৪. কসিভাৰদ্ৱাজসুত্তং

এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা মগধেসু ৱিহৰতি দক্খিণাগিৰিস্মিং [দক্খিণগিৰিস্মিং (ক.)] একনাড়াযং ব্ৰাহ্মণগামে. তেন খো পন সমযেন কসিভাৰদ্ৱাজস্স ব্ৰাহ্মণস্স পঞ্চমত্তানি নঙ্গলসতানি পযুত্তানি হোন্তি ৱপ্পকালে. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন কসিভাৰদ্ৱাজস্স ব্ৰাহ্মণস্স কম্মন্তো তেনুপসঙ্কমি. তেন খো পন সমযেন কসিভাৰদ্ৱাজস্স ব্ৰাহ্মণস্স পৰিৱেসনা ৱত্ততি. অথ খো ভগৱা যেন পৰিৱেসনা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি.

অদ্দসা খো কসিভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং পিণ্ডায ঠিতং. দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অহং খো, সমণ, কসামি চ ৱপামি চ; কসিত্ৱা চ ৱপিত্ৱা চ ভুঞ্জামি. ত্ৱম্পি, সমণ, কসস্সু চ ৱপস্সু চ; কসিত্ৱা চ ৱপিত্ৱা চ ভুঞ্জস্সূ’’তি.

‘‘অহম্পি খো, ব্ৰাহ্মণ, কসামি চ ৱপামি চ; কসিত্ৱা চ ৱপিত্ৱা চ ভুঞ্জামী’’তি. ‘‘ন খো পন মযং [ন খো পন সমণ (স্যা.)] পস্সাম ভোতো গোতমস্স যুগং ৱা নঙ্গলং ৱা ফালং ৱা পাচনং ৱা বলিবদ্দে [বলিৱদ্দে (সী. পী.), বলীবদ্দে (?)] ৱা. অথ চ পন ভৱং গোতমো এৱমাহ – ‘অহম্পি খো, ব্ৰাহ্মণ, কসামি চ ৱপামি চ; কসিত্ৱা চ ৱপিত্ৱা চ ভুঞ্জামী’’’তি.

অথ খো কসিভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

৭৬. ‘‘কস্সকো পটিজানাসি, ন চ পস্সাম তে কসিং;

কসিং নো পুচ্ছিতো ব্ৰূহি, যথা জানেমু তে কসিং’’.

৭৭. ‘‘সদ্ধা বীজং তপো ৱুট্ঠি, পঞ্ঞা মে যুগনঙ্গলং;

হিৰী ঈসা মনো যোত্তং, সতি মে ফালপাচনং.

৭৮. ‘‘কাযগুত্তো ৱচীগুত্তো, আহাৰে উদৰে যতো;

সচ্চং কৰোমি নিদ্দানং, সোৰচ্চং মে পমোচনং.

৭৯. ‘‘ৱীৰিযং মে ধুৰধোৰয্হং, যোগক্খেমাধিৱাহনং;

গচ্ছতি অনিৱত্তন্তং, যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচতি.

৮০. ‘‘এৱমেসা কসী কট্ঠা, সা হোতি অমতপ্ফলা;

এতং কসিং কসিত্ৱান, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি.

অথ খো কসিভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো মহতিযা কংসপাতিযা পাযসং [পাযাসং (সব্বত্থ)] ৱড্ঢেত্ৱা ভগৱতো উপনামেসি – ‘‘ভুঞ্জতু ভৱং গোতমো পাযসং. কস্সকো ভৱং; যং হি ভৱং গোতমো অমতপ্ফলং [অমতপ্ফলম্পি (সং. নি. ১.১৯৭)] কসিং কসতী’’তি.

৮১. ‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যং, সম্পস্সতং ব্ৰাহ্মণ নেস ধম্মো;

গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা, ধম্মে সতী ব্ৰাহ্মণ ৱুত্তিৰেসা.

৮২. ‘‘অঞ্ঞেন চ কেৱলিনং মহেসিং, খীণাসৱং কুক্কুচ্চৱূপসন্তং;

অন্নেন পানেন উপট্ঠহস্সু, খেত্তং হি তং পুঞ্ঞপেক্খস্স হোতী’’তি.

‘‘অথ কস্স চাহং, ভো গোতম, ইমং পাযসং দম্মী’’তি? ‘‘ন খ্ৱাহং তং, ব্ৰাহ্মণ, পস্সামি সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায, যস্স সো পাযসো ভুত্তো সম্মা পৰিণামং গচ্ছেয্য, অঞ্ঞত্ৰ তথাগতস্স ৱা তথাগতসাৱকস্স ৱা. তেন হি ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, তং পাযসং অপ্পহৰিতে ৱা ছড্ডেহি অপ্পাণকে ৱা উদকে ওপিলাপেহী’’তি.

অথ খো কসিভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো তং পাযসং অপ্পাণকে উদকে ওপিলাপেসি. অথ খো সো পাযসো উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি [সন্ধূমাযতি সম্পধূমাযতি (স্যা.)]. সেয্যথাপি নাম ফালো দিৱসং সন্তত্তো [দিৱসসন্তত্তো (সী. স্যা. কং. পী.)] উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি; এৱমেৱ সো পাযসো উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি.

অথ খো কসিভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো সংৱিগ্গো লোমহট্ঠজাতো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য, চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি [দক্খিন্তীতি (সী. স্যা. কং. পী.)]; এৱমেৱং ভোতা গোতমেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ, লভেয্যাহং ভোতো গোতমস্স সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি.

অলত্থ খো কসিভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিৰূপসম্পন্নো খো পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি. ‘‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো চ [অঞ্ঞতৰো চ খো (সী. পী.), অঞ্ঞতৰো খো (স্যা. কং. ক.)] পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসীতি.

কসিভাৰদ্ৱাজসুত্তং চতুত্থং নিট্ঠিতং.