২. গোতমিৱত্থদানপঞ্হো

২. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা মাতুচ্ছায মহাপজাপতিযা গোতমিযা ৱস্সিকসাটিকায দীযমানায ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৱ পূজিতো ভৱিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি. কিং নু খো, ভন্তে নাগসেন, তথাগতো সঙ্ঘৰতনতো ন ভাৰিকো ন গৰুকো ন দক্খিণেয্যো, যং তথাগতো সকায মাতুচ্ছায সযং পিঞ্জিতং [পিচ্ছিতং (সী. পী.)] সযং লুঞ্চিতং সযং পোথিতং সযং কন্তিতং সযং ৱাযিতং ৱস্সিকসাটিকং অত্তনো দীযমানং সঙ্ঘস্স দাপেসি. যদি, ভন্তে নাগসেন, তথাগতো সঙ্ঘৰতনতো উত্তৰো ভৱেয্য অধিকো ৱা ৱিসিট্ঠো ৱা, ‘মযি দিন্নে মহপ্ফলং ভৱিস্সতী’তি ন তথাগতো মাতুচ্ছায সযং পিঞ্জিতং সযং লুঞ্চিতং সযং পোথিতং ৱস্সিকসাটিকং সঙ্ঘে দাপেয্য, যস্মা চ খো ভন্তে নাগসেন তথাগতো অত্তানং ন পত্থযতি [ন পত্থীযতি (সী. পী.)] ন উপনিস্সযতি, তস্মা তথাগতো মাতুচ্ছায তং ৱস্সিকসাটিকং সঙ্ঘস্স দাপেসী’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা মাতুচ্ছায মহাপজাপতিযা গোতমিযা ৱস্সিকসাটিকায দীযমানায ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৱ পূজিতো ভৱিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি. তং পন ন অত্তনো পতিমাননস্স অৱিপাকতায ন অদক্খিণেয্যতায, অপি চ খো, মহাৰাজ, হিতত্থায অনুকম্পায অনাগতমদ্ধানং সঙ্ঘো মমচ্চযেন চিত্তীকতো ভৱিস্সতীতি ৱিজ্জমানে যেৱ গুণে পৰিকিত্তযন্তো এৱমাহ ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৱ পূজিতো ভৱিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি.

‘‘যথা, মহাৰাজ, পিতা ধৰমানো যেৱ অমচ্চভটবলদোৱাৰিকঅনীকট্ঠপাৰিসজ্জজনমজ্ঝে ৰঞ্ঞো সন্তিকে পুত্তস্স ৱিজ্জমানং যেৱ গুণং পকিত্তেতি [পৰিকিত্তেতি (ক.)] ‘ইধ ঠপিতো অনাগতমদ্ধানং জনমজ্ঝে পূজিতো ভৱিস্সতী’তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তথাগতো হিতত্থায অনুকম্পায অনাগতমদ্ধানং সঙ্ঘো মমচ্চযেন চিত্তীকতো ভৱিস্সতীতি ৱিজ্জমানে যেৱ গুণে পকিত্তযন্তো এৱমাহ ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৱ পুজিতো ভৱিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি.

‘‘ন খো, মহাৰাজ, তাৱতকেন ৱস্সিকসাটিকানুপ্পদানমত্তকেন সঙ্ঘো তথাগততো অধিকো নাম হোতি ৱিসিট্ঠো ৱা. যথা, মহাৰাজ, মাতাপিতৰো পুত্তানং উচ্ছাদেন্তি পৰিমদ্দন্তি নহাপেন্তি সম্বাহেন্তি, অপি নু খো, মহাৰাজ, তাৱতকেন উচ্ছাদনপৰিমদ্দননহাপনসম্বাহনমত্তকেন ‘পুত্তো মাতাপিতূহি অধিকো নাম হোতি ৱিসিট্ঠো ৱা’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, অকামকৰণীযা ভন্তে পুত্তা মাতাপিতূনং, তস্মা মাতাপিতৰো পুত্তানং উচ্ছাদনপৰিমদ্দননহাপনসম্বাহনং কৰোন্তী’’তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ন তাৱতকেন ৱস্সিকসাটিকানুপ্পদানমত্তকেন সঙ্ঘো তথাগততো অধিকো নাম হোতি ৱিসিট্ঠো ৱাতি. অপি চ তথাগতো অকামকৰণীযং কৰোন্তো মাতুচ্ছায তং ৱস্সিকসাটিকং সঙ্ঘস্স দাপেসি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, কোচিদেৱ পুৰিসো ৰঞ্ঞো উপাযনং আহৰেয্য, তং ৰাজা উপাযনং অঞ্ঞতৰস্স ভটস্স ৱা বলস্স ৱা সেনাপতিস্স ৱা পুৰোহিতস্স ৱা দদেয্য. অপি নু খো সো, মহাৰাজ, পুৰিসো তাৱতকেন উপাযনপটিলাভমত্তকেন ৰঞ্ঞা অধিকো নাম হোতি ৱিসিট্ঠো ৱা’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, ৰাজভত্তিকো, ভন্তে, সো পুৰিসো ৰাজূপজীৱী, তট্ঠানে ঠপেন্তো ৰাজা উপাযনং দেতী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ন তাৱতকেন ৱস্সিকসাটিকানুপ্পদানমত্তকেন সঙ্ঘো তথাগততো অধিকো নাম হোতি ৱিসিট্ঠো ৱা, অথ খো তথাগতভত্তিকো তথাগতূপজীৱী. তট্ঠানে ঠপেন্তো তথাগতো সঙ্ঘস্স ৱস্সিকসাটিকং দাপেসি.

‘‘অপি চ, মহাৰাজ, তথাগতস্স এৱং অহোসি ‘সভাৱপটিপূজনীযো সঙ্ঘো, মম সন্তকেন সঙ্ঘং পটিপূজেস্সামী’তি সঙ্ঘস্স ৱস্সিকসাটিকং দাপেসি, ন, মহাৰাজ, তথাগতো অত্তনো যেৱ পটিপূজনং ৱণ্ণেতি, অথ খো যে লোকে পটিপূজনাৰহা, তেসম্পি তথাগতো পটিপূজনং ৱণ্ণেতি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা দেৱাতিদেৱেন মজ্ঝিমনিকাযৱৰলঞ্ছকে ধম্মদাযাদধম্মপৰিযাযে অপ্পিচ্ছপ্পটিপত্তিং পকিত্তযমানেন ‘অসু যেৱ মে পুৰিমো ভিক্খু পুজ্জতৰো চ পাসংসতৰো চা’তি. ‘‘নত্থি, মহাৰাজ, ভৱেসু কোচি সত্তো তথাগততো দক্খিণেয্যো ৱা উত্তৰো ৱা অধিকো ৱা ৱিসিট্ঠো ৱা, তথাগতোৱ উত্তৰো অধিকো ৱিসিট্ঠো.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, সংযুত্তনিকাযৱৰে মাণৱগামিকেন দেৱপুত্তেন ভগৱতো পুৰতো ঠত্ৱা দেৱমনুস্সমজ্ঝে –

‘‘‘ৱিপুলো ৰাজগহীযানং [ৰাজগহিকানং (ক.) সং. নি. ১.১১১ পস্সিতব্বং], গিৰি সেট্ঠো পৱুচ্চতি;

সেতো হিমৱতং সেট্ঠো, আদিচ্চো অঘগামিনং.

‘‘‘সমুদ্দো উদধিনং সেট্ঠো, নক্খত্তানঞ্চ চন্দিমা;

সদেৱকস্স লোকস্স, বুদ্ধো অগ্গো পৱুচ্চতী’তি.

‘‘তা খো পনেতা, মহাৰাজ, মাণৱগামিকেন দেৱপুত্তেন গাথা সুগীতা ন দুগ্গীতা, সুভাসিতা ন দুব্ভাসিতা, অনুমতা চ ভগৱতা, ননু, মহাৰাজ, থেৰেনপি সাৰিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা ভণিতং –

‘‘‘একো মনোপসাদো; সৰণগমনমঞ্জলিপণামো ৱা;

উস্সহতে তাৰযিতুং, মাৰবলনিসূদনে বুদ্ধে’তি.

‘‘ভগৱতা চ ভণিতং দেৱাতিদেৱেন ‘একপুগ্গলো, ভিক্খৱে, লোকে উপ্পজ্জমানো উপ্পজ্জতি বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. কতমো একপুগ্গলো? তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে… দেৱমনুস্সান’’’ন্তি. ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

গোতমিৱত্থদানপঞ্হো দুতিযো.