৬. সোণসুত্তং
৪৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা মহাকচ্চানো অৱন্তীসু ৱিহৰতি কুৰৰঘৰে [কুৰুৰঘৰে (স্যা. মহাৱ. ২৫৭), কুলঘৰে (ক.)] পৱত্তে পব্বতে. তেন খো পন সমযেন সোণো উপাসকো কুটিকণ্ণো আযস্মতো মহাকচ্চানস্স উপট্ঠাকো হোতি.
অথ খো সোণস্স উপাসকস্স কুটিকণ্ণস্স ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘যথা যথা খো অয্যো মহাকচ্চানো ধম্মং দেসেতি নযিদং সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা একন্তপৰিপুণ্ণং একন্তপৰিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং. যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজেয্য’’ন্তি.
অথ খো সোণো উপাসকো কুটিকণ্ণো যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকচ্চানং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সোণো উপাসকো কুটিকণ্ণো আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৱোচ –
‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘যথা যথা খো অয্যো মহাকচ্চানো ধম্মং দেসেতি নযিদং সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা একন্তপৰিপুণ্ণং একন্তপৰিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং. যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজেয্য’ন্তি. পব্বাজেতু মং, ভন্তে, অয্যো মহাকচ্চানো’’তি.
এৱং ৱুত্তে, আযস্মা মহাকচ্চানো সোণং উপাসকং কুটিকণ্ণং এতদৱোচ – ‘‘দুক্কৰং খো, সোণ, যাৱজীৱং একভত্তং একসেয্যং ব্ৰহ্মচৰিযং. ইঙ্ঘ ত্ৱং, সোণ, তত্থেৱ আগাৰিকভূতো সমানো বুদ্ধানং সাসনং অনুযুঞ্জ কালযুত্তং একভত্তং একসেয্যং ব্ৰহ্মচৰিয’’ন্তি. অথ খো সোণস্স উপাসকস্স কুটিকণ্ণস্স যো অহোসি পব্বজ্জাভিসঙ্খাৰো সো পটিপস্সম্ভি.
দুতিযম্পি খো…পে… দুতিযম্পি খো আযস্মা মহাকচ্চানো সোণং উপাসকং কুটিকণ্ণং এতদৱোচ – ‘‘দুক্কৰং খো, সোণ, যাৱজীৱং একভত্তং একসেয্যং ব্ৰহ্মচৰিযং. ইঙ্ঘ ত্ৱং, সোণ, তত্থেৱ আগাৰিকভূতো সমানো বুদ্ধানং সাসনং অনুযুঞ্জ কালযুত্তং একভত্তং একসেয্যং ব্ৰহ্মচৰিয’’ন্তি. দুতিযম্পি খো সোণস্স উপাসকস্স কুটিকণ্ণস্স যো অহোসি পব্বজ্জাভিসঙ্খাৰো সো পটিপস্সম্ভি.
ততিযম্পি খো সোণস্স উপাসকস্স কুটিকণ্ণস্স ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘যথা যথা খো অয্যো মহাকচ্চানো ধম্মং দেসেতি নযিদং সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা একন্তপৰিপুণ্ণং একন্তপৰিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং. যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজেয্য’’ন্তি. ততিযম্পি খো সোণো উপাসকো কুটিকণ্ণো যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকচ্চানং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সোণো উপাসকো কুটিকণ্ণো আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৱোচ –
‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘যথা যথা খো অয্যো মহাকচ্চানো ধম্মং দেসেতি নযিদং সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা একন্তপৰিপুণ্ণং একন্তপৰিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং. যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজেয্য’ন্তি. পব্বাজেতু মং, ভন্তে, অয্যো মহাকচ্চানো’’তি.
অথ খো আযস্মা মহাকচ্চানো সোণং উপাসকং কুটিকণ্ণং পব্বাজেসি. তেন খো পন সমযেন অৱন্তিদক্খিণাপথো [অৱন্তি দক্খিণপথো (সী.)] অপ্পভিক্খুকো হোতি. অথ খো আযস্মা মহাকচ্চানো তিণ্ণং ৱস্সানং অচ্চযেন কিচ্ছেন কসিৰেন ততো ততো দসৱগ্গং ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতেত্ৱা আযস্মন্তং সোণং উপসম্পাদেসি.
অথ খো আযস্মতো সোণস্স ৱস্সংৱুট্ঠস্স [ৱস্সংৱুত্থস্স (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘ন খো মে সো ভগৱা সম্মুখা দিট্ঠো, অপি চ সুতোযেৱ মে সো ভগৱা – ‘ঈদিসো চ ঈদিসো চা’তি. সচে মং উপজ্ঝাযো অনুজানেয্য, গচ্ছেয্যাহং তং ভগৱন্তং দস্সনায অৰহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধ’’ন্তি.
