২. দুতিযসুত্তন্তপাড়ি

১৩. ‘‘পুব্বে মে, ভিক্খৱে [সং. নি. ৩.২৬], সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৱ সতো এতদহোসি – ‘কো নু খো ৰূপস্স অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণং; কো ৱেদনায অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণং; কো সঞ্ঞায অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণং; কো সঙ্খাৰানং অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণং; কো ৱিঞ্ঞাণস্স অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণ’ন্তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘যং খো ৰূপং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং ৰূপস্স অস্সাদো. যং ৰূপং অনিচ্চং, তং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং – অযং ৰূপস্স আদীনৱো. যো ৰূপস্মিং ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং – ইদং ৰূপস্স নিস্সৰণং. যং ৱেদনং পটিচ্চ…পে… যং সঞ্ঞং পটিচ্চ… যং সঙ্খাৰে পটিচ্চ… যং ৱিঞ্ঞাণং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং ৱিঞ্ঞাণস্স অস্সাদো. যং ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং তং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং – অযং ৱিঞ্ঞাণস্স আদীনৱো. যো ৱিঞ্ঞাণস্মিং ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং – ইদং ৱিঞ্ঞাণস্স নিস্সৰণং’’.

‘‘যাৱকীৱঞ্চাহং, ভিক্খৱে, ইমেসং পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং এৱং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো আদীনৱঞ্চ আদীনৱতো নিস্সৰণঞ্চ নিস্সৰণতো যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং, নেৱ তাৱাহং, ভিক্খৱে, সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায ‘অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি পচ্চঞ্ঞাসিং [অভিসম্বুদ্ধো পচ্চঞ্ঞাসিং (স্যা.) সং. নি. ৩.২৬ পস্সিতব্বা] যতো চ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, ইমেসং পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং এৱং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো আদীনৱঞ্চ আদীনৱতো নিস্সৰণঞ্চ নিস্সৰণতো যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, অথাহং, ভিক্খৱে, ‘সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি পচ্চঞ্ঞাসিং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা মে ৱিমুত্তি [চেতোৱিমুত্তি (স্যা. ক.) সং. নি. ৩.২৭ পস্সিতব্বা]. অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৱো’’’তি.