৫. পাৰাযনৱগ্গো

ৱত্থুগাথা

৯৮২. কোসলানং পুৰা ৰম্মা, অগমা দক্খিণাপথং;

আকিঞ্চঞ্ঞং পত্থযানো, ব্ৰাহ্মণো মন্তপাৰগূ.

৯৮৩. সো অস্সকস্স ৱিসযে, অড়কস্স [মুড়কস্স (স্যা.), মূড়্হকস্স (ক.), মড়কস্স (নিদ্দেস)] সমাসনে;

ৱসি গোধাৱৰীকূলে, উঞ্ছেন চ ফলেন চ.

৯৮৪. তস্সেৱ উপনিস্সায, গামো চ ৱিপুলো অহু;

ততো জাতেন আযেন, মহাযঞ্ঞমকপ্পযি.

৯৮৫. মহাযঞ্ঞং যজিত্ৱান, পুন পাৱিসি অস্সমং;

তস্মিং পটিপৱিট্ঠম্হি, অঞ্ঞো আগঞ্ছি ব্ৰাহ্মণো.

৯৮৬. উগ্ঘট্টপাদো তসিতো [তস্সিতো (ক.)], পঙ্কদন্তো ৰজস্সিৰো;

সো চ নং উপসঙ্কম্ম, সতানি পঞ্চ যাচতি.

৯৮৭. তমেনং বাৱৰী দিস্ৱা, আসনেন নিমন্তযি;

সুখঞ্চ কুসলং পুচ্ছি, ইদং ৱচনমব্ৰৱি.

৯৮৮. ‘‘যং খো মম দেয্যধম্মং, সব্বং ৱিসজ্জিতং মযা;

অনুজানাহি মে ব্ৰহ্মে, নত্থি পঞ্চসতানি মে’’.

৯৮৯. ‘‘সচে মে যাচমানস্স, ভৱং নানুপদস্সতি;

সত্তমে দিৱসে তুয্হং, মুদ্ধা ফলতু সত্তধা’’.

৯৯০. অভিসঙ্খৰিত্ৱা কুহকো, ভেৰৱং সো অকিত্তযি;

তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা, বাৱৰী দুক্খিতো অহু.

৯৯১. উস্সুস্সতি অনাহাৰো, সোকসল্লসমপ্পিতো;

অথোপি এৱং চিত্তস্স, ঝানে ন ৰমতী মনো.

৯৯২. উত্ৰস্তং দুক্খিতং দিস্ৱা, দেৱতা অত্থকামিনী;

বাৱৰিং উপসঙ্কম্ম, ইদং ৱচনমব্ৰৱি.

৯৯৩. ‘‘ন সো মুদ্ধং পজানাতি, কুহকো সো ধনত্থিকো;

মুদ্ধনি মুদ্ধপাতে ৱা, ঞাণং তস্স ন ৱিজ্জতি’’.

৯৯৪. ‘‘ভোতী চৰহি জানাসি, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতা;

মুদ্ধং মুদ্ধাধিপাতঞ্চ, তং সুণোম ৱচো তৱ’’.

৯৯৫. ‘‘অহম্পেতং ন জানামি, ঞাণমেত্থ ন ৱিজ্জতি;

মুদ্ধনি মুদ্ধাধিপাতে চ, জিনানং হেত্থ [মুদ্ধং মুদ্ধাধিপাতো চ, জিনানং হেত (সী. স্যা. পী.)] দস্সনং’’.

৯৯৬. ‘‘অথ কো চৰহি জানাতি, অস্মিং পথৱিমণ্ডলে [পুথৱিমণ্ডলে (সী. পী.)];

মুদ্ধং মুদ্ধাধিপাতঞ্চ, তং মে অক্খাহি দেৱতে’’.

৯৯৭. ‘‘পুৰা কপিলৱত্থুম্হা, নিক্খন্তো লোকনাযকো;

অপচ্চো ওক্কাকৰাজস্স, সক্যপুত্তো পভঙ্কৰো.

৯৯৮. ‘‘সো হি ব্ৰাহ্মণ সম্বুদ্ধো, সব্বধম্মান পাৰগূ;

সব্বাভিঞ্ঞাবলপ্পত্তো, সব্বধম্মেসু চক্খুমা;

সব্বকম্মক্খযং পত্তো, ৱিমুত্তো উপধিক্খযে.

৯৯৯. ‘‘বুদ্ধো সো ভগৱা লোকে, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা;

তং ত্ৱং গন্ত্ৱান পুচ্ছস্সু, সো তে তং ব্যাকৰিস্সতি’’.

১০০০. সম্বুদ্ধোতি ৱচো সুত্ৱা, উদগ্গো বাৱৰী অহু;

সোকস্স তনুকো আসি, পীতিঞ্চ ৱিপুলং লভি.

১০০১. সো বাৱৰী অত্তমনো উদগ্গো, তং দেৱতং পুচ্ছতি ৱেদজাতো;

‘‘কতমম্হি গামে নিগমম্হি ৱা পন, কতমম্হি ৱা জনপদে লোকনাথো;

যত্থ গন্ত্ৱান পস্সেমু [গন্ত্ৱা নমস্সেমু (সী. স্যা. পী.)], সম্বুদ্ধং দ্ৱিপদুত্তমং’’ [দ্ৱিপদুত্তমং (সী. স্যা. পী.)],.

১০০২. ‘‘সাৱত্থিযং কোসলমন্দিৰে জিনো, পহূতপঞ্ঞো ৱৰভূৰিমেধসো;

সো সক্যপুত্তো ৱিধুৰো অনাসৱো, মুদ্ধাধিপাতস্স ৱিদূ নৰাসভো’’.

১০০৩. ততো আমন্তযী সিস্সে, ব্ৰাহ্মণে মন্তপাৰগে;

‘‘এথ মাণৱা অক্খিস্সং, সুণাথ ৱচনং মম.

১০০৪. ‘‘যস্সেসো দুল্লভো লোকে, পাতুভাৱো অভিণ্হসো;

স্ৱাজ্জ লোকম্হি উপ্পন্নো, সম্বুদ্ধো ইতি ৱিস্সুতো;

খিপ্পং গন্ত্ৱান সাৱত্থিং, পস্সৱ্হো দ্ৱিপদুত্তমং’’.

১০০৫. ‘‘কথং চৰহি জানেমু, দিস্ৱা বুদ্ধোতি ব্ৰাহ্মণ;

অজানতং নো পব্ৰূহি, যথা জানেমু তং মযং’’.

১০০৬. ‘‘আগতানি হি মন্তেসু, মহাপুৰিসলক্খণা;

দ্ৱত্তিংসানি চ [দ্ৱিত্তিংসা চ (সী. স্যা. পী.), দ্ৱিত্তিংস তানি (?)] ব্যাক্খাতা, সমত্তা অনুপুব্বসো.

১০০৭. ‘‘যস্সেতে হোন্তি গত্তেসু, মহাপুৰিসলক্খণা;

দ্ৱেযেৱ তস্স গতিযো, ততিযা হি ন ৱিজ্জতি.

১০০৮. ‘‘সচে অগাৰং আৱসতি [অজ্ঝাৱসতি (ক.)], ৱিজেয্য পথৱিং ইমং;

অদণ্ডেন অসত্থেন, ধম্মেনমনুসাসতি.

১০০৯. ‘‘সচে চ সো পব্বজতি, অগাৰা অনগাৰিযং;

ৱিৱট্টচ্ছদো [ৱিৱত্তছদ্দো (সী.)] সম্বুদ্ধো, অৰহা ভৱতি অনুত্তৰো.

১০১০. ‘‘জাতিং গোত্তঞ্চ লক্খণং, মন্তে সিস্সে পুনাপৰে;

মুদ্ধং মুদ্ধাধিপাতঞ্চ, মনসাযেৱ পুচ্ছথ.

১০১১. ‘‘অনাৱৰণদস্সাৱী, যদি বুদ্ধো ভৱিস্সতি;

মনসা পুচ্ছিতে পঞ্হে, ৱাচায ৱিস্সজেস্সতি’’.

১০১২. বাৱৰিস্স ৱচো সুত্ৱা, সিস্সা সোড়স ব্ৰাহ্মণা;

অজিতো তিস্সমেত্তেয্যো, পুণ্ণকো অথ মেত্তগূ.

১০১৩. ধোতকো উপসীৱো চ, নন্দো চ অথ হেমকো;

তোদেয্যকপ্পা দুভযো, জতুকণ্ণী চ পণ্ডিতো.

১০১৪. ভদ্ৰাৱুধো উদযো চ, পোসালো চাপি ব্ৰাহ্মণো;

মোঘৰাজা চ মেধাৱী, পিঙ্গিযো চ মহাইসি.

১০১৫. পচ্চেকগণিনো সব্বে, সব্বলোকস্স ৱিস্সুতা;

ঝাযী ঝানৰতা ধীৰা, পুব্বৱাসনৱাসিতা.

১০১৬. বাৱৰিং অভিৱাদেত্ৱা, কত্ৱা চ নং পদক্খিণং;

জটাজিনধৰা সব্বে, পক্কামুং উত্তৰামুখা.

১০১৭. অড়কস্স পতিট্ঠানং, পুৰিমাহিস্সতিং [পুৰিমং মাহিস্সতিং (সী. পী.), পুৰং মাহিস্সতিং (স্যা.)] তদা;

উজ্জেনিঞ্চাপি গোনদ্ধং, ৱেদিসং ৱনসৱ্হযং.

১০১৮. কোসম্বিঞ্চাপি সাকেতং, সাৱত্থিঞ্চ পুৰুত্তমং;

সেতব্যং কপিলৱত্থুং, কুসিনাৰঞ্চ মন্দিৰং.

১০১৯. পাৱঞ্চ ভোগনগৰং, ৱেসালিং মাগধং পুৰং;

পাসাণকং চেতিযঞ্চ, ৰমণীযং মনোৰমং.

১০২০. তসিতোৱুদকং সীতং, মহালাভংৱ ৱাণিজো;

ছাযং ঘম্মাভিতত্তোৱ, তুৰিতা পব্বতমাৰুহুং.

১০২১. ভগৱা তম্হি সমযে, ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতো;

ভিক্খূনং ধম্মং দেসেতি, সীহোৱ নদতী ৱনে.

১০২২. অজিতো অদ্দস বুদ্ধং, সতৰংসিং [ৱীতৰংসিংৱ (স্যা.), সতৰংসীৱ (ক.), পীতৰংসীৱ (নিদ্দেস)] ৱ ভাণুমং;

চন্দং যথা পন্নৰসে, পাৰিপূৰিং উপাগতং.

১০২৩. অথস্স গত্তে দিস্ৱান, পৰিপূৰঞ্চ ব্যঞ্জনং;

একমন্তং ঠিতো হট্ঠো, মনোপঞ্হে অপুচ্ছথ.

১০২৪. ‘‘আদিস্স জম্মনং [জপ্পনং (ক.)] ব্ৰূহি, গোত্তং ব্ৰূহি সলক্খণং [ব্ৰূহিস্স লক্খণং (নিদ্দেস)];

মন্তেসু পাৰমিং ব্ৰূহি, কতি ৱাচেতি ব্ৰাহ্মণো’’.

১০২৫. ‘‘ৱীসং ৱস্সসতং আযু, সো চ গোত্তেন বাৱৰী;

তীণিস্স লক্খণা গত্তে, তিণ্ণং ৱেদান পাৰগূ.

১০২৬. ‘‘লক্খণে ইতিহাসে চ, সনিঘণ্ডুসকেটুভে;

পঞ্চসতানি ৱাচেতি, সধম্মে পাৰমিং গতো’’.

১০২৭. ‘‘লক্খণানং পৱিচযং, বাৱৰিস্স নৰুত্তম;

কঙ্খচ্ছিদ [তণ্হচ্ছিদ (বহূসু)] পকাসেহি, মা নো কঙ্খাযিতং অহু’’.

১০২৮. ‘‘মুখং জিৱ্হায ছাদেতি, উণ্ণস্স ভমুকন্তৰে;

কোসোহিতং ৱত্থগুয্হং, এৱং জানাহি মাণৱ’’.

১০২৯. পুচ্ছঞ্হি কিঞ্চি অসুণন্তো, সুত্ৱা পঞ্হে ৱিযাকতে;

ৱিচিন্তেতি জনো সব্বো, ৱেদজাতো কতঞ্জলী.

১০৩০. ‘‘কো নু দেৱো ৱা ব্ৰহ্মা ৱা, ইন্দো ৱাপি সুজম্পতি;

মনসা পুচ্ছিতে পঞ্হে, কমেতং পটিভাসতি.

১০৩১. ‘‘মুদ্ধং মুদ্ধাধিপাতঞ্চ, বাৱৰী পৰিপুচ্ছতি;

তং ব্যাকৰোহি ভগৱা, কঙ্খং ৱিনয নো ইসে’’.

১০৩২. ‘‘অৱিজ্জা মুদ্ধাতি জানাহি, ৱিজ্জা মুদ্ধাধিপাতিনী;

সদ্ধাসতিসমাধীহি, ছন্দৱীৰিযেন সংযুতা’’.

১০৩৩. ততো ৱেদেন মহতা, সন্থম্ভিত্ৱান মাণৱো;

একংসং অজিনং কত্ৱা, পাদেসু সিৰসা পতি.

১০৩৪. ‘‘বাৱৰী ব্ৰাহ্মণো ভোতো, সহ সিস্সেহি মাৰিস;

উদগ্গচিত্তো সুমনো, পাদে ৱন্দতি চক্খুম’’.

১০৩৫. ‘‘সুখিতো বাৱৰী হোতু, সহ সিস্সেহি ব্ৰাহ্মণো;

ত্ৱঞ্চাপি সুখিতো হোহি, চিৰং জীৱাহি মাণৱ.

১০৩৬. ‘‘বাৱৰিস্স চ তুয্হং ৱা, সব্বেসং সব্বসংসযং;

কতাৱকাসা পুচ্ছৱ্হো, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছথ’’.

১০৩৭. সম্বুদ্ধেন কতোকাসো, নিসীদিত্ৱান পঞ্জলী;

অজিতো পঠমং পঞ্হং, তত্থ পুচ্ছি তথাগতং.

ৱত্থুগাথা নিট্ঠিতা.

১. অজিতমাণৱপুচ্ছা

১০৩৮. ‘‘কেনস্সু নিৱুতো লোকো, (ইচ্চাযস্মা অজিতো)

কেনস্সু নপ্পকাসতি;

কিস্সাভিলেপনং ব্ৰূসি, কিংসু তস্স মহব্ভযং’’.

১০৩৯. ‘‘অৱিজ্জায নিৱুতো লোকো, (অজিতাতি ভগৱা)

ৱেৱিচ্ছা পমাদা নপ্পকাসতি;

জপ্পাভিলেপনং ব্ৰূমি, দুক্খমস্স মহব্ভযং’’.

১০৪০. ‘‘সৱন্তি সব্বধি সোতা, (ইচ্চাযস্মা অজিতো)

সোতানং কিং নিৱাৰণং;

সোতানং সংৱৰং ব্ৰূহি, কেন সোতা পিধিয্যৰে’’ [পিথিয্যৰে (সী. স্যা. পী.), পিথীযৰে (সী. অট্ঠ.), পিধীযৰে (?)].

১০৪১. ‘‘যানি সোতানি লোকস্মিং, (অজিতাতি ভগৱা)

সতি তেসং নিৱাৰণং;

সোতানং সংৱৰং ব্ৰূমি, পঞ্ঞাযেতে পিধিয্যৰে’’.

১০৪২. ‘‘পঞ্ঞা চেৱ সতি যঞ্চ [সতী চেৱ (সী.), সতী চ (স্যা.), সতী চাপি (পী. নিদ্দেস), সতি চাপি (নিদ্দেস)], (ইচ্চাযস্মা অজিতো)

নামৰূপঞ্চ মাৰিস;

এতং মে পুট্ঠো পব্ৰূহি, কত্থেতং উপৰুজ্ঝতি’’.

১০৪৩. ‘‘যমেতং পঞ্হং অপুচ্ছি, অজিত তং ৱদামি তে;

যত্থ নামঞ্চ ৰূপঞ্চ, অসেসং উপৰুজ্ঝতি;

ৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেন, এত্থেতং উপৰুজ্ঝতি’’.

১০৪৪. ‘‘যে চ সঙ্খাতধম্মাসে, যে চ সেখা পুথূ ইধ;

তেসং মে নিপকো ইৰিযং, পুট্ঠো পব্ৰূহি মাৰিস’’.

১০৪৫. ‘‘কামেসু নাভিগিজ্ঝেয্য, মনসানাৱিলো সিযা;

কুসলো সব্বধম্মানং, সতো ভিক্খু পৰিব্বজে’’তি.

অজিতমাণৱপুচ্ছা পঠমা নিট্ঠিতা.

২. তিস্সমেত্তেয্যমাণৱপুচ্ছা

১০৪৬. ‘‘কোধ সন্তুসিতো লোকে, (ইচ্চাযস্মা তিস্সমেত্তেয্যো)

কস্স নো সন্তি ইঞ্জিতা;

কো উভন্তমভিঞ্ঞায, মজ্ঝে মন্তা ন লিপ্পতি [লিম্পতি (ক.)];

কং ব্ৰূসি মহাপুৰিসোতি, কো ইধ সিব্বিনিমচ্চগা’’.

১০৪৭. ‘‘কামেসু ব্ৰহ্মচৰিযৱা, (মেত্তেয্যাতি ভগৱা)

ৱীততণ্হো সদা সতো;

সঙ্খায নিব্বুতো ভিক্খু, তস্স নো সন্তি ইঞ্জিতা.