অথ খো আযস্মা সোণো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকচ্চানং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সোণো আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৱোচ –
‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘ন খো মে সো ভগৱা সম্মুখা দিট্ঠো, অপি চ সুতোযেৱ মে সো ভগৱা – ঈদিসো চ ঈদিসো চা’তি. সচে মং উপজ্ঝাযো অনুজানেয্য, গচ্ছেয্যাহং তং ভগৱন্তং দস্সনায অৰহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধ’’ন্তি ( ) [(গচ্ছেয্যাহং ভন্তে তং ভগৱন্তং দস্সনায অৰহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধং, সচে মং উপজ্ঝাযো অনুজানাতীতি (মহাৱ. ২৫৭)].
‘‘সাধু সাধু, সোণ; গচ্ছ ত্ৱং, সোণ, তং ভগৱন্তং দস্সনায অৰহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধং [সমাসম্বুদ্ধন্তি (সব্বত্থ)]. দক্খিস্সসি ত্ৱং, সোণ, তং ভগৱন্তং পাসাদিকং পসাদনীযং সন্তিন্দ্ৰিযং সন্তমানসং উত্তমদমথসমথমনুপ্পত্তং দন্তং গুত্তং যতিন্দ্ৰিযং নাগং. দিস্ৱান মম ৱচনেন ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দাহি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৱিহাৰং [ফাসুৱিহাৰঞ্চ (সী.)] পুচ্ছ – ‘উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, আযস্মা মহাকচ্চানো ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দতি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৱিহাৰং [ফাসুৱিহাৰঞ্চ (সী.)] পুচ্ছতী’’’তি.
‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা সোণো আযস্মতো মহাকচ্চানস্স ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা আযস্মন্তং মহাকচ্চানং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা সেনাসনং সংসামেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন সাৱত্থি তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন সাৱত্থি জেতৱনং অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামো, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সোণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, আযস্মা মহাকচ্চানো ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দতি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৱিহাৰং [ফাসুৱিহাৰঞ্চ (সী.)] পুচ্ছতী’’তি.
‘‘কচ্চি, ভিক্খু, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং, কচ্চিসি অপ্পকিলমথেন অদ্ধানং আগতো, ন চ পিণ্ডকেন কিলন্তোসী’’তি? ‘‘খমনীযং ভগৱা, যাপনীযং ভগৱা, অপ্পকিলমথেন চাহং, ভন্তে, অদ্ধানং আগতো, ন পিণ্ডকেন কিলন্তোম্হী’’তি.
অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘ইমস্সানন্দ, আগন্তুকস্স ভিক্খুনো সেনাসনং পঞ্ঞাপেহী’’তি. অথ খো আযস্মতো আনন্দস্স এতদহোসি – ‘‘যস্স খো মং ভগৱা আণাপেতি – ‘ইমস্সানন্দ, আগন্তুকস্স ভিক্খুনো সেনাসনং পঞ্ঞাপেহী’তি, ইচ্ছতি ভগৱা তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একৱিহাৰে ৱত্থুং, ইচ্ছতি ভগৱা আযস্মতা সোণেন সদ্ধিং একৱিহাৰে ৱত্থু’’ন্তি. যস্মিং ৱিহাৰে ভগৱা ৱিহৰতি, তস্মিং ৱিহাৰে আযস্মতো সোণস্স সেনাসনং পঞ্ঞাপেসি.
অথ খো ভগৱা বহুদেৱ ৰত্তিং অব্ভোকাসে নিসজ্জায ৱীতিনামেত্ৱা পাদে পক্খালেত্ৱা ৱিহাৰং পাৱিসি. আযস্মাপি খো সোণো বহুদেৱ ৰত্তিং অব্ভোকাসে নিসজ্জায ৱীতিনামেত্ৱা পাদে পক্খালেত্ৱা ৱিহাৰং পাৱিসি. অথ খো ভগৱা ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায আযস্মন্তং সোণং অজ্ঝেসি – ‘‘পটিভাতু তং ভিক্খু ধম্মো ভাসিতু’’ন্তি.
‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা সোণো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা সোড়স অট্ঠকৱগ্গিকানি সব্বানেৱ সৰেন অভণি. অথ খো ভগৱা আযস্মতো সোণস্স সৰভঞ্ঞপৰিযোসানে অব্ভনুমোদি – ‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু, সুগ্গহিতানি তে, ভিক্খু, সোড়স অট্ঠকৱগ্গিকানি সুমনসিকতানি সূপধাৰিতানি, কল্যাণিযাসি [কল্যাণিযা চ (ক.), কল্যাণিযা চাসি (?)] ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগড়ায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা. কতি ৱস্সোসি ত্ৱং, ভিক্খূ’’তি? ‘‘একৱস্সো অহং ভগৱা’’তি. ‘‘কিস্স পন ত্ৱং, ভিক্খু, এৱং চিৰং অকাসী’’তি? ‘‘চিৰং দিট্ঠো [চিৰদিট্ঠো (সী.)] মে, ভন্তে, কামেসু আদীনৱো; অপি চ সম্বাধো ঘৰাৱাসো বহুকিচ্চো বহুকৰণীযো’’তি.
অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘দিস্ৱা আদীনৱং লোকে, ঞত্ৱা ধম্মং নিৰূপধিং;
অৰিযো ন ৰমতী পাপে, পাপে ন ৰমতী সুচী’’তি. ছট্ঠং;