৭. অভিসমযন্তৰাযকৰপঞ্হো

৭. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ইধ যো কোচি গিহী পাৰাজিকং অজ্ঝাপন্নো ভৱেয্য, সো অপৰেন সমযেন পব্বাজেয্য, অত্তনাপি সো ন জানেয্য ‘গিহিপাৰাজিকং অজ্ঝাপন্নোস্মী’তি, নপি তস্স অঞ্ঞো কোচি আচিক্খেয্য ‘গিহিপাৰাজিকং অজ্ঝাপন্নোসী’তি. সো চ তথত্তায পটিপজ্জেয্য, অপি নু তস্স ধম্মাভিসমযো ভৱেয্যা’’তি? ‘‘ন হি, মহাৰাজা’’তি. ‘‘কেন, ভন্তে, কাৰণেনা’’তি? ‘‘যো তস্স হেতু ধম্মাভিসমযায, সো তস্স সমুচ্ছিন্নো, তস্মা ধম্মাভিসমযো ন ভৱতী’’তি.

‘‘ভন্তে নাগসেন, তুম্হে ভণথ ‘জানন্তস্স কুক্কুচ্চং হোতি, কুক্কুচ্চে সতি আৱৰণং হোতি, আৱটে চিত্তে ধম্মাভিসমযো ন হোতী’তি. ইমস্স পন অজানন্তস্স অকুক্কুচ্চজাতস্স সন্তচিত্তস্স ৱিহৰতো কেন কাৰণেন ধম্মাভিসমযো ন হোতি, ৱিসমেন ৱিসমেনেসো পঞ্হো গচ্ছতি, চিন্তেত্ৱা ৱিসজ্জেথা’’তি.

‘‘ৰুহতি, মহাৰাজ, সুকট্ঠে সুকললে মণ্ডখেত্তে সাৰদং সুখসযিতং বীজ’’ন্তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘অপি নু, মহাৰাজ, তঞ্ঞেৱ বীজং ঘনসেলসিলাতলে ৰুহেয্যা’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্স পন, মহাৰাজ, তঞ্ঞেৱ বীজং কললে ৰুহতি, কিস্স ঘনসেলে ন ৰুহতী’’তি? ‘‘নত্থি, ভন্তে, তস্স বীজস্স ৰুহনায ঘনসেলে হেতু, অহেতুনা বীজং ন ৰুহতী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যেন হেতুনা তস্স ধম্মাভিসমযো ভৱেয্য, সো তস্স হেতু সমুচ্ছিন্নো, অহেতুনা ধম্মাভিসমযো ন হোতি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, দণ্ডলেড্ডুলগুড়মুগ্গৰা পথৱিযা ঠানমুপগচ্ছন্তি, অপি নু, মহাৰাজ, তে যেৱ দণ্ডলেড্ডুলগুড়মুগ্গৰা গগনে ঠানমুপগচ্ছন্তী’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘কিং পনেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন তে যেৱ দণ্ডলেড্ডুলগুড়মুগ্গৰা পথৱিযা ঠানমুপগচ্ছন্তি, কেন কাৰণেন গগনে ন তিট্ঠন্তী’’তি? ‘‘নত্থি, ভন্তে, তেসং দণ্ডলেড্ডুলগুড়মুগ্গৰানং পতিট্ঠানায আকাসে হেতু, অহেতুনা ন তিট্ঠন্তী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তস্স তেন দোসেন অভিসমযহেতু সমুচ্ছিন্নো, হেতুসমুগ্ঘাতে অহেতুনা অভিসমযো ন হোতীতি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, থলে অগ্গি জলতি, অপি নু খো, মহাৰাজ, সো যেৱ অগ্গি উদকে জলতী’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং পনেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন সো যেৱ অগ্গি থলে জলতি, কেন কাৰণেন উদকে ন জলতী’’তি? ‘‘নত্থি, ভন্তে, অগ্গিস্স জলনায উদকে হেতু, অহেতুনা ন জলতী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তস্স তেন দোসেন অভিসমযহেতু সমুচ্ছিন্নো, হেতুসমুগ্ঘাতে অহেতুনা ধম্মাভিসমযো ন হোতী’’তি.

‘‘ভন্তে নাগসেন, পুনপেতং অত্থং চিন্তেহি, ন মে তত্থ চিত্তসঞ্ঞত্তি ভৱতি, অজানন্তস্স অসতি কুক্কুচ্চে আৱৰণং হোতীতি, কাৰণেন মং সঞ্ঞাপেহী’’তি. ‘‘অপি নু, মহাৰাজ, ৱিসং হলাহলং অজানন্তেন খাযিতং জীৱিতং হৰতী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, অজানন্তেনপি কতং পাপং অভিসমযন্তৰাযকৰং হোতি.

‘‘অপি নু, মহাৰাজ, অগ্গি অজানিত্ৱা অক্কমন্তং ডহতী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, অজানন্তেনপি কতং পাপং অভিসমযন্তৰাযকৰং হোতি.

‘‘অপি নু, মহাৰাজ, অজানন্তং আসীৱিসো ডংসিত্ৱা জীৱিতং হৰতী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, অজানন্তেনপি কতং পাপং অভিসমযন্তৰাযকৰং হোতি.

‘‘ননু, মহাৰাজ, কালিঙ্গৰাজা সমণকোলঞ্ঞো সত্তৰতনপৰিকিণ্ণো হত্থিৰতনমভিৰুয্হ কুলদস্সনায গচ্ছন্তো অজানন্তোপি নাসক্খি বোধিমণ্ডস্স উপৰিতো গন্তুং, ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন অজানন্তেনপি কতং পাপং অভিসমযন্তৰাযকৰং হোতী’’তি? ‘‘জিনভাসিতং, ভন্তে নাগসেন, কাৰণং ন সক্কা পটিক্কোসিতুং, এসোৱেতস্স অত্থো তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

অভিসমযন্তৰাযকৰপঞ্হো সত্তমো.