা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে জচ্চন্ধে এতদৱোচ – ‘দিট্ঠো ৱো, জচ্চন্ধা, হত্থী’তি? ‘এৱং, দেৱ, দিট্ঠো নো হত্থী’তি. ‘ৱদেথ, জচ্চন্ধা, কীদিসো হত্থী’তি?

‘‘যেহি, ভিক্খৱে, জচ্চন্ধেহি হত্থিস্স সীসং দিট্ঠং অহোসি, তে এৱমাহংসু – ‘এদিসো, দেৱ, হত্থী সেয্যথাপি কুম্ভো’তি.

‘‘যেহি, ভিক্খৱে, জচ্চন্ধেহি হত্থিস্স কণ্ণো দিট্ঠো অহোসি, তে এৱমাহংসু – ‘এদিসো, দেৱ, হত্থী সেয্যথাপি সুপ্পো’তি.

‘‘যেহি, ভিক্খৱে, জচ্চন্ধেহি হত্থিস্স দন্তো দিট্ঠো অহোসি, তে এৱমাহংসু – ‘এদিসো, দেৱ, হত্থী সেয্যথাপি খীলো’তি.

‘‘যেহি, ভিক্খৱে, জচ্চন্ধেহি হত্থিস্স সোণ্ডো দিট্ঠো অহোসি, তে এৱমাহংসু – ‘এদিসো, দেৱ, হত্থী সেয্যথাপি নঙ্গলীসা’তি.

‘‘যেহি, ভিক্খৱে, জচ্চন্ধেহি হত্থিস্স কাযো দিট্ঠো অহোসি, তে এৱমাহংসু – ‘এদিসো, দেৱ, হত্থী সেয্যথাপি কোট্ঠো’তি.

‘‘যেহি, ভিক্খৱে, জচ্চন্ধেহি হত্থিস্স পাদো দিট্ঠো অহোসি, তে এৱমাহংসু – ‘এদিসো, দেৱ, হত্থী সেয্যথাপি থূণো’তি.

‘‘যেহি, ভিক্খৱে, জচ্চন্ধেহি হত্থিস্স সত্থি দিট্ঠো [পিট্ঠি দিট্টা (ক. সী. স্যা. পী.), সত্থি দিট্ঠা (ক. সী.)] হোসি, তে এৱমাহংসু – ‘এদিসো, দেৱ, হত্থী সেয্যথাপি উদুক্খলো’তি.

‘‘যেহি, ভিক্খৱে, জচ্চন্ধেহি হত্থিস্স নঙ্গুট্ঠং দিট্ঠং অহোসি, তে এৱমাহংসু – ‘এদিসো, দেৱ, হত্থী সেয্যথাপি মুসলো’তি.

‘‘যেহি, ভিক্খৱে, জচ্চন্ধেহি হত্থিস্স ৱালধি দিট্ঠো অহোসি, তে এৱমাহংসু – ‘এদিসো, দেৱ, হত্থী সেয্যথাপি সম্মজ্জনী’তি.

‘‘তে ‘এদিসো হত্থী, নেদিসো হত্থী; নেদিসো হত্থী, এদিসো হত্থী’’’তি অঞ্ঞমঞ্ঞং মুট্ঠীহি সংসুম্ভিংসু [সংযুজ্ঝিংসু (ক. সী., স্যা. পী.)]. তেন চ পন, ভিক্খৱে, সো ৰাজা অত্তমনো অহোসি.

‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা অন্ধা অচক্খুকা. তে অত্থং ন জানন্তি অনত্থং ন জানন্তি, ধম্মং ন জানন্তি অধম্মং ন জানন্তি. তে অত্থং অজানন্তা অনত্থং অজানন্তা, ধম্মং অজানন্তা অধম্মং অজানন্তা ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’’তি.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘ইমেসু কিৰ সজ্জন্তি, একে সমণব্ৰাহ্মণা;

ৱিগ্গয্হ নং ৱিৱদন্তি, জনা একঙ্গদস্সিনো’’তি. চতুত্থং;

৫. দুতিযনানাতিত্থিযসুত্তং

৫৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা নানাতিত্থিযসমণব্ৰাহ্মণপৰিব্বাজকা সাৱত্থিযং পটিৱসন্তি নানাদিট্ঠিকা নানাখন্তিকা নানাৰুচিকা নানাদিট্ঠিনিস্সযনিস্সিতা.

সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অসস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সস্সতো চ অসস্সতো চ [সস্সতো অসস্সতো (সী.)] অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘নেৱ সস্সতো নাসস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সযংকতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘পৰংকতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সযংকতো চ পৰংকতো চ [সযংকতো পৰংকতো (সী.)] অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অসযংকাৰো অপৰংকাৰো [অসযংকাৰো চ অপৰংকাৰো চ (স্যা. পী.)] অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সস্সতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অসস্সতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সস্সতঞ্চ অসস্সতঞ্চ [সস্সতং অসস্সতং (সী.)] সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘নেৱ সস্সতং নাসস্সতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সযংকতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱদিট্ঠিনো – ‘‘পৰংকতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সযংকতঞ্চ পৰংকতঞ্চ [সযংকথং পৰংকতং (সী.)] সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি.

তে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’তি.

অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসিংসু. সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং –

‘‘ইধ, ভন্তে, সম্বহুলা নানাতিত্থিযসমণব্ৰাহ্মণপৰিব্বাজকা সাৱত্থিযং পটিৱসন্তি নানাদিট্ঠিকা নানাখন্তিকা নানাৰুচিকা নানাদিট্ঠিনিস্সযনিস্সিতা.

‘‘সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি…পে… তে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’’তি.

‘‘অঞ্ঞতিত্থিযা, ভিক্খৱে, পৰিব্বাজকা অন্ধা অচক্খুকা; অত্থং ন জানন্তি অনত্থং ন জানন্তি, ধম্মং ন জানন্তি অধম্মং ন জানন্তি. তে অত্থং অজানন্তা অনত্থং অজানন্তা, ধম্মং অজানন্তা অধম্মং অজানন্তা ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’’তি.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘ইমেসু কিৰ সজ্জন্তি, একে সমণব্ৰাহ্মণা;

অন্তৰাৱ ৱিসীদন্তি, অপ্পত্ৱাৱ তমোগধ’’ন্তি. পঞ্চমং;

৬. ততিযনানাতিত্থিযসুত্তং

৫৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা নানাতিত্থিযসমণব্ৰাহ্মণপৰিব্বাজকা সাৱত্থিযং পটিৱসন্তি নানাদিট্ঠিকা নানাখন্তিকা নানাৰুচিকা নানাদিট্ঠিনিস্সযনিস্সিতা.

সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অসস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সস্সতো চ অসস্সতো চ অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘নেৱ সস্সতো নাসস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সযংকতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘পৰংকতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সযংকতো চ পৰংকতো চ অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অসযংকাৰো অপৰংকাৰো অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সস্সতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অসস্সতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সস্সতঞ্চ অসস্সতঞ্চ সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘নেৱ সস্সতং নাসস্সতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সযংকতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘পৰংকতং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘সযংকতঞ্চ পৰংকতঞ্চ সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি. সন্তি পনেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘‘অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং সুখদুক্খং অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি.

তে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’তি.

অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসিংসু. সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং –

‘‘ইধ, ভন্তে, সম্বহুলা নানাতিত্থিযসমণব্ৰাহ্মণপৰিব্বাজকা সাৱত্থিযং পটিৱসন্তি নানাদিট্ঠিকা নানাখন্তিকা নানাৰুচিকা নানাদিট্ঠিনিস্সযনিস্সিতা.

‘‘সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি …পে… তে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’’তি.

‘‘অঞ্ঞতিত্থিযা, ভিক্খৱে, পৰিব্বাজকা অন্ধা অচক্খুকা. তে অত্থং ন জানন্তি অনত্থং ন জানন্তি, ধম্মং ন জানন্তি অধম্মং ন জানন্তি. তে অত্থং অজানন্তা অনত্থং অজানন্তা, ধম্মং অজানন্তা অধম্মং অজানন্তা ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘এদিসো ধম্মো, নেদিসো ধম্মো; নেদিসো ধম্মো, এদিসো ধম্মো’’’তি.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘অহঙ্কাৰপসুতাযং পজা, পৰংকাৰূপসংহিতা;

এতদেকে নাব্ভঞ্ঞংসু, ন নং সল্লন্তি অদ্দসুং.

‘‘এতঞ্চ সল্লং পটিকচ্চ [পটিগচ্চ (সী. স্যা. কং. পী.)] পস্সতো;

অহং কৰোমীতি ন তস্স হোতি;

পৰো কৰোতীতি ন তস্স হোতি.

‘‘মানুপেতা অযং পজা, মানগন্থা মানৱিনিবদ্ধা [মানৱিনিবন্ধা (সী.)];

দিট্ঠীসু সাৰম্ভকথা, সংসাৰং নাতিৱত্ততী’’তি. ছট্ঠং;

৭. সুভূতিসুত্তং

৫৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা সুভূতি ভগৱতো অৱিদূৰে নিসিন্নো হোতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায অৱিতক্কং সমাধিং সমাপজ্জিত্ৱা.

অদ্দসা খো ভগৱা আযস্মন্তং সুভূতিং অৱিদূৰে নিসিন্নং পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায অৱিতক্কং সমাধিং সমাপন্নং.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘যস্স ৱিতক্কা ৱিধূপিতা,

অজ্ঝত্তং সুৱিকপ্পিতা অসেসা;

তং সঙ্গমতিচ্চ অৰূপসঞ্ঞী,

চতুযোগাতিগতো ন জাতু মেতী’’তি [ন জাতিমেতীতি (স্যা. পী. অট্ঠ. পাঠন্তৰং)]. সত্তমং;

৮. গণিকাসুত্তং

৫৮. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন ৰাজগহে দ্ৱে পূগা অঞ্ঞতৰিস্সা গণিকায সাৰত্তা হোন্তি পটিবদ্ধচিত্তা; ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং পাণীহিপি উপক্কমন্তি, লেড্ডূহিপি উপক্কমন্তি, দণ্ডেহিপি উপক্কমন্তি, সত্থেহিপি উপক্কমন্তি. তে তত্থ মৰণম্পি নিগচ্ছন্তি মৰণমত্তম্পি দুক্খং.

অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৰাজগহং পিণ্ডায পাৱিসিংসু. ৰাজগহে পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং –

‘‘ইধ, ভন্তে, ৰাজগহে দ্ৱে পূগা অঞ্ঞতৰিস্সা গণিকায সাৰত্তা পটিবদ্ধচিত্তা; ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং পাণীহিপি উপক্কমন্তি, লেড্ডূহিপি উপক্কমন্তি, দণ্ডেহিপি উপক্কমন্তি, সত্থেহিপি উপক্কমন্তি. তে তত্থ মৰণম্পি নিগচ্ছন্তি মৰণমত্তম্পি দুক্খ’’ন্তি.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘যঞ্চ পত্তং যঞ্চ পত্তব্বং, উভযমেতং ৰজানুকিণ্ণং, আতুৰস্সানুসিক্খতো. যে চ সিক্খাসাৰা সীলব্বতং জীৱিতং ব্ৰহ্মচৰিযং উপট্ঠানসাৰা, অযমেকো অন্তো. যে চ এৱংৱাদিনো – ‘নত্থি কামেসু দোসো’তি, অযং দুতিযো অন্তো. ইচ্চেতে উভো অন্তা কটসিৱড্ঢনা, কটসিযো দিট্ঠিং ৱড্ঢেন্তি. এতেতে উভো অন্তে অনভিঞ্ঞায ওলীযন্তি একে, অতিধাৱন্তি একে. যে চ খো তে অভিঞ্ঞায তত্ৰ চ নাহেসুং, তেন চ নামঞ্ঞিংসু, ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনাযা’’তি. অট্ঠমং.

৯. উপাতিধাৱন্তিসুত্তং

৫৯. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ভগৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসাযং অব্ভোকাসে নিসিন্নো হোতি তেলপ্পদীপেসু ঝাযমানেসু.

তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা অধিপাতকা তেসু তেলপ্পদীপেসু আপাতপৰিপাতং অনযং আপজ্জন্তি, ব্যসনং আপজ্জন্তি [নত্থি সীহড়পোত্থকে], অনযব্যসনং আপজ্জন্তি [নত্থি সীহড়পোত্থকে]. অদ্দসা খো ভগৱা তে সম্বহুলে অধিপাতকে তেসু তেলপ্পদীপেসু আপাতপৰিপাতং অনযং আপজ্জন্তে, ব্যসনং আপজ্জন্তে, অনযব্যসনং আপজ্জন্তে.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘উপাতিধাৱন্তি ন সাৰমেন্তি,

নৱং নৱং বন্ধনং ব্ৰূহযন্তি;

পতন্তি পজ্জোতমিৱাধিপাতকা [… ধিপাতা (সী. স্যা.)],

দিট্ঠে সুতে ইতিহেকে নিৱিট্ঠা’’তি. নৱমং;

১০. উপ্পজ্জন্তিসুত্তং

৬০. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভন্তে, তথাগতা লোকে নুপ্পজ্জন্তি অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা তাৱ অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা সক্কতা হোন্তি গৰুকতা মানিতা পূজিতা অপচিতা লাভিনো চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. যতো চ খো, ভন্তে, তথাগতা লোকে উপ্পজ্জন্তি অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা অথ অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা অসক্কতা হোন্তি অগৰুকতা অমানিতা অপূজিতা অনপচিতা ন লাভিনো চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. ভগৱা যেৱ [ভগৱা চেৱ (স্যা.)] দানি, ভন্তে, সক্কতো হোতি গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো লাভী চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং, ভিক্খুসঙ্ঘো চা’’তি.

‘‘এৱমেতং, আনন্দ, যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, তথাগতা লোকে নুপ্পজ্জন্তি অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা তাৱ অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা সক্কতা হোন্তি গৰুকতা মানিতা পূজিতা অপচিতা লাভিনো চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. যতো চ খো, আনন্দ, তথাগতা লোকে উপ্পজ্জন্তি অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা অথ অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা অসক্কতা হোন্তি অগৰুকতা অমানিতা অপূজিতা অনপচিতা ন লাভিনো চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. তথাগতোৱ [তথাগতো চেৱ (স্যা.)] দানি সক্কতো হোতি গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো লাভী চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং, ভিক্খুসঙ্ঘো চা’’তি.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘ওভাসতি তাৱ সো কিমি,

যাৱ ন উন্নমতে [উগ্গমতি (সী.), উন্নমতি (স্যা.)] পভঙ্কৰো;

(স) [( ) নত্থি সী. স্যা. পোত্থকেসু] ৱেৰোচনম্হি উগ্গতে,

হতপ্পভো হোতি ন চাপি ভাসতি.

‘‘এৱং ওভাসিতমেৱ তক্কিকানং [তিত্থিযানং (সী. স্যা. পী.)],

যাৱ সম্মাসম্বুদ্ধা লোকে নুপ্পজ্জন্তি;

ন তক্কিকা সুজ্ঝন্তি ন চাপি সাৱকা,

দুদ্দিট্ঠী ন দুক্খা পমুচ্চৰে’’তি. দসমং;

তস্সুদ্দানং –

আযুজটিলৱেক্খণা, তযো তিত্থিযা সুভূতি;

গণিকা উপাতি নৱমো, উপ্পজ্জন্তি চ তে দসাতি.

জচ্চন্ধৱগ্গো ছট্ঠো নিট্ঠিতো